Bir
1 sanınıń tiykarǵı ideyası ayırmashılıqtı joq etiwden ibarat.
Ol basqa hesh nársege ruqsat bermeydi:
«Rabbimiz Qudayımız jalǵız Rabbimiz.» (Ekinshi Nızam 6:4.) «Sol kúni jalǵız Rabbimiz boladı, Onıń atı da jalǵız boladı.» (Zákariya 14:9.) Solay etip, ol tómendegiler haqqında aytadı:
- basqa hesh nársege mútáj bolmaǵan jetkiliklik; kúsh, qudiret
- basqa hesh nársege ruqsat bermeytuǵın ǵárezsizlik
Hám bul eki pikirde de, máńgi, turaqlı, máńgi bolǵan nárse haqqında.
Ol sırtqı ayırmashılıqtı joq etedi hám tómendegiler haqqında aytadı:
- birdey bolıw, identifikaciya
- kelisim, tınıshlıq
Ol ishki ayırmashılıqtı joq etedi:
«Tús bir» (Jaratılıs 41:25) hám tómendegiler haqqında aytadı:
- bólekler yamasa qásiyetlerdiń uyǵınlıǵı. Solay etip, izbe-izlik, sáykeslik hám ádalat haqqında, bul qatnasıqqa sáykeslik bolıp tabıladı.
- jekelik haqqında - bir dene, aǵza, shaqap; eń joqarı dárejede bolsa, jekelik; eń tómengi dárejede bolsa, ómir haqqında, bul hár qanday haqıyqıy jekeliktiń tiykarı bolıp tabıladı.
Tártip sanı retinde, birinshi, baslanǵısh:
- Eń joqarı dárejede, Qudayǵa jaratıwshı, ómir beriwshi, Áke, barlıq nárselerdiń deregi retinde tiyisli
- Basshılıq
- Pikirde birinshilikti hám erikte suverenlikti ańlatadı: bulardıń ekewi menen birge bizde keńes, saylaw; wáde, miyrim bar
- Tuwılıw
Solay etip, birinshi náwbette hám tábiyiy túrde bul san Quday haqqında aytadı; biraq ol adamlarǵa da qollanılıwı múmkin hám sol waqıtta (bárshe sanlar sıyaqlı) jaman mániske iye bolıwı múmkin.
Ol ádalat haqqında aytıwı múmkin, joqarıda kórilgenindey; boysınıw, iláhıy suverenlikti ámeliy tán alıw, hám solay etip «Qudayǵa táwbe etiw;» pútinlik, bul haqıyqatında da «pútinlik,» birlik.
- Ǵárezsizlik haqqında, boysınbawshılıq, qozǵalań-erik retinde.
- Menimshe, ol jalǵız jaǵday, biypáylıq haqqında aytadı.
Eki
Tiykarǵı pikir birinshi sannıń kerisi: endi basqa bar. Solay etip, ol ayırmashılıq, bólistiriw haqqında aytadı (bul bólistiretuǵın birinshi san) hám solay etip kóbinese jamanlıq kúshiniń simvolına aylanadı.
Jaǵımlı mániste, ol qosıw, ósiw, kóbeyiw haqqında aytadı; solay etip járdem, tastıyıqlaw, sheriklik haqqında. Biz bul ideyanı «qosımsha» degen sózimizde ańlatamız. (Salıstırıń: Waqızshı 4:9-12.)
Bul jerde bizde bar:
- Gúwalıq arqalı tastıyıqlaw:
«Eki adamnıń gúwalıǵı haqıyqıy.» Hám bul tastıyıqlawdıń kúshi gúwalardıń hár túrliligine baylanıslı: Eski hám Jańa Áhdi Qudaydıń adamǵa bergen ullı gúwalıǵı retinde alıń. Qudaylıqtıń Ekinshi Shaxsı «Haqıyqıy Gúwa» hám «Qudaydıń Sózi.»
