Másehiyler hám kámbaǵallar
Men óz tájiriybemnen aytıp bere alamanki, kámbaǵallar máseleesine adamnıń dıqqatın bir millionnan aslam adam ashlıqtan óliw shegarasında turǵan jerde jasaw sıyaqlı keskin túrde hesh nárse qaratpaydı.
Haqıyqıy kámbaǵallıq
Sudanda missioner bolǵan jıllarımda men adamlar kúndelik nan úlesleri ushın geyde pıshaq penen bir-birleri menen qattı urısıp atırǵanın kórdim. Men ele de shirkewimiz aǵzasınıń balaları bar analardıń únsiz qatarı boylap áste basıp baratırǵanın esleymen. Ol geybirlerine emlewxana shıpakeri menen ushırasıw ushın bilet berer edi. Biraq ol basqalarǵa mınanı aytıwǵa májbúr edi: «Keshirińiz. Balanızdıń jaǵdayı júdá awır. Biz sizge járdem bere almaytuǵınımızǵa ókinemen.» Bileti joq analar ózleriniń kishkene balaların qattı qushaqlap, qarańǵılıqqa ketetuǵın edi. Haqıyqıy kámbaǵallar geyde tartısıwǵa yamasa urısıwǵa kúshi bolmaydı.
Isaǵa sıltawlar aytıw
Bunday kórinisler sizdiń oyıńızǵa óshpes iz qaldırǵannan keyin, Isa Mesihtiń «Sizden soraytuǵınǵa beriń, hám sizden qarz almaqshı bolǵan adamnan júz búrmáń» (Matta 5:42) degen sózlerin oqıw qıyın boladı. Bul buyrıq meni júdá qolaysız sezdiradi. Bul Tawdaǵı Nasiyhattıń eń kóp itibar berilmegen sózleri bolıwı múmkin. Olardıń konteksti olardı Nızamnıń ruwxı retinde kóriwdi talap etedi, nızamlı túrde qollanılmawı kerek.
Ókinishke oray, Isa Mesihtiń sózlerin mına sıyaqlı sıltawlar menen biykar etiw ańsat: «Húkimet bizge sadıqlarǵa bermewdi buyıradı»; yamasa «Óz balaların jaqsıraq gúrriń etiw ushın mayıplap qoyatuǵın sadıqlar bar»; yamasa «Eger men birine járdem bersam, erteń esigimde júz adam boladı»; yamasa hátte «Bul húkimettiń juwapkershiligi.»
Matta 5:42 tiykarı keyingi ayatta, ózi bolsa Lewiler 19:18 den alınǵan úzindi: «Qońsıńdı ózińdi súygenińdey súy. Men Rabbıman.» Isa bizge ushırasatuǵın jaǵdaylarǵa durıs másehiy juwabın úyretip atır. Dúnya ósh alıwdı qálewi múmkin, ekspluataciya etilgenler ushın tólem hám ósh alıwdı izlewi múmkin. Dúnya túsinikli jek kóriwshilik penen juwap beriwi múmkin, «olar» hám «biz» dep aytıwı múmkin. Dúnya aldawǵa túskeni yamasa emociyalıq túrde shantaj etilgeni ushın ashıwlanıwı múmkin. Dúnya qalpaqqa tiyin taslap, ápiwayı ǵana ketip qalıwı múmkin. Bizdiń Rabbımız Isa Óz shákirtlerinen joqarı standartlardı kútedi. Ol Óz patshalıǵı ómirin súrip atırǵan másehiylerdiń Óz patshalıǵınıń qanday ekenliginiń ayrıqsha úlgileri bolıwın qáleydi.
