Варнава ҳаққында айырым сабақлар
Айырым исенимлилердиң басқаларға дем бериў ушын Ийе тәрепинен айрықша қолланылғаны көринеди. Варнава сондай инсанлардың бири еди. Оған туўылғанда берилген аты Жосес, сондай-ақ Жүсип деп те аўдарылған. Ибраний тилинен алынған бул ат «Яҳве қоссын» яки «Ийе қосыўы мүмкин» дегенди аңлатады (Жаратылыс 30:24). Кейин Жосес, биз оқыйтуғынымыздай, Варнава деп аталған, бул «жубаныш улы», «тынышлық улы» яки «дем бериў улы» дегенди аңлатады. Ол көп жағдайларда жаңа атын ҳүрметледи, ҳәм бул ат Қудайдың дем бериўи барлық исенимлилерге, олар қай жерде болмасын, жеткиликли екенин көрсетеди.
Варнава дерлик ҳәрдайым Саул яки Паул менен бирге еске алынады. Биз еки инсаннан да көп сабақлар алыўымыз мүмкин, олар даңқтағы Ийениң ҳақыйқый излеўшилери еди. Буны есапқа алып, «Варнава» аты жазыўларда қандай тәртипте ушыраса, сол тәртипте қарастырайық.
Варнаваның басындағы роллери, алдымен Иерусалимде, соңынан Антиохияда
Силтеме 1 – Ҳаўарийлер 4:36 NKJV
Кипр елинен болған Леви, ҳаўарийлер тәрепинен Варнава деп аталған Жосес (бул Жүреги кенъ улы деп аўдарылады).
Ҳаўарийлер китабының авторы Лука, Кипрде туўылған Жосес ушын жаңа атты жазды. Сол ат, «Варнава», оның исенимли жолдаслары, Иерусалимдеги ҳаўарийлерден алынған, ҳәм бул садық исенимли инсанның Қудайдың мәплерине толық берилгенлигин, минез-қулқын ҳәм ис-ҳәрекетлерин қысқаша баяндайды. Ол сол дәўирлерде Қудайдың халқы ушын дем бериў дереги еди – олар «биринши муҳаббат» (Аян 2:4; Ҳаўарийлер 2:42-47) минези менен белгиленген дәўир еди. Өкинишке орай, төменлеў тез келди, Ҳаўарийлер 5-те де, ҳәм даўам етти. Сиздиң әтирапыңыздағы исенимлилер сизге қандай айрықша ат бериўи мүмкин?
«Биринши муҳаббат» сөзи Ийе Ийса биз ушын ҳәмме нәрсе екенин көрсетеди, ҳәм егер биз оны менен белгиленсек, Оның мәплерине берилген екенимизди аңлатады. Бул Иерусалимдеги сол ерте дәўирлерде, ҳәм кейиншеллик Ефесте, Паул үлкен нәтийжелер менен жумыс ислеген жерде (Ҳаўарийлер 19:1-20) ҳақыйқат еди. Бирақ, шама менен 25 жылдан кейин, Ийе Ефес исенимлилерине Юҳанна арқалы хабар жиберди, себеби олар өзлериниң «биринши муҳаббатын» таслаған еди (Аян 2:1-7). Бүгин биз ҳаққымызда не айтамыз?
Силтеме 2 – Ҳаўарийлер 9:27
Варнава оны [Саулды] алып, ҳаўарийлерге алып келди. Ҳәм оларға жолда Ийени қалай көргенин, ҳәм Оның оған қалай сөйлегенин, ҳәм Дамаскта Ийсаның атынан қалай батырлық пенен ўағызлағанын айтты.
Варнава «биринши муҳаббат» жолында даўам етти, ол ҳәтте Тарыслық Саулға да, бурынғы қуўғыншыға да меҳир көрсетти. Варнаваның Саулды Иерусалим әўлийелерине таныстырғанда қандай берекетли хызмети болды! Бир неше әўлийениң өлиминде қатнасқан бурынғы қуўғыншы, енди олардың бирине айланды – ҳақыйқый исенимли. Қудайдың мәрҳаматының қандай керемети (1 Тимутей 1:13; Галатиялықлар 1:13-24)! Бирақ, бул әли бахытлы ақыр емес еди, себеби Саул Исраилден қашыўға мәжбүр болды (Ҳаўарийлер 9:30).
Сол ўақытта, Қудай Кесариядағы Корнелий ҳәм оның үйиниң қутқарылыўы менен мәрҳамат исин даўам еттирди (Ҳаўарийлер 10). Бул ҳақыйқаттан да қызықлы бөлим Петрдың Ийе оған берген патшалықтың гилтлерин қалай қолланғанын көрсетеди (Матфей 16:16-19). Ийе сизге қандай хызмет яки хызмет аймағын берди?
Силтеме 3 – Ҳаўарийлер 11:21-22,25
Көп сандағы адамлар [Антиохияда] исенип, Ийеге қайтты. Соңынан бул нәрселер ҳаққындағы хабар Иерусалимдеги шіркеўге жетти, ҳәм олар Варнаваны Антиохияға жиберди… Соңынан Варнава Саулды излеў ушын Тарсқа кетти.
