Gideon – Izrail'diń besinshi sudyası
Sudyalar kitabı Yushanıń óliminen keyin Izrail'diń Kanaandaǵı milliy turmısın súwretleydi. Ol tómendegi qaytalanatuǵın cikllerden ibarat edi:
- Izrail'lilerdiń Qudaydıń kelisimine boysınbawı.
- Dushpanları tárepinen xalıqtıń eziliwi.
- Xalıqtıń Rabbıǵa qutqarıw ushın jalbarıwı hám Qudaydıń olardı qutqarıw ushın bir sudyanı kóterip shıǵıwı.
- Sudyanıń ómiri dawamında tınıshlıq dáwiri.
Gideon Izrail'diń besinshi sudyası bolıp, payǵambar Izrail'di ózleriniń boysınbawshılıǵı haqqında eskertkennen keyin tanıstırıldı (Sudyalar 6:7-10). Ol Izrail'diń bay miyrasına, sonıń ishinde «biydaydıń eń jaqsısı» (Ekinshi nızam 32:14) menen támiyinleniwi haqqında qayǵırdı. Biraq, Midiyanlıqlar1 onı joq etip atırǵan edi (Sudyalar 6:1-6). Sonlıqtan Gideon jıynalǵan biydaydı sharap sıǵatuǵın jerde basıw ushın ádetten tıs usıldı qollandı, solay etip Qudaydıń xalqı ushın tiyisli azıq-awqattı támiyinledi (11-ayat). Oǵan Rabbıdıń Óz xalqın Egipetten Shólkemlesken Jerge alıp shıǵıwda islegen barlıq qudiretli isleri haqqında aytılǵan edi. Biraq, ol Rabbıdıń Óz tańlanǵan xalqın taslap ketkendey bolǵanına qapa boldı (13-ayat).
Quday tárepinen tańlanǵan hám tapsırılǵan
Rabbıdıń Perishtesi2 Ofraǵa kelip, Gideonǵa ol islep atırǵanda kórindi. Ol onı Izrail'di Midiyanlıqlardan qutqarıw ushın tayınladı (14-ayat) hám wáde berdi: «Men sen menen birge bolaman [urısta]» (16-ayat ESV). Keyin Gideon Rabbıdıń Perishtesi menen birge bolıw ushın Oǵan birge bolıw qurbanlıq awqatın usınıw arqalı sóylesip otırdı (17-21-ayatlar). Gideonniń Rabbıdıń Perishtesi menen ushırasıwınıń tolıq mánisi oǵan onıń sawǵası qabıl etilgende hám Rabbıdıń Perishtesi onıń kózinen joǵalǵanda ǵana túsinikli boldı (22-ayat). Qapa bolǵan Gideon Qudayǵa duwa etti. Rabbı Gideonǵa isenim berdi hám oǵan tınıshlıq berdi (23-ayat), sonnan keyin Gideon sıyınıp, óziniń qurbanlıq orınınıń atın «Yehova-shalom» (24-ayat JND) yamasa «Rabbı tınıshlıq» (ESV) dep atadı.
Butparastlıqtan qashıń!
Gideonniń xızmetke tayarlıǵında jáne bir zárúrli qádem qaldı. Ol xalıqtıń – hám ásirese óz shańaraǵınıń hám qala xalqınıń – ashıq butparastlıǵınan: Baalǵa sıyınıwdan táwbe qılıwı kerek edi. Quday oǵan ákesiniń Baalǵa arnalǵan qurbanlıq orının hám onıń janındaǵı Asherah baǵanasın buzıp, bul butparastlıqtı «Rabbıńız Qudayǵa» shın sıyınıw menen almastırıwdı buyırdı (26-ayat). Gideon endi ruwxıy jaqtan urısqa tayın edi, biraq Quday Ruwxınıń oǵan kúsh beriwini kútip turǵan edi.
«Qudiretli batır»
Rabbıdıń Perishtesi Gideonni Sudyalar 6:12 de usılay súwretlegen. Onıń Midiyanlıqlar menen bolǵan urıslarınıń tolıq bayanlamasın túsiniw ushın, men sizdi Sudyalar 7–8-bólimlerin oqıwǵa shaqıraman.
