Ешуаның басқыншылықлары
«Менсиз ҳеш нәрсе ислей алмайсыз». —Юханна 15:5 NKJV
Бир неше таңқаларлық мөжизалар арқалы Қудай Өз халқын Мысырдағы Фираонның қадағалаўынан қутқарды. Қудайдың режеси оларды азат етип, Қызыл теңиздиң арғы тәрепине алып барыў ғана емес, бәлким, оларды патриархларға ўәде еткен жерге алып барыў еди (Шығыў 14–15). Олардың Мысырдағы орнынан Қудай оларға берип атырған жерге саяхаты 11 күнде әмелге асырылыўы мүмкин еди (Екинши нызам 1:2), бирақ оларға дерлик 40 жыл керек болды.
Олар саяхатқа шыққаннан көп өтпей, Исраилдиң тийкарғы керек-жарақлары таўсылды, бирақ Қудай олардың барлық мүтәжликлерин қамтамасыз етти ҳәм ҳәтте оларға бир аз дем алыўға имканият берди (Шығыў 15:22-27). Бул тоқталыстан кейин, халық саяхатын даўам етти, бирақ азық-аўқат тағы да таўсылды. Олар шағымлана баслағанда, Өз мәрҳаматы менен Қудай оларға түнде жеўге гөш берди (16:12-13). Бул бизге Мәсихтиң тынышлық қурбанлығы сыпатындағы өзине тән қурбанлығын еслетеди, оны ҳәр бир рәсмий таза адам жеўге рухсат етилген еди. Содан кейин, ерте таңда, Қудай оларға аспаннан манна берди (Шығыў 16). Ол сондай-ақ тастан суў да берди (Шығыў 17:1-7). Қудайдың ўәде етилген жерге жеткенге шекем шөлдеги саяхаты даўамында берип турған бул мөжизалы қамтамасызлықлары ҳаққында көп нәрсе айтыўға болады (1 Коринфлилерге 10:1-4; Ешуа 5:12).
Бирақ, олар тастан суў алғаннан кейин, Амалеклилер Исраилге ҳүжим етип, оларды жоқ етиўге ҳәрекет етти. Муса Ешуаны урысқа басшы етти, ал өзи таўда Аарон ҳәм Хур тәрепинен қоллап-қуўатланып, дуўа етти (Шығыў 17:10-12). Қудай Ешуаға ҳәм оның әскерине жеңис берди ҳәм Амалектиң естелигин жоқ етиўге ант етти, бирақ Исраил де өз үлесин орынлаўы керек еди (14-аят; Екинши нызам 25:17-19). Мусаға қурбанлық орнын қурыўға буйрық берилди, ҳәм ол оны «Жаратқан-мениң-байрағым» деп атады (Шығыў 17:15).
Басқа бир аят былай дейди: «Иймансыз Оны разы етиў мүмкин емес, себеби Қудайға келетуғын адам Оның бар екенлигине ҳәм Оның Өзин ынталылық пенен излегенлерди сыйлықлаўшы екенлигине исениўи керек» (Еврейлерге 11:6). Сиз өз ҳәрекетлериңиз бенен, шіркеўге қосылыў арқалы, шоқындырыў арқалы ямаса жәмәәтлик нан жеў арқалы қутқарыла алмайсыз. Муқаддес Жазыў қатты түрде былай жәриялайды: «Мәрҳамат арқалы сиз ийман менен қутқарылдыңыз, ҳәм бул сизден емес; бул Қудайдың саўғасы, ҳеш ким мақтанбаўы ушын ислерден емес» (Ефеслилерге 2:8).
Исраил Мысырдан шыққаннан кейин еки жыл өткен соң, Муса Уәде етилген жерди изертлеў ушын ҳәр бир руўдан бирден 12 тыңшы жиберди. Ефрайым руўынан «қутқарыў» деп аталған Хошеа жоқарыда айтылған жас жигит еди (Санлар 13:8). Муса оның атын «Ешуа» деп өзгертти, бул «Жаратқан қутқарыў» дегенди аңлатады (16-аят). Тыңшылар 40 күннен кейин қайтып келди, бирақ олардың онтаўында Қудайға ийман жоқ еди ҳәм халық ҳеш қашан жерди ийелей алмайды деди (32-аят).