Саулдың исенимине келгенинен көп өтпей, Қудай исин Исраил шегараларынан тысқарыға, арқаға, Сириядағы белгили қала Антиохияға кеңейтти. Ол жерде көп адамлар қутқарылды. Иерусалимдеги ҳаўарийлер ҳәм исенимлилер Қудайдың Мәсихтиң режесине муўапық не ислеп атырғанына (1:8) анық қызығып, Варнаваны оларға жибериўге қарар етти. Олар Варнаваны ықласлы ҳәм пайдалы қурал, ҳақыйқый хызметши сыпатында билетин еди. Ол Антиохияға келгенде Қудайдың мәрҳаматының ислеп атырғанын көрди. Варнава «қуўанды, ҳәм олардың ҳәммесин жүрек мақсети менен Ийе менен даўам етиўге дем берди» (11:23).1 Соған қарамастан, Варнава бул жаңа исенимлилерге өзи бере алатуғыннан да көп тәлим керек екенин түсинди. Бул Қудайдың мәрҳаматының және бир дәлийли, бул жубаныш улында көрсетілген, ол Саулды Исраилде өмири қәўип астында болғанда қашқан жерден излеўге қарар етти (9:29-30). Биз басқалардың биз қанаатландыра алатуғыннан да үлкен муқтажлықларын таныймыз ба, ҳәм соңынан олар ушын жәрдем излеймиз бе?
Силтеме 4 – Ҳаўарийлер 11:29-30
Шәкиртлер, ҳәр бири өз қәбилетине қарап, Яҳудеяда жасаўшы аға-инилерге жәрдем жибериўге қарар етти. Олар буны да иследи, ҳәм Варнава ҳәм Саулдың қолы арқалы ақсақалларға жиберди.
Антиохиядағы жаңа исенимлилер Иерусалим ҳәм Яҳудеяға тәсир ететуғын ашаршылық ҳаққында еситти (27-29-аятлар) ҳәм ол жердеги исенимлилерге жәрдем бериў ушын саўға жибериўди қәледи. Доктриналық жақтан, Паул кейиншеллик мәжусий исенимлилердиң яҳудийлерге, әсиресе олардың арасындағы исенимлилерге қарыздар екенин түсиндирди (Римликлерге 15:25-27). Бул принцип Ийе самариялы ҳаялға айтқан сөзлерине тийкарланған: «Қутқарылыў яҳудийлерден» (Юҳанна 4:22). Антиохияда әмелге асырылған нәрсе Паул тәрепинен, басқа жазыўлар менен үйлесимли түрде үйретилген:
«Егер аға яки қарындас жалаңаш ҳәм күнделикли аўқаттан маҳрум болса, ҳәм сизлерден бири оларға: ‘Тынышлық пенен кетиң, жылының ҳәм тойының’, десе, бирақ оларға дене ушын керек нәрселерди бермесеңиз, буның не пайдасы бар? Солай исеним де, егер оның ислери болмаса, өлик» (Яқуб 2:15-17).- «Сизлер руўх арқалы ҳақыйқатқа бойсыныў арқалы жанларыңызды тазалаған болсаңыз, аға-инилерге шын жүректен муҳаббат пенен, бир-бириңизди қызғын муҳаббат пенен сүйиң» (1 Петр 1:22).- «Барлық адамларды ҳүрметлең. Аға-инилерди сүйиң. Қудайдан қорқың. Патшаны ҳүрметлең» (2:17).- «Ақыр-ақыбет, ҳәммеңиз бир пикирде болың, бир-бириңизге меҳир-шапқатлы болың; аға-инилер сыяқлы сүйиң, меҳирбан болың, сыпайы болың; жаманлыққа жаманлық яки сөгиске сөгис қайтармаң, керсинше берекетлең, себеби сизлер буған шақырылғансыз, сонда сизлер берекетке мийрасхор боласыз» (3:8-9).
- «Кимде бул дүньяның байлығы болса, ҳәм ағасын муқтажлықта көрсе, ҳәм оған жүрегин жапса, Қудайдың муҳаббаты онда қалай қалады?» (1 Юҳанна 3:17). Биз қарызымызды түсинемиз бе?
Силтеме 5 – Ҳаўарийлер 12:25
Варнава ҳәм Саул өз хызметлерин орынлағаннан кейин Иерусалимнен қайтты, ҳәм олар менен бирге Марк лақаплы Юҳаннаны да алды.
