Barnabas – Ekinshi Skripkanı Jaqsı Oynaw
On toǵızınshı ásirdiń belgili waǵızshısı Charles Haddon Spurgeon былай деген: «Ekinshi skripkanı jaqsı oynaw ushın men aytıp bere almaytuǵın sheberlik kerek.» (« Duz qabıqları »). Onıń sózin túsindiriw kerek bolıwı múmkin.
Tolıq orkestrde kóp ásbaplar bar, sonıń ishinde bir qatar skripkalar da bar, olar da fıddle dep ataladı. Jetekshi skripka oyınshısı topar arasında eń áhmiyetlisi bolıp, birinshi skripka dep ataladı. Ekinshi skripka qosımsha rol oynaydı hám atqarıwda azıraq kózge túsedi. Sonlıqtan, bul ásbaptıń oyınshısı sheberlikke hám de bir dárejede ózin tuta bilwge iye bolıwı kerek. Muzıkant birinshi skripka oyınshısın húrmet etiwge hám ekinshi skripkanıń onsha áhmiyetli rol atqarmaytuǵınlıǵın qabıl etiwge tiyis.
Ekinshi skripkanı jaqsı oynaw degenimiz, óziniń roliniń birinshi skripka oyınshısınıń atqarıwın jaqsılawı múmkin ekenligin tán alıw. Ekinshi skripka oyınshısı orkestrdiń óz bólimindegi basqa birewden qattıraq oynap, kózge túsip qalıwǵa umtılmaydı. Ol ekinshi eń jaqsı dep esaplanıwǵa razı.
Spurgeonniń pikirin Barnabas tolıq súwretleydi. Ol miyrimli adam edi hám jetekshilikten ekinshilikke, derlik sezilmey, ótiwge tayın edi. Onıń atı Elshilerdiń isleri 4-te birinshi ret ataladı hám ol Elshilerdiń isleri 15-ke shekem bayanlawdıń áhmiyetli bólegi bolıp tabıladı. Sonıń menen birge, 1 Korinfliklerge, Galatiyalılarǵa hám Kolosalılarǵa xatlarda Barnabas haqqında bir neshe qısqa siltemeler bar. Biz bul kishi peyil adamnan, ol Pawıl elshige ekinshi skripka poziciyasın jaqsı oynaǵan, kóp paydalı sabaqlar ala alamız.
Júmárt Adam
Elshilerdiń isleri 4:32 dáslepki isenimlilerdiń birligin hám olardıń bir-birine kórsetken ǵamxorlıǵın súwretleydi. Olardıń arasında hesh qanday kambaǵallıq joq edi, «sebebi jerleri yamasa úyleri bar bolǵanlardıń hámmesi olardı satıp, satılǵan nárselerdiń bahasın» apostollarǵa «mútájlik» bolǵan jerge bólistiriw ushın alıp keldi (4:34-35 KJV).
Bizge bir isenimliniń úlgisi berilgen – «Yoses» (bálkim «Yusuf»tıń bir túri) atlı adam, ol Kiprden kelgen Lewiy edi. Ol tek ǵana jerin satıp qoymastan, satıwdan túsken puldı da apostollarǵa alıp keldi, ushın olar onı ózi qálegenindey bólistirsin. Bul qásiyet bul adamnıń ómirindegi keyingi waqıyalardı qarastırǵanımızda esimizde tutıw ushın áhmiyetli. Onıń ashıq qollı júmártliligi Ananias hám Sapphiranıń aldawı menen salıstırıladı (5:1-11). Olar basqalar aldında jaqsı kórinip qalıwdı qáledi, biraq nadurıs háreket etti.
«Yoses» dep tanıstırılsa da, biz qarastırıp atırǵan adam óz tanıslarına basqa at penen – «Barnabas» yamasa «juwatıwshı balası» (4:36) dep belgili edi. Sózbe-sóz «Barnabas» «payǵambarlıq balası» degen mánisti ańlatadı hám ruwxlandırıwshı xabarlar alıp keletuǵın adamdı bildiredi. Onıń dáslepki júmártliligi apostollarǵa hám onıń miyrim-shápáátinen paydalanǵan kambaǵal isenimlilerge, álbette, ruwxlandırıw boldı!
