YENOX Quday menen júrdi
«Jared júz altmıs eki jıl jasap, Yenoxdı tuwdı ... Yenox altmıs bes jıl jasap, Metuselahdı tuwdı. Metuselahdı tuwǵannan keyin, Yenox úsh júz jıl Quday menen júrdi, hám ulı-qızları boldı. Sonlıqtan Yenoxdıń barlıq kúnleri úsh júz altmıs bes jıl boldı. Hám Yenox Quday menen júrdi; hám ol joq boldı, sebebi Quday onı aldı.» —Jaratılıs 5:18-24 NKJV
Yenox Quday menen júrdi adamlar Oǵan qarsı ashıq kóterilis etken waqıtta. Biz Jaratılıs 6:5 te oqıymız: «Sonnan keyin Rabbimiz adamnıń jerdegi jamanlıǵı úlken ekenin, hám onıń júreginiń oylarınıń hár bir niyetiniń tek ǵana jaman ekenin kórdi.» Yenox tek ǵana belgili jamanlıqlardan qashqan joq, al bunday jaǵdaylarda ol Quday menen júrdi hám Onıń menen qatnasta boldı.
Metuselah tuwılǵanda, Yenox balaların tez arada húkim etiletuǵın dúnyada tárbiyalaw haqqında qayǵırǵan sıyaqlı. Sonlıqtan Metuselah atı, «jiberiletuǵın» degen mánisti ańlatıp, Quday dúnyanı húkim etiw ushın jiberetuǵın úlken suw tasqının kórsetken. Bul Metuselah ólgen jılda boldı. «Sol waqıtta bar bolǵan dúnya suw menen basılıp, joq boldı» (2 Piter 3:6).
Qanday gózzal úlgi Yenoxdıń Quday menen júriwi máshixshi ata-analar ushın. Balalarımızdı Rabbimizdiń qorqınıshı hám eskertiwinde tárbiyalaw hár qanday waqıtta qıyın, biraq Yenox Qudaydı jaqsı kórgenligi haqqında gúwalıqqa iye edi. Bul gúwalıq Qudaydıń Ózinen kelgen edi. Yenoxdıń júriwi hám onıń gúwalıǵı sáykes keldi, kelisimde boldı. Bul búgingi kúnde de anıq hám dawıslı sóyleydi.
Bibliya «Quday Yenox menen júrdi» demeydi. Kerisinshe, ol «Yenox Quday menen júrdi» deydi, hám bunda biz onıń Quday menen sóyleskenin hám Qudaydıń onıń menen sóyleskenin túsinemiz. Quday menen bunday jaqın qatnastıń nátiyjesi Yenoxdı Qudaydıń aldınan húkim haqqında eskertiw ushın paydalanatuǵın tańlawlı ıdısqa aylandırdı, al Yenox ózi tınıshlıqta dawam ete alatuǵın edi.
Evreylerge 11:5 te bılay deyilgen: «Iman arqalı Yenox ólimdi kórmewi ushın alıp ketildi, ‘hám tabılmadı, sebebi Quday onı alıp ketken edi’; sebebi ol alıp ketilgenge shekem onıń Qudaydı jaqsı kórgenligi haqqında bul gúwalıq bar edi.» Yenox óz áwladında Qudaydı jaqsı kórgen adam sıpatında bólek kórsetilgen. Ol adamlarǵa jaǵıw yamasa olardı tań qaldırıw ushın átirapqa qaraǵan joq, al tek Qudaydı jaqsı kórdi. Ol Qudaydıń maqullaw kúlimsirewi menen qanaatlandı. Ol óz qádemlerin qaytarıwǵa mútáj emes edi, sebebi ol Quday menen júrdi.
Yenoxdıń júriwi gózzal túrde sáwlelendiredi Rabbimiz Isanıń tómen Adamlıǵındaǵı ómirin, Ol bılay degen edi: «Meni jibergen Ol Men menen birge. Áke Meni jalǵız qaldırǵan joq, sebebi Men hárdayım Oǵan jaǵatuǵın islerdi isleyin» (Yuhanna 8:29). Bul bir ayatta Rabbimiz Isanıń túrli moralıq ózgeshelikleri anıq kórinedi. Ol Jiberilgen edi. Ol Áke Oǵan bergen missiyanı orınlaw ushın keldi – shepke de, ońǵa da burılmay, al onı orınlaw ushın tuwrı jol menen alǵa jıljıdı. Yesaya 50:7 bizge Onıń júzi tas sıyaqlı bekkem bolǵanın hám Ol uyalmaytuǵının bilgenin aytadı. Áke Onıń menen birge edi, hám olar ekewi de birge bardı (Jaratılıs 22:8). Sonlıqtan eń shirin iyis Ákeniń quwanıshı ushın kóterildi.
