Bólek jıynalǵan
Búgingi kúnde Másehiylikte ózlerin «Másehiy» dep ataytuǵın shama menen 2000 túrli diniy shólkem bar. Jıyın (Shirkew) birligi tiykarında bir jerge jıynalǵan bolıwdıń ornına, bul Másehiyler bólek jıynalǵan; olar shashılıp ketken. Sonıń menen birge, Muqaddes Jazıw ne deydi? «Tınıshlıqtıń biriktiriwshi baylanısında Ruwdıń birligin saqlaw ushın tırısqanlıq penen háreket etińler» (Ef. 4:3 JND). Bul jerde kórsetilgen iláhıy prinsipke ámel etilip atır ma? «Eki yamasa úsh adam Meniń atıma jıynalǵan jerde, Men olardıń ortasında bolaman» (Mat. 18:20).
Bul ayatta jeti anıq punkt bar:
«Qayerde» iláhıy orındı anıqlaydı;«Eki yamasa úsh» iláhıy gúwalıq ushın jetkilikli;«Jıynalǵan» iláhıy kúshke iye bolıwdı kórsetedi;«Birge» iláhıy birlikti ornatadı;«Meniń atıma» iláhıy húkimetke gúwalıq beredi;«Men sol jerde» Onıń iláhıy bar ekenligin aytadı;«Olardıń ortasında» Onıń iláhıy oray ekenligin aytadı.
Ókinishke oray, Másehiy jıyınlarǵa tiyisli iláhıy prinsipler búgingi kúnde kópshilik tárepinen bir shetke qoyılıp, jerlik prinsipler menen almastırılǵan. Iláhıy orın adamnıń tańlawı menen almastırılǵan. Iláhıy húkimet adamnıń tártibi menen almastırılǵan. Iláhıy bar ekenlik óz-ózinen tayınlanǵan, biraq Ruw tárepinen basqarılmaytuǵın ministrler menen almastırılǵan. Iláhıy birlik sektantlıq konfessiyalardıń payda bolıwı menen pútkilley almastırılǵan.
Basınan baslap, Quday Ruwı bizdi, elshi Pawıl arqalı, bul shashılıwdan eskertken: «Sebebi men bilemen, men ketkenimnen keyin sizlerdiń aralarıńızǵa qáweterli qasqırlar kirip, úyirdi ayamaydı. Sonıń menen birge, ózlerińizden de adamlar payda bolıp, buzıq nárselerdi sóylep, shákirtlerdi ózlerińe tartıp aladı» (Elshiler 20:29-30).
Korinftegi geybir adamlar bólek jıynala baslaǵannan keyin, «Men Pawıldıńkıman; men Apollostıńkıman; men Kifastıńkıman; men Másehtińkıman» (1 Kor. 1:12) degen sózler esitildi. Búgingi kúnde de kóplegen Másehiyler ózleri tańlaǵan basshılardı – sol basshılar tárepinen belgilengen dinge tiyisli qaǵıydalar, kózqaraslar hám prinsipler menen birge – ózleriniń ibadattaǵı jolbaslawshısı hám turmıs úlgisi dep esaplaydı.
Biraq, úlken soraw ele de qalıp otır: «Máseh bólingen be?» (13-ayat). Pawıl dindarlar arasındaǵı bul sektantlıq ruwhına qalay qarsı turdı? Ol былай jazdı: «Endi men sizlerge, ázizler, Rabbımız Isa Másehtiń atı menen jalbaraman, bárińiz bir nárse sóyleńler, hám aralarıńızda bólinisler bolmasın» (1 Kor. 1:10).