Sauldı tanıstırıw
Yoses haqqındaǵı keyingi silteme Elshilerdiń isleri 9-da tabıladı hám biz taǵı da onıń óziniń jańa atınıń – Barnabas – mánisine qalay sáykes kelgenin kóremiz, onı Muqaddes Jazıw bul jerden baslap qollanǵan. Damaskqa joq etiw missiyası menen sapar etip atırǵanda, Tarsuslı Saul ózgertilgen edi. Sol qalada bir qansha waqıt Rabbige gúwalıq bergennen keyin, Saul yahudiylerden quwǵınǵa ushıradı hám ólim qáwip-qáterlerin aldı. Ómirin saqlap qalıw ushın ol Qudısqa qashıwǵa májbúr boldı, ol jerde isenimlilerge qosılıwǵa háreket etti. Biraq, olar Sauldıń ótmishin bilgenlikten onnan saqlandı hám onı qabıl etiw qáwipsiz dep oylamadı.
Bir adam Sauldıń isenimliligine gúmanlanbadı – hám bul adam Barnabas edi. Ol «onı alıp, apostollarǵa alıp keldi», onıń jolda Rabbidi qalay ushıratqanın hám qalay ózgertilgenin ayttı (27-ayat). Barnabas Sauldıń durıslıǵına gúmanlanbadı, biraq isenimlilerge onıń ózgergen adam ekenligin, Damaskta batırlıq penen waǵız etkenin tastıyıqladı.
Saul Barnabas tárepinen júdá ruwxlandırılǵan bolıwı kerek. Ol hesh kim onıń gúwalıǵına isenbeytuǵın sıyaqlı bolǵanda, ózin júdá qapa sezgen bolıwı múmkin. Barnabas, onıń atınan sóylep, barlıq nárselerdi ózgertti. Sonday-aq biz de jańa isenimli adamǵa ruwxlandırıw bere alıwımız múmkin.
Sauldı izlew
Barnabas haqqındaǵı úshinshi silteme Elshilerdiń isleri 11-de tabıladı. Bul waqıtqa kelip Injil tarqalǵan hám kóp jánler Rabbimiz Isaǵa isengen edi (21-ayat). Antiox injil tarqatıw ushın úlken oray edi, biraq Qudısta, shirkew basshıları yahudiy bolǵan jerde, qáweterler payda boldı. Olar basqa milletler arasında Qudaydıń haqıyqıy jumısı bolıp atırǵanlıǵına isenimli bolıwdı qáledi. Olar qalay isenimli bola aladı? Olar Barnabasnı tekseriw ushın jiberiwge qarar etti. «Ol jaqsı adam edi, hám Muqaddes Ruwhtan hám isenimnen tolǵan edi» (24-ayat). Sonlıqtan olar Barnabas olardıń aldına durıs esabat alıp keletuǵının bildi.
Óz atınıń mánisine sáykes, Barnabas Antioxda Qudaydıń miyrim-shápáátiniń islep atırǵanlıǵınıń dálilin kórgeninde «quwanǵan» edi. Ol jańa isenimlilerdi «júrekten Rabbige berilip qalıwǵa» úndedi (23-ayat). Onıń olar ushın qálewi, olar Rabbidiń islerinde dawam etsin edi.
Barnabas kózqaraslı adam edi, ol ne islew kerek ekenligin túsine alatuǵın edi. Ol jaǵdaydı bahalap atırǵanda, jańa isenimlilerge sabaq beriw kerek ekenligin bildi, hám ol olardıń járdem bere alatuǵın adamın da bildi. Bul adam Saul edi! Antioxdan ketip, Barnabas qurǵaqlıq arqalı – shama menen 150 mil aralıqqa – Tarsusqa, Sauldı izlep bardı, ol óziniń tuwılǵan qalasında qaytıp kelgen edi. Onı tapqannan keyin, ekewi Antioxqa qaytıp keldi, ol jerde olar bir jıl boyı isenimlilerge sabaq beriwge arnadı, olar endi «Máshixshiler» dep ataldı (26-ayat).
Bálkim Barnabas Sauldıń potencialın bilgen hám dosınıń qábiletlerin rawajlanǵanın kóriwdi qálegen bolıwı múmkin. Sebebi ne bolǵanına qaramastan, Barnabas kásiplesi menen birge isley alǵan. Ol Antioxda barlıq waǵızlardı ózi islep, ózine at shıǵarıwdı qálemedi. Bul fakt bizge de qımbatlı sabaq beredi.
Antioxda bir jıl ótkergennen keyin, Barnabas penen Saul Qudısqa sapar etti. Antioxdaǵı isenimliler 46-jılı bolǵan ashlıq haqqında xabardar etilgen edi hám olar Yahudiyadaǵı kambaǵal isenimlilerge járdem jiberiwge qarar etti. Barnabas penen Saul sıylıqlardı Qudısqa alıp barıw ushın tayınlandı.
