Егер сиз Ески Ўәсияттағы ең уллы адамлардың қысқа дизимин дүзиўиңиз керек болса, кимлерди қосар едиңиз? Ийсаның дәўириндеги яҳудийлер Ибраҳим ҳәм Муўса ҳаққында үлкен ҳүрмет пенен сөйлесетуғын еди – ҳәм әлбетте, Давут пенен бирге, бул адамлар Ески Ўәсияттың ең уллы қәҳәрманларынан болған.
Муўса, пайғамбар сыпатында, теңсиз еди. Екинши Нызам 34:10 бизге Исраилде оған уқсаған пайғамбар болмағанын айтады, себеби ол Хожаны «бетпе-бет» билген. Бирақ Муўса адам еди ҳәм сонлықтан өлимли еди. Ол өлимге дуўшар болыўы керек болған ўақыт келди, ҳәм Исраил өз уллы басшысынан айрылды. Оның орнын ким баса алар еди ҳәм оның орнына ким келе алар еди? Бул үлкен тапсырма еди.
Ешуа Муўса басқарыўды басқарыў ушын Қудай тәрепинен тайынланған адам еди. Ески Ўәсиятта оның атын жүргизген китап бизге оның шақырығы, басшы сыпатындағы хызмети ҳәм өлими ҳаққында көп нәрсе айтады – бирақ бул оның ҳаққындағы мағлыўматтың жалғыз дереги емес. Шығыў, Санлар ҳәм Екинши Нызам да Ешуаға силтемелерди қамтыйды ҳәм бизди өз алдына Хожаның көрнекли хызметшиси болған бул адам менен таныстырады.
Ешуаның келиўи
Ешуа биринши рет Шығыў 17-бапта еслетиледи. Исраиллер Мысырдан Ўәде етилген жерге саяхат етип атырғанда, Амалеклилер оларға ҳүжим етиў ушын шықты. Оның ата-бабалары ҳаққында ҳеш қандай жазыўсыз ямаса басқа мағлыўматсыз, Ешуаның аты Шығыў китабында Муўса тәрепинен Исраиллерди урысқа басқарыў ушын таңланған адам сыпатында тосаттан пайда болады. Муўса бул жас жигитте потенциалды таныған болыўы керек. Исраилде бурын ҳеш қашан әскерди басқаратуғын командир болмаған. Ҳақыйқатында да, бурын Фираунның әскерлерине қарсы турғанда оларға душпан менен гүресиўди Хожаға қалдырыў айтылған еди (Шығыў 14:14).
Ҳәзир жағдай өзгерген еди. Жалғыз емес екенин, бирақ Муўса Қудайдың таяғын қолында услап төбеде туратуғынын билип, «Ешуа Муўса айтқандай етти» (Шығыў 17:10). Оның итааткарлығына итибар бериң. Ешуа бул ўақыяда ҳәм кейинги көп ўақыяларда Хожаның хызметинде табыс итааткарлықсыз мүмкин емес екенин анықлаўы керек еди. Ол өз баслығы Муўсаға Исраиллерди урысқа басқарыў арқалы итаат еткениндей, мәсихшиниң мақсети оны Өз әскери етип жазып алған Хожа Ийсаны разы етиў болыўы керек (2-Тиметейге 2:3-4).
Атта не бар?
Ешуаның келип шығысы ҳаққында бир нәрсе билиў ушын биз Санлар 13-бапқа өтиўимиз керек. Бул бапта биз оның Ефрайым қаўымының ағзасы болғанын ҳәм дәслеп Хошеа деп аталғанын табамыз, бул «қутқарыўшы» дегенди аңлатады. Оның әкесиниң аты Нун еди, бул «даўам етиў» дегенди аңлатады. Бул Қудайдың халқын қутқарыўшы сыпатында басқарыў ушын тайынланған адам ушын ылайық ат еди – даўам етиў менен сипатланған адам. Бирақ, Муўса оған жаңа ат берди, Ешуа, бул «Яҳўа қутқарыў» дегенди аңлатады (Санлар 13:16). Ешуаның өзи халықтың қутқарыўшысы емес еди. Керсинше, оның өмири ҳәм хызмети арқалы Хожаның қутқарыўы көриниўи керек еди. Бүгин биз ушын да Хожаның ислеринде шыдамлылық әҳмийетли (1-Коринфлилерге 15:58). Ешуа сыяқлы, биздиң өмиримиз Оның қутқарыўын көрсеттиўи керек.
