Qudaydıń Qozısı
«Qudaydıń Ózi kúydirilgen qurbanlıq ushın qozı beredi.» — Jaratılıs 22:8 NIV
Betlehem átirapındaǵı aymaq qoy baǵıw ushın ideal edi. Jaqsı jaylaw jerleri bolǵanınan tısqarı, tóbeliklerde qoy baǵıwshılar ushın pana bolatuǵın kóplegen úńgirler de bar edi. Bunnan tısqarı, jaqın Jeruslimde bul qoylar ushın jaqsı bazar bar edi. Betlehem qoylarınıń kóbi ibadatxanada qurbanlıq ushın baǵılǵan. Izrail diniy kalendarındaǵı arnawlı bayram kúnleri, Rim imperiyasınıń hár jerinen mıńlaǵan evreyler ózleriniń muqaddes qalasında qurbanlıqlar usınıw ushın kele edi. Olar ózleriniń qurbanlıq qoyların uzaq úylerinen alıp kelmesten, olardı Jeruslimde satıp alatuǵın edi. Nızam boyınsha, qurbanlıqqa arnalǵan qoylar kemshiliksiz yamasa nuqsansız bolıwı kerek edi (Shıǵıw 12:5; Lewiyliler 22-23; Sanlar 28-29). Usı sebepli, Betlehem aymaǵındaǵı qoy baǵıwshılar ózleriniń arnawlı qoyların jaqsılap baqlap turatuǵın edi.
Arnawlı qozı: «Sizdiń qozıńız kemshiliksiz bolıwı kerek» (Shıǵıw 12:5 Amp).
2000 jıldan aslam waqıt burın, Betlehemde óte arnawlı bir Qozı tuwıldı. Ol Jeruslimde qurbanlıq Qozı sıpatında óliw ushın tuwıldı. Ol kemshiliksiz tuwıldı hám qurbanlıq ushın kámil Qozı ekenligine isenim payda etiw ushın jaqsılap baqlandı. Waqıtı kelgende bul Qozı Qudaydıń Ózi tárepinen qurbanlıq ornına alıp kelindi – Ol súygen xalıqtıń gúnáları ushın qurbanlıq. Solay etip, Yoxan Shomıldırıwshı járiyalaǵanday, Isa Qudaydıń «dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın» Qozısı edi (Yoxan 1:29,36).
Qudaydıń Qozısı taza edi. Quday qurbanlıq ushın bergen kámil Qozıda gúna joq edi. Injil Rabbı Isa Masihtiń gúnasız ekenligin anıq aytadı:
Ol gúna islemegen (1 Petrus 2:22).Ol gúnanı bilmegen (2 Korinflilerge 5:21).Onda gúna joq (1 Yoxan 3:5).
Rabbımız Isanıń jerdegi ómirinde eki ret Ákeniń dawısı aspannan esitildi, Ol Óziniń taza Qozısın baqlap turǵanda:
Bul Meniń súyikli Ulım; Ol menen men óte razıman (Matta 3:17; 17:5).
Bul iláhıy járiyalanıw Rabbımızdıń jámiyetlik xızmetiniń sońǵı jılında ǵana emes (17:5), bálkim Ol jámiyetlik xızmetin baslamastan aldın da shomıldırıwında aytılǵanına itibar beriń. Onıń keremetleri yamasa ullı waǵızlarınan aldın, Quday bul Qozınıń taza ekenligin járiyaladı.
Isanıń ósiwin oylań. Jas bala waqtında ol hesh qashan oyınlarda yamasa oqıwda aldamaǵan; ol hesh qashan óziniń az ǵana oyınshıqları hám jeke múlkleri menen óz-ózine qızıqpaǵan; ol hárdayım ata-anasına hám muǵallimlerine haqıyqattı aytqan. Jas jigit waqtında ol aǵash ustaxanasında joǵalǵan ásbaplar yamasa jaman aǵash sebepli hesh qashan óziniń sabırın joǵaltpaǵan; ol hesh qashan jek kóriw menen qolın kótermegen yamasa ashıwlanıw menen dawısın kótermegen. Ol er jetken sayın, qarsı jınıs haqqındaǵı oyları hárdayım taza bolǵan; ol hárdayım ata-anasın húrmet etken. Qudaydıń taza Qozısın oylaǵanımızda, biz óz gúnálarımız hám gúnakár tábiyatımız ushın qansha ayıplanamız!
Sınawdan ótken Qozı: «Ol ezildi hám qıynaldı, biraq awzın ashpadı; ol qurbanlıqqa alıp barılǵan qozıday jeteklendi...» (Isaıya 53:7a).