Антиохияға бул қайтыў сапарынан алдын, Варнава Иерусалимнен жиберилген хабаршы сыпатында сол жерде болған еди (11:22). Жүреги кенъ улы сыпатында, ол Қудайдың мәрҳаматының иси менен бирге болды. Соңынан, ол Антиохиядан Иерусалимдеги исенимлилерге жәрдем алып барыў ушын жиберилген хабаршылардың бири болды. Енди, Саул менен бирге, Варнава Қудайдың мәрҳаматының сондай айрықша түрде ислеп атырғанын көрген жерге қайтып баратырған еди. Антиохияда бир қанша ўақыт қалғаннан кейин, ол өзин жаңа миссияға жиберилиўге таярлады, Устаздың қолланыўына жарамлы қурал сыпатында. Биз ҳаққымызда не айтамыз: Ийе басқаратуғын басқа хызмет аймағына өтиўге ықласлы ҳәм таярмыз ба?
Жаңа раўажланыў – Варнаваның Саул яки Паул менен миссионерлик сапары
Силтеме 6 – Ҳаўарийлер 13:1
Енди Антиохиядағы шіркеўде айырым пайғамбарлар ҳәм муғаллимлер бар еди; Варнава, Нигер деп аталған Симеон, ҳәм Киреналық Луций, ҳәм тетрарх Ҳирод пенен бирге тәрбияланған Манаен, ҳәм Саул.
Ийедеги бул бес аға-ининиң ҳәр бири Қудайдың мәрҳаматы менен белгиленген еди. Олар нәсил, мәденият, тәрбия ҳәм диний келип шығыўы бойынша ҳәр түрли болса да, өте қәбилетли еди. Бирақ олар сол айырмашылықларға қарамастан, керемет бирлик ҳәм үйлесимде бирге ислеп атырған еди. Биз ҳәм толық басқа келип шығыўдан келген басқалар арасындағы үйлесим ҳәм бирлик қалай?
Силтеме 7 – Ҳаўарийлер 13:2
Олар Ийеге хызмет етип, ораза тутқанда, Муқаддес Руўх айтты: «Енди Маған Варнава ҳәм Саулды Мен оларды шақырған ис ушын бөлиң».
Даңқтағы Ийе Өз Руўхы арқалы ислеп, Варнава ҳәм Саулды толық жаңа миссияға шақырды. Олар Антиохиядағы жергиликли жыйналыс тәрепинен ықласлы түрде қоллап-қуўатланды, олар «ораза тутып, дуўа етти, ҳәм оларға қол қойды» (3-аят). Биз ҳаққымызда не айтамыз? Биз өзимизди жоқары көтерилген Ийемизге толық таярлаймыз ба? Ол сизди яки мени Устаз ушын жарамлы ыдыс сыпатында, Өзи қәлегендей, ҳәм аға-инилеримиз бенен биргеликте, олар ислегендей қолланбақшы ма?
Силтеме 8 – Ҳаўарийлер 13:7
Проконсул, ақыллы адам Сергий Паул… Варнава ҳәм Саулды шақырып, Қудайдың сөзин еситиўди қәледи.
Антиохиядағы жас жыйналыс тәрепинен қоллап-қуўатланып, Муқаддес Руўх тәрепинен жиберилген Варнава ҳәм Саул Кипр аралына саяхат етти, Варнава бир ўақытлары сол жерде жасаған еди. Ол жерде, ол ҳәм Саул Рим проконсулы тәрепинен оған Қудайдың Сөзин айтыўға шақырылды. Бирақ, яҳудий сиқыршысы Елимас сол жерде болды ҳәм ҳаўарийлерге қарсы шықты. Бул болғанда, бир нәрсе өзгерди: ҳаўарийлер Кипрге келгенде, Варнава есапта биринши еске алынды (7-аят); бирақ Елимас пенен бетпе-бет келгенде, Саул, енди Паул деп аталған, биринши еске алынды. Бул Паул Қудайдың хабаршысы сыпатында жәмийетлик ис-ҳәрекет еткени ушын2 (9-12-аятлар). Жағдай Варнава ушын қосымша сынақты аңлатады: Қудайдың мәрҳаматының басқа қуралының көбирек белгили болыўына рухсат бериў. Принцип бойынша, ол Антиохиядан Саулды излеўге саяхат еткенде бул сабақты алдыннан үйренген еди. Биз Ийениң басқа хызметшисиниң көбирек белгили болыўына ықласлымыз ба?
Силтеме 9 – Ҳаўарийлер 13:43
Енди жыйналыс тарқағанда, көп яҳудийлер ҳәм диндар прозелитлер Паул ҳәм Варнаваның артынан ерди, олар оларға сөйлеп, оларды Қудайдың мәрҳаматында даўам етиўге көндирди.
Кипр ҳәм оның синагогаларындағы (Ҳаўарийлер 13:5-6) хызметлеринен кейин, проконсул менен ушырасыўды қоса алғанда, миссионерлик топары теңизди кесип өтип, Римниң Азия провинциясына, ҳәзирги Түркияға саяхат етти. Юҳанна Марк Иерусалимге қайтыўға қарар етти (13-аят), бирақ Паул ҳәм Варнава Писидиядағы Антиохияға жеткенше елди кесип өтти. Ол жерде, Шаббат күни, олар синагогаға барды ҳәм олардан «насият сөзи» бар ма деп соралды (15-аят). Паул Қудай берген бул имканиятты қолланды ҳәм Исраил тарийхы, Мәсихтиң келиўи ҳәм Оның қалай қабыл етилмегени ҳәм ағашта өлгени, бирақ ҳеш қандай шіриў көрмегени ҳаққында хабар берди, себеби Қудай Оны өликлер арасынан тирилтти (16-37-аятлар). Олар исениў ушын Қудайдың шақырығын қабыл етпеў ҳаққында қатты ҳәм салтанатлы ескертиў қосты (38-41-аятлар). Қыйыншылық ҳәр бирине анық усынылды, тәўбе етиў ҳәм исениў.
