SORAW: Tez arada bir pútkil dúnya shirkewi boladı degen ras pa?
JUWAP: Bul sorawǵa juwap beriwden aldın, Injil bizge Shirkewdiń ne ekenin qısqasha kórip shıǵayıq: birinshiden, Quday onıń ne ekenin aytadı, keyin ol nege aylanǵanın, hám aqırında adamlar onıń ne ekenin oylaydı.
Injilde Shirkewdiń birinshi márte esletiliwi Matta 16:18-de. Pyotr Rabbiy Isa Masihti «tiri Qudaydıń Ulı» (16-ayat NKJV) dep moyınlaǵan edi. Rabbiydiń juwabında Ol Pyotrǵa ayttı: «Bul qaya ústine Men quraman Meniń shirkewimdi». Biz Eski Ahitte jeke qudayxor múminler hám Qudaydıń jerdegi Izrail xalqı haqqında oqıymız, biraq Shirkew sol waqıtta áli joq edi. Tek ǵana Rabbiy Isa ólip, qayta tirilgennen hám aspanǵa kóterilgennen keyin ǵana, Ol Háwaretler 2-de Muqaddes Ruwdı jiberdi. Pentekost kúni, Muqaddes Ruw Ierusalimdegi joqarı bólmedegi 120 jeke múminniń ústine túsip, olardı bir denge, Shirkewge – durısıraq, Jıyınǵa – birlestirdi.
Bul bir márte bolǵan waqıya Qudaydıń Sózi 1 Korinflilerge 12:13-te Muqaddes Ruwdıń shomılıwı dep ataydı. Biz Rabbiy Isa Masihti Ózimizdiń Qutqarımız hám Rabbiyimiz sıpatında qabıl etkenimizde, biz Muqaddes Ruw tárepinen jaylasqan hám «mórlenemiz» (Efislilerge 1:13; qarań 1 Korinflilerge 6:19). Sol arqalı biz Muqaddes Ruwdıń bul shomılıwınıń barlıq jaqsılıǵına erisemiz. Biz Masihtiń denesiniń, Shirkewdiń aǵzaları boldıq. Biz Shirkewdiń – jalǵız haqıyqıy Shirkewdiń, Masihtiń ólgen Shirkewdiń – aǵzaları bolǵanlıqtan, bizge hesh qanday adam tárepinen jaratılǵan shirkewge qosılıwǵa zárúrlik joq. Biz basqa múminler menen birge bolıwdı qáleyik, Muqaddes Ruw tárepinen Rabbiy Isaǵa jıynalǵan. Haqıyqatında da, Evreylerge 10:19-25-tegi táliymat bizdi «ózimizdi birge jıynawdı taslap ketpewge», bálkim «bir-birimizdi úgit etiwge, hám Kúndi jaqınlasıp atırǵanın kórgenimiz sayın jáne de kóbirek» (25-ayat) bolıwǵa úgit etedi.
Bul Kún sol ullı kún bizdiń Rabbiy Isa Óz Kelinin Ózine alıw ushın kelgende. Efislilerge 5-tiń sońǵı 12 ayatı bizge Shirkewdiń de Onıń Kelini ekenin úyretedi, Ol onıń ushın óldi, hám Ol házir onı tárbiyalaydı, qádirleydi, tazalaydı hám Ózine alıw ushın tayarlap atır, máńgilikke Oǵan ullı túrde birlestiriliw ushın. Qanday kún boladı bul! Biz bunı 1 Tesalonikalılarǵa 4:13-18 hám 1 Korinflilerge 15:51-57-de tolıq úyrenemiz.
Yuhanna 17-de biz Rabbiy Isanıń dushpanlarınıń qolına tapsırılıwınan birneshe saat aldın etken qımbatlı duwasın oqıymız. Biz Onıń Óz adamlarına bolǵan muhabbatın hám Onıń qálewin kóremiz: «olar barlıǵı bir bolsın, Sen, Áke, Mende bolǵanıńday, hám Men Sende bolǵanımdıay; olar da Bizde bir bolsın, dúnya Seniń Meni jibergenińe isensin ... hám dúnya Seniń Meni jibergenińdi hám olardı Seniń Meni súygenińdey súygenińdi bilsin» (21,23-ayatlarda). Rabbiy dúnyanıń Óz adamlarınıń birligin anıq kóriwin qálegen edi. Shirkew Háwaretlerdiń dáslepki bablarında baslanǵanda, biz qayta-qayta «bir awızdan» bolǵanın oqıymız, bul sonsha ájayıp kórsetilgen edi (1:14, 2:1,46).
