Menen diywallar qurıw Nehemiya
«Sonda olar: «Turayıq ta qurayıq»,— dedi. Sóytip, olar jaqsı jumısqa kiristi». Nehemiya 2:18 NASB
Diywallar qurıw jaqsı ma yamasa jaman ba? Eger biz ózimizdi basqa adamlardan ajıratıp, ózimizdi ózimizge baǵdarlap, ózimizdi qálegenimizshe jasaw ushın diywallar qursaq, onda diywal qurıw jaman. Biraq eger biz óz pozitsiyamızdı kúsheytiw hám ózimizdi jaqınlasıp kiyatırǵan qáwipten qorǵaw ushın diywallar qursaq, onda bul jaqsı. Jaqsı diywal qurıw Eski Ósiyettiń Nehemiya kitabınıń tiykarǵı teması. Onnan biz bilgenimizshe, Quday hár bir ósiwshi máselemizdi ruwxıy diywal qurıwǵa qatnasıwın qáleydi. Nehemiyanıń áyyemgi Ierusalimniń materiallıq diywalların qurıw haqqındaǵı jazbası búgingi kúnde máselemizdiń ómirinde ruwxıy diywallar qurıw haqqında kóp nárselerdi úyretiwi múmkin.
Ayırım maǵlıwmatlar
Nehemiyadagı waqıyalar Eski Ósiyettiń tariyxında salıstırmalı túrde kesh boldı. Izrail hám Yahuda patshalıqları endi joq edi hám Yahudiylerdiń Babildegi 70 jıllıq tutqınlıǵı tamamlanǵan edi. Kóp Yahudiyler Zerubbabel hám Ezranıń basshılıǵı menen óz watanına qaytıp kelgen edi. Qayta qurılǵan ibadatxana jıllarǵa sozılǵan keshigiwlerden keyin tamamlanǵan edi. Biraq, Ierusalim átirapındaǵı diywallar wayran bolıp qalǵan edi. 100 jıldan artıq waqıt burın, Navuxodonosor hám basqınshı Babilonlıqlar qalanı basıp alıp, ibadatxana hám diywallardı pútkilley joq etken edi.
Sol wayranlıqtıń izleri qala átirapında jatqan tas úyindilerinde ele de kóriniwli edi. Mine, usı waqıtta (eramızǵa shekemgi 445-jıl) Quday Nehemiyanıń júregin qozǵap, Yahudiy xalqın qutsal qalanıń diywalların qayta qurıwǵa qızıqtırıp, mobilizatsiya etti. Nehemiya Qudaydıń bul qurılıs joybarın qalay qutlaǵanın hám onı rekord waqıtta tamamlaǵanın jazadı. Jeńip bolmaytuǵın tosqınlıqlar hám toqtamaytuǵın qarsılıqlarǵa qaramastan, diywal 52 kúnde tamamlandı (Nehemiya 6:15). Nehemiyanıń diywalına uqsas ayırım qaldıqlar búgingi kúnde áyyemgi Ierusalimniń arxeologiyalıq qazıwlarında ele de kóriniwi múmkin.
Nege bul kitap?
Quday Nehemiya kitabın tek ǵana eramızǵa shekemgi V ásirde Ierusalim diywallarınıń qalay qayta qurılǵanı haqqında qızıqlı hám anıq esabat beriw ushın jazbaǵan. Bul jerde XXI ásirdegi máselemizler ushın kóp áhmiyetli sabaqlar bar. Ruwxıy diywal qurıw ómir turmısı bolıwı kerek. Quday óz ibadatxanasınıń qalasınıń kúshli hám qorǵalǵan bolıwın qálegenindey, Quday búgingi kúnde máselemizdiń imanda kúshli hám Shaytannıń ruwxıy urısı nátiyjesindegi hújimlerden qorǵalǵan bolıwın qáleydi.
