SORAW:
Háwariy kim? Háwariyler shákirtlerden qalay parıqlanadı? Jańa testament háwariyleri qashan hám qalay háwariy boldı? Pawıl haqqında ne aytıwǵa boladı? Búgingi kúnde háwariyler bar ma?
JUWAP:
Luqa 6:12-16 da biz duwa etiw menen ótkerilgen túnnen keyin, Isa «Óz shákirtlerin ózine shaqırdı; hám olardan on eki adamdı sayladı, olardı háwariyler dep te atadı» dep oqıymız. Keyin On eki adamnıń atları ataladı. Mark 3:13-19, sol waqıyaǵa túsindirme berip, shákirtler menen háwariylerdiń parqın kórsetedi. On eki adam «Onıń menen birge bolıwı hám Onıń olardı waǵızlawǵa jiberiwi, hám keselliklerdi emlew hám jınlardı quwıp shıǵarıw kúshine iye bolıwı ushın» tayınlandı.
Diniy basshınıń yamasa oqıtıwshınıń izbasarları onıń shákirtleri dep atalǵan. Óziniń jámiyetlik xızmetiniń basında Isanıń kóp shákirtleri bolǵan. Olar Onnan úyreniw ushın Onıń artınan ergen. Isanıń artınan ergenlerdiń geybirleri Onıń úyretken nárselerine shınayı qızıqqan. Basqalar qızıǵıwshılıq penen Onıń artınan ergen, mújize kóriwge úmit etken (Yoxanna 6:2). Jáne basqalar Ol bergen azıq-awqat ushın ergen (6:26). Biraq, Ol olarǵa unamaǵan yamasa túsine almaǵan nárselerdi aytqanda, biz mınanı oqıymız: «Onıń kóp shákirtleri, bunı esitkende, ‘Bul qıyın sóz; kim bunı túsinip boladı?’» hám, «sol waqıttan baslap Onıń kóp shákirtleri ... Onıń menen birge júrmedi» (6:60,66).
On eki háwariy
kóbinese ápiwayı ǵana «On eki» dep ataladı. Kóp adamlar Isanı taslap ketkende, Ol On eki adamǵa burılıp, olar da ketkisi kele me dep soradı. Simon Piter topar atınan ájayıp juwap berdi, olardıń biriniń Rabbıǵa satqınlıq etetuǵının bilmegen halda: «Rabbı, biz kimge baramız? Sizde máńgilik ómir sózleri bar. Biz de Sizdiń Máshih, tiriletuǵın Qudaydıń Balası ekenińizge isendik hám bildik» (Yoxanna 6:67-71). Bul on eki adam Yahuda Onı satqınlıq etip, Ol qamaqqa alınǵanǵa shekem Isa menen birge boldı. Keyin olar bári Onı taslap qashtı, Piter hátte Onı úsh ret biykar etti.
Yahuda óz janına qasqan soń, hám Rabbı tirilip aspanǵa qaytqan soń, Piter payǵambarlıqqa muwapıq, Yahudanıń ornı toltırılıwı kerek ekenligin kórsetti. Máshihtiń xızmeti dawamında olarǵa qosılǵan Matías bul ornı toltırıw ushın saylandı. Keyinirek, Rabbı Tarsuslı Sawıldı da, biz Pawıl dep bilemiz, háwariyler qatarına qostı (Háwariyler 26:16). Biraq Pawıl, hárdayım On eki adamnan bólek bolǵan, olar tárepinen óziniń basqa milletlerge arnalǵan ózgeshe xızmetine iye ekenligi tán alındı (Galatiyalılarǵa 2:9), olardıń óz xızmeti bolsa evreylerge arnalǵan edi. Bir múddet Pawıl menen birge islegen Barnabas ta bir ret háwariy dep ataladı (Háwariyler 14:14).
Háwariyler 1:22 de biz háwariylerdiń ózgeshe wazıypası Máshihtiń tiriliwiniń gúwaları bolıw ekenligin kóremiz. Onıń tiriliwiniń gúwası bolıw ushın, háwariy Rabbıdı kórgen bolıwı kerek edi (1 Korinflilerge 9:1). Bul, álbette, búgingi kúnde injil háwariyleri ideyasın biykar etedi. Sonıń menen birge, Efesliklerge 2:20 shirkewdiń «háwariyler hám payǵambarlar tiykarında qurılǵan, Isa Máshih Ózi bas múyesh tası bolǵan» ekenligin kórsetedi. Háwariyler hám payǵambarlar kóterilgen Máshihten shirkewge onıń eń dáslepki basqıshlarında berilgen ózgeshe sawǵa edi. Efesliklerge 2:11-16 da atalǵan payǵambarlar Jańa testament payǵambarları, óytkeni shirkew Eski testament dáwirlerinde ashılmaǵan sır edi.
Shirkewdiń tiykarı
bir ret hám máńgilikke qoyıldı. Quday bul tiykarǵa quradı, biraq ústki dúzilis qurılǵannan keyin tiykar qoyıwdı dawam ettirmeydi. Jańa testamenttegi háwariyler hám payǵambarlardıń jazbaları shirkew ushın jerde turǵan waqıtta tiykar bolıp tabıladı. Ókinishke oray, kóp adamlar bul tiykarlarǵa qurmaydı, al Eski testamenttegi Yeroboam sıyaqlı (1 Patshalar 12:25-33), ózleri oylap tapqan úlgilerge qurıwǵa umtıladı, olar ádette Qudaydıń nárseleriniń qandayda bir dárejede imitatsiyası bolıp tabıladı.