Ешуа Амалеклилерди жеңгенде басшылық ҳәм Қудайға ийман көрсеткен еди (Шығыў 17:8-16). Енди ол, Яҳуда руўынан Калеб пенен бирге, Жаратқанға исениўди даўам етти. Бундай иймансыз, басқа тыңшылар бас көтерип, халықтың Мысырға қайтыўын қәлеўине себеп болды (Санлар 14:4). Пүткил жәмәәт Ешуа ҳәм Калебке қарсы шығып, оларды тас пенен урып өлтириўди қәледи.
Бул қыйын сәтте Қудайдың даңқы жыйналыс шатырында барлығына көринди (10-аят). Муса Жаратқанға жалбарып, халықты кешириўин сорады, ҳәм Ол кеширди (13-20-аятлар). Бирақ, Өз әдалатлылығы ҳәм муқаддеслиги менен, Жаратқан бас көтергенлердиң – ески әўладтың барлығының – қулайтуғынына ант етти. Ол 20 жас ҳәм оннан киши болғанлардың Ешуа ҳәм Калеб пенен бирге жерге киретуғынына ўәде берди (26-38-аятлар). Исенимсиз он тыңшы обадан өлгеннен кейин (36-37-аятлар), халық Мусаның көрсетпелерине қарсы шығып, жерге кириўге ҳәрекет еткенде тағы бир бас көтериў болды, бирақ олар жеңилди (40-45-аятлар).
Булардың барлығына қарамастан, Қудай халық ҳәм Уәде етилген жер ушын Өз режелерин қайта тастыйықлады. Ол Мусаға Қудайдың даңқы ушын не ислеў керек екенлигин айтты (Санлар 15; сондай-ақ Екинши нызам 26-ға қараң). Есиңизде болсын, бул нәрселер бизди үйретиў – ескертиў, үйретиў ҳәм бағдарлаў ушын жазылған (1 Коринфлилерге 10:6-13). Сондай-ақ, Қудай Ешуаға берген дәртлендириўди жүрегимизге алайық: «Күшли ҳәм батыр бол; қорықпа, ҳәм үмитсизленбе, себеби Жаратқан Қудайың сен барған ҳәр жерде сени менен» (Ешуа 1:9). Ол Мусаға Исраилге Ешуа Исраилди жерди ийелеўге басшылық ететуғынын билдириўин айтқан еди (Санлар 27:15-23).
Калеб ҳәм Ешуа жеңимпазлар еди
Жеңимпаз болыў нени аңлатады? Бул Қудайдың мәплерине толық берилгенликти, үлкен тосқынлықларға ямаса қарсылыққа қарамастан Оған бойсыныўға ҳәм ҳүрмет етиўге умтылыўды, ҳәрдайым Оған сүйениўди аңлатады. Бул арқалы биз үйренемиз ҳәм өсемиз, Жаратқанымызға жақынласамыз. Жаңа Ўәсиятты түсиниўимиз бенен, Жаратқан бизден қандай қыйыншылықларға дуўшар болсақ та, Оған ерисиўимизди күтеди. Бул контекстте биз биринши нәўбетте Ийса Мәсих ҳаққында (Матфей 11:29), содан кейин Оның шәкиртлери ҳәм көп әййемги ўәсият исенимлилери ҳаққында үйренемиз (Еврейлерге 11-ди қарастырың).
«Жеңимпаз» «басқыншылық» термининә байланыслы, бул бизге урыс ямаса гүрести еслетеди ийелеў ушын. Муқаддес Жазыў ҳәр бир исенимли адамның жеңимпаз болыўы керек екенлигин көрсетеди, Жаратқан тәрепинен қолланылыўы ушын. Амалеклилер менен гүрескенде, Ешуа Қудайдың халқын үлкен жеңиске алып келген ҳақыйқый жеңимпаз еди.