Буннан кейин биз Паул ҳәм Варнаваның артынан ергенлерге сөйлеп, оларды «Қудайдың мәрҳаматында даўам етиўге» көндиргенин оқыймыз (43-аят). Варнава Сириядағы Антиохиядағы жаңа исенимлилерге Ийе менен қалыўды яки даўам етиўди айтқаны сыяқлы (11:23), Паул ҳәм Варнава Писидиядағы Антиохиядағы жаңа исенимлилерге Оның менен қалыўды үйретти ҳәм көндирди. Биз де Инжилди бөлисип, исенимлилерге дем берип, Оның мәрҳаматында садықлық пенен даўам етемиз бе?
Яҳудийлердиң қарсылығы ҳәм көбирек қыйыншылықлар
Силтеме 10 – Ҳаўарийлер 13:46
Соңынан Паул ҳәм Варнава батырланды ҳәм айтты: «Қудайдың сөзи алдымен сизге айтылыўы керек еди; бирақ сиз оны қабыл етпегениңиз ушын, ҳәм өзиңизди мәңгилик өмирге ылайықсыз3 деп есаплағаныңыз ушын, мине, биз мәжусийлерге қайтамыз».
Antiochtaǵı evreylerdiń kópchiligi isenbedi. Ózleriniń evrey doslarına sadıqlıq penen gúwalıq berip, Pawıl hám Barnabas Xudaydıń jollarındaǵı printsipni tastıyıqladı, «birinshi evreyge» (Romalılarǵa 1:16). Biraq, Xudaydıń miyrimi basqa milletlerge de jetedi, óytkeni ekewi de Xuday aldında birdey turadı. «Nızamnan tısqarı Xudaydıń ádilligi ashıqlanadı, Nızam hám Payǵambarlar tárepinen gúwalıq beriledi, hátte Xudaydıń ádilligi, Isa Masiyǵa isenim arqalı, barlıq isenetuǵınlarǵa hám barlıq isenetuǵınlar ústine. Sebebi hesh qanday ayırmashılıq joq; sebebi hámmesi gúna islegen hám Xudaydıń dańqınan kem qalǵan» (Romalılarǵa 3:21-23). Bul evrey basshıları ushın, qayerde hám kim bolmasın, qabıl etilmes edi, hám házir de sonday, hátte búgin de. Biz isenimlimiz be, sóz hám is penen kórsetip, Xudaydıń miyrimi hár kimge shın mániste jetkilikli ekenligin?
Silteme 11 – Hawarıylar 13:50
Biraq evreyler taqıwalı hám ataqlı hayallardı hám qalanıń bas adamların qozǵadı, Pawıl hám Barnabasqa qarsı quwǵınshılıq kóterdi hám olardı óz aymaqlarınan quwıp shıǵardı.
Qarsılıq Xudaydıń xabarshıların aymaqtan quwıp shıǵarıwǵa shekem bardı, Masiyǵa Onıń jerdegi xızmetinde bolǵanı sıyaqlı. Quwıp shıǵarılǵannan keyin, Ol shıǵıp ketti (Yuhanna 19:15; Evreylerge 13:12). Endi Hawarıylar 13-te aspanlı Rabbiy Onıń xabarshıları arqalı biykar etildi. Aldın, Ierusalimde, On eki hám Stefan usıǵan uqsas biykar etiliwdi bastan keshirdi (Hawarıylar 4–7). Barlıq isenetuǵınlar ózleriniń Qutqarǵıshı hám Rabbiyi bul dúnyada biykar etilgenligin túsiniwi kerek, bul jerde Onıń huqıqları Ol kelip olardı talap etip hám orınlaǵansha húrmetlenbeydi. Sonnan keyin, hár bir tize Oǵan bas iyedi (Filipililerge 2:10-11). Házirshe, biz Onıń biykar etiliwinde Onıń menen birge sanalamız.
Qarsılıqtıń basqa túri – bul sapar basqa milletler tárepinen
Silteme 12 – Hawarıylar 14:12
Barnabastı olar Zevs dep atadı, al Pawıldı Germes, sebebi ol bas sóylewshi edi.