Rabbıdıń Ruwxı oǵan kirip, yamasa ústine kelgende, Gideon Manasse, Asher, Zebulun hám Naftaliden shama menen 32 000 áskerdi jıynadı (Sudyalar 6:34-35, Sudyalar 7:3-ke qarań). Sonıń menen birge, ol Qudaydıń óz komandası astında Izrail'di qutqaratınına ele isenimli emes edi. Quday miyrimlilik penen oǵan jún belgisi menen isenim berdi (Sudyalar 6:36-40). Biraq, ásker Gilead tawına jıynalǵanda, Quday urıs kúshin 300 adamǵa deyin qısqarttı – olar qollarınan suw ishkenler edi (Sudyalar 7:1-8).
Keyin ol Gideonǵa jańa isenim berdi, onı túnge Midiyan lagerine jiberip, Midiyanlıqtıń arpa nanı haqqındaǵı túsiniń túsindirmesin tıńlaw ushın:
«Hám [Midiyanlıq áskerdiń] joldası juwap berdi: «Bul Gideonniń qılıshınan basqa hesh nárse emes… Izrail' adamı; Quday Midiyandı hám barlıq lagerdi onıń qolına berdi» (14-ayat).
Gideon sıyınıp, dárhal óz adamlarına qaytıp keldi, olardı háreketke shaqırdı:
«Turıńlar, Rabbı Midiyan áskerin sizlerdiń qolıńızǵa berdi» (15-ayat).
Olar jeńiske eristi, óytkeni olardıń trubaların úflewleri hám shıraqlarınıń jarqırawı arqalı Rabbı Midiyan lagerinde úrey payda etti. Dushpanlar arasında hár bir adam óz joldasına qarsı shıqtı. Biraq Izrail' adamlarınıń urıs dawısın esitiń:
«Rabbı ushın hám Gideon ushın qılısh!» (20-ayat, 14-ayat penen salıstırıń: «Bul Gideonniń qılıshınan basqa hesh nárse emes»).
Ámeliy pikirler
- Iman adamı. Evreylerge 11-bólimde oqıymız:
«Hám men jáne ne aytayın? Óytkeni waqıt maǵan Gideon, Barak, Samson, Yefthah, Dawıt hám Samuel hám payǵambarlar haqqında aytıwǵa jetpeydi» (32-ayat).
Bul bólimniń aldınǵı ayatlarında jazıwshı Eski Ahd áwliyeleriniń «iman menen» jasaǵanlıǵın kórsetetuǵın ózgesheliklerin atap ótti. Biraq biz Gideon hám 32-ayatta aytılǵan basqa áwliyeler ushın bul ózgesheliklerdiń ne ekenin ózimiz oylawımız kerek. Biraq, biz bilemiz, ol «iman menen» Rabbıdıń kórsetpelerine boysınıp, Midiyanlıqlardı jeńgende Izrail'diń jeńimpaz sudyası bolǵan (Sudyalar 7:1-23). Ol Rabbıdıń Egipette hám Qızıl teńizde islegen isleri haqqında esitken edi, hám bul xabarlar onıń Rabbıdıń Izrail'di dushpanlarınıń úlken kúshlerinen qutqarıw ushın háreket etetini haqqındaǵı iseniminiń tiykarı boldı (12-ayat). Biraq onıń kórinetuǵın gúmanları – jún belgisi (Sudyalar 6:36-40) – hám qorqıwları (Sudyalar 7:9-15) haqqında ne aytıwǵa boladı?
Men ushın bular óz-ózine gúmanlar hám óz-ózine qorqıwlar – Paveldıń kishipeyillik poziciyasına teń:
«etke isenim joq» (Filipililerge 3:3)
hám
«biz ózimizden jetkilikli emesbiz… biraq bizdiń jetkilikliligimiz Qudaydan» (2 Korinflilerge 3:5).
Quday miyrimlilik penen Gideonniń imanını arpa nanı belgisi arqalı kúsheytti (Sudyalar 7:13-14). Imanı kúshli bolǵan ol óz adamlarına járiyaladı,
«Rabbı Midiyan áskerin sizlerdiń qolıńızǵa berdi» (15-ayat).
Óziniń 300 adamnan ibarat azǵana áskeri menen hám óziniń ózgeshe urıs strategiyasın qollanıp, olar urısqa barıp, qıshqırdı,
«Rabbı ushın hám Gideon ushın qılısh» (20-ayat).
Rabbı ushın xızmetimizde biz kishipeyillik hám imannıń usı ózgesheliklerin kórsetemizbe?