Biraq tez arada adamnıń qáteligi baslandı, hám dúnya kóre alatuǵın nárse qayǵılı túrde bólinip ketiwi kóp waqıt almadı. «Qudaysız adamlar» (Yuda 4), haqıyqatında da «jırtqısh qasqırlar» (Háwaretler 20:29), dáslep sezilmey kirip keldi. Ózin-ózi izleytuǵın basshılar ózleri ushın izlewshilerdi tartıp aldı (30-ayat). Búgingi kúnde dúnya Shirkew dep esaplanatuǵın nárselerdiń mıńlaǵan, kóbinese básekiles bóleklerge bólingenin kóredi, olardıń kóbi múminler hám imansızlardıń aralaspası, hám geybirewleri haqıyqatında da jaman sektalar. Xristian dúnyası hár túrli isenim hám ámeliyatlardıń aralaspası. Bir waqıtları «Qudaydıń úyi ... haqıyqattıń tayanıshı hám tiykarı» (1 Timotiyge 3:15) bolǵan nárse «úlken úyge» aylanǵan, onda ıdıslar «húrmet ushın hám geybirewleri húrmetsizlik ushın» (2 Timotiyge 2:20). Haqıyqatında da, xristian kásibiniń sońǵı basqıshında, Ashıw 3:14-22-degi Laodikeyadıń shirkewi menen súwretlengen, Rabbiy Ózin turǵan halda kórsetedi sırtında esikti qaǵıp, kirisiwdi izlep hám Oǵan esikti ashqan hár kim menen birge bolıwdı qálep. Bul búgingi kúnde Shirkew dep esaplanatuǵın nárselerdiń jaǵdayı. Kóp haqıyqıy múminler Rabbiy Ózin shaqırıw ushın dawıs beriwdi kútip atır.
Geybir konfessiyalar hám shirkewler basqalar menen birlesiwge háreket etip atır. Bunı islew ushın kóp kompromissler etiledi. Eger Qudaydıń Sózi hátte keltirilse de, ol ádette nadurıs qollanıladı. Onıń táliymatları hám durıs hám nadurıs standartları bir shetke qoyılǵan. Ápiwayı Injil az qádirlenedi. Adam óziniń nege erisip atırǵanı menen maqtanadı. Din úlken, tásirli hám siyasiy jaqtan durıs bolsa, oǵan tán beriledi. Hár túrli dinlerdiń barlıǵı teń dárejede durıs dep esaplanadı, hám olardıń ruxaniyleriniń puqaralıq, sociallıq hám dinler aralıq diniy joybarlarda birge islesiwi ǵalaba xabar quralları tárepinen qollap-quwatlanadı. Haqıyqıy xristianlar dúnya basshılıǵınıń kózinde Óz Rabbiyleri bul jerde bolǵan waqıttaǵıdan artıq ataqlı emes. Olar nadurıs túrde ayıplanadı yamasa qattı sınǵa alınadı, aldınǵı pikirli, tolerant emes fanatikler sıpatında, al basqa hár qanday nárse hám hár kim qabıl etiletuǵın hám jaqsı.
Biz Qudaydıń shápááti menen Rabbiy Isa Masihti Ózimizdiń Qutqarımız hám Rabbiyimiz sıpatında qabıl etkenler, Onıń bizdi Ózine shaqırıwın kútip atırmız. Injil bizge bunıń hár qanday waqıtta bolıwı múmkinligin kórsetedi, sebebi Ol biz ushın kelgenge shekem bolıwı kerek bolǵan hesh qanday belgiler yamasa waqıyalar joq. Biraq, Qudaydıń Sózi bizge Onıń keliwi arasındaǵı jeti jıllıq aralıqta ne bolatuǵının ashıp beredi. ushın Óz adamları – biz bunı raptura dep ataymız – hám Onıń payda bolıwı menen Óz adamları menen húkimde hám Óz miń jıllıq patshalıǵın ornatıw ushın.
Rapturada, ólgen múminler dańqlı denelerde tiriltiledi hám jasap atırǵan barlıq múminler olar menen birge kóteriledi. Bizdiń denelerimiz Óz Qutqarımızdıń tirilgennen keyingi denesi sıyaqlı denelerge ózgeredi. Rabbiy Óz adamların biledi. Raptura bolǵanda, jerde bir de múmin qalmaydı.