Hawarıylar 13-te súwretlengen evrey jámiyetiniń dushpanlıǵınan keyin butparastlıq penen basqarılatuǵın butparast dúnyanıń qarsılıǵı keldi (14:11-13). Bul kontekstte Barnabastıń Pawıldan aldın qoyılǵanlıǵın atap ótiw kerek. Olardıń butparast pikirlewinde, Pawıldan úlken boylı Barnabas Zevstı súwretledi, al Pawıl, kishirek bolǵanı ushın, Germes dep esaplandı. Dúnya bizdi ózleriniń pikirlew usılı boyınsha qabıl etedi, bul da Xudaydıń oylarınan ózgeshe.
Silteme 13 – Hawarıylar 14:14
Biraq hawarıylar Barnabas hám Pawıl bunı esitkende, kiyimlerin jırttı hám kópshiliktiń ishine júgirip kirdi, baqırıp.
Birinshiden, biz Ruwxul Quddustıń Barnabastı «hawarıy» dep ataǵanlıǵın atap ótemiz, sebebi dushpannıń qarsılıǵı ásirese Rabbiyıń joqarı xabarshılarına, Onıń jiberilgenlerine qaratılǵan edi. Bul úzindi qayta tuwılmaǵan adamlardıń bir shekten ekinshisine tez tásir etiliwi múmkinligin kórsetedi (11-19-ayatlarda), keyinirek Melita atawında bolǵanı sıyaqlı (28:4-6). Bul jerde Lystrada (Hawarıylar 14:8-20), adamlar hawarıylarǵa qudaylar sıyaqlı tabınıwdı qáledi, biraq keyin, Antioch hám Iconiumnan kelgen evrey qarsılasları tásiri astında (19-ayat), sol adamlar Barnabas hám Pawıldı óltiriwdi qáledi. Bul olardıń butparast ideyalarına qarsı bolǵanlıǵı ushın edi. Kópshilik Pawıldı tas penen urıp, adamlar onı óldi dep oyladı (19-ayat), biraq keyingi ayatta biz «ol turdı» (20-ayat) dep oqıymız.
Rabbiy hawarıylarǵa qıyınshılıq waqtında járdem berdi. Usıǵan uqsas, biz qıyın jaǵdaylarda, geyde birden payda bolatuǵın hám qutılıw jolı joq jaǵdaylarda, Onıń járdemi hám qollap-quwatlawı ushın Rabbiyǵa iseniwimiz kerek.
Silteme 14 – Hawarıylar 14:20
Shákirtler onıń átirapına jıynalǵanda, ol turdı hám qalaǵa kirdi. Hám keyingi kúni ol Barnabas penen Derbege ketti.
Lystradaǵı úlken hújimnen keyin, Rabbiyıń miyrimli hám kúshli aralasıwın bastan keshirip, onı kóterip, Pawıl, óziniń sadıq joldası menen birge, óz missiyasın dawam ettirdi. Olardıń bastan keshirgen barlıq qıyınshılıqlarına qaramastan, ekewi de aldın bergen úgitlerine muwapıq háreket etti (11:23, 13:43), yaǵnıy, shıdamlı bolıw.4 Bul olardan úyreniwimiz múmkin bolǵan basqa bir zárúrli sabaq: Bas tartpań, biraq Rabbiyıń járdemi menen hám Ustazǵa hám Onıń máplerine bolǵan muhabbat ushın dawam etiń.
Barnabastıń Ierusalimdegi hám onnan keyingi keyingi roli
Silteme 15 – Hawarıylar 15:1-2
Yudeyadan birqansha adamlar túsip kelip, aǵa-inilerge sabaq berdi: «Eger siz Musa ádeti boyınsha súnetlenbeseńiz, siz qutqarıla almaysız». Sonlıqtan, Pawıl hám Barnabas olarmenen kishkene emes kelispewshilik hám tartıs bolǵanda...
Basında Antiochta, Barnabas Xudaydıń miyrimin kórgen edi (11:22). Biraq, yudeyler bul miyrimge ózleriniń nızamshılıǵı menen hújim etti. Olar basqa milletlerdiń qutqarıla alatuǵınlıǵın biykar etpedi, biraq olar olardı Musa nızamı astına qoyıwdı hám saqlawdı qáledi – ya onıń menen qutqarıw yamasa onı ómir qaǵıydası sıpatında saqlaw. Eki jaǵdayda da, nátiyjede, olar Xudaydıń miyrimin bir shetke qoyıp atırǵan edi! Siyasiy jaqtan, evrey basshıları hámmeni óz qadaǵalawı astında saqlawdı qálegen bolıwı múmkin, bunday nızamlı kúshke iye bolıw arqalı. Xuday islep atırǵan jerde, dushpan tez arada eredi, biraq bul máseleler anıqlanıwı kerek edi. Usıǵan uqsas qıyınshılıqlar Shirkew tariyxında payda bolǵan hám, ókinishke oray, Xudaydıń xalqın bóldi. Búgin siz hám men menen baylanıslı Xudaydıń miyrimin bir shetke qoyıp atırǵan nárseler bar ma?
Silteme 16 – Hawarıylar 15:2
...Olar Pawıl hám Barnabastı hám olardıń basqa birqansha adamların Ierusalimge, hawarıylarǵa hám aǵa-inilerge, bul másele boyınsha barıwǵa qarar etti.
