Shańaraqlar tábiyattıń tosınnan bolǵan hádisesi emes. Quday shańaraq turmısın joybarladı, maqset etti hám támiyinledi. Jaratıwshı adamdı jerge jaylastırdı (Jaratılıs 2:15). Ol hayaldı tolıqtırıwshı sherik retinde berdi (2:20-23). Ol er adam menen hayaldıń ómir boyı eń jaqın doslıqta birge bolıwın maqset etti (2:24-25). Hám Ol bunı shańaraq pútkil adamzat tariyxı boyınsha jámiyetlik turmıs ushın platforma bolıwı ushın isledi (4:1-2). Men isenemen, dúnya boyınsha toy saltanatları ne ushın júdá áhmiyetli hám kóbinese júdá dábdebeli boladı.
Pawıl jas Másihshilerge shańaraq turmısı haqqında jazǵanda, olardı shańaraq haqqındaǵı eń áyyemgi Jazıwǵa (Jaratılıs 2:24; Efesliklerge 5:31) tuwrıdan-tuwrı silteme berdi. Hám Isanıń shańaraq principleri (Matta 19:4-6) Jaratılıs 1:27 hám 2:23-24 ten kelgen.
Hár qanday jámiyet Qudaydıń idealınan awıtıwı múmkin, biraq Onıń shańaraq turmısı ushın niyetleri ózgermeydi – hám bul Onıń Sózinen anıq. Biz hár qanday waqıtta oǵan qaytıwdı tańlay alamız. Hár bir jámiyettegi jeke Másihshilerdiń Qudaydıń Sózi menen jasawı ózlerine baylanıslı. Bul degenimiz, biz tek ǵana jámiyetlik kútiwler, mádeniy dástúrler yamasa teńleslerdiń basımı menen jasamaymız – ásirese sonday nárseler Másihshilik tálimatı menen qarama-qarsı kelgende. Másihshi Másihke eriwdi tańlaydı. Bul kóbinese átiraptaǵı mádeniyattan ózgeshe bolıwdı ańlatadı. Pawıl bizge shańaraǵımızda hám shańaraǵımız arqalı isenimimizdi kórsetetuǵın úsh princip beredi.
1. KONTEKST PRINCIPLI
Pawıldıń Efesliklerge xatındaǵı tálimatı shańaraq turmısımızda da, úyden tıs turmısımızda da qollanılıwı kerek. Mısalı: «Tolıq kishipeyil hám jumsaq bolıń; sabırlı bolıń, bir-birińizge muhabbat penen shıdań» (Efesliklerge 4:2 NIV); «Bir-birińizge miyrimli hám qayırımshıl bolıń, bir-birińizdi keshiriń, tımsal Másihte Quday sizdi keshirgenindey» (4:32); «Másihke húrmet etip, bir-birińizge boysınıń» (5:21). Qudaydıń shańaraq ushın tiykarı úyde, shın Másihshilik ortalıǵında baslanadı. Másihshilik úylerimizde hár kúni, hár saat, hár háptede, hár jılı ámelge asırılıwı kerek.
2. MÁJBÚRIYET PRINCIPLI
Pawıl Másihshi ushın eń tiykarǵı nárse hárdayım Másihshilik turmısın jasawǵa bolǵan májbúriyet ekenligin túsinetuǵın edi (Efesliklerge 5:22-6:4). Hayal óz isin «Rabbiyge sıyaqlı» islew kerek ekenligine itibar beriń (Efesliklerge 5:22). Onıń úlgisi – Shirkewdiń Másihke boysınıwı (5:23-24). Er adam óz hayalına Rabbiyimizdiń úlgisin kóshiriwi kerek; Ol Óz kelini, Shirkew ushın súydi hám ózin qurban etti (5:25-29; Ashıw 19:7-9). Balalar óz ata-analarına «Rabbiyde» boysınıwı kerek, hám olardı óz jeke Másihshilik májbúriyeti retinde «húrmet etiw» kerek (6:1-2). Olar ushın ata-analardı húrmet etiw Rabbiyge húrmet etiw bolıp tabıladı. Ata-analar óz balaların Qudaydıń nárselerinde tárbiyalawı kerek (6:4), hám jeke úlgi haqıyqattı úyretiwdiń eń ullı jolı bolıp tabıladı. Isa Óz ergenleri tárepinen «miyrim hám haqıyqatqa tolı» dep kórildi (Yuhanna 1:14). Balalar Óz ata-analarınıń ómirinde Onıń «miyrimi hám haqıyqatın» kóriwi kerek.
3. ESAPQA ALIW PRINCIPLI
«Esapqa alıw» sózi «esapqa alıw, húrmet etiw, oylanıw» degen mánisti ańlatadı. Efesliklerge xatınan Pawıldıń «tereń sır... Másih hám Shirkew» haqqında qalay jazǵanına da itibar beriń (Efesliklerge 5:32). Ol Másihtiń Shirkewge bolǵan qatnasın hám juwapkerligin ideal Másihshilik neke ushın úlgi retinde qollanǵan: «Másih Shirkewdiń bası» (5:23); «Shirkew Másihke boysınadı» (5:24); «Másih Shirkewdi súydi hám Ózin onıń ushın berdi» (5:25); Másih Sózdi durıs qollanıw arqalı Shirkewdi muqaddes etedi (5:26); Másih Shirkewdi azıqlandıradı hám oǵan ǵamxorlıq etedi (5:29).
Biz Másihtiń denesiniń aǵzaları bolǵanlıqtan (5:30), Másihshiligimiz úy turmısımızda, jaqın shańaraq aǵzalarımız tárepinen de, shańaraǵımızdı is-hárekette kórgenler tárepinen de tartımlı túrde kórinisi kerek. Biz Másihshiler retinde shınında ne ekenligimiz úyde qalay ózimizdi tutıwımız arqalı kórsetiledi. Sırtqılar bizdi úyde shınında qanday ekenligimizdi kórmewi múmkin, biraq Quday kóredi. Ol bizdiń Óz principlerine ámel etiwimizdi baqlap turadı, hám Ol bizge bunı islewge járdem beriwdi qáleydi (6:10).