Qızıqlı tárepi, Rabbidiń xızmetshileri bul jerde «Barnabas hám Saul» (30-ayat) dep atalǵan. Kóp ótpey tártip ózgertildi, bálkim Sauldıń ekewiniń jetekshi figurasına aylanǵanın bildiredi. Óz missiyaların orınlaǵannan keyin olar Qudıstan Antioxqa qaytıp keldi, bul sapar Barnabasnıń jiyeni Yuhanna Mark penen birge boldı.
Xızmet ushın ajıratılǵan
Antioxdaǵı isenimliler Rabbidiń erkini biliwge umtıldı. Olar oraza tutıp, namaz oqıǵanda, Rabbiy Barnabas penen Sauldıń Ózi shaqırǵan jumıs ushın ajıratılıwı kerek ekenligin ashıp berdi (13:2). Ekewi de aldında turǵan xızmet ushın maqullandı hám Muqaddes Ruwh tárepinen jiberildi. Olar dáslep Barnabasnıń tuwılǵan jeri Kiprge jóneldi (13:3-4, 4:36). Ekewi de Shirkewdegi «payǵambarlar hám oqıtıwshılar» qatarına kiritilgen edi (13:1), sonlıqtan olardıń aldında turǵan jumıs sonday tábiyatqa iye edi.
Yuhanna Mark olarmen birge sapar etti. Yuhanna Marktı súwretleytuǵın hám Elshilerdiń isleri 13:5-te «xızmetshi» dep awdarılǵan grek sózi sózbe-sóz «tómengi esiwshi» degen mánisti ańlatadı – qayıqtıń esiwlerin alıp, basqa birewdiń baqlawı astında esiwshi. Bul jas jigit ushın komandanıń bir bólegi bolıw ushın úlken múmkinshilik edi, biz aytqanday, «jumıstı úyreniw». Barnabas, ruwxlandırıwshı, bálkim jiyeniniń ruwxıy jaqtan rawajlanǵanın kóriwdi qálegen bolıwı múmkin. Onı ózi menen alıp ketiw, ol burın Sauldı izlep tapqanday edi.
Elymas sıqırshıdan qarsılıqqa ushıraǵanda, Saul (endi Pawıl dep te belgili) onı Ruwh kúshi menen ayıpladı (8-10-ayatlar). Bul xızmette ótiw noqatı bolǵan sıyaqlı, sebebi biz Pawıl hám onıń joldaslarınıń Pafostan ketkenin oqıymız (13-ayat). Pawıldıń atı ózgerip qoymastan; ol endi jetekshi bolıp kórindi. Bul waqıtta Yuhanna Mark olardı taslap, Qudısqa qaytıp keldi. Onıń ketiwiniń sebebi berilmegen. Onıń Qudısqa qaytıwına ne sebep bolǵan bolsa da, keyinirek Pawıl menen Barnabasnıń bólek jollarǵa túsip ketiwine alıp keldi.
Dawamlı Xızmet
Pawıldıń jetekshiligi Pisidiyadaǵı Antioxda kórsetildi, ol jerde Barnabas emes, al ol sinagogadaǵı jıyılısqa sóz sóyledi (14-16-ayatlar). Pawıldıń waǵızınan keyin tıńlawshılardıń kóbi «Pawıl menen Barnabasqa erdi» hám haqıyqat haqqında kóbirek bildi. Ekewi de adamlardı «Qudaydıń miyrim-shápáátinde dawam etiwge úndedi» (43-ayat). Bul jerde taǵı da Barnabasnıń basqalardı ruwxlandırǵanlıǵınıń dálilin kóremiz.
Burın Barnabas Muqaddes Ruwhtan tolǵan adam dep súwretlengen edi (11:24). Qattı qarsılıqqa qaramastan, ol hám Pawıl endi óz qarsılasları menen batırlıq penen betpe-bet kelip, ketip atırǵanda ayaqlarınan shańdı qaqtı (13:46,51). Bul qasıtlı háreket Pawıl menen Barnabasnıń óz minnetlerin sadıqlıq penen orınlaǵanın hám xabardı qabıl etpegenlerdi óz erkine qaldırǵanın bildirdi.
Shama menen 80 mil sapar Pawıl menen Barnabasnı Ikoniumǵa alıp keldi, keyin olar Listra hám Derbege sapar etti. Elshilerdiń isleri 14-tiń baslanǵısh bólimi Pawıldıń Listrada adamlar tárepinen taslanıp óltirilgennen keyin óldi dep esaplanǵan waqıyanı súwretleydi, biraq Quday onı mújizalı túrde qayta tiriltti. Olardıń saparı olardı dáslep jiberilgen Antiox qalasın qaytadan alıp keldi. Dáslep olardı maqullaǵanlarǵa juwapkershilik sezgen Pawıl menen Barnabas shirkewdi jıynap, óz jumısları haqqında esabat berdi. Quday haqıyqattan da «basqa milletlerge isenim esigin ashtı» (27-ayat). Itibar beriń, basım Qudaydıń ne islegenine berildi, Onıń xızmetshileri ne islegenine emes.