Муса өлгеннен кейин, Қудай Ешуаға жерге кириўин айтты (Ешуа 1:1-2). Ол оның шегараларын сүўретледи ҳәм Өз халқы менен бирге болыўға ўәде берди (3-7-аятлар). Ешуа Қудайдың сөзине бойсынды (8-9-аятлар) ҳәм барлық басшыларға, соның ишинде шығыстағы еки ярым руўдың басшыларына да, Оның көрсетпелерин орынлаўды айтты, олар буны ислеўге ўәде берди (10-18-аятлар). Бул нәрселер бүгин биз ушын көп әмелий сабақлар береди.
Тыңшылар ҳәм Рахаб
Иерихон қатты беккемленген еди ҳәм пүткил жерге тосқынлық етти. Оның турғынлары өз патшасының толық қадағалаўында ҳәм адам қурбанлықларын талап етеди деп ойлаған қорқынышлы қудайларына қулликте еди. Рахаб бул путпарастлық системасының бир бөлеги еди. Тарийхшылар бизге сол жерде көп қорқынышлы нәрселер ислетилгенин, барлығы Шайтанның қадағалаўында болғанын айтады.
Рахаб узақ жол жүрип келген ҳәм Канаанға кириўге таяр болған бурынғы қуллар миллети ҳаққында еситти, ҳәтте бул мүмкин емес болып көринсе де. Өзиниң қулликте екенлигин аңлап ҳәм азат болыўды қәлеп, ол бул халық пенен өзин бирдей сезинди, бул Қудай оның ишинде баслаған исин аңлатады.
Ешуа еки тыңшыны жибергенде, Қудай оларды оның үйине алып келди, ҳәм ол оларды қабыл етти, олардың халқы ҳаққында көбирек еситиўге ынталы еди. Рахаб тыңшыларды Иерихон патшасынан жасырды ҳәм қорғады. Оның ийманы себепли, Иерихон келешектеги басқыншылық ўақтында жоқ етилгенде оған қорғаныў кепилленди (Ешуа 2-ни оқың). Ол сол тыңшыларды ийман менен қабыл етти (Еврейлерге 11:31) ҳәм олардың оған қәўипсизлик ҳаққындағы антынан кейин, ол ийман менен оларды жиберди (Жақып 2:25). Еки тыңшы Ешуаға қайтып келди ҳәм олар гүўа болған нәрселерге сүйенип, оған Қудай жерди ҳәм халықты Исраилдиң қолына бергенин айтты (Ешуа 2:23-24).
Иорданнан өтиў
Исраил Иорданнан қалай өте алады? Левитий руўханийлериниң аяқлары Иорданға тийген сәтте, суў ағыўды тоқтатты. Дәрья тасып турса да, Исраил қурық жерден өтти (3:3-17)! Иорданның батысындағы патшалар бул ақылға сыймайтуғын ўақыялар ҳаққында еситип, руўхын жоғалтты, Исраилден қатты қорықты (5:1). Бирақ, олар Рахаб сыяқлы тәўбе етпеди ҳәм исенбеди.
Қудайдың көрсетпесине муўапық, дәрья түбинен 12 үлкен тас алынып, келешек әўладлар ушын естелик сыпатында қарама-қарсы тәрепке қойылды (4:5-8,20-24). Сол жерде, Гилгалда, Мысырдың тәсири жоқ етилетуғын еди (5:9), бирақ сол ўақытта Ешуа руўханийлердиң аяқлары турған жерге, халық өткен ўақытта, дәрьяға 12 тас қойды (4:9). Бул таслар биздиң де, исениўшилер сыпатында, Мәсих пенен шоқындырыўда жерленгенимизди, Ол, үлкен тирилген Жеңимпаз бенен бирдей екенимизди аңлатады (Колослықларға 2:11-15).
