Quday qosıq aytqanda
Bir waqıtları adamlar Qudaydıń dúnyaǵa bolǵan húkimine jiddiy qaraǵan hám hátte ol haqqında gimnler aytqan. Olardıń biri latın gimni «Dies Irae» (Qahar kúni) bolıp, shama menen eramızǵa shekemgi 1250-jılı Celanolı Tomas tárepinen jazılǵan dep esaplanadı. Ol Bibliyanıń vulgat latın awdarmasındaǵı Zefaniya 1:15-16 ǵa tiykarlanǵan. Bul sózlerdiń jańa Patsha Djeyms versiyası inglis tilinde mınaday:
«Rabbiniń ullı kúni jaqın;Ol jaqın hám tez jetip keledi.Rabbiniń kúni dawısı ashshı;Ol jerde kúshli adamlar baqıradı.Sol kún qahar kúni,Qıyınshılıq hám azap kúni,Qırǵın hám wayran kúni,Qarańǵılıq hám tútin kúni,Bultlar hám qalıń qarańǵılıq kúni,Surnay hám dawıs kúniBekkemlengen qalalarǵa qarsıHám biyik minaralarǵa qarsı.» (Zefaniya 1:15-16)
Rabbiniń kúni haqqındaǵı bul qorqınıshlı poeziyalıq ayatlar kóbinese muzıkaǵa salınǵan. Versiyaları Motsart, Verdi hám basqalar tárepinen jazılǵan rekviemlerge kirgizilgen hám klassikalıq xor muzıkasında jaqsı belgili. Olar eramızǵa shekemgi jetinshi ásirde Qudaydıń jerdegi xalqı, yahudiyler tariyxındaǵı qayǵılı dáwirge baylanıslı.
Zefaniya jaqsı patsha Yosiyanıń húkimranlıǵı dáwirinde, Yeremiya menen bir waqıtta (shama menen eramızǵa shekemgi 626-jılı) payǵambarlıq etti hám yahudiy xalqınıń adasqan minez-qulqı haqqındaǵı qara hám aq kózqaraslarında hesh qanday kompromisske barmadı. Ol Qudaydıń kúnaǵa bolǵan húkimi máselelerine, ásirese butparastlıq kúnaına júdá jiddiy qaraǵan. Onıń payǵambarlıǵı Yahudiy xalqı ushın jaqınlasıp kiyatırǵan apat haqqındaǵı qorqınıshlı xabar. Olar Rabbige eriwden bas tartqan edi, hám bunıń nátiyjesinde ruwxıy boslıq butparastlıq penen toldırılǵan edi.
Quday Zefaniyaǵa húkimniń tez arada Yahudiyǵa Vavilon tutqınlıǵı túrinde keletuǵının ashıp berdi hám olardı táwbe etiwge shaqırdı. Biraq kesh boldı. Qudus qalası talanadı, hám onıń sawdagerleriniń baylıǵı konfiskatsiya etiledi. Ibádatxana wayran etiledi, ruxaniylik tarqatıladı, hám Yahovaǵa tabınıw qattı toqtatıladi.
Biraq Zefaniya óz dáwirinde Qudus qalası átirapında jıynalıp atırǵan qáwipli armiyalardı áli keletuǵın, tek yahudiylerge ǵana emes, bálkim basqa milletlerge de tásir etetuǵın Rabbiniń ádewir úlken kúni nıshanı retinde kórdi. Tek ǵana Vavilon menen emes, bálkim jer júzindegi barlıq milletlerdi qamtıytuǵın qattı urıs boladı. Tariyx Assyriya, Kush (Mısır), Moab, Ammon hám Filistiya – Zefaniya dáwirinde Yahudiyanıń arqa, qubla, shıǵıs hám batıs táreplerin qorshap turǵan – barlıǵı joq bolıp ketkenin kórsetkenindey, onıń boljawı Rabbiniń ullı hám qorqınıshlı kúninde orınlanadı. Izrailge hújim etetuǵın tákabbır milletler Patshalıq kirgizilmes burın taǵı da tolıq joq etiledi.