Kámbaǵallar hámishe siz benen birge boladı
Isa hám shákirtler ózleriniń ulıwma qaltasınan kámbaǵallarǵa bergen bolıwı múmkin (Yoxanna 13:29; 12:4-6). Dáslepki másehiylerdiń oyında kámbaǵallar bar edi. Hárreketler kitabında kem degende altı ret olar óz múlklerin kámbaǵallıqtı jeńilletiw ushın bergeni kórilgen (Hárreketler 2:44-45; 4:32-37; 6:1-6; 9:36; 10:2,22; 11:28-30). Pawl múminlerdi basqalardıń mútájliklerin qanaatlandırıw ushın qolında barın qollanıwǵa shaqırdı (Rimliklerge 12:13; 15:25-29; 2 Korinfliklerge 8:1-21; Galatiyalılarǵa 2:8-10). Bul dáslepki shirkewlerdegi másehiyler búgin biz ergiwimiz kerek bolǵan úlgiler. Hátte kámbaǵallardıń da kámbaǵallawlarǵa járdem bergenine itibar beriń: «Olardıń júdá kámbaǵallıǵı bay joqarı mártebege aylandı... olar qolınan kelgeninshe, hátte qolınan kelgeninen de artıq berdi» (2 Korinfliklerge 8:2-3). Men Sudanda kóp kámbaǵal másehiyler arasında beriwdiń bul miyrim-shápáátin kóp ret gúwá boldım.
Bir ret men konferenciyamızǵa qatnasıp atırǵan pastorlarǵa beriw ushın kiyimlerge tolǵan bir qutı alıp kelgen edim. Jol boyında men bir pastordıń hár kúni birdey kiyim kiyip júrgenin bayqadım. Men onı bir shetke alıp, oǵan jańa kostyum, kóylek hám shalbar berdim. Ertesi kúni ol burın kiygen kiyimlerin kiyip júrgen edi. Men oǵan bergen kiyimlerimniń ólshemi durıs kelmedi me dep soradım. Ol jerge qarap: «Ashıwlanbańız. Men sizdiń sawǵańızǵa júdá quwanıshlıman. Biraq awılımda kiyimsiz adamlar bar, hám men de hár kúni kiyip juwıp júretuǵın kiyimlerim bar. Men siz bergen jańa kiyimlerdi alıp, olardı úydegi basqalarǵa beremen» dedi. Álbette, ol pútkil qutını Mabaan qáwimine alıp ketti!
Kámbaǵallıq: Hár túrli adamlar ushın hár túrli nárseler
Bul jerde men «kámbaǵallıq» túsinigin anıqlawǵa háreket etkim keledi. Bul tómendegi sebepke baylanıslı zárúr: Men Angliyadaǵı úyimnen Sudangá barǵanımda, men bay adamman. Meniń qaltamdaǵı hám bank esabımdaǵı pul Sudannıń kópshilik adamları ómirinde iyelik etiwdi árman etetuǵın nárselerden kóp nárse satıp alıwǵa jetedi. Biraq men bay Amerika yamasa Evropa qalalarınıń qımbatlı qala shetlerine barǵanımda, men kámbaǵal adamman. Bir jılda taptıǵım pul eger men ol jerde jasasam, qońsılaslarımnan qalmawıma múmkinshilik bermeydi. Sonlıqtan kámbaǵallıq hár túrli jerlerde hár túrli adamlar tárepinen hár túrli túrde kóriledi.
Sózlikte kámbaǵallıq «jetkilikli azıq-awqat, pul, kiyim-keshek hám t.b. bolmaw jaǵdayı» dep anıqlanǵan. Hám «kámbaǵal» sol kontekstte «finanslıq yamasa basqa tirishilik quralı joq» dep anıqlanǵan. Jańa Testament grek sózi kámbaǵal sadıq ushın (ptochos) «qorqıw sebepli qısılıp yamasa jasırınıp turǵan adam» degen mánisti ańlatadı. Eski Testament evrey sózi (dal) «tómen, azayǵan, járdemsiz hám hálsiz adam» degen mánisti ańlatadı. Bul eki anıqlamanı oqıw meniń mútájliklerin betime uratuǵınlar menen, hám basqalar, ádewir az kórinisli, járdemge júdá mútáj bolǵanlar arasında ayırmashılıq qoyıwǵa járdem beredi.