Бойсыныўшы халық
Бул сәтте Қудай Ешуаға Исраил еркеклерин сүннетке отырғызыўды ҳәм олардың емлениўин күтиўди буйырды (Ешуа 5:2-8). Адамлық көзқарастан бул мәнисиз еди, себеби кеминде бир неше күн олардың жағдайы оларды қорғансыз – гүресе алмайтуғын етти. Душпан бул мағлыўматларды билмеди, себеби Қудай Өз халқын қорғады. Олардың сүннетке отырғызылыўы тәнниң бир шетке қойылыўын аңлатады, бул биз ушын әҳмийетли сабақ (9-10-аятлар; Филиппийлилерге 3:3-ке қараң). Бул Исраилдиң жерге өз күши менен емес, тек Қудайдың жәрдеми менен киретуғынын билдиреди.
Тийисли ўақытта олар Пасханы тойлады. Павел оның биз ушын әҳмийетли мәнисин түсиндирди (1 Коринфлилерге 5:7-8-ге қараң). Олар сондай-ақ жер жемислеринен биринши мәрте жеди, ҳеш қандай ашытқысыз, бул азық-аўқаттың ҳеш қандай бузыўшы тәсирден азат екенлигин аңлатады (Ешуа 5:10-12). Сол күни Ешуа Жаратқанды Жаратқанның әскериниң Басшысы сыпатында ушыратты ҳәм Оған табынды (13-15-аятлар). Биз Ешуаның үлгисине ерейик.
Биринши басқыншылық – Иерихон алынды
Ешуа 6 Қудайдың келисим сандығының Иерихон әтирапында 13 мәрте көтерилип жүргени ҳаққындағы таңқаларлық тарийхты сүўретлейди, халық толық үнсиз еди. Ешуа руўханийлерге кернейлерин шалыўды буйырғанда (6:16), халық қатты бақырыўы керек еди. Содан кейин, үлкен мөжиза болды – Иерихонның беккем дийўалы тегис қулады (20-аят).
Тек Рахабтың үйиндеги дийўалдың бир бөлеги тик турды – тағы бир үлкен мөжиза! Ол өз жақын туўысқанларын тыңшылардың көрсетпеси бойынша дийўалдағы өз үйине алып келген еди. Оны менен бирге, олар жалғыз аман қалғанлар еди (25-аят). Бул мағлыўматлар сүўретлейди Қудайдың үлкен басқыншылығын ҳәм Оның үлкен күшин көрсетеди. Иерихонның қулаўы Ешуа Уәде етилген жерде ҳеш қандай басқыншылық ислеместен алдын болды. Душпанның үлкен беккемлиги жоқ етилген еди, ҳәм Қудайдың халқы енди пүткил жерди алыўға еркин еди.
Көп кейин болған нәрселерди қарастырайық. Шайтанның Қудайға қарсы душпанлық қарсылығы Мәсих дүньяға келген сәттен баслап көринди ҳәм крестке шекем даўам етти. Ийсаның жеңисинен кейин, Шайтан ҳәр түрли жоллар менен қарсылық көрсетти. Әззиликте, бирақ ҳеш қашан жеңилместен, ҳәм кресттеги түсинип болмайтуғын азап-ақырлар арқалы, Ийса Жаратқан толық жеңиске жетти (Колослықларға 2:14-15). Ол Өз жеңисин бир сөз бенен, қатты айтылған сөз бенен тастыйықлады: тетелестай, яғный «ол тамамланды» ямаса «толық төленди». Содан кейин Ол басын қоя алды (Юханна 19:30), буны Ол бурын ҳеш қашан ислей алмаған еди (Матфей 8:20).
Ҳәрдайым жеңимпаз, Ол өлим ямаса шіриўден тәсирленбеди, ҳәм шіриўди көрмеди – ҳәтте Аримафеялық Юсуфтың жаңа, таза ҳәм пәк қабиринде де (Забур 16:10). Қудай душпанның режелерин жоққа шығарды ҳәм көп уят ҳәм ҳүрметсизликке дуўшар болған Өз Улын ҳүрметледи (Исая 53:9).