Máseleler payda boladı
Dáslepki shirkewde nızamshılıq haqıyqıy másele edi. Yahudiy fonınan kelgen isenimliler endi kerek emes bolǵan nızamnıń ayırım talapların taslaw qıyın boldı. Pawıl menen Barnabas Antioxda bolǵan waqıtta, Yahudiyadan kelgen oqıtıwshılar bul aymaqqa kelip, súnetlew qutqarıwdıń zárúrli bólegi ekenligin úyrete basladı (15:1). Tartıs anıq qızǵın boldı hám eki qarsı tárep arasında hesh qanday kelisimge alıp kelmedi. Sonlıqtan Pawıl menen Barnabasnıń bul másele boyınsha Qudıstaǵı apostollar menen talqılaw ushın Qudısqa qaytıwı qarar etildi (2-ayat). Bul Pawıldıń Galatiyalılarǵa 2-de súwretlegen waqıyası bolıwı múmkin – biraq Injil túsindiriwshileri bul máselede hár túrli pikirde.
Galatiyalılarǵa 2:13-te Pawıl payda bolǵan kelispewshiliktiń awırlıǵın ashıp berdi, sebebi Barnabas ta bir waqıtları yahudiyler menen basqa milletler birge awqatlanbawı kerek dep úyretken bólekshilerdiń kúshli kózqarasları menen alıp ketilgen edi. Shúkirler bolsın, kelispewshilik – qashan bolǵanına qaramastan – sheshildi hám Qudıstaǵı shirkew basshıları Pawıl menen Barnabasnı basqa milletlerge Injildi alıp barıw ushın maqulladı (9-ayat). Elshilerdiń isleri 15-te jazılǵan Qudısqa sapar doslıq penen, yaǵnıy «tınısh jol menen» juwmaqlandı.
Yakob elshi jaǵdaydı juwmaqladı hám Pawıl menen Barnabas penen birge Antioxqa xat jiberiwdi buyırdı, onda basqa milletlerden bolǵan isenimliler qabıl etiwge tiyisli juwapkershilikler túsindirildi. Barnabas Qudısta ekewiniń ishinde jaqsıraq belgili bolǵanlıqtan, onıń atı birinshi jazıldı, biraq ekewi de Rabbimiz Isa Máshixke xızmet etiwde ómirlerin qáwip-qáterge salǵan adamlar sıpatında húrmetlendi (25-26-ayatlar). Olar Rabbiy ushın qáwip-qáterge barıwǵa tayın edi, Onı dańqlawǵa umtıldı.
Xat penen Antioxqa qaytıp kelgennen keyin, Pawıl menen Barnabas bir qansha waqıt «Rabbidiń sózin úyretiw hám waǵızlaw»dı dawam ettirdi (35-ayat). Biraq keyin kelispewshilik payda boldı. Pawıl burın bolǵan jerlerge qayta barıp, jańa isenimlilerdiń qanday rawajlanıp atırǵanın kóriwdi qálegen edi. Barnabas Pawıldıń ideyasın qollap-quwatladı, biraq Yuhanna Marktıń da olarmen birge barıwı jaqsı boladı dep oyladı.
Jas jigit burınǵı saparında olardı taslap ketken bolsa da, Barnabas onı endi biraz úlkenirek, aqıllıraq hám isenimli dep esaplaǵan bolıwı múmkin. Biraq Pawıl bul ideyaǵa qarsı boldı. Yuhanna Mark olardı burın taslap ketken edi; ol taǵı da sonday islemey me? Burınǵı saparda bir qatar jerlerde úlken qarsılıqlarǵa ushıraǵan edi. Pawıl jas jigit ushın bul júdá qıyın bolıwı múmkin dep oylaǵanına gúman joq. Olardıń arasındaǵı kelispewshilik sonsha qattı boldı, Pawıl menen Barnabas bólek jollarǵa túsip ketti. Pawıl Silas penen birge Siriya arqalı sapar etti, al Barnabas Yuhanna Mark penen birge Kiprge ketti (36-41-ayatlar).