Antiochtaǵı isenetuǵınlar yudeyler olardı qıyınshılıqqa salǵannan keyin bir nárse isleniwi kerek ekenligin túsindi. Dana hám batırlıq penen, olar másele boyınsha soraw ushın birqansha adamdı jiberdi, yudeyler kelgen jerge barıp: Ierusalimdegi hawarıylar hám aǵa-inilerge. Barnabas, teselli hám qollap-quwatlawdıń ulı, taǵı bir ret xabarshı. Bul jaǵdayda ol Xudaydıń miyrimin qorǵaw ushın Ierusalimge qaytıp atırǵan edi. Bul miyrim Antiochta (11:21-25) hám birinshi missionerlik sayaxatı dawamında kórsetilgen edi (qarań 14:26) – yudeylerdiń shólkemlesken qarsılıǵına qaramastan. Payda bolǵan máselelerde, biz Onıń Sózinen basshılıq izleymiz be?
Silteme 17 – Hawarıylar 15:12
Sonnan keyin barlıq kópshilik únsiz qaldı hám Barnabas hám Pawıldıń Xudaydıń olardıń arqalı basqa milletler arasında qansha kerekmetler hám ájayıp isler islegenligin bayan etkenin tıńladı.
Ierusalim keńesinde, Rabbiy dushpannıń jańa isenetuǵınlardı bóliw yamasa adastırıw háreketlerin toqtattı. Ol jerde, Barnabas hám Pawıl Xudaydıń basqa milletler arasında islep atırǵan miyrimi haqqında gúwalıq berdi. Bunnan keyin qosımsha másláhátlesiw boldı, sonnan keyin barlıq qatnasıwshılar tárepinen, Ruwxıń basshılıǵı astında, jańa isenetuǵınlardı qıyınshılıqqa salmaw haqqında bir awızdan qarar qabıl etildi. Biz Xudaydıń biz arqalı ne islegenligi haqqında gúwalıq bere alamız ba, hám óz qálewlerimizden jańa isenetuǵınlar ushın qıyınshılıqlar jaratpaymız ba?
Silteme 18 – Hawarıylar 15:22
Sonnan keyin hawarıylar hám aǵa-iniler, pútkil shirkew menen birge, ózleriniń aralarınan saylanǵan adamlardı Antiochqa Pawıl hám Barnabas penen birge jiberiwge razı boldı, yaǵnıy, Barsabas dep te atalǵan Yudas hám Silas, aǵa-iniler arasında jetekshi adamlar.
Endi Barnabas, Pawıl menen birge hám Petrus hám Yakob menen sheriklikte, dushpannıń bóliw háreketlerin toqtatıwǵa umtıldı. Bul jıynalıs Ruwxul Quddus tárepinen islengen ájayıp birlik penen juwmaqlanǵannan keyin, Barnabas Ierusalimnen Antiochqa Xudaydıń miyrimin qayta tastıyıqlaw ushın xabarshı boldı. Bul jaǵdayda, onıń missiyası, Ierusalimnen eki jetekshi aǵa-ini, Yudas hám Silas penen birge, yudeylerge qatnıslı Ierusalim qararın tastıyıqlaw edi. Barnabas taǵı bir ret qollap-quwatlaw, teselli hám juwanısh quralı boldı. Ol alıp kelgen xabardıń nátiyjesinde, isenetuǵınlar «quwanıshqa bólenedi» (31-ayat). Ruwxul Quddus siz hám meni qıyınshılıqtaǵı isenetuǵınlarǵa teselli beriw ushın qollana ala ma, olar hesh qanday sheshim kórmeytuǵın jaǵdaylarda?
Silteme 19 – Hawarıylar 15:25
Bizge jaqsı kórindi, bir awızdan jıynalıp, saylanǵan adamlardı sizge súyikli Barnabas hám Pawıl menen birge jiberiw.
Aldınǵı siltemede súwretlengen bul jańa missiyanı payda etken másele jazba túrinde anıqlandı hám hawarıylarǵa joldas bolǵan eki saylanǵan gúwa, Yudas hám Silas tárepinen awızsha tastıyıqlandı. Silas, yamasa Silvanus, keyinirek Pawılǵa uzaq missionerlik sayaxatında joldas boladı (15:40) hám, ádewir keyinirek, Petrusqa óziniń birinshi xatın jazıwda redaktor sıpatında járdem bergen bolıwı múmkin (1 Petrus 5:12). Biz basqa isenetuǵınlar menen birlikte júrip hám xızmet ete alamız ba?
Teselli ulı – Miyrim hám sátsizlik
Silteme 20 – Hawarıylar 15:35
Pawıl hám Barnabas … Antiochta qaldı, Rabbiyıń sózin úyretip hám waǵızlap, basqa kóplegen adamlar menen birge.