Ийса Өз тирилиўи арқалы Өзиниң толық жеңисин көрсетти. Ҳеш ким ҳеш қашан өлим әлеминен Өз күши менен шыға алмаған еди. Бул қайталанбайды, дәл кресттеги жумыс қайталанбайтыны сыяқлы, себеби бул оның жетерли болмағанын аңлатады. Петр Қудай Оны өликлер арасынан тирилткенлигин айтты (Ҳаўарийлердиң ислери 2:32), бул қарама-қарсылық емес. Ийса Жаратқан көкке көтерилди, Қудай Оны Өз оң қолында жоқары көтерди. Сол жерден Муқаддес Руўх жиберилди ҳәм төгилди (33-аят). Қудайға мақтаўлар болсын!
Жеңимпазлар, бойсыныў ҳәм өзин-өзи баҳалаў
Жеңимпаз болыў ушын жақсы тәрбия ҳәм Жаратқанға турақлы сүйениў талап етиледи, бирақ бул ҳәммеси емес. Ешуаның жеңислери ҳәм табысларынан кейин, адамлық тил менен айтқанда, ол бүгин кейде айтылғанындай, «жеттим» деп ойлаған шығар. Ҳақыйқатында, Иерихонның қулаўынан кейин халық ҳәдден тысқары өзине исенген ҳәм олардың арасында аўыр гүна ислетилгенин аңламаған. Ахан Қудайға бағышланған нәрселерден урлаған еди, бул пүткил халықты айыплы етти (7:1,11). Бул Исраилдиң кишкене Ай қаласына ҳүжим еткенде жеңилиўине себеп болды (4-5-аятлар).
Бириншиден, Ешуа Айды изертлеў ушын жиберген тыңшылар душпанның күшин төмен баҳалады. Содан кейин, Ешуа тек ғана 3000 әскер жиберди, олар тән алынған Гилгалдан емес, Иерихоннан шықты (2-аят), Жаратқанның анық буйрығысыз. Ешуа Айға ҳүжим етиўге қарар еткенде, келисим сандығы айтылмаған, ал ол Иерихонды қоршаўда өте әҳмийетли еди. Исраил Айға биринши мәрте ҳүжим еткенде, Ешуаның 36 әскери өлтирилди, бул халықтың жүреклерин ергитти (5-аят).
Содан кейин Ешуа ақсақаллар менен бирге халық ҳәм Қудай алдында өзин кишипейиллик пенен тутты (6-аят). Ешуа Қудайға дуўа еткеннен кейин (7-9-аятлар), Жаратқан Исраилдиң гүна ислегенин жәриялады: бир адам тек Оған тийисли болған нәрселерден урлаған ҳәм өтирик айтқан, бул пүткил миллетке айып алып келген. Бул олардың душпанға қарсы тура алмаўына себеп болды (11-13-аятлар).
Жаратқан Ешуаға не ислеў керек екенлигин үйретти (14-15-аятлар), ҳәм келеси таңда Ол пүткил халыққа олардың арасында гүна ислеген ҳәм барлығын айыплы еткен адамды көрсетти. Ахан, әшкара болғаннан кейин, гүналарын мойынлады (16-21-аятлар), бирақ енди оның гүнасына араласқан шаңарағы ушын да кеш еди. Бул бап өзине исенимлилик орнына, кишипейиллик ҳәм өзин-өзи баҳалаў, гүнакар әмеллерди ҳәм нәпсилерди баҳалаў ҳәм мойынлаў керек екенлигин көрсетеди. Әйтпесе, биз ҳақыйқый жеңимпаз бола алмаймыз.