Hár bir máselemiz Muqaddes Ruwhtıń ibadatxanası (1 Korinflilerge 6:19), biraq hár bir máselemizdiń kúshli, bekkem diywalları joq. Shınında da, ayırım máselemizler Nehemiya dáwirindegi ayırım adamlarǵa uqsas – wayran bolǵan diywallar menen jasawǵa razı. Bizdiń ruwxıy diywallarımız qanday? Ruwxıy diywal qurıw ańsat emes. Jeńip ótiw kerek bolǵan tosqınlıqlar hám qarsılıqlar bar. Jol boyında ruwxıy túsiklikler hám gúmanlar bar. Biz bul kemshiliklerdiń barlıǵın Nehemiya kitabında, ásirese 4-6-baplarda kóremiz. Biraq Nehemiyanıń ruwxlandırǵısh haqıyqatı sonda, bekkem ruwxıy diywallar qurıw múmkin hám Quday ruwxıy diywal qurıwdaǵı hár bir háreketti qutlaydı.
Ruwxıy diywallar degen ne?
Ruwxıy diywallar bizdiń máselemizdiń gúwalıǵımızdıń kúshi hám turaqlılıǵı menen baylanıslı. Olar bizdiń imandı qorǵaw qábiletimiz benen baylanıslı. Olar bizdiń azǵırıw waqtındaǵı moral kúshimiz benen baylanıslı. Olar bizdiń bul dúnyanıń Bibliyaǵa sáykes kelmeytuǵın qádiriyatları hám kózqaraslarınan ajıralıw qábiletimiz benen baylanıslı. Áyyemgi urıslarǵa shekemgi dáwirde diywallı qalanı diywalsız qala menen salıstırıń. Diywallı qala ádewir kúshli hám ańsat qorǵalatuǵın edi. Ol belgili hám ornatılǵan edi; ol «tez ótetuǵın» elat emes edi. Ol bir neshe shaqırım uzaqlıqtan kóriniwli edi. Diywal qalanı átiraptaǵı awıldan ajıratıp turdı. Rabbimiz bizdiń sonday bolıwımızdı qáleydi. Ol bul qarańǵı dúnyada anıq kóriniwli gúwalıqqa iye kúshli, bekkem múminlerdi qáleydi. Ol átiraptaǵı dúnyanıń qádiriyatları hám kózqaraslarınan awırtpalı ajıralıwdı ańlatsa da, anıq Bibliyaǵa sáykes keletuǵın izbe-iz turmıs tárizine iye máselemizlerdi qáleydi. Biz kúshli diywal qáleymiz be yamasa biz Qaldıqlar Qalasında jasawǵa razı bolamız ba?
Qurılıs printsipi #1 – Qáweter
Nehemiyanıń dáslepki úsh babında ómirimizde ruwxıy diywallar qurıw ushın bir qatar áhmiyetli printsipler bar. 1-bapta biz qáweter printsipin kóremiz. Nehemiya Ierusalimniń wayran bolǵan diywallarınıń awır jaǵdayın túsingeninde, ol júdá qáweterlendi. Ol tek ǵana esabatqa qızıqpaǵan, bálkim jılaw hám oraza tutıw dárejesinde qáweterlengen (1:4). Biz de ruwxıy diywallarımızdıń qayta qurılıwın qálesek, bul qáweterdi kórsetiwimiz kerek. Quday Sóziniń bilimi jetispewshiligi sebepli imandı qorǵay almaǵanımızda jılaymız ba? Ruwxıy diywallarımızdıń wayran bolǵan jaǵdayına sebep bolatuǵın nárselerden oraza tutamız ba?
Nehemiyanıń Ierusalimdegı máselege baylanıslı qáweteri onıń barıp, bul haqqında bir nárse islewge bolǵan qálewinde de kórindi. (Onıń 1:11 hám 2:4-6-daǵı duwa ótinishlerine itibar beriń.) Nehemiya másele haqqında xabardar bolǵanında, ol Ierusalimnen 800 shaqırım uzaqlıqtaǵı Parsı imperiyasınıń paytaxtı Susa qalasında jasaytuǵın edi. Biraq Nehemiya aralıqtıń óz qáweterin azaytıwına jol qoymadı. Parsı imperatorınıń sarayında abıraylı jumısı bolǵanına qaramastan, ol Yahudiy sıpatında óziniń joqarı lawazımınıń imtiyazların Qudaydıń máplerı hám wayran bolǵan diywal ushın qurban etti.