Sońǵı missiya tamamlanǵannan keyin, Barnabas teselli ulı sıpatında óz wazıypaların dawam ettirdi. Pawıl hám Barnabas Antiochta qaldı hám Yudas hám Silas penen birge «Rabbiyıń sózi»ne muwapıq Xudaydıń miyrimin kórsetiwdi dawam ettirdi. Kóplegen kelispewshilik hám tartıs jaǵdaylarında, bul aǵa-iniler paydalı qural boldı, aspanlı Rabbiyǵa boysınıp, teselli hám járdem bere aldı. Búgin, Xudaydıń xalqı arasındaǵı jumısshılar ushın qıyınshılıq – Rabbiyıń sózin saqlap turıp, teselli hám qollap-quwatlawdı alıp keliw. Biz bul jumıstı qanshelli jaqsı atqaramız?
Silteme 21 – Hawarıylar 15:36
Sonnan keyin birqansha kúnlerden keyin Pawıl Barnabasqa ayttı: «Endi qaytıp barayıq hám Rabbiyıń sózin waǵızlaǵan hár bir qaladaǵı aǵa-inilerimizge barayıq, hám olardıń qalay ekenligin kóreyik».
Pawıldıń shopan júregi onı bul usınıstı Barnabasqa, óziniń birinshi missionerlik sayaxatındaǵı sadıq joldasına jasawǵa májbúr etti. Biz ótken waqıtta baylanısta bolǵan aǵa-iniler ushın qayǵıramız ba?
Силтеме 22 – Елшилер 15:37
Ал эми Варнава олар менен Марк деп аталган Иоаннды алып кетиуге бел байлады.
Жолда машқалалар туўылады ҳәм қыйыншылықлар болады. Варнава сыяқлы жубатыўшы қурал болса да, жақсы нийетлерге қарамастан, қыйыншылықлар болыўы мүмкин. Оның туўысқаны Марк Варнава ҳәм Пабылға биринши саяхатында ергиси келген еди, бирақ ол оларды тосыннан таслап кеткен еди. Пабылдың баҳасы бойынша, Марк хызметке әли таяр емес еди, бирақ кейин Пабыл оны мақтағанда бул өзгереди (Колосалыларға 4:10; 2 Тиметейге 4:11). Бирақ бул ўақытта Марк әли толық қалпына келмеген еди, ҳәм Пабыл менен Варнава арасында келиспеўшилик пайда болды. Нәтийжеде, бир мүддетке қайғылы айырылысыў болды. Еки елшиде де қыйыншылық болған шығар, бирақ тек Ғана Ийе анық биледи. Биз өзимизден сораўымыз мүмкин: «Ийеде мен ҳәм хызметтес жолдасым арасында келиспеўшиликлер туўылғанда, мен қалай реакция етемен?»
Силтеме 23 – Елшилер 15:39
Сол ўақытта талас-тартыс соншалық күшейди, олар бир-биринен айырылды. Солай етип, Варнава Маркты алып, Кипрге жүзип кетти.
Биз не ушын екенин анық билмеймиз, бирақ Варнава Марктың толық қалпына келиўи ушын керек болған тәртипке байланыслы бир қанша даналықтан маҳрум болған шығар. Пабыл да бир ямаса басқа жол менен қыйыншылыққа ушыраған шығар. Бирақ бул ҳикаяның ақыры емес.
Пабыл ҳәм Варнава арасындағы қатнасық қалпына келтирилди, буны Пабылдың кейин жазғанларынан жуўмақлаўымыз мүмкин (1 Коринфлилерге 9:6). Марк та қалпына келтирилди (Филемонға 1:24; Колосалыларға 4:10; 2 Тиметейге 4:11), ҳәм ол Петрге жақын еди, ол оны өзиниң «улы» деп атаған (1 Петр 5:13). Марк өзиниң Инжилин жазғанда, Пабыл оны «өте пайдалы» деп атаған (2 Тиметейге 4:11 ESV). Библиялық емес дереклерге қарағанда, Петр Маркқа тәлим берген, ҳәм кейин оған Инжилин жазыўда жәрдем берген. Бүгин биз хызметшилердиң кейинги әўладын хошаметлеп, оларға жәрдем берейик.
Силтеме 24 – 1 Коринфлилерге 9:6 NKJV
Ямаса тек Ғана Варнава ҳәм мениң ислемеўге ҳақым жоқ па?
Коринфтеги жыйналысқа жазып атырып, Пабыл, енди үшинши саяхатында, жоқары көтерилген Ийе Ийсадан алған елшилигин қорғады. Пабыл сондай-ақ өзиниң биринши саяхатындағы садық жолдасы Варнава менен толық идентификацияланды. Биз олардың екеўин де садық ҳәм пайдалы хызметтиң үлгиси деп есаплайық.
Көбирек ойланатуғын нәрселер
Силтеме 25 – Галатиялыларға 2:1
Он төрт жылдан кейин мен Варнава менен бирге Иерусалимге қайтадан бардым, ҳәм Титусты да өзим менен алдым.