Ekinshi Tesalonikalılarǵa 2:3-12 bizge bunnan keyin ne bolatuǵının aytadı – biz ádette azap dep ataytuǵın waqıt. Múminler Rabbiy menen birge bolıw ushın kóterilgennen keyin, bizde jasaytuǵın Muqaddes Ruw, búgingi kúnde dúnyadaǵı jamanlıqtı sheklep turǵan, de alıp ketiledi. Sonnan keyin hesh qanday kedergi bolmaydı, hám Injil kórsetken nárseler boladı. Bul babta biz «Gúna adamın» (3-ayat) kóremiz, ol basqa jerlerde «Antixrist» (1 Yuhanna 2:18), «jerden shıǵıp atırǵan haywan» (Ashıw 13:11) hám «jalǵan payǵambar» (19:20) dep ataladı. Ashıwda bizge bul jeti jıllıq dáwirde ne bolatuǵını haqqında kóbirek aytıladı. Biz, álbette, Ashıwdıń simvollıq tilde jazılǵanın umıtpaq kerek emes, simvollar basqa Injil jazıwlarınan alınǵan yamasa bul kitapta birinshi márte qollanılǵanda túsindirilgen.
Búgingi kúnde shirkewler bir tárepten birlesip, úlken bolıwǵa úlken itibar berip, al ekinshi tárepten tolerantlıq hám qosıwshılıq paydasına doktrinanıń áhmiyetin tómendetip atırǵanlıqtan, haqıyqıy xristianlar hám Muqaddes Ruw alıp taslanǵanda, bul ózgesheliklerdiń ádewir artatuǵını hesh qanday tańqalarlıq emes. Shirkewler dawam ete aladı hám dawam etedi, biraq Masihtiń basshılıǵı astında emes. Apostat xristian dúnyasınıń qalǵan bólegi bir adam basshılıǵı astında birlesiwdi paydalı dep esaplawı kóp waqıt almaydı. Búgingi kúndegi ekumenikalıq háreket hesh shúbhesiz Rimde jaylasqan bir dúnya shirkewine aylanadı, bul qala ózi qurılǵan jeti tóbesi menen belgili (Ashıw 17:9-dı esapqa alıń). Shólkemlestiriwshi struktura tiykarınan ornatılǵan. Bul dúnya shirkewi Ashıw 17 hám 18-de «Ullı Vavilon» dep ataladı hám ol jeńil minnetli hayal hám úlken kommerciyalıq sistema bolǵan úlken qala sıpatında súwretlenedi. Onıń dúnyanı basqarıwǵa háreket etiwdiń uzaq tariyxı bar hám ótken zamanlarda ózin dúnyalıq húkimdarlardan joqarı dep kórsetken. Bul shirkewdiń de Qudaydıń haqıyqıy xızmetkerlerin hám adamların kóp ásirler dawamında quwǵın etiw tariyxı bar. Ol ózin Masihtiń Kelini dep esaplaydı, biraq Oǵan sadıqsızlıǵı hám húkimetke bolǵan qumarlıǵı menen belgili.
Ashıw 4–19-da aytılǵan nárseler rapturadan keyin bolatuǵın waqıyalar. Biz xristianlar sol waqıtta Rabbiy menen birgemiz. Dúnya shirkewiniń húkimranlıǵı uzaqqa sozulmaydı. Ashıw 17:3-tegi hayal otırǵan haywan qayta tiklengen Rim imperiyasınıń súwreti, onı birinshi haywan (13:1-8) basqaradı – teńizden shıǵıp atırǵan haywan, teńiz Injilde basqa milletlerdiń súwreti. Ol uzaq waqıt húkimranlıq etiwge umtılǵan bul milletler waqıt óte kele oǵan qarsı shıǵıp, onıń kúshin joq etedi hám onı wayran etedi (17:16-17). Rabbiydiń jeńil minnetli shirkewge qarsı húkimi solay ámelge asırıladı. Biz, sol waqıtta aspanda bolǵanımızda, quwanıwǵa shaqırılamız, hám bul buzıq qanlı shólkem óziniń múnásip aqırına jetkende solay etemiz (18:20, 19:1-6).
Bizdiń házirgi xristianlar sıpatındaǵı wazıypamız, Rabbiy Isanı súygen, húrmetlegen hám Oǵan jıynalǵanlar, islerdiń azap waqtında tolıq kórinetuǵın bolatuǵın nársege qaray rawajlanıp atırǵanın tán alıw. Biz bunnan barlıǵınan bólek júriwimiz kerek, ózimizdi hesh qandayına tartıp alıwǵa jol bermey. Ashıw 18:4-tegi aspannan kelgen shaqırıqtı júregimizge alayıq, onda aytılǵan: «Onnan shıǵıń, Meniń xalqım, onıń gúnálarına ortaq bolmawıńız ushın, hám onıń apatların almawıńız ushın». Kerisinshe, Efislilerge 4:1-3-tegi shaqırıqqa qulaq salayıq, ol bizdi «shaqırılǵan shaqırıqqa múnásip júriwge, barlıq kishipeyillik hám jumsaqlıq penen, sabırlıq penen, bir-birimizge muhabbat penen shıdawǵa, tınıshlıq baylanısında Ruwdıń birligin saqlawǵa háreket etiwge» jalbaradı.