Biz ruwxıy diywallarımız haqqında jetkilikli dárejede qáweterlenemiz be, sonsha, kúshli diywallar ushın bul dúnyanıń lázzetlerin qurban etemiz be? Qudaydıń máplerine waqıt hám energiya jumsaw ádette dúnyalıq abıray hám lázzetti joǵaltıwǵa alıp keledi. Siz bilgen ayırım taqıwalı er adamlar hám hayallar haqqında oylań. Olar ózleriniń jeke ómirlerinde, doslıqlarında, shańaraqlarında hám shirkewlerinde kúshli ruwxıy diywallar qurıw ushın qanday qurbanlıqlar etti?
Qurılıs printsipi #2 – Moyınlaw
Birinshi bapta diywal qurıwdıń jáne bir printsipi – moyınlaw. Nehemiya nege diywalǵa baylanıslı qáweterin moyınlaw duwasında bildirdi (1:5-11)? Ol Ierusalimniń Izrail xalqınıń Rabbiden uzaqlasıwı sebepli wayran bolǵanın bilgen (1:7). Nehemiyanıń basqa qudaylarǵa tabınıwda ayıplı bolmaǵanına qaramastan, ózin xalıqtıń gúnáları menen baylanıstırǵanına itibar beriń (1:6). Óz milletıńiz haqqında oylań. Biz materializm hám dúnyalıq gumanizm sıyaqlı jalǵan qudaylarǵa tabınǵanımız ushın, bizdiń moral hám ruwxıy diywallarımız wayran bolǵan. Biz ózimizdi másele menen baylanıstırıp, gúná etkenimizdi moyınlawǵa tayınbız ba? Jeke, shańaraqlıq, shirkewlik yamasa milliy ruwxıy diywallar bolsın, moyınlawdan aldın qayta qurıw baslanıwı múmkin emes.
Qurılıs printsipi #3 – Qarsı turıw
Diywal qurıwdıń úshinshi printsipi – qarsı turıw. Nehemiya Ierusalimge qaytıp kelgeninde, dáslep wayran bolǵan diywalǵa qarsı turıp, másele menen betpe-bet keldi. Ol zıyan kólemin anıqlaw ushın tolıq tekseriw ótkizdi, sonnan keyin qayta qurıw joybarı dúziliwi múmkin edi (2:11-15). Keyin ol adamlardı diywallardı qayta qurıwǵa shaqırdı, sonnan keyin olar endi ayıplaw hám masqaralıq bolmasın (2:16-18). Átiraptaǵı milletler bir waqıtları Sulaymannıń gózzal Ierusalimi bolǵan wayranlıqlar arasında jasawǵa razı bolǵan Yahudiylerge qalay kúlgendeńin kóz aldınıza keltiriń. Nehemiya adamlardıń Qudaydıń bul diywal qurıw jumısınıń artında turǵanın túsingenine isenim payda etti. Aqırında, Nehemiya qarsılıqqa qarsı turdı (2:19-20). Masqaralaw hám jalaǵa qaramastan, Nehemiya batırlıq penen tabıstı talap etti, sebebi ol Qudaydıń olardıń qurılıs joybarların ámelge asırıw ushın kúsh hám resurslar beretinin bilgen.