Rabbige sonday sadıqlıq penen xızmet etken bul eki adam arasındaǵı kelispewshilikti qarastırǵanımızda, ne náwbetten tıs bolǵanın oylanıwımız múmkin. Olardıń qaysısı ayıplı edi? Bálkim olardıń heshqaysısı tolıq ayıpsız emes edi dep aytıw ádalatlı bolar. Tuwısqanlarımızǵa arnawlı jaqsılıqlar kórsetiw júdá ańsat, hám Barnabas biytárep háreket etpegen bolıwı múmkin. Ekinshi tárepten Pawıl qattı bolǵan bolıwı múmkin. Yuhanna Mark sátsizikke ushıraǵan edi, biraq sátsizlik sońǵı bolıwı shárt emes. Burın sátsizikke ushıraǵan birewge qosımsha juwapkershilikti qashan tapsırıwdı biliw ushın danalıq kerek. Olarǵa ózlerin dálillew ushın waqıt beriliwi kerek – biraq qansha waqıt?
Pawıl menen Silas óz xızmetleri ushın «tuwısqanlar tárepinen usınıs etilgen» edi (15:40), biraq Barnabas penen Yuhanna Markqa sonday usınıs berilgenligi haqqında hesh qanday jazba joq. Barnabasqa kóbirek ayıptı júklewdiń ornına, bálkim nátiyjeni basqasha qaraw jaqsıraq bolar. Kelispewshilik qayǵılı bolsa da, unamlı nátiyje eki jumısshı toparınıń eki túrli aymaqqa barıwı boldı. Ol bul jerde muqaddes jazbadan joq bolıp ketse de, bálkim Rabbiy Barnabasnıń xızmetin de basqarıp, bereketlegen bolıwı múmkin.
Hámmesi jaqsı
Bul maqalanı juwmaqlawdan aldın bir jaqtılandırıwshı pikir bar. Biz Kolosalılarǵa 4:10-dı atap óttik, onda Pawıl Yuhanna Marktı atap ótip, isenimlilerdi ol kelgen jaǵdayda onı qabıl etiwge úndedi. Bul Pawıldıń oǵan qarsı hesh qanday jaman sezimge iye emesligin bildiredi – burın onı sapar joldası sıpatında qálemesede. Kolosalılarǵa qashan jazılǵanın anıq bile almasaq ta, ol Elshilerdiń isleri 15-te súwretlengen waqıyalardan keyin jazılǵanı anıq. Ekinshi Timotiyge 4:11 bizdi hesh qanday gúmanda qaldırmaydı. Bul ayatta Pawıl Marktı «xızmet ushın maǵan paydalı» dep súwretlep, Timotiyge onı alıp keliwge úndedi. Eger olardıń arasında qanday da bir qattı sezimler bolǵan bolsa, olar endi joq edi.
Barnabas haqıyqattan da ekinshi skripkanı jaqsı oynadı. Ol júmárt, kishi peyil hám basqalardıń isin ilgeriletiwge tayın edi. Ol ózi ushın imperiya qurıwdı niyet etpedi. Bizler sıyaqlı, ol da kámil emes edi, biraq onıń ómirinen qımbatlı sabaqlar jarqırap turıp, bizge búgingi kúnde sabaq beredi.
ESLETPE
- Elshilerdiń isleri 12:12 hám Kolosalılarǵa 4:10 qatnastı túsindiredi: Barnabas penen Maryam ájaǵa-apa edi, hám Mark Maryamnıń balası edi.
Qudıstaǵı shirkew Barnabasqa Antioxdaǵı jumıs boyınsha ruwxıy túsiniwge iye ekenligine isendi. Olardıń isenimi nadurıs emes edi. Ol birden Rabbidiń qolın hám jumıstıń haqıyqatlıǵın, hesh qanday rásmiy kanalǵa qaramastan, túsindi. Onıń pútkil júregi bul jumısta edi. Ol Qudaydıń miyrim-shápáátin kórgeninde quwanǵan edi hám ol áwliyelerdi úndedi: olar júrekten tolıq niyet etip, Rabbige berilip qalıwı kerek. Bul onıń óz jániniń jańǵırıǵı edi; ol tek ǵana olardı ózi basıp ótken jolǵa baslap hám ruwxlandırıp atırǵan edi. Ol olardı ózinen asırıp jibergen joq – bul múmkin emes edi. Barnabas «Muqaddes Ruwhtan hám isenimnen tolǵan edi. Hám kóp adamlar Rabbige qosıldı» (Elshilerdiń isleri 11:23-24 NKJV). Biz bunı júregimizge alayıq, yamasa ózimiz ushın qarastırayıq. — «Injil qazınası», Biblecentre.org (beyimlestirilgen)