Shama menen 33 jıl dawamında Qudaydıń Qozısı qıyınshılıqlar hám qızıǵıwshılıqlarǵa tolı ómirde kún-tún sınawdan ótti, biraq Ol «gúnasız» edi (Evreylerge 4:15). Hám sol tariyxtaǵı bir kún keldi, Qudaydıń Qozısı «Ózin Qudayǵa kemshiliksiz usındı» (Evreylerge 9:14), biz gúnadan tazalanıwımız ushın. Eski Ahd Izraili Mısırdaǵı qullıqtan Pásxa qozısınıń tógilgen qanı arqalı qutqarılǵanı sıyaqlı (Shıǵıw 12), biz de «Masihtiń qımbatlı qanı menen, kemshiliksiz yamasa nuqsansız Qozı» arqalı qutqarılǵanbız (1 Petrus 1:19).
Qudaydıń Qozısı únsiz edi. Jaman múnásibette bolǵanda, Rabbı Isa aldaw, ósh alıw yamasa qáwip-qáter haqqında sóylemedi (1 Petrus 2:22-23). Jalǵan ayıplanǵanda, Ol narazılıq bildirmedı yamasa tıńlanıwdı talap etpedi (Matta 26:62-63; 27:12-14). Ol qıynalǵanda hám hújimge ushıraǵanda, Ol shaǵım etpedi, ashıwlanıw bildirmedı yamasa dárhal ósh alıwdı talap etpedi – hátte bul hárdayım Onıń qolında bolǵan bolsa da (Matta 26:53). Bizden qansha keremet túrde ózgeshe edi Rabbımız óziniń únsizliginde. Biz kóbinese óz-ózimizge ayawshılıqqa sonsha berilgenbiz hám óz-ózimizdi aqlawǵa sonsha beyimlenemiz, awzımızdı jabıq tutıw múmkin emes dep tabamız. 1 Petrus 2:23-ke kóre, biz ádalatsız múnásibette bolǵanda da «ósh almaslıǵımız» kerek, sebebi biz Rabbımızdıń úlgisine ámel etiwge shaqırılǵanbız.
Qudaydıń Qozısınıń únsizligi Onıń keliwinen 700 jıl aldın Isaıya payǵambar tárepinen boljanǵan edi. Onıń payǵambarlıǵında biz keletuǵın Masihti únsiz qozıǵa uqsas etip kóremiz (Isaıya 53:7). Qırqıwshıları aldında únsiz hám qurbanlıqqa baratuǵın jolda únsiz qoylar, kóbinese ne bolatuǵının bilmeydi. Biraq Qudaydıń Qozısı usılay emes edi. Ol óz ómiriniń gúllengen dáwirinde «tiriler jerinen kesilip taslanatuǵının» (53:8) tolıq bilgen edi. Hám solay bolsa da Ol qurbanlıqqa alıp barılǵan qozıday hám qırqıwshıları aldındaǵı qoyday – únsiz edi!
Qırqılǵan Qozı: «...hám qırqıwshıları aldındaǵı qoyday únsiz, solay etip Ol awzın ashpadı» (Isaıya 53:7b).
Rabbı Isanı qırqıwǵa tayın turǵan qoy menen salıstırǵanda tiykarǵı oy únsizlik bolsa da, qırqıw ideyasında meditaciya ushın qosımsha oy qatarı bolıwı múmkin. Rabbımız bizdiń ushın krestke baratuǵın jolında álbette qırqıldı. Ol bul jerge kelip adamzatqa iye bolǵanda, óziniń aspanlıq dańq hám ullılıq «kiyimlerin» erikli túrde sheship tasladı. Ol óziniń jámiyetlik xızmeti dawamında óziniń haqıyqıy húrmetinen ayırıldı. Izrail xalqı Onı ózleriniń Masihi sıpatında qabıl etpegende, hátte barlıq zárúrli hújjetlerdi usınǵannan keyin de, Onı úzliksiz húrmet etpedi. Olardıń húrmet etpewi Masihti shaytan menen awqamda dep ayıplaw dárejesine jetti!
Rabbımız qırqıwdı basdan keshirdi jeke qádir-qımbatınan, ásirese Onıń sudı hám krestke qadaqlanıwı waqtında. Ol masqaralandı hám túkırildi. Ol jek kórilgen hám qurt sıyaqlı, adam emes sıyaqlı múnásibette boldı (Zabur 22:6). Ol sózbe-sóz kiyimlerinen sheshildi, bul sol mádeniyette uyat hám ásirese kemsitetuǵın háreket edi.