- Qutqarıw; járdem
- Sheriklik, qatnasıq, áhdi-nızamlı áhdi
- Ǵárezlilik, kemsitiw, xızmet. Bul jerde de «qosımsha» ideyası pikirge járdem beredi.
Bul túrli mánislerdiń Qudaylıqtıń Ekinshi Shaxsı, Ekinshi Adam bolǵan Másihke qalay birleskenligi, hám bul eki tábiyattı, iláhıy hám insaniy tábiyattı Óz shaxsında biriktirgenligi - Qutqarushı, bizge xızmet etiw ushın ólimge ózin kemsitkenligi baqlanadı.
Bul jaqsı mánis; jaman mániste bolsa, bizde bar:
- Ayırmashılıq, bólistiriw, qarama-qarsılıq, qarsılıq, daw, dushpanlıq, dushpannıń jumısı. Nápak haywanlar kemede ekewden edi; hayal balanıń anası tuwılǵannan keyin eki hápteden keyin nápak bolıwı kerek edi - er baladan eki ese kóp waqıt.
Hám men bul jerde hayaldıń ózi bul sandı qalay súwretleytuǵının atap ótiwim múmkin, ol qarama-qarsılıqlarǵa tolı: er adamǵa ǵárezli, biraq onıń járdemshisi; kóbeyiwdiń úlgisi, biraq onıń arqasında gúna, ólim keldi, hám de, onıń jeńimpaz «Urpaǵı» arqalı qutqarıw.
Ólim - bólistiriw, ajıratıw, sońǵı dushpan; biraq jaqsılıq penen jamanlıq arasındaǵı daw eń joqarı shıńına jetken kresttegi ólim taǵı da qutqarıw. Kresttegi sıyaqlı úlken qarama-qarsılıq, bunday anıq qarama-qarsılıq hesh jerde joq.
Úsh
3 - kub ólsheminiń, qattı ólshemniń, qattılıqtıń simvolı; tolıqlıqtıń, ámelge asırıwdıń simvolı. Hár qanday eki ólshemdi alıń hám olardı bir-birine kóbeytiń: sizde ne bar? Tek ǵana bettiń ólshemi. Úshinshi ólshemdi alıń; endi sizde betten kóbirek bar: úshinshi ólshem bettiń astına tereń kirip, sizge qattılıqtıń ólshemin beredi. Solay etip, 3 qattı, haqıyqıy, tiykarǵı nárse ushın; tolıqlıq, ámeliyattıń simvolı. Qalıńlıqsız uzınlıq hám keńlik ne? Qáǵazǵa sızıwıńız múmkin bolǵan sızıq bunnan da kóbirek.
3 - Qudaylıqtaǵı Shaxslar sanı - solay etip, iláhıy tolıqlıqtıń sanı - hám biz bunıńǵa jetpeyin, Quday tolıq kórsetilmeydi. Solay etip, bul kórsetiw sanı. Bul Ruwhtıń sanı, ol jaratılısta Qudaydıń niyetlerin ámelge asıradı.
Tereńlik bos hám qarańǵı jerdi qaplaǵanda, Qudaydıń Ruwhı suw betinde qalıqladı. Adamlar Qudayǵa qayta tuwılǵanda, Injil olarǵa tek ǵana sóz benen emes, bálki kúsh penen hám Muqaddes Ruwh penen keledi. Muqaddeslik - Ruwhtıń jumısı - qutqarıw janda ámelge asırılatuǵın nárse emes pe? Ruwhtıń jumısınsız, sırtqı jumıstan basqa hesh nárse joq:
«Ruwhtan tuwılǵan nárse ruwh;» bul hár bir áwliyede bar bolǵan úshinshi ólshem. Qudaydıń jasaytuǵın jeri bolǵan ibadatxana kub: shatırda on kubit; ibadatxanada jigirma; Qudaydıń dańqı jaqtılandıratuǵın sońǵı qala da kub: onıń uzınlıǵı, keńligi hám biyikligi teń. Ol jerde Qudaydıń niyetleri ámelge asırıladı, Ol izlegen muqaddeslikke erisiledi.