Hám Quday 2400 jıldan artıq waqıt ótkennen keyin de óz iskerlik printsiplerin ózgertken joq! Qarsı turıw printsipi búgingi kúnde de ámelge asırılıwı kerek. Eger bizdiń ruwxıy diywallarımız remontqa mútáj bolsa, biz dáslep másele menen tikkeley betpe-bet keliwimiz kerek. Zıyan kólemin hám aymaqların anıqlaǵannan keyin, biz ruwxıy qayta qurıw joybarın dúziwimiz kerek. Bizdiń aqılımızdı ne menen toltırǵanımız sebepli jınıslıq azǵırıw menen máselemiz bar ma? Qarsı turıw qayta qurıw baslanıwı ushın ayırım zıyanlı ádetlerdi joq etiwdi óz ishine aladı. Jalqawlıq ruwxıy qaldıqlardıń ómirimizde qalıwına ruxsat berip atır ma? Qarsı turıw qayta qurıw baslanıwı ushın tártipli turmıs tárizin saqlawdı óz ishine aladı. Bul qurılıs printsipi Shaytannıń taktikalarına qarsı turıwdı da óz ishine alatuǵının este saqlań, olar hárdayım máselemizlerdi qurılıstı toqtatıwǵa májbúr etiw ushın islep shıǵılǵan. Biraq bizde qurıwǵa bolǵan qálew bolǵanda, Quday bizge qarsılıqtı jeńip ótiw jolın kórsetedi.
Qurılıs printsipi #4 – Qurılıs
Nehemiya 1-3-tegi diywal qurıwdıń sońǵı printsipi – qurılıs. 3-bap tek ǵana aytıw qıyın Eski Ósiyettiń atlarınıń jıynaǵı emes. Bul atlarǵa tolı bapta ruwxıy diywal qurıw ushın sabaqlar bar, ol kóbinese ibadat oqıwlarında ótkizip jiberiledi. Kórsetilgen barlıq atlar hám kásip-ónerler hár kimniń diywaldı qayta qurıw joybarına qatnasqanın kórsetedi. Bul tek ǵana aǵash ustaları hám tas ustaları emes, bálkim zergerler, atırshılar, rayon basshıları, levitler, ruhaniyler, ibadatxana xızmetkerleri hám sawdagerler de edi. Ruwxıy diywal qurıw hár kimniń juwapkershiligi. Bul tek ǵana waǵızshılar hám shet el missionerleriniń jumısı emes.
«Qarsı» yamasa «aldında» sózleri bap dawamında bir neshe ret qollanılǵanına itibar beriń (3:10,23,28,29). Diywalǵa jaqın jasaytuǵınlar basqa bólimlerge ótiwden aldın ózlerine jaqın diywaldı remontlaw juwapkershiligin óz moynına aldı. Úyimizdiń, shirkewimizdiń yamasa basqa bir xızmetimizdiń ruwxıy diywalların remontlawda nátiyjeli bolıwımızdan aldın, óz ruwxıy diywallarımızdıń kúshli ekenligine isenim payda etiwimiz áhmiyetli. Mısalı, biz jeke diywal qurılısınıń tiykarların – Quday Sózinde hám duwada turaqlı waqıt ótkiziwdi ádetke aylandıramız ba?
Barlıǵı birge, bir waqıtta
3-baptaǵı diywaldıń qurılısı haqqında jáne bir áhmiyetli jaǵday bar. Pútkil diywal bir waqıtta qurılıp atırǵan edi. Yaǵnıy, bir bólim basqa bólim baslanǵanǵa shekem tamamlanbaǵan edi. Qurılıs iskerligi qala átirapında bir waqıtta dawam etip atırǵan edi. Ruwxıy diywal qurıwda da sonday. Biz «azǵırıwǵa qarsı turıw» dep atalǵan diywaldıń bir bólimin tamamlamaymız, keyin «turmıs tárizi evangelizmi» dep atalǵan basqa bólimge ótemiz. Biz diywalımızdıń Bibliya úyreniw bóliminde duwa hám máselemizdiń xızmet bólimlerin esapqa almay islemeymiz. Joq, biz barlıq bólimlerde bir waqıtta isleyimiz. Máselemizdiń ómirindegi teń salmaqlılıq ruwxıy diywallar qurıwdıń júdá áhmiyetli bólimi.
Kúshli ruwxıy diywallar qurıw ańsat emes, biraq onı islew múmkin. Bul Nehemiya kitabınan bizge úlken shaqırıq. Wayran bolǵan diywallar menen jasawǵa razı bolmayıq. Nehemiyanıń diywal qurıw komandasına uqsap, bul jaqsı jumıs ushın qollarımızdı kúsheytiyik. «Turayıq ta qurayıq».
