Биз Кудайдың жәрдеми менен, жас мәсихшилер (ҳәм ескилери де) дуўшар болатуғын айырым айрықша қәўиплерди ямаса қыйнайтуғын гүналарды көтерип шығыўды қәлеймиз, ҳәм бул ҳаққында Мухаддес Китаптың не айтатуғынын көриў пайдалы болыўы мүмкин.
«Ескертилген адам қорғалған болады» ҳәм бул мақалалар олардың әмелий түрде гүналар ҳәм кемшиликлерге қарсы гүресиўде ҳәм айырымларды олардан қорғаўда қолланылыўы мүмкин деген шын жүректен үмит ҳәм дуўа менен жазылған, себеби олар көп ўақыт даўамлы турмысты бузады ҳәм Мәсихтың атына намыс келтиреди. Дүнья бизди кишкене нәрселердеги ҳәрекетлеримиз арқалы баҳалайды – Мухаддес Китап принциплери ҳаққындағы билимниң муғдары менен емес, ал оларды күнделикли турмыста қолланыўымыз бенен.
Мәсихши турмыс
Алдатыў ҳәм өтирик
Бул тилге байланыслы айрықша гүналардан бири, ҳеш бир адам бағындыра алмайтуғын бағынбас ағза. Ҳақыйқат Кудайы тәрепинен қайта-қайта қатаң түрде қадаған етилген ҳәм айыпланған (Колослықларға 3:9; 1 Петр 3:10; Нақыл сөзлер 24:28; Нақыл сөзлер 12:22, ҳ.т.б.).
Мәсихте алдатыў жоқ
Петр Ийса Мәсихтың турмысын биз ушын үлги етип айтқанда, Оның аўзында ҳеш қандай алдатыў табылмайтуғынын қатаң түрде атап өтеди. Сонлықтан, алдатыўшылар Мәсихқа уқсамайды. Биз Кудайдың балалары деп өзин атағанлар ушын жазғанымызда, Мухаддес Китаптағы бул қорқынышлы гүнаның бир неше мысалларын қарастырып, тек Кудайдың баласы, ямаса ҳеш болмағанда, исенимли адамға тийисли болғанларын аламыз.
Қорқыўдан өтирик айтыў
Биз Баслы жаратылыс 18:15-те Сараның қорқыўдан тиккелей өтирик айтқанын көремиз. Бул қаншелли көп ушырасады, биз уялған нәрсени ислеген ямаса айтқаннан кейин. Бул дурыс нәрсе болыўы мүмкин, биз Мәсихтан уяламыз; ямаса, бул надурыс нәрсе болыўы мүмкин, ҳәм биз әшкереленгеннен уяламыз. Ҳәр еки жағдайда да биз билмей турып аўзымыздан өтирик шығып кетеди. Буның түпкиликти емлеўи – биз уялған нәрсени ислемеў; ямаса, егер нәрсе дурыс болса, ислегенимизден уялмаймыз. Бирақ, егер биз гүнаға кирип кеткен болсақ, оған басқа гүнаны қоспайық, ал өтирик аўзымыздан шығып кетиў алдында, ҚУДАЙ МЕНИ ЕСТИТИП АТЫР деген ой оны сол заматта тоқтатсын.
Өзин жасырыў ушын айтылған өтирик, бәлким, ең жиркенишли түр, мәсихшилер ҳәм дүнья адамлары тәрепинен бирдей жек көриледи. Буны қарастырғаннан кейин, одан қатты қашыўымыз керек, ҳәтте ең кишкене нәрселерде де, ҳәм ҳеш қашан тилимизди бундай пасық алдатыўға бермеўимиз керек.