Ibadatxanada Quday kórsetiledi, ol jerde barlıq insaniy kúsh topıraqta bas iyedi: sol sebepli tiriliw úshinshi kúni boladı. Janlanıw, qayta tiklew hám qayta tikleniw tábiyiy túrde bunıń menen baylanıslı.
Bul pikirler menen baylanıslı, bizde bar:
- Dańq, bul haqıyqatında da, Quday menen, biraq Ózin kórsetiw.
- Iyelik, úles, jasaytuǵın jer: aspan Qudaydıń ibadatxanası hám jasaytuǵın jeri retinde. Ibadat hám maqtaw, ibadatxana jumısı.
- Miywe terekten kórinedi
- Neke sıyaqlı birlik, bul muqaddesliktiń súwreti, ajıratıw.
Tórt
4 - ápiwayı bólistiriwge múmkinshilik beretuǵın birinshi san, 2 bolsa onı bólistiretuǵın san. Sol sebepli ol hálsizliktiń simvolı; solay etip, Jaratıwshıǵa qarama-qarsı jaratılıstıń, iláhıy qol menen qáliplestiriwge beriletuǵın materialdıń simvolı, hám, áfsus! basqaǵa beriliwi múmkin. Injilde ol 3 plyus 1 retinde, kórsetiw hám jaratıwshı suverenlik sanları retinde, yamasa 2x2 retinde, haqıyqıy bólistiriw hám jamanlıqtı ańlatadı.
4 - jerdiń tórt múyeshiniń, jer júzindegi tolıqlıq hám ulıwmalıqtıń sanı, bul adamlar maqtanıwı múmkin bolǵan hár qanday nársege hálsizlik belgisin beredi. Bul aspanıń tórt samalınıń sanı, jerdiń túrli hám qarama-qarsı tásirleri bolǵan jer. Bul sınaq hám tájiriybe pikirin kirgizedi, bul adam menen turaqlı túrde sátsizlik penen baylanıslı. Ulıwma ámeliy júris bul sanǵa kiredi.
Tórt haywan pútkil jer júzindegi basqarıwı menen basqa milletler imperiyaların qosadı; tórt kerubiy tiri jánlik (Ashıw 4 hám 5) onı baqlaydı. Nızamnıń tórtinshi kitabı, Sanlar, bul san menen baylanıslı túrli pikirlerdi eń anıq túrde ańlatadı.
Bes
Ala keselligi menen kesellengen adamdı tazalawda hám ruxanıydı tayınlawda da qan adamnıń úsh bólegine qoyıladı, bul bólekler birgelikte onıń kim ekenligin kórsetedi - oń qulaqtıń ushına, oń qoldıń bas barmaǵına, oń ayaqtıń bas barmaǵına. Qulaq arqalı ol Qudaydıń sózin qabıl etedi; qol menen buyırılǵan jumıstı atqaradı; ayaqlar menen Onıń bereketli jollarında júredi. Bul anıq adam óziniń pútkil juwapkershiliginde.
Bul bóleklerdiń hár biri 5 sanı menen belgilengen.
Qulaq joqarı bóleklerge ótetuǵın jol, hám adamnıń átirapındaǵı kórinis penen baylanıslı bolǵan bes sezim bar - qabıl etiw jolları, olar arqalı ǵana oǵan múráját etiliwi múmkin.
Adamnıń qolı - bul onıń átirapındaǵı tábiyiy dúnyanı qáliplestiretuǵın hám isleytuǵın nárse. Bul belsendi kúsh ańlatpası - tórt barmaq hám oǵan qarama-qarsı bas barmaq, muqaddeslestirilgen, sebebi basqarıwshı bólek. Bul eki qolda 10 sanın beredi, bul nızamnıń eki kestesindeǵi buyrıqlar sanı, tábiyiy juwapkershilik ólshemi.