Basqa bir anıqlama onı mınaday túsindiredi: «Kámbaǵallıq – azıq-awqat, kiyim-keshek, baspana hám taza ishimlik suwı sıyaqlı ulıwma nárselerdiń jetispewshiligi, bulardıń bári ómir sapasın belgileydi.» Bul anıqlamalar maǵan Yaqub 2:14-17 ni esletedi, bul da qolaysız Bibliya bólimi. Eger bir adam kiyimsiz hám kúndelik azıq-awqatsız bolsa, másehiy retinde men oǵan jaqsılıq tilewge yamasa ol ushın duwa etemen dep aytıwǵa ruqsat etilmeydi. Men óz isenimimdi onıń paydasına ámelge asırıwım kerek. Men onıń qarnında «túraqlı» azıq-awqat hám arqasında kiyim bolıwın támiyinlewge háreket etiwim kerek.
Adamlarǵa ózlerine járdem beriwge kómeklesiw
Men Yaqubtıń paraphrasiniń sońǵı gápine «túraqlı» sózin qostım, sebebi men járdem beriwden góre rawajlanıw járdeminiń zárúrligine qattı isenemen. Rawajlanıw járdemi adamlarǵa ádalatlı turmıs dárejesinde jasaw ushın zárúr bolǵan kónlikpelerdi úyreniwge járdem beredi. Járdem beriw – álbette, jer silkiniwi yamasa órtte janǵan úy sıyaqlı apatlardan keyin dárhal zárúr – tek bir neshe kún yamasa háptelerge járdem beredi hám qabıl etiwshiniń donorǵa turaqlı táwelsizligine bilmey sebep bolıwı múmkin. Biz Xuday adamzatı óz mútájliklerin qanaatlandırıw ushın islewge jaratqanın esimizde saqlawımız kerek. Adamlarǵa dál sol nárseni islewge múmkinshilik beriw – másehiylerdiń kámbaǵallarǵa kámbaǵallıqtan shıǵıwǵa járdem beriwdiń jaqsı jolı.
Sudanda men rawajlanıw járdeminiń mına úlgilerin kórdim: kishkene jergilikli kárxana ashıw hám shákirtlerdi óz kárxanası ushın ásbaplar menen támiyinlewden aldın oqıtıw; adamlarǵa tigiw mashinası, qayshı hám mata menen támiyinlep, ápiwayı kiyimler tigiwdi úyretiw; adamlarǵa baǵlar hám ormanlar egip, olarǵa qaraǵıwǵa járdem beriw hám olarǵa baylanıslı marketing kónlikpelerin úyretiw. Itibar tek ǵana «járdemge» emes, al «rawajlanıwǵa» qaratılǵan. Bul túrdegi járdem dúnyanıń hár qanday jerindegi missionerlerge járdem bere aladı.
Uzaq dástúr
Biz dáslepki másehiylerdiń kámbaǵallarǵa qalay ǵamxorlıq etkenligi haqqındaǵı ayırım ayatlarǵa qaradıq. Biraq Xudaydıń kámbaǵallarǵa bolǵan ǵamxorlıǵı eń dáslepki dáwirlerden baslap izlenedi, ol Izrailliklerge mınanı aytqan: «Eger jerdiń qanday da bir qalasında kámbaǵal adam bolsa... Xuday sizge berip atırǵan jerde, kámbaǵal aǵa-inińizge qattı júrekli yamasa qattı qol bolmań. Kerisinshe, qolıńızdı ashıń hám oǵan kerek bolǵan hár qanday nárseni erkin qarz beriń» (Ekinshi Nızam 15:7-8). Ferma iyeleri hám jumısshıları hámishe ónimniń bir bólegin kámbaǵallar, shet ellikler, jetimler hám tul qatınlar ushın jıynawǵa qaldırıwı kerek edi (Ekinshi Nızam 24:19-22). Bul uzaq dástúrdi dawam ettirip, Isa Mesihtiń «Sizden soraytuǵınǵa beriń, hám sizden qarz almaqshı bolǵan adamnan júz búrmáń» (Matta 5:42) degen buyrıǵına boysınıw ushın qanday ámeliy isler ete alamız?