Дәслепки тәсирлер
Ҳәммемиз, қандайдыр дәрежеде, өз орталығымыздың өнимиз. Дәслепки өмиримиздеги тәсирлер бизди қалыптастырады – ҳәм Ешуа да буннан тысқары емес еди. Шығыў 24-бапта Муўса Аарон, оның еки улы ҳәм Исраил ақсақалларының 70и менен бирге Хожаның алдына шақырылды. Ҳәмме таўға шығады, бирақ Муўса Хожаның тиккелей алдына жоқарыға көтериледи. Ҳәм Ешуа, оның жәрдемшиси, сол ўақытта Муўса менен бирге барды ҳәм Муўсаның қайта пайда болыўын күтип атырғанда Қудайдың даңқының бир бөлегине гүўа болды. Илаҳий уллылықтың бул көринислери ҳәм даўыслары Ешуаға терең тәсир қалдырған болыўы керек.
Бираздан кейин, Ешуа Муўсаның қурсаўында таўдан түскенде, оның тәжирийбесизлиги анық көринди. Лагерде қырылыў даўысын еситип, ол Муўсаға урыс басланып атырған болыўы керек деди. Бирақ Муўса, Қудайдың тәжирийбели адамы, басқаша билген. Халық тәрепинен алтын бузаў жасалған еди ҳәм еситилип атырған даўыс қосық ҳәм тойлаў еди (Шығыў 32:17-18). Жаңа мәсихши ҳәрдайым дурыс ажыратыўға ийе емес. Дана, үлкен мүмин менен бирге болыў арқалы пайдалы сабақлар үйрениўге болады.
Ешуа, дәслепки күнлеринде, Муўсаға толық садық еди. Елдад ҳәм Медад пайғамбарлық етиў қәбилетин көрсеткенде, Ешуа инстинктив түрде оның надурыс екенин сезди ҳәм Муўсаны өзи бәсекелеслик деп қабыллаған нәрседен қорғаўға тырысты. Әлбетте, олар тынышландырылыўы керек, деп ойлады ол! Муўса бул ўақыяны Ешуаға кең пейилли болыўды үйретиў ушын қолланды. Ол ҳеш қандай қәбилетти монополиялаўды қәлемеди! Ол басқаларға ийе болған қәбилетлерди таныўға қуўанышлы еди (Санлар 11:26-29). Жасы киши мәсихшилер көп ўақытта қорғаныўшы ямаса ийелик етиўши болыўы мүмкин. Биз Муўсада анық көринген жомарт руўхты раўажландырыўды үйрениўимиз керек.
Ешуаның дәслепки өмириниң және бир қызықлы өзгешелиги Шығыў 33-бапта пайда болады. Муўсаның лагерден тысқары тигилген шатыры бир түрли оракулға айланды. Хожаны излегенлер оның шатырына барды. «Жас жигит» деп сүўретленген Ешуа (Шығыў 33:11) сол жыйналыс орнын таслап кетпес еди. Ол сол жерде болыўдың әҳмийетли екенин билген. Бүгин Қудай ушын тәсир қалдырыўды қәлейтуғын ҳәр бир жас адам да солай етиўи керек. Ески гимнниң сөзлери менен айтқанда, биз «Ийса менен жалғызлықта көп ўақыт өткерўимиз керек» Мухаддес болыў ушын ўақыт тап, У. Д. Лонгстафф.
Исеним сыйлықланды
Ешуаның ең үлкен сынағы ол Қанаан жерин тыңлаў ушын 11 басқа адам менен бирге таңланғанда келди. Ол, досты Калеб Яҳудадан, ҳәм 10 басқа тыңлаўшы 40 күн даўамында Ўәде етилген жерди баҳалап, соңынан үлкен жүзим шоғының аўырлығы астында қайтып келди. Тыңлаўшылардың оны пессимистлер еди, олардың Қудайға исеними жоқ еди. Дәўлерди жеңиў мүмкин емес, деп жәриялады олар. Калеб олардың баҳасына қарсы шықты, ҳәм Санлар 14:8 де биз Ешуаның оның пикирлерин қоллап-қуўатлағанын табамыз. Хожа оларды Қанаанға алып кирип, барлық душпанларын жеңе алады, деп айтты ол. 10 биймүмин тыңлаўшы обада өлгенде, Ешуа ҳәм Калеб сол ўақытта тири болған Исраилдиң жалғыз адамлары еди, олар ақырында Ўәде етилген жерге кирди. Ешуа ҳақыйқатында да «даўам етиў улы» еди, ҳәм ол бизге исенимниң сыйлықланатуғынын үйретеди. Оған уқсап бизге Қудайдың бизге берген барлық ўәделериниң жақсылығына кириў ушын шыдамлылық керек (Еврейлерге 10:36).