Izrail ushın Iláhıy tańlaw
Quday óz xalqınıń Ózine erip, jıynalıw hám ibadat etiwge tiyisli kórsetpelerine boysınıwın hárdayım qálegen – jeke adamlardıń ózleri ushın tańlaw etiwlerin emes. Ibrahım dáslep shaqırılǵanda, Qudaydıń oǵan sózi mınaday edi: «Óz elińnen, tuwısqanlarıńnan hám ákeńniń úyinen Men saǵan kórsetetuǵın jerge shıq» (Jaratılıs 12:1). Sol sıyaqlı, Quday Ibrahımǵa óz ulı Isaqtı Ózine qurban etiwdi buyırǵanda, Ol былай dedi: «Endi ulıńdı, jalǵız ulıń Isaqtı, sen súygen ulıńdı al da, Moriya jerine bar; hám onı Men saǵan aytatuǵın tawlardıń birinde kúydirip qurban et» (22:2).
Quday Ózi ushın bir xalıqtı ajıratqannan keyin, Ol olardıń ortasında jasawdı qáleytuǵının hám olardıń Ózi bar jerge jaqınlasıwı kerekligin ayttı. Sonlıqtan, Quday Musaǵa Izrail balalarına былай dep aytıwdı buyırdı: «Olar Maǵan muqaddes jay qursın; Men olardıń arasında jasayım. Men saǵan kórsetetuǵın barlıq nársege qaraǵanda... solay etip qurıńlar» (Shıǵıw 25:8-9).
Ierusalim Rabbı óz atın jaylastırıwdı tańlaǵan jer edi. Sonlıqtan, Qudaydıń ibadatxanası Ierusalimde, Rabbı Ibrahımdı Isaqtı qurban etiwge alıp kelgen jerde, yaǵnıy Ol Dawıtqa kórinetuǵın jerde qurıldı (2 Tarixnamalar 3:1). Quday xalqınıń turmısı Qudaydıń olardıń ortasında jasawı faktine tiykarlanǵan bolıwı kerek. Tutqınlıq dáwirinde, wayran bolǵan waqıtlarda, kópshilik Quday bergen jerge yamasa ibadatxana turǵan Ierusalimge umtılmadı. Biraq, wayran bolǵan waqıtta da isenimli qaldıq Ierusalimge qayttı. Olar «bir adamday Ierusalimge jıynaldı» (Ezra 3:1).
Ne islew kerek ekenligi haqqında pikir ayırmashılıǵı joq edi. Qudaydıń Sózi úyrenildi hám boysınıldı (Naximiya 8). Quday Óz xalqınıń ámeliy jaqtan bir bolıwın qáleytuǵın edi, hám bizdiń Qudayımızdıń atı, Muqaddes Ruwda, ájayıp biriktiriwshi kúshke iye. Kóplegen dindarlar bunı kórmeydi. Qudaysız Ieroboam bunı jaqsı kórdi. Sonıń ushın ol ibadat ornattı – putparastlıq – «Rabbıń Quday óz atın jaylastırıwdı tańlaǵan jerden» ajıratılǵan (Ekinshi nızam 16:11; 1 Patshalar 12:25-33 oqıń).
Búgingi kúnde qanday wayran bolıw bar, sebebi kóplegen adamlar Ieroboam jolınan barıp, adam prinsiplerine tiykarlanǵan ibadat ornattı, bir Deneniń – Jıyınnıń iláhıy prinsiplerinen ajıratılǵan.
Jańa Wásiyat Jıyını
Eski hám Jańa Wásiyatlardıń aqırı menen baslanıwı arasında shama menen 400 jıl bar. Bul waqıt ishinde Muqaddes Jazıwda Qudaydan hesh qanday xabar taba almaymız. Keyin, tınıshlıqtan keyin «Qudaydan jiberilgen bir adam bar edi, onıń atı Yahya edi» (Yuhanna 1:6). Ol Rabbıdıń jolın tayarlaw ushın keldi, Ol keleshekte tirilik Qudaydıń jıyının quratuǵın edi. Yahya, Máseh haqqındaǵı gúwalıǵında, «dúnya Onıń tárepinen jaratıldı, hám dúnya Onı bilmedi. Ol Ózinińkilerge [Yahudiylerge] keldi, hám Ózinińkiler Onı qabıl etpedi. Biraq Onı qabıl etkenlerdiń bári [Yahudiyler hám basqa milletler], Olarǵa Qudaydıń balaları bolıw ushın kúsh berdi, yaǵnıy Onıń atına isengenlerge» (10-12-ayatlar). Bular Quday Óz Ulı, Rabbımız Isa Máseh penen sheriklikke shaqırǵanlar edi.