- Jaǵımlı gúres hám imandı saqlaw. Gideonnıń kerisinshe, máselexristianlar ózleriniń aspan miyrasların qorǵaw ushın fizikalıq urıslar menen gúrespeydi – Kanaannıń súwreti bolǵan ruwxıy bereketler.
«Óytkeni biz et hám qanǵa qarsı emes, bálki húkimdarlarǵa, húkimetlerge, bul házirgi qarańǵılıqtıń kosmoslıq kúshlerine, aspan orınlardaǵı jaman ruwxıy kúshlerge qarsı gúresemiz» (Efesp. 6:12).
Bul ruwxıy urıslar ushın biz
«Qudaydıń barlıq sawıtın kiyiwimiz kerek» (11-ayat)
hám moyınlawımız kerek,
«biz et penen júrsek te, biz etke qaray urıs júrgizbeymiz. Óytkeni bizdiń urıs quralımız etten emes, bálki qorǵanlardı joq etiw ushın iláhıy kúshke iye. Biz Qudaydıń bilimlerine qarsı kóterilgen dáliyllerdi hám hár bir biyik pikirlerdi joq etemiz, hám hár bir oydı Másihke boysınıw ushın tutqınǵa alamız» (2 Korinflilerge 10:3-5).
Efesp. 6:17 de Pavel bizdiń hújim quralımızdıń
«Ruwxtıń qılıshı, ol Qudaydıń sózi» ekenin ayttı.
Gideon óz qılıshı menen júdá nátiyjeli boldı, biraq onıń tuńǵısh ulı Jeter nátiyjeli bolmadı (Sudyalar 8:18-21). Biz máselexristianlar ushın bul waqıyadan úyrenetuǵın sabaq bar: ruwxıy qarama-qarsılıqlarda jeńis ushın biz Muqaddes Jazıwlar menen qurallanǵan bolıwımız hám olardı nátiyjeli qollana alıwımız kerek (2 Timotiyge 3:16, 2 Timotiyge 2:15-ke qarań).
Máselexristian urısınıń jáne bir zárúrli tárepi – duwa
«Ruwxta» (Efesp. 6:18).
Pavel duwanı dawamlı ruwxıy gúres dep esapladı (Koloslıqlarǵa 2:1-ge qarań). Ol Rabbıdıń xalqınıń ruwxıy bereketleriniń baylıǵın túsiniw ushın ruwxıy jaqtan nurlandırılıwın (Efesp. 1:16-19) hám olardı túsiniw hám Másihniń muhabbatın biliw ushın ruwxıy jaqtan kúsheytiliwin duwa etti (Efesp. 3:14-19).
- Shıraqlar hám trubalar. Gideonniń ózgeshe urıs strategiyası óz adamlarınıń shep qollarında shıraqlar bar bos qumıralardı, al oń qollarında trubalardı qollanıw edi (Sudyalar 7:16,19-21). Ol bunı Quday tárepinen buyrılǵan bolıwı kerek, óytkeni Rabbı Midiyanlıqlardı, olar jaqtılıqtı kórgen hám truba dawısların esitken waqıtta, bir-birine qarsı shıǵıwǵa májbúr etti (22-ayat). Pavel Gideonniń jeńisine 2 Korinflilerge 4:3-11 de isharat etti, onda ol injil waz etilgen waqıtta ruwxıy urıs bolıp atırǵanın ayttı (4-ayat).
Ol injildiń qazına ekenin jazdı. Ol «Isa Másihniń júzindegi Qudaydıń dańqınıń bilimi nurı», máselexristianlar ózleriniń fizikalıq denelerinde – «topıraq qumıralarda» iye bolǵan qazına (6-7-ayatlar, 2 Korinflilerge 3:18-ge qarań). Quday qasınnan «bizdiń júreklerimizde nurlandırdı», sonlıqtan injil bul ruwxıy qarańǵılıq dúnyasına nur shashıwı múmkin (2 Korinflilerge 4:6 JND). Gideonniń áskeri qollanǵan sınǵan qumıralar injildiń imanıwshılardan qalay nur shashıp turǵanın súwretleydi, olardıń deneleri ázzil hám ólimge dushar (8-18-ayatlar). Gideon hám onıń áskeri sıyaqlı, bizdiń ózimizde kúshimiz joq; biz tek Onıń xabarın járiyalawshılarımız,
«kúshniń ústinligi Qudaydan bolıwı ushın, hám bizden emes» (7-ayat KJV).