Өз пайдамыз ушын өтирик айтыў
Келеси мысал Баслы жаратылыс 27:19-да, Яқуб өз пайдасы ушын тиккелей өтирик айтқанда – бул көп баслы гүнаның тағы бир жиркенишли түри. Соны да атап өтиў керек, Яқуб Кудайдың баласы еди, ҳәм нәтийжеде ол кейинги отыз жыллық турмысында гүнасының ақыбетлеринен азап шекти, ҳәм бул арқалы ҳеш нәрсеге ериспеген, себеби Кудай оған барлығын өз ўақтында берер еди. Мениң оқыўшыларымнан биреўи бул гүнаның қурбаны болды ма? Бай болыўға асығып, ямаса өз орнын жақсылаў ушын, ямаса нәпсилик себеплер менен өтирик айтты ма? Егер солай болса, мен олардың сол ўақыттан бери азап шеккенине исенемен; ҳәм бул өтирик тек Кудайға емес, адамға да мойынланбағанша ҳеш қандай ҳақыйқый қалпына келтириў болмайды. Көп ўақыт, әттең, бир өтирик басқасына алып келеди, Яқубтың жағдайындағыдай; ҳәм бул өлимге алып баратуғын жолға бир мәрте кирискеннен кейин, ақыры не болыўын ким айта алады?
О, сүйкли оқыўшым, мен сизге жалбараман; ҳеш қашан, ҳеш қашан өз пайдаңыз ушын өтирик айтыўға жол бермең. Бир минут ойлап көриң, бундай гүна Ийсаның барлық болған ҳәм ислеген нәрселерин қаншелли қорқынышлы түрде бийкарлайды.
Гүнаны жасырыў ушын өтирик айтыў
Бир нешеўин өткергеннен кейин, биз Даўытқа келемиз, ол ең қорқынышлы түрдеги адам өлтириў (1 Самуил 11) ҳәм өтирик айтыў гүнасына батқан, ол қорқынышлы гүнаны жасырыўға умтылған, солай етип оны еки есе жаманластырған. О, қаншелли көп ўақыт алдынғы гүна узақ даўамлы алдатыў ҳәм өтирик айтыўдың себеби болады.
Сүйкли дослар, биз барлық нәрседен бурын, Кудай менен, өз адамларымыз бенен, өзимиз бенен ашық болыўға умтылайық, ҳәм егер гүнаға кирип кетсек, ҳеш қашан, ҳеш қашан оны басқа, бириншисинен де жаман гүна менен жасырыўға умтылмайық. Алдатыў жолы жанларды қуртады, барлық қарапайымлықты, барлық қуўанышты, барлық бирликликти жоқ етеди. Даўыттың жағдайындағы бул гүналардың нәтийжеси оның өз балаларының қолынан келген азап-ақырлардың теңи жоқ аўырлығы болды. Сонлықтан, биз Кудайдың барлығын көретуғын көзинен қашып қутыламыз деп ойламайық.
Әдет бойынша өтирик айтыў
Биз 1 Патшалар 13:18-де Кудайдың пайғамбарының ҳеш қандай анық себепсиз, ең еркин түрде өтирик айтқанын көремиз. Биз бундай адамларды ҳәзир де, ҳәтте Кудайдың халқы арасында да табамыз – айырымлар ҳақыйқатқа ҳеш қандай итибар бермейди ҳәм өтирик айтыўды одан қашыўдан аңсатырақ көреди. Кеселлик буншелли раўажланғанда жалғыз емлеў – тиккелей Кудайға барыў ҳәм оны жеңиў ушын күш ҳәм күнделикли сергеклик сорап Оған жалбарыў. Мен бундай бир жағдайды еслеймен. Мен бир адамның дерлик ҳәр дайым үнсиз екенин байқадым, ҳәм бир күни себебин сорадым. Ол өтирик айтыўға соншелли берилгенлигин айтты, сонлықтан ол тиккелей ҳақыйқатты айта алмаса, ҳеш қашан сөйлемеўге қарар еткен; ҳәм сонлықтан, ол сийрек аўзын ашар еди, ҳәм ҳәр дайым сөйлеўден алдын жақсылап ойланар еди. Терең тамыр жайған гүналар ушын бундай түпкиликти илажлар керек.