Piter Isanı Máseh, tirilik Qudaydıń Ulı dep moyınlaǵanda, Isa былай dep járiyaladı: «Bul Qayaǵa [Másehke] Men Óz shirkewimdi quram» (Mat. 16:18). Óz tiriliwinde Hades qaqpaların buzıp ótken hám solay etip kúsh penen Qudaydıń Ulı dep járiyalanǵan Máseh, tirilik Qudaydıń Jıyının Óziniń tirilik Qudaydıń Ulı sıpatında quradı. Isa Óz shákirtlerine, eger olar Onıń atına jıynalsa, Ol olardıń ortasında bolatuǵının wáde etti. Jıyınnıń húkimeti, onıń Rabbımız Isa Másehtiń atına jıynalǵanlıǵı hám Onıń Ózi onıń ortasında ekenligi faktine tiykarlanǵan (18:18-20).
Sonlıqtan, Isa Másehtiń atına jıynalıw degenimiz, hámme nárse Onıń atı arqalı tártipke salınadı; Ol jalǵız oray hám Ol Qonaq. Onıń atına jıynalǵanlar basqa hesh nárse islemewi kerek, tek ǵana «Rabbım, Sen bizden ne qáleysen?» dep sorawı kerek. Bul soraw Másehtiń dáslepki shákirtlerine tán edi (Elshiler 9:6). Rabbıdıń oyları hám tańlawı hámme nárselerde hárdayım izlenetuǵın edi. Olar Paskha ushın jıynalıwı kerek bolǵanda, Onıń belgilengen ornı olardıń jalǵız tańlawı edi.
Olar tirilgennen keyin Máseh penen ushırasıwı kerek bolǵanda, «shákirtler Galileyaga, Isa olardı belgilegen tawǵa bardı. Hám Onı kórgenlerinde, Oǵan tabındı: biraq geybirleri shúbhelendi» (Mat. 28:16-17). Aqırına itibar beriń: «biraq geybirleri shúbhelendi». Onıń xalqınıń bir bólegi ushın, búgingi kúnde de Onı qayerde hám qalay ibadat etiwimiz kerek ekenligi haqqında shúbheler qalıp otır.
Kóplegen adamlar Qudaydıń jıynalǵan áwliyeleri ushın iláhıy prinsiplerin adam pikirleri menen almastırǵan. Sonlıqtan konfessiyalar kóbeyip atır, hám ministrlikler Rabbıdan ayyar jol menen burılıp atır. Adamlar shashılıp, ózleri tańlaǵan tawlarǵa yamasa qayta tikleniw lagerlerine shatırların qurıp atır. Quday былай dedi: «Ózińe itibar ber, sen kórgen hár bir jerde kúydirip qurbanlıqlarıńdı usınba» (Ekinshi nızam 12:13). Izrail ushın, olardıń Rabbı Quday Óz atın jasawǵa májbúr etken «bir orın» tańladı. Búgingi kúnde bizde Máseh jıynalıw orayı sıpatında bar. Onıń xalqınıń jıynalıwı Onıń qálegen barlıq nárselerin orınlaw ushın Oǵan qaray bolıwı kerek.
Juwmaq
«Birinshi wásiyatta... iláhıy xızmet qaǵıydaları hám dúnyalıq muqaddes jay bar edi. Sebebi shatır qurılǵan edi... biraq Máseh [keleshek jaqsı nárselerdiń bas ruwxanıy edi, qollar menen islenbegen úlkenirek hám kámilirek shatır arqalı» (Evreylerge 9:1-2,11). Ol, Isa, «Óz qanı menen xalıqtı muqaddes etiw ushın, qaqpanıń sırtında azap shekti» (Evreylerge 13:12), yaǵnıy jerlik, adam tárepinen belgilengen ibadat lageriniń yamasa arenasınıń sırtında.