Екинши басқыншылық – Ай
Айды алыўдағы дәслепки сәтсизлик Қудайдың кәмил жолларының бир бөлеги еди, себеби Ол Исраилди табыслы ҳүжимге алып барыўдан алдын жаманлықты баҳалаўы керек еди. Бириншиден, гүнакар Ахан ҳәм оның айыплы шаңарағы өлимге ҳүким етилиўи керек еди, бул «қыйыншылық» деген мәнини аңлататуғын Ахор ойпатлығында болды (Ешуа 7:24,26). Кейин, еки пайғамбар бул баҳалаў орнына силтеме жасап, Қудайдың қыйыншылықты берекетке айландыратуғынын болжады: «үмит есиги» (Хошеа 2:15), ҳәм «Ахор ойпатлығы Мени излеген халқым ушын қойлар жататуғын орын» (Исая 65:10). Екеўи де қыйын өтмишти келешектеги мың жыллық берекетлер менен байланыстырды.
Сол ўақытта, барлық ҳақыйқый мәсихшилер барлық руўхый, мәңги, аспан берекетлери менен берекетленген (Ефеслилерге 1:3). Булар Исраилдиң келешектеги мың жыллық берекетлеринен асып түседи. Қудай Ешуаға Ай үстинен толық жеңиске ерисиўин кепилдеди ҳәм оған анық көрсетпелер берди (Ешуа 8:1-2).
Шайтан ҳәм Қудай арасындағы урыстың әҳмийетлилиги себепли, Иерихонның пүткил қаласы ҳәм аймағы Қудайға бағышланған еди. Ол қадаған етилген – Қудай ушын бөлекленген, тийиске болмайтуғын – Рахаб ҳәм оның шаңарағынан басқасы (6:17). Ай жағдайында, контекст басқаша еди, себеби бул Исраил Қудай оларға берген жерди ийелеў ушын өзлери гүресиўи керек болған урыс еди. Усы себепли Исраил әскерлери урыс жеңилгеннен кейин барлық нәрсени олжа сыпатында алыўға рухсат етилген еди (8:2).
Жаратқанның көрсетпеси бойынша, Ешуа түнде қалаға қарсы таңлаўлы әскерлерден жасалған пусырма қойды, ал өзи әскердиң қалған бөлеги менен шығып, олар менен түнди өткерди. Реже таңда Айға ҳүжим етиў еди, ҳәм Исраил Ай әскерлеринен қашатуғын еди (3-6-аятлар), дәл алдынғы ҳүжимде болғаны сыяқлы (7:4-5). Тийисли сәтте Қудай Ешуаға найзасы менен қалаға қолын созыўды айтатуғын еди (8:18), бул пусырмадағыларға Айға ҳүжим етиў ушын көтерилиўди билдиретуғын еди, ал оның әскерлери қашып баратырған Исраилди қуўып баратуғын еди. Ешуа белги бергенде, пусырмадағылар көтерилди, Айға кирип оны алды ҳәм өрт қойды (19-аят). Исраил қуўып баратырғанларға қарсы бурылды ҳәм қаланы алған әскерлер ҳүжимге қосылыў ушын шықты (21-22-аятлар). Еки тәрептен ҳүжимге ушыраған Айдың барлық әскерлери урыста жоқ болды, ал Ешуа найзаны созып турды (18-26-аятлар). Бул соңғы нәрсе бизге Мусаның таўдың үстинде дуўа еткенин, Аарон ҳәм Хур тәрепинен қоллап-қуўатланғанын, ал Ешуа төменде Амалеклилер менен гүрескенлигин еслетеди (Шығыў 17:8-13). Еки жағдайда да, Исраилдиң жеңиси Жаратқанның мәрҳаматлы араласыўына байланыслы еди.
Айдың мал-мүлки ҳәм олжасы алынды, ҳәм қала үйиндиге айландырылды (Ешуа 8:27-28). Олар Ай патшасын ағашқа асты, бирақ күн батқанда оның денесин ағаштан алды, дәл Қудай Муса арқалы көрсеткендей. Содан кейин олар дене үстине таслар үйимшесин қойды, бул Исраилдиң жеңисиниң гүўасы сыпатында (29-аят). Жаратқанды ҳүрметлеў ушын, Ешуа Ебал таўында қурбанлық орнын қурыўды буйырды (30-аят), бул қарғыс таўы, Геризим таўына қарама-қарсы, дәл Муса олар жерге жетпестен алдын үйреткендей (Екинши нызам 11:29-32).