Baslawdıń jeti jolı
- Ózińiz hám shańaraǵıńız ushın jetkilikli turmıs penen qanaatlanıń. «Xudayǵa sıyınıw hám qanaatlanıw» dan keletuǵın úlken paydanı támiyinleń (1 Timotiy 6:6-10).
- Ózińiz hám shańaraǵıńızdıń abadanlıǵın Xudayǵa tapsırıń. Resurslarıńızdan joqarı mártebe menen bólesiń, Xuday sizge bul ómirde bergen nárselerdi keyingi ómirge investiciya etiń – «haqıyqıy ómir» (1 Timotiy 5:8; 6:17-19).
- Mútájlerge beriw ushın fond qurıw ushın dáramatıńızdıń bir bólegin turaqlı túrde ajıratıń (1 Korinflikler 16:1-4; Matta 19:16-30; Mark 12:41-44).
- Xuday haqıyqıy mútájliklerdi sizdiń dıqqatıńızǵa alıp kelgende, bul fondtan tiyisli dárejede beriń. Bul Xudaydıń pulı, sizdińki emes ekenligin esleń (Hárreketler 11:27-30; 1 Yoxanna 3:16-18).
- Jańalıqlardan tısqa qarawǵa háreket etiń. Dúnya apatlarǵa jaqsı juwap beredi. Másehiyler jámáátshiliktiń dıqqatınan tıs, tınıshlıq penen qıyınshılıq kórip atırǵanlarǵa járdem beriwleri kerek. «Eger biz Ruwhtıń kúshi menen jasasaq, Ruwhqa boysınıp jasayıq» (Galatiyalılar 5:25; Rimlikler 8:5,9,13-14).
- Rawajlanıw joybarlarına turaqlı túrde járdem beriwge wáde beriwden aldın shıǵınlardı esaplań (Luka 14:28-30). Joybardı qollap-quwatlaw ushın uzaq múddetli járdem beriwdi joybarlań (2 Korinflikler 8:8-12).
- Kámbaǵallarǵa beriw – Xudaydı súyiw hám qońsıńızdı súyiwdiń bir bólegi ekenligin esleń (Luka 10:25-37).
Juwmama pikirler
Baylıq hám kámbaǵallıqqa bolǵan múnásibetimiz bizdiń máńgilik qunlılıqlarımızdı, sonday-aq minez-qulqımızdı hám Xuday menen basqalarǵa bolǵan qatnasıǵımızdı ashıp beredi. Másehiydiń joqarı mártebesiniń jalǵız shegarası – muhabbat ózi qoyıwı múmkin bolǵan shegara. Xartumdaǵı shirkewimiz átirapında kóp kámbaǵal adamlar jasaytuǵınlıqtan, jámáátimiz olardıń járdemine arnalǵan bir neshe baǵdarlamalarǵa iye edi. Kámil muhabbat – adamlarǵa járdem beriwge umtılıw, olar onı qabıl etse de, biykar etse de. Másehiyler Xudaydıń muhabbatın dúnyada hár qanday múmkin bolǵan jollar menen ilgeriletiwge umtılıwları kerek, hátte bunıń ushın jeke joǵaltıwlarǵa ushırasa da, sebebi olar aspanlarda ózlerin kútip turǵan jaqsı sıylıqtı biledi (1 Korinflikler 3:10-15).
Men bul maqalanı Mesihtiń Tawdaǵı Nasiyhatınan alınǵan úzindi menen basladım: «Sizden soraytuǵınǵa beriń, hám sizden qarz almaqshı bolǵan adamnan júz búrmáń» (Matta 5:42). Men sol Nasiyhattan úzindi keltirip juwmaqlayman: «Siz Xudayǵa da, Pulǵa da xızmet ete almaysız» (Matta 6:24). Adamlar bizdiń ómirimizge qarasa, biz kimge xızmet etip atırǵanımızdı kóredi? Pulǵa quday sıyaqlı xızmet etiw ornına, biz pulımızdı Xudayǵa xızmet etiw ushın qollanıwımız kerek.