Jıyın Pentekostta tuwılǵanda, «isengenlerdiń bári birge edi» hám «olar elshilerdiń táliymatında hám sherikliginde, hám nan sindiriwde, hám duwalarda turaqlı boldı» (Elshiler 2:44,42). Sonnan berli, wayran bolıw baslandı; jamanlıq kirdi. Adamlar baslanǵısh nárselerden ayrıldı. Namıssız ıdıslar hámme nársen derlik ózleriniń nápsiliklerine yamasa denelik qálewlerine sáykes etip buzıp jiberdi.
Xımeney hám Filet sıyaqlı isenimsiz xızmetshiler isenimdi wayran etip, tiykarǵı Másehiy haqıyqatın taslap ketken (2 Timoteyge 2:17-18; 1 Timoteyge 1:19). Muqaddes Ruw былай deydi: «Máseh atın ataytuǵın hár bir adam ádalatsızlıqtan ayrılıp ketsin» (2 Timoteyge 2:19). Biz de «sonlıqtan Oǵan lagerdiń sırtına shıǵıwǵa, Onıń ayıplawın kóteriwge» shaqırılamız (Evreylerge 13:13).
Qudaydıń jerdegi úyi wayran bolǵan waqıtta úlken úyge salıstırıladı, onda biz ózimizdi namıssız ıdıslardan ajıratıp, «namıslı ıdıs bolıwımız kerek, muqaddeslengen, Ustazǵa xızmet etiwge jaramlı, hár bir jaqsı iske tayarlanǵan» (2 Timoteyge 2:21 JND). Sonnan keyin men Rabbıǵa taza júrekten shaqıratuǵınlar menen birlesemen, yaǵnıy bir Jıyın tiykarında jıynalǵanlar menen, «Ruw arqalı Qudaydıń jasaw ornı ushın birge qurılǵan» xalıq (Ef. 2:22 KJV). Biz ádalatqa, isenimge, súyispenshilikke hám tınıshlıqqa umtılıwımız kerek, Qudayǵa úzliksiz maqtaw qurbanlıqların usınıp, Onıń atına shúkirshilik etiwimiz kerek (2 Timoteyge 2:22 qarap kóriń). Haqıyqatında, «Áke Ózine tabınıwshılardı izleydi» (Yuhanna 4:23).
Qádirli oqıwshı, biz «baslanǵıshqa» qayta alıwımız múmkin (1 Yuhanna 1:1, 2:24). Biz Muqaddes Ruw tárepinen Rabbımız Isa Másehtiń atına birge jıynala alıwımız múmkin hám sol arqalı Onıń ájayıp bar ekenliginen lázzet alıwımız múmkin, hátte biz tek eki yamasa úsh adam bolsa da (Mat. 18:20). Isa Másehtiń atı hám Onıń bar ekenligi Qudaydıń xalqın ózine tartadı.
Rabbım, «bizdiń janımızdıń qálewi Seniń atıńa hám Seni eslewge» (Isa. 26:8).
ESLETPE
- Biz bilgenimizdey, Qudaydıń Ibrahımǵa buyırǵan nársesi onıń isenimin sınaw edi (Evreylerge 11:17-19). Sonıń menen birge, Muqaddes Jazıwda tabılǵan kóplegen parallelizmge qaraǵanda, Rabbımız Isanıń krestte bolatuǵın qurbanlıǵınıń súwretin de kórsetti. Quday Isaqtıń ákesi tárepinen qurban etiliwine ruxsat bermedi, sebebi Quday adam qurbanlıǵın jek kóredi (Ekinshi nızam 12:31, 18:10).