Өтирик айтыўдың еки аўыр жағдайы
Жаңа Ўәсиятта Петр ҳәм Ананиядағы өтирик айтыў ҳәм алдатыўдың еки аўыр жағдайы басқалардың бәринен де айрықша көринеди. Петр, Ийса тәрепинен ескертилген болса да, өз күшине исенген ҳалда, өзин қутқарыў ушын үш өтирик айтты, ҳәтте Қутқарыўшыны Ол айыплаўшыларының алдында үнсиз турғанда бийкарлаўға дейин барды. Бундай гүналар, әттең, ҳәзир де белгисиз емес. Көплеримиз өз түсиниклеримизди көрсетиўден уяламыз, ҳәм күтилмеген сораў берилгенде, уяттан қорқып, шайтанның жеңиси ҳәм Ийсамыздың қайғысына алып келетуғын өтирикке кирип кетемиз. Буған қарсы қатты сергек болайық; ҳәм, егер тузаққа түссек, Петрдиң қалпына келтириў жолын даўам етейик. Өзи гүнаға батқан адамның қаншелли толық қалпына келтирилгенин көриў таң қаларлық, ол тек ғана яҳудийлерге сол гүнаны жүклеп ғана қоймай (Ҳәўарийлердиң ислери 3:14), сонымен бирге Кудай тәрепинен Ананияның ашық алдатыўына қарсы Оның әдалатын орынлаўшы етип сайланған. Бул да еркин гүна еди – алдатыў жолы тек ғана басқаларға өз жомартлығы ҳаққында жалған тәсир қалдырыў ҳәм өзи болмағандай көриниў ушын әмелге асырылған. Бул, әттең, бул гүнаның тағы бир кең таралған түри. Кудайдың көзинде емес, ал өз адамларымыздың көзинде жақсы көриниўге умтылып, биз кейде басқаларға өзимизден жақсырақ көриниў ушын алдатыўшылық әмелиятларға барыўдан тартынбаймыз, ҳәм солай етип биз мүнәсип болмаған мақтаўды адамлардан аламыз. Әлбетте, бундай жолды тек ғана атап өтиў ҳәр бир ҳадал жүрек тәрепинен айыпланыўы ушын жетерли. Бул мысаллардың барлығы Кудайдың балалары деп өзин атағанлардың турмысынан таңлап алынған, ҳәм олар мәсихшилер арасындағы алдатыў ҳәм өтирик айтыўдың тийкарғы себеплериниң айқын мысалларын берип, итибарлы қарастырыўға арзыйды. Өтириклер аўызды ашпай айтылыўы мүмкин; биз алдатыў ушын ҳәрекет етиўимиз мүмкин, ҳәм өзимизди ақлаўға умтылыўымыз мүмкин, себеби биз ҳақыйқатқа туўры келмейтуғын нәрсени айтпаған шығармыз. Бул пайдасыз айлакерлик, ҳәм Кудайдың алдында бир минут та турмайды. Ол бундай өтирик паналарын жоқ етеди.
Оның алдында бахытлы болыўдың ҳәм Мәсихқа қандай да бир дәрежеде уқсаўдың жалғыз жолы – сөз ҳәм ис арқалы ҳәр қандай түрдеги алдатыўдан қатты ҳәм қатъий түрде бас тартыў; ҳәм Кудайдың күши менен, биз абсолют ҳақыйқат болмаған ҳеш нәрсени айтпаўға ҳәм ислемеўге шын жүректен умтыламыз деп қарар етиў, солай етип өзимизди бир күни келетуғын уят ҳәм қайғының ашшы мийўелерин жыйнаўдан қутқарыў. Кудай бул гүнаға азғырылған ҳәр биримизге Оның күши менен оны жеңиўге ҳәм оны жек көриўге ҳәм нәпретлениўге үйрениўге жәрдем берсин, себеби ол Мәсихқа соншелли жиркенишли ҳәм Оның атына соншелли намыс келтиреди.
Ҳақыйқаттың аўзы мәңгиликке орнатылады; бирақ өтирикши тил тек бир мәрте ушын. (Нақыл сөзлер 12:19).