Иудейлер менен болған келиспеўшилик Пабылдың жубатыўшы улының Қудайдың мәрҳаматының ҳақыйқатын қорғаў ушын гүўа сыпатында Иерусалимге оны менен бирге барыўын тәмийинлеўге мәжбүр етти. Бул, бәлким, Елшилер 15-теги кеңестен алдын болған ашаршылыққа байланыслы сапарға (Елшилер 11:29-30) тийисли. Оның хызметинде биз бенен бирге басқа бир адамның болыўы әсиресе қымбатлы болған ўақытлар болады.
Силтеме 26 – Галатиялыларға 2:9
Ҳәм тийкарғы адамлар болып көринген Яқуб, Кефас ҳәм Иоанн маған берилген мәрҳаматты түсингенде, олар маған ҳәм Варнаваға биргеликте хызмет етиў ушын оң қол берди, биз басқа халықларға, ал олар сүннетленгенлерге барыўымыз керек еди.
Бул келисим алдынғы пунктте айтылған сапар ўақтында болған шығар. Барлық ықтималлық бойынша, Галатиялыларға Пабыл ҳәм Варнаваның биринши миссионерлик саяхатынан көп өтпей жазылған. Биз Шіркеўдеги руўхый басшылар менен бирге ислеўге таярмыз ба, ямаса өзимиздиң жолымыз бенен барыўды қәлеймиз бе?
Силтеме 27 – Галатиялыларға 2:13
Қалған иудейлер де оны менен бирге еки жүзлилик етти, ҳәтте Варнава да олардың еки жүзлилигине ерип кетти.
Варнава сыяқлы садық ҳәм тәжирийбели адам да, жубатыўшы улы да, Иудейлер тәрепинен усыған уқсас жол менен адастырылған Петрдиң жаман қылығының тәсиринде қыйыншылыққа ушырады! Бул бәршемиз ушын қәўипли ескертиў (1 Коринфлилерге 10:12). Бирақ, Петр керек болған түзетўди қабыл етти ҳәм кейин Пабылдың хызметин баҳалағанын билдирди (2 Петр 3:15). Биз де абайлы болыўымыз керек ҳәм гейде түзетўге мүтәж болыўымыз мүмкин!
Силтеме 28 – Колосалыларға 4:10
Мениң тутқын жолдасым Аристарх сизге сәлем жоллайды, Варнаваның туўысқаны Марк пенен бирге (ол ҳаққында сиз көрсетпелер алғансыз: егер ол сизге келсе, оны хош келдиңиз деп қабыл етиң).
Варнаваға тийисли соңғы Жазыў силтемеси оның Марк пенен болған туўысқанлық қатнасығын айтады, ол толық қалпына келтирилген еди. Биз Варнаваның бул ўақытта әли тири болған-болмағанын билмеймиз, бирақ бул пикир оны, жубатыўшы улды, қатты хошаметлеген болар еди. Марк «Садық хызметши» Инжилин жазыў менен бәнт болған еди.
Бул соңғы силтемени қарастырып атырып, биз Варнаваның өзин, әззи ҳәм қыйыншылыққа ушыраған ыдыс болса да, Қудайдың қолындағы қурал болыўға таярлағанын еслеймиз, сонда Мәсихтиң даңқлары оның ишинде ҳәм ол арқалы көрсетилиўи мүмкин. Бүгин, Қудайдың оң қолындағы даңқланған Мәсих барлық мәсихшилерди Өзиниң қураллары сыпатында қолланғысы келеди. Қудай Мәсихтиң гөззал өзгешеликлери биздиң ишимизде ҳәм биз арқалы көриниўин қәлейди (Ефеслилерге 1:23)! Ақырында, Қудайдың мектебинде үйренген нәрселеримиз Оның ҳүрмети ҳәм даңқы ушын мәңгиликке көрсетиледи.
ЖУЎМАҚЛАЎШЫ ЕСКЕРТПЕЛЕР
- Жаңа Ўасыятта «мақсет» сөзи (гр. próthesis) 12 мәрте қолланған, оның алтысы Қудайдың режелери менен байланыслы. Елшилер китабында бул сөз еки мәрте ушырасады: 11:23-те ол инсан жүрегиниң ҳақыйқый қатъийлигин көрсетеди, ал 27:13-те инсанның надурыс режесине тийисли.
- Пабыл Елимасқа «тийкарлап» қарады. Грек термины жети мәрте ушырасады (тек Ғана Елшилер 3:4, 7:55, 10:4, 11:6, 13:9, 14:9, 23:1-де).
- Сөзбе-сөз, «...өзиңизди мәңгилик өмирге ылайық деп есапламаң». «Ылайық» сөзи (гр. áxios) Елшилер китабында жети мәрте ушырасады (13:25,46, 23:29, 25:11,25, 26:20,31).
- «Даўам етиў» феъли (гр. prosménō), бул еки силтемеде қолланған, Жаңа Ўасыятта жети мәрте ушырасады (Матфей 15:32; Марк 8:2; Елшилер 11:23, 13:43, 18:18; 1 Тиметейге 1:3, 5:5).