Isenimli yahudiy qaldıǵı barlıq qıyınshılıqlardan qutqarıladı hám Máshihtiń dańqlı mıń jıllıq húkimranlıǵına kiredi. Hám bul waqıya bolǵanda, bul úlken quwanısh waqtı boladı. Urıstıń qarańǵı, dawıllı bultları aqır-aqıbet Zefaniya 3:14-15 te kórilgenindey jarqın nur menen jaqtıradı.
«Zion qızı, qosıq ayt!Izrail, baqır!Barlıq júregiń menen quwan hám shatlan,Ey Qudus qızı!Rabb seniń húkimlerińdi alıp tasladı,Ol seniń dushpanıńdı quwıp shıǵardı.Izrail Patshası, Rabb, seniń arańda;Sen endi apat kórmeysiń.» (Zefaniya 3:14-15)
Izrail Mámleketi 1948-jılı 14-mayda dúzilgen, biraq bul áhmiyetli waqıya bul jerde aytılǵan sońǵı wáde emes, Rabb Óz xalqın qayta jıynap, olardıń baylıqların qayta tiklegen waqıtta. Bul wádeniń orınlanıwı «aqırǵı waqıtlarǵa» shekem kútiwi kerek. Tek sol waqıtta yahudiy xalqı óz shegaraları átirapındaǵı dushpanlardıń hújimlerinen azat bolıp, tınıshlana aladı. Endi olardıń xalqı tarqalıp, turaqlı qáwip-qáterlerge, diskriminatsiyaǵa hám qorqıtıwǵa ushıramas. Tek sol waqıtta Rabb, Izrail Patshası, tazalanǵan hám jańalanǵan millettiń ortasına qarsı alınadı. Hám sol waqıtta olar quwanısh penen qosıq aytıp, baqıradı!
Tek ǵana Onıń xalqı quwanısh penen qosıq aytpaydı, bálkim Quday da qosıq aytadı, Zefaniya 3:17 de kórilgenindey:
«Sizdiń Qudayıńız Rabb sizdiń arańızda,Qudiretli, qutqaradı;Ol sizge quwanısh penen shatlanadı,Ol sizdi Óz súyiwshiligi menen tınıshlandıradı,Ol sizge qosıq aytıp shatlanadı.» (Zefaniya 3:17)
Bul tásirli ayatlar Qudaydıń Ózi Óziniń adasqan, jerdegi xalqı ústinen tınısh ǵana qosıq aytıp, olardıń qorqıwların tınıshlandırıp, olardı Óz súyiwshiligine bólep turǵanın kórsetedi, bul súyiwshilik sózler menen súwretlewge bolmaytuǵın dárejede úlken. Olar adasqanlıǵı ushın jazalandı ma? Ha! Biraq endi olar keshiriledi hám qayta tiklenedi. Qudaydıń jerdegi xalqı Onıń quwanıshı boladı, sebebi olar endi birlestirilgen hám Máshihtiń, Máshihtiń, Onıń súyiwshiliginiń Ulı Patshalıǵına kiriwge tayın boladı (Kolosalıqlarǵa 1:13). Onıń óz xalqı úyine qaytarıladı. Hám Quday qosıq aytadı!
Bul payǵambarlıq súwretinen búgingi kúnimiz ushın úsh sabaq alıwǵa boladı:
- Kúna Quday ushın awır qılmıs, kim tárepinen islengeninen qaramastan. Onıń ne ekenin ataw hám onı sheshiw kerek.
- Qudaydıń Sózi haqıyqıy hám isenimli, hám aqır-aqıbet orınlanadı. Onıń dushpanları qaysı áwladta bolsa da ádillik penen húkim etiledi.
- Eger Onıń adasqan balalarınıń qaysı biri táwbe etip qaytsa, kúnaların moyınlasa, Quday olardı keshiredi hám quwanadı! Hám barlıq aspan Onıń menen quwanadı (Luka 15:7).