Шопан, илтимас
Муўса Қудайдан қосымша жәрдемшилер сораған ҳәм оған өз жуўапкершиликлеринде жәрдем бериў ушын 70 ақсақал берилген еди. Бирақ, өмириниң ақырына жақынласқанда, Муўса Қудайдың халқына ғамхорлық етиў ушын шопан жүреги бар адамның керек екенин терең түсинди. Қудай Өз адамын алдыннан таярлағанын билиў биз ушын ҳеш қандай таң қаларлық емес – ҳәм сол адам Ешуа еди. Қудайдың Руўхы менен толтырылған ол Қудайдың халқын Иордан дәрьясынан өткерўге таярланған еди (Санлар 27:15-18). Қудайдың Руўхы менен толтырылыўдың орнына басқа ҳеш нәрсе жоқ. Ефеслилерге 5:18 Оның қудирети менен үзликсиз толтырылыўдың әҳмийетлилигин атап өтеди. Санлар 27-баптың жуўмақлаўшы аятлары Ешуаның халықтың жаңа басшысы болыў ушын жәмийетлик түрде тайынланған ўақыясын сүўретлейди. Бул салтанатлы сәт еди ҳәм Ешуа ушын үлкен жуўапкершиликлердиң басланыўын белгиледи. Ол қалай жеңер еди? Екинши Нызам китабы түсиндиреди.
Муўсаға келетуғын болсақ, Ўәде етилген жер жабық еди. Ол Хожадан оған кириўге рухсат бериўин сораса да, кириўге рухсат берилмеди. Бирақ, Муўсаның әли де әҳмийетли иси бар еди. Хожа оған «Ешуаға тапсырма бер, оны рухландыр ҳәм оны күшейт» (Екинши Нызам 3:28) деди. Екинши Нызамда биз ушын сақланған халыққа мүрәжатларында, биз Муўсаның дәл соны еткенин табамыз. Ол Ешуаға оның аўыр жуўапкершиликлерин еслетип қана қоймай, оған жеке рухландырыў да береди. Көп мүминлер, содан бери, оның сөзлерин тынышландырыўшы ҳәм үлкен күш дереги деп тапқан. «Күшли бол ҳәм батыр бол, қорықпа ҳәм олардан қорқпа: себеби сениң Қудайың Хожа, Ол сениң менен барады; Ол сени таслап кетпейди ҳәм сени тәрк етпейди» (Екинши Нызам 31:6). Хожа Өз халқы менен! Биз Оған барлық белгисиз келешек ушын сүйене аламыз.
Ҳақыйқат сәти
Ешуа китабын ашқанымызда, Хожаның Өз халқының жаңа басшысына айтқан биринши сөзлери бизди таң қалдырыўы мүмкин: «Мениң қулым Муўса өлди» (Ешуа 1:2). Әлбетте, бул анық еди! Неге оған бундай нәрсе айтылып атырған еди? Жуда әпиўайы, Қудай ҳақыйқатлар менен шуғылланады ҳәм ҳәрдайым бизди жағдайға ҳақыйқый түрде қараўымызды қәлейди.
Бул дәўирдиң ақыры еди. Муўса өз исин тамамлаған еди; ҳәзир Ешуаның басшылықты өз мойнына алып, бурынғы басшының орнына өтиў ўақты келген еди. Бул Хожаның Ешуаға тиккелей сөйлеген биринши ўақыты болған шығар – бирақ қандай сөйлеў ўақты! Ешуа өзин жаншылған ҳәм жалғыз сезген шығар. Ол соншалық ҳүрмет еткен, көп ўақыт үлги тутқан адам жоқ болған еди. Муўса оны рухландырғаны рас еди, бирақ ол жаңа жуўапкершиликке қалай кирисе алар еди? Ҳәзир барлық Исраил халқы менен Иорданнан өтиў ўақты еди, ҳәтте Иордан толық тасып атырған болса да (Ешуа 3:15), ҳәм жерди «ийелеў» ўақты еди (Ешуа 1:1-3). «Күшли бол ҳәм батыр бол» (Ешуа 1:18) ўақты еди, ҳәтте ол өзин әлсиз ҳәм қорқынышлы сезсе де. Оның тәрепинен, бул мақаланың басында атап өтилген дәслепки итааткарлық сақланыўы керек еди. Ол Қудайдың «барлық Нызамын» итибар менен орынлаўы ҳәм сол мухаддес китап ҳаққында үзликсиз ойланыўы керек еди. Хожаның тәрепинен, ол Муўса айтқан таныс сөзлерди қайта еситти, бирақ бул жолы олар Хожаның өз аўзынан шықты: «Сениң Қудайың Хожа сен қайда барсаң да сениң менен» (Ешуа 1:7-9).
Сиз жаңа тапсырмаға дуўшар болып атырсыз ба ямаса өзиңизди жаңа жағдайда таўып атырсыз ба? Өмириңизден бир тирек алынды ма? Бәлким, сиз сүйген ҳәм ҳүрмет еткен адам кеткендир. Ешуадан үйрениң. Қудайдың Сөзи ҳаққында ойланып, оның тәлимлерин орынлаўға итибарлы болың. Оның ўәделерине сүйениң, себеби олар орынланбай қалмайды. Қудай Ешуа менен болғанындай, Ол сизге де белгисиз келешекке батырлық ҳәм исеним менен қараўға жәрдем береди.