Үшинши басқыншылық – Гибеонның алдаўы ҳәм берилиўи
Екинши басқыншылықта Исраилде Аханның гүнасы себепли сәтсизлик болған еди. Енди басқа сәтсизлик болды, себеби душпанның нәзик алдаўы Исраилди тузаққа түсирди. Биз бул алдаўды Шерков тарийхындағы раўажланыўлар менен салыстырыўымыз мүмкин, дәл Жаратқанның Пергамосқа Балам пайғамбардың патша Балакқа Исраилди қалай тузаққа түсириўди көрсеткени ҳаққындағы хабарында сүўретленгендей (Аян 2:12-17-ге қараң).
Уәде етилген жерде, Аморит ҳәм Канаан патшалары қатты қорықты (Ешуа 5:1), бирақ олар Ешуаның урыс режесине қарсы ақыллы жол менен ойлап табылған алдаў арқалы бирлести (9:3-15). Дәл Ҳаўа жылан тәрепинен алданғаны сыяқлы (Жаратылыс 3:1-6), Исраил де душпанның ҳийлелери менен алданды. Муқаддес Жазыў былай дейди: «Исраил еркеклери азық-аўқаттың бир бөлегин алды; бирақ олар Жаратқаннан кеңес сорамады. Солай етип Ешуа олар менен тынышлық орнатты, ҳәм оларға жасаўға рухсат бериў ушын олар менен келисим дүзди; ҳәм жәмәәт басшылары оларға ант етти» (Ешуа 9:14-15). Исраил келеси күни алдаўды ашқанда, халық өз басшыларына қарсы гүңгирледи, олар ҳақлы түрде өзлери берген антты бийкар ете алмайтуғынларын айтты. Бирақ патшалардың халқы, Гибеонлылар, «қуллар – Қудайдың үйинде ағаш кесиўшилер ҳәм суў тасыўшылар» болады (23-аят).
Төртинши басқыншылық – Қубла патшаларының коалициясы
Ешуа дәслеп Гибеонлылардың алдаўынан адасып, сәтсизликке ушырады, бирақ Қудай Гибеонды Исраилге берилиўге, яғный бойсыныўға алып келген еди. Бул Канаан патшаларының Гибеонға қарсы бирлесиўине себеп болды. Қудай келип шыққан конфликтти бул қубла миллетлердиң барлығын жоқ етиў ушын қолланды.
Ешуа 10 Исраилдиң сол патшалар менен болған үлкен урысын ҳәм Қудай Исраилге берген жеңисти сүўретлейди. Бул Ешуаның күн ҳәм айдың тоқтап турыўын талап еткени ҳаққындағы баянды қамтыған әсерли бап, сонда Исраил өз душпанларын қуўып даўам ете алды. Сол патшалар тутылды ҳәм жоқ болды, «себеби Исраил Қудайы Жаратқан Исраил ушын гүрести» (42-аят). Ешуа ҳәм пүткил Исраил содан кейин Гилгалдағы лагерге қайтып келди, бул жер тәнниң бир шетке қойылғанын аңлатады. Сол жерде олар тек Жаратқанға сүйениўди үйренди. Биз ҳәрдайым Оған сүйениўимиз керек – ҳәр бир (руўхый) урыстан алдын, сондай-ақ Жаратқан Өз мәрҳаматы менен бизге берген ҳәр бир жеңистен кейин де.