Ayıq, jeke minez-qulıqtıń ańlatpası, uqsas bólistiriwdi beredi (biraq ádewir az belgili), hám eki ayaq uqsas 10 sanın beredi. Solay etip, 5 sanı Qudaydıń basqarıwı astında iskerlik kórsetken hám juwapkerli adamnıń sanı retinde turadı.
Bunnan tısqarı, adamnıń kúshi jaratılıs, ǵárezli kúsh retinde qanshelli itibar menen xarakteristikalıq ekenligine itibar beriń. Onıń qolı onıń qurallı, dúnyada Qudaydıń orınbasarı retinde: hesh bir haywanda, durıs mániste, qol joq. Biraq kúsh hesh qanday iláhıy kúshke uqsas emes - ápiwayı hám háreketsiz, bálki kúshlerdiń birgelikte islesiwi, bunda, ol tán alǵanday,
«birlik - kúsh:» hálsizliktiń simvolı bolǵan tórt barmaq, kúshli qarama-qarsı bas barmaq járdeminde; eki qol da bir-birine járdem beredi. 7 niń 4 + 3 ke ulıwma injil bólistiriwi bizge házirgi 4 + 1 ge bólistiriwdi túsiniwge járdem beredi, bul Qudaydıń basqarıwı astındaǵı jaratılıstıń simvolı - bul jaratılıs tárepinen jaqınlasqan: hám Qudaydıń taxtı solay etip bultlar hám qarańǵılıq penen qorshalǵan. Onıń menen iláhıy jollar oǵan turaqlı hám kerekli iskerlik beredi, taxt sol jerde, turaqlı hám bultlardan joqarıda turadı. 5 sanı turaqlı túrde juwapkershilik astındaǵı iskerlik pikirimen baylanıslı boladı; biraq sonıń menen birge, Qudaydıń astında, jol, óz xarakterine sáykes, sáykes nátiyjege alıp keledi degen tuwısqan pikir menen de baylanıslı. Bul pútkil sabaq, Injildiń besinshi kitabı bolǵan Ekinshi Nızam, pútkil dawamında kúsheytedi.
«Qudayǵa qatnastaǵı jaratılıs»5 penen baylanıslı hám mánisi jaǵınan oǵan jaqın bolǵan nárse retinde biz alıwımız múmkin -
On
Bul tek ǵana 5 x 2, men joqarıda aytqanımday. On barmaq hám bas barmaq anıq solay, hám olar bizge adamnıń háreket etiw qábiletin hám tuwrı júriwge bolǵan qábiletin beredi. Biraq qábilet ólshemi juwapkershilik ólshemi, hám juwapkershilik ólshemi húkim yamasa sıylıq ólshemi. Solay etip, Mısırǵa on balaq jetedi.
On buyrıq eki gúwalıq kestesinde, iláhıy tárepten, adamnıń juwapkershiligi ólshemi.
On qáwim patshalıǵında, Efrayım óz juwapkershiligine qoyıldı, Dawıt úyiniń basqarıwınan bólek.
Navuxodonosordıń kórgen túsinindegi súwrettiń on barmaǵı ayaqlardı bekkem turıwǵa múmkinshilik beredi - payǵambardıń kórgen túsinindegi tórtinshi haywandaǵı on shaxqa sáykes keledi - taǵı da kúsh ólshemi.
Mısaldaǵı on qızda juwapkershilik kúsheytiledi; hám bul jerde besewi aqıllı, besewi aqılsız. Bul jerdegi gúwalıq kúyewdiń qaytıwı haqqında.
Aqırında, Quday Izrailden talap etken onnan bir bóleginde, biz pútkil (hár qanday nárse bolıwı múmkin) on bólekten ibarat dep qaraymız, juwapkershilik ólshemi, onıń bir bólegin Quday Óz suverenliginiń belgisi retinde aladı.
Qırq
40 - taǵı da tek ǵana 4 x 10 - pútkil juwapkershilikke sáykes tolıq sınaq.