- Gideonniń efodı. Gideon Midiyanlıqlar ústinen tolıq jeńisleri arqalı milliy qaharmanǵa aylandı, sonlıqtan Izrail' adamları onıń shańaraǵına patshalıqtı beriwdi qáledi, biraq Gideon bunı durıs túrde qabıl etpedi (Sudyalar 8:22-23). Olar ózleriniń qutqarıwın Gideonǵa baylanıstırǵanday boldı hám bunıń Qudaydıń isi ekenin moyınlamadı. Biraq, Gideon ashgóz bolıp, olardıń altın oljasın aldı (24-26-ayatlar). Ol altındı efodqa aylandırdı, onıń arqalı ol xalıqtı jáne butparastlıqqa alıp keldi (27-28-ayatlar). Bizge ne ushın ol bul háreketti islegenligi aytılmaǵan, biraq bul biz ushın eskertiw bolıp xızmet etedi. Quday ushın tabıslı xızmetten keyingi dáwirler bizdiń shaytannıń ayyor hújimlerine eń ázzil bolǵan waqıtlarımız bolıp tabıladı (2 Korinflilerge 11:1-3-ke qarań).
Juwmaq
21-ásirdegi máselexristian shirkewiniń jaǵdayı sudyalar dáwirindegi Izrail'ge júdá uqsas, óytkeni hár kim óz kózinde durıs dep esaplaǵan nársesin isleydi (Sudyalar 21:25-ke salıstırıń). Siz hám men, kerisinshe, Rabbı Óz xızmetinde qollana alatuǵın imanlı er adamlar yamasa hayallar bolıwǵa bel buwǵanbızba?
ESKERTPELLER
- J. T. Mawson óziniń «Qalay jeńiw kerek» kitabında Midiyanlıqlardı jerlik nárselerdi (Filipililerge 3:19), mısalı, qayǵılar yamasa qáweterler, baylıqlar hám turmıs lázzetleri (Luka 8:14) súwretleydi, olar máselexristianniń ruwxıy azıǵınıń (Qudaydıń Sózi) bizdiń ómirimizde nátiyjeli bolıwına tosqınlıq etedi.
- Rabbıdıń Perishtesi Gideonǵa Adam retinde kórindi. Bul Eski Ahdta jazılǵan birneshe kórinislerden biri bolıp, olar Teofaniyalar dep ataladı.
Efesp. máselexristian qarama-qarsılıǵın kórsetetuǵın tańqalarlıq úzindi menen juwmaqlanadı. Qarama-qarsılıq bizdiń xattıń haqıyqatların biliwimizdi hám qádirlewiimizdi boljaydı hám hár bir qarsı kúshke qarsı olardı saqlawǵa hám qollap-quwatlawǵa umtılıwdan kelip shıǵadı. Xat dawamında, elshi bizge bizdiń aspan shaqırıǵımızdı, biz aldınnan belgilengen dańq miyrasın, Shirkewdiń sırlıǵın hám bul ullı haqıyqatlarǵa sáykes keletuǵın ámeliy ómirdi ashıp beredi. Eger biz aspan bereketlerimize kiriwge hám olarǵa sáykes júriwge bel buwǵan bolsaq, biz dárhal shaytannıń barlıq kúshiniń bizge qarsı turǵanın tabamız. Másihke bolǵan jek kóriwshiliginde, shaytan bizdi haqıyqattan ayırıwǵa yamasa Másihniń atına namıs keltiriwge hám haqıyqattı ustap turǵanlar arasında moral buzılıwlar arqalı haqıyqattıń abıroyın túsiriwge umtıladı. Bizde qansha kóp haqıyqat bolsa, etke ruqsat beriw arqalı buzılsaq, Másihke sonsha kóp namıs keledi. Sonlıqtan biz qarama-qarsılıqqa dúgis keliwge tayın bolıwımız kerek, hám bizde qansha kóp haqıyqat bolsa, qarama-qarsılıq sonsha úlken boladı. Bul qarama-qarsılıqtı esapqa alǵanda, bizdiń aldımızǵa úsh nárse qoyıladı: bizdiń kúshimizdiń deregi, biz gúresken dushpannıń xarakteri, hám dushpannıń hújimlerine qarsı turıwımız ushın berilgen sawıt. —Hamilton Smit