Бесинши басқыншылық – Арқа коалициясы жеңилди
Гибеонға ҳүжим еткен қубла патшаларының коалициясына қарсы урыс, себеби ол Исраил менен тынышлық орнатқан еди, Уәде етилген жердиң пүткил қубла бөлегиниң басқыншылығына алып келди. Бул сондай-ақ келеси үлкен урысты, яғный Канаанның арқа бөлегиниң патшаларына қарсы урысты баслады (Ешуа 11–12), олар Исраилге қарсы бирлести. Жаратқан Ешуаны бул арқа коалициясына тосаттан ҳүжим етиўге алып келди, ҳәм Ол оларды Исраилдиң қолына берди. Сол жеңистен кейин, олар арқа коалициясының тийкарғы беккемлиги болған Хазорды жоқ етти (11:10-11). Басқа қалалар бүтин қалдырылды (13-аят), ҳәтте халық өзлерин қатты тутса да ҳәм сол себепли урылса да (20-аят).
Жуўмақлаўшы сөзлер
Қудайдың Сөзинде төмендеги үш нәрсе айрықша атап өтилген. Бириншиден, Ешуа Жаратқан Мусаға буйырған барлық нәрсени орынлады (15-аят). Екиншиден, Өз әдепли басқарыўында, Жаратқан сол патшаларды ҳәм олардың халқын қатты тутты (20-аят; 5:1-ге қараң). Ешуа Қудайдың оларға болған ҳүкимин орынлады. Үшиншиден, Исраил жеңген урыслар Қудайдың халқы ушын ҳақыйқый тынышлыққа алып келди, себеби олар Қудай берген жерде жасап, сол жерде жасаўдан ләззет ала алды (23-аят). Биз ушын руўхый сабақ – Қудай бизге берген аспан берекетлерин ийелеў (Ефеслилерге 1:3) ҳәм олардан жеке ҳәм жәмәәтлик түрде ләззет алыў. Буны ислеў арқалы, биз мийўе беремиз ҳәм оны Ийса Мәсих Жаратқанымызға ҳәм Қудайымыз ҳәм Әкемиздиң алдына табыныў ҳәм мақтаў менен алып келемиз (Еврейлерге 13:15).
Ешуаның Иорданның батысындағы жерлерди ийелеўи, Муса тәрепинен еки ярым руўға берилген Иорданның шығысындағы жерлер менен байланыслы (Ешуа 12:6). Бул әҳмийетли, себеби биз еки әлемди де ийелеўимиз керек. Иорданның батысындағы нәрселер Мәсихтеги мәңги, руўхый ҳәм аспан берекетлеримизди сүўретлейди, ал Иорданның шығысындағы нәрселер Қудайдың қолынан алатуғын ўақытша жердеги берекетлерди аңлатады. Биз еки әлемди де Қудайдың ҳүрмети ушын ҳәм өз пайдамыз ушын алыўымыз керек, себеби Ол бизди олар менен берекетлейди.
Ешуа 12-ниң қалған бөлеги Исраил ҳәм Ешуа жеңген 31 патшаны санап өтеди. Китап Ешуа ҳаққындағы еки әсерли бап пенен жуўмақланады, бириншиси Исраил ақсақалларына, содан кейин пүткил халыққа, оның өлиминен алдын оларға ескертиў береди.
Ҳақыйқатында, Онсыз, биз ҳеш нәрсе ислей алмаймыз!
ЖУЎМАҚЛАЎШЫ ЕСКЕРТПЕ
- «Хызметши» деген еврей сөзи жүз мәрте ушырасады ҳәм әдетте үлкен жастағы адамға жақсы ғамхорлық көрсетип хызмет етип атырған адамды билдиреди. Мысалы: Юсуф Мысырда хызмет еткен (Жаратылыс 39:4, 40:4); Ешуа Мусаға хызмет еткен (Шығыў 24:13, 33:11; Санлар 11:28; Ешуа 1:1); руўханийлер Қудайға хызмет еткен (Шығыў 39:1,26,41); Левийлер руўханийлерге хызмет еткен (Санлар 1:50, 3:6; Екинши нызам 10:8); Самуил Илийге хызмет еткен (1 Самуил 2:11,18, 3:1); Абишаг патша Даўытқа хызмет еткен (1 Патшалар 1:4,15); Елиша Илияға хызмет еткен (1 Патшалар 19:21) ҳәм басқа да көп жағдайлар.