Yenox ólimdi kórmey aspanǵa alıp ketildi – Quday menen sadıq júriwi ushın bereketli sıylıq, bul Onıń júregine kóp quwanısh keltirdi. Quday onı alıp ketkenligi sebepli, Yenox tabılmadı. Adamlar onı izledi dep oylaysız ba? Olar izledi me, izlemedi me, bul Yenoxdıń másele emes edi. Quday bizdiń ruwxıy kózqarasımızǵa Rabbimizdiń keliwine shekem tiri qalǵan bizlerdiń de hár qanday waqıtta shaqırılıp, Onıń sózlerin esitiwimiz múmkin degen ájayıp múmkinshilikti qoyıwdı maqset etken edi: «Bul jerge kóteriliń» (Ashıw 4:1). Bul Onıń miyriminiń táji boladı! Ózimizde layıqsız bolsaq ta, biz Óz Qutqarushımız Máshihtiń barlıq layıqlılıǵında Onıń menen birge bolıw ushın alıp ketilemiz. Ya, Ákeniń úyinde Onıń menen birge – hám biz Rabbimiz benen máńgi birge bolamız (1 Salonikalılarǵa 4:17)!
Jańa Testamenttiń sońǵı xatı Yuda da biz oqıymız: «Endi Adamnan jetinshi bolǵan Yenox bul adamlar haqqında da payǵambarlıq etip, bılay dedi: ‘Mine, Rabbimiz Óz áwliyeleri menen on mıńlap keledi, barlıq adamlarǵa húkim etiw ushın, olar arasındaǵı barlıq dindarsızlardı ózleriniń dindarsız isleri ushın, hám dindarsız gúnákarlar Onıń haqqında aytqan barlıq qatal sózleri ushın ayıplaw ushın’» (Yuda 14-15). Óziniń dindar júriwi menen Qudaydıń júregine quwanısh keltirgen Yenox, átirapındaǵı barlıq dindarsızlardıń ar-namıslarına múráját etiwde Quday ushın nátiyjeli gúwalıq beriw ushın sáykes ıdısqa iye edi. Yenox sıyaqlı Qudaydan qorqatuǵın adam menen zorlıq penen hám húkimge tayın dindarsız gúnákarlar arasında úlken qarama-qarsılıq bar edi. Húkimler 14:16-17 bizge Qudaydıń Ózin gúwalıqsız qaldırmaǵanın esletedi: «Ótken áwladlarda barlıq xalıqlardı óz jollarında júriwge ruqsat bergen Ol. Biraq Ol Ózin gúwalıqsız qaldırmadı.»
Biz kóbinese esitkenbiz tariyx ózin qaytalaydı, bul adamnıń júreginiń ózgermegenin dálilleydi. Yenoxdıń dáwirindegi adamnıń júregindegi jamanlıq házirgi waqıttaǵıdan parıq etpeydi. Yenoxdıń bul payǵambarlıǵı dúnyanı joq etken úlken suw tasqınınan aldın berilgen edi, biraq ol Yuda da jazılǵan, bul bizge házirgi áwladtıń dindarsızları ústinen sońǵı húkimdiń áli kútilip atırǵanın ashıp beredi. Biz adamnıń júregi ózgermese de, «jamanlıqtı kóriwge kózleri taza bolǵan» Qudaydıń (Habakkuk 1:13) Ózi aytqan nárselerdi ámelge asıratuǵınına isenimli bolamız. «Ol dúnyanı ádillik penen húkim etetuǵın kúndi belgilegen, Ózi belgilegen Adam arqalı» (Húkimler 17:31).
Qádirli súyikli doslar, bul nárselerdiń álbette bolatuǵının bilip, Oǵan jaǵımlı júriwge tırısaq, «Kim sizdi súrinip qalıwdan saqlay aladı, hám sizdi Óz dańqınıń aldında sheksiz quwanısh penen ayıpsız usına aladı, jalǵız dana bolǵan Qutqarushımız Qudayǵa dańq hám ullılıq, húkimet hám kúsh, házir hám máńgi bolsın. Awmiyn.» (Yuda 24-25).
Yenox Qudaydı jaqsı kórgen adam sıpatında alıp ketildi «miyrim hám haqıyqat Isa Máshix arqalı kelgenge» (Yuhanna 1:17) deyin kóp waqıt burın. Miyrim tolıq kelgennen keyin, shirkew Qudaydıń miyrimi tiykarında alıp ketiletuǵın boladı. Biz alıp ketilgennen keyin Máshihtiń húkim orını aldınan ótiwimiz kerek, hám sol jerde biz Onı qansha jaqsı kórgenimizdiń ólshemin bilemiz.
Bul eki nárse – Qudaydıń miyrimi hám bizdiń juwapkershiligimiz – jaǵdayında, húkim orını aldında Rabbimizdi jaqsı kórgenimiz haqqında sheshimge iye bolıwdı qattı qáleymiz. —F. B. Hole