Aqır-aqıbetinde qırqıw procesi Onıń óz ádilligin óz ishine aldı, sebebi Ol gúna kóteriwshi boldı. Álbette bul Rabbı Isanıń óziniń ishki jeke mánisinde hesh qashan kámil ádilli bolmaǵanlıǵın ańlatpaydı. Biraq krestte bizdiń ornımızǵa bolǵanımız sıpatında, Ol bizdiń gúnálarımızdı óz ústine aldı. Qudaydıń bizdiń gúnálarımızǵa qarsı tolıq ashıwı Onıń ústine tústi, tımsal biz, ádilsizler, sol krestte ilinip turǵanday. Masihtiń «qırqılıwı» sebepli biz ádillik penen «kiyindirilgenbiz» (2 Korinflilerge 5:21). Aqırında, qırqıw procesi Rabbı Isanıń fizikalıq ómirin óz ishine aldı. Ol óz ómirin biz ushın ólimde erikli túrde berdi – hátte kresttegi ólimde de! (Filipiliklerge 2:5-8). Qudaydıń Qozısınıń ómir boyı qırqıw arqalı óz-ózine qızıqpaytuǵın únsizligi bizdiń úzliksiz baqırıwımızǵa (shaǵım etiwimizge) keskin qarama-qarsı turadı.
Qurbanlıq etilgen Qozı: «Mine, dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısı» (Yoxan 1:29).
Qudaydıń Qozısı qurbanlıq etildi. Masihtiń ólimi tariyxtaǵı teskerislik emes edi. Nárslerge tábiyiy kózqaras penen qaraǵanda, Nazaretlik Isa tek ǵana nadurıs orında nadurıs waqıtta bolıp qalǵanday kórindi. Eger ol tek ǵana Galileyada qalǵan bolsa edi! Eger ol tek ǵana ózin qorǵaǵan bolsa edi! Eger ol múmkinshiligi bolǵanda qashıp ketken bolsa edi! Biraq iláhıy kózqaras boyınsha barlıǵı rejege muwapıq hám waqıtında edi (Húkimler 2:23).
Isa Masihtiń Qudaydıń Qozısı qurbanlıq ornına alıp kelindi. Kóplegen jıllar aldın, Ibrahim dáwirinde, Quday kúydirilgen qurbanlıq ushın arnawlı bir qozıdı durıs waqıtta bergen edi (Jaratılıs 22). Endi Quday gúna ushın bir retlik qurbanlıq ushın Óziniń eń arnawlı Qozısın berip atır edi. Álbette Masihtiń wádeniń eń joqarı orınlanıwı edi:
Qudaydıń Ózi kúydirilgen qurbanlıq ushın Qozı beredi (Jaratılıs 22:8).
Turǵan Qozı: «Sonnan keyin men sojılǵanday kórinetuǵın Qozıdı kórdim, taxttıń orayında turǵan» (Ashıw 5:6).
Qudaydıń Qozısı házir tur. Evreylerge 1:3 hám 10:12 bizge Rabbı Isanıń Qudaydıń oń qolında otırǵanın xabarlasa da, Yoxan payǵambar keleshek haqqındaǵı kóriniwinde turǵan Qozıdı kórdi (Ashıw 5:6). Bul Injildegi qarama-qarsılıq emes, bálkim Isanıń sózbe-sóz qozı emes ekenligin ańlatatuǵın súwretli til. Evreyler Masihtiń «otırǵanın» aytqanda, biz Masihtiń bizdiń gúnálarımız ushın qurbanlıǵınıń jetkilikli ekenligin túsinemiz (Evreylerge 1:3). Onıń bizdiń ornımızǵa bolǵan qurbanlıq jumısı tamamlandı. Bizdiń gúnálarımız máseleleri sheshildi hám endi qan qurbanlıǵına qájet joq. Qudayǵa shúkir! Turǵan Qozınıń kóriniwi sol haqıyqattı ańlatadı. Qudaydıń Qozısı endi qurbanlıq ústinde óltirilgen halda jatpaydı. Bir ret hám máńgi óltirilgennen keyin, Ol endi tiriliw jeńisinde tur.
Ashıw 5-bapta (3-betke qarań) oqıǵanımızda, bizge Qudaydıń Qozısınıń pútkil dúnya júzlik maqtaw hám húrmet alıp atırǵanlıǵı haqqında bir kózqaras beriledi. Betlehemniń kishkene qalasında tuwılǵan Qozı máńgi dawamında máńgi itibar hám ibadattıń orayı bolıp turadı. Qudaydıń Qozısı házir bizdiń itibarımızdıń hám ibadatımızdıń oraylıq noqatı ma?
