Бириншиден, «биз» кимбиз? Бул жағдайда «биз» сөзи Мәсихтеги апа-сиңлилерге, яғный Ийса Мәсихти Өзлериниң Қутқарыўшысы деп билген ҳаял-қызларға қарата айтылған.
Ийемизди билгенлеримиз Оған бойсыныўды қәлеймиз. (Биз көп усы Оған бойсынбаймыз, бирақ биз буны) қәлемеймиз де.) Жақсы баслама – Ийемизди кишкене нәрселерде тыңлаў. Матта 25 ҳәм Лука 19 Ийса Мәсихтиң кишкене нәрселерде Оған бойсынбасақ, бизге көп нәрсеге исениўин айтады. Бас кийим кийиў тек ғана оңай болғаны ушын «кишкене» болып есапланады. Биз оның әҳмийети кишкене деп ойлаўға ҳеш қандай себеп таппаймыз.
Сораўға жуўап: себеби бизге солай етиў буйрылған.
Бизге ким айтты?
Ийса Мәсих, ҳаўарий Павлус арқалы. Егер сиз 1 Коринфлилер 11-ди, әсиресе дәслепки 16 аятты оқысаңыз, бул қағыйда ҳаққында ҳеш қандай гүманыңыз болмайды. Павлус Мухаддес Руўхтың илҳамы менен жазып, биз бас кийимимизди жаппасақ, дуўа етпеўимиз яки пайғамбарлық айтпаўымыз керек дейди. Екинши жағынан, аға-инилер бундай ўақытларда бас кийимлерин жаппаўы керек.
Пайғамбарлық айтыў ҳаққында не айтамыз? Әлбетте, апа-сиңлилерге пайғамбарлық айтыўға рухсат етилген, бирақ жыйналыста (шөлкемде) яки еркеклер бар жерде емес. Биз бул жыйналысларда да даўыс шығарып дуўа етпеўимиз керек. 1 Коринфлилер 14:34-35 ҳәм 1 Тиметей 2:11-12-ге қараң. («Пайғамбарлық айтыў» ҳәм «пайғамбарлық» деп аўдарылған грек сөзлери ҳәр дайым алдыннан айтыўды аңлатпайды. Ески жазыўшыдан цитата келтиремиз:
«Бул алдыннан айтыў емес, алдыға айтыў».)
Қағыйда анық. Себеби де солай.
Неге?
Неге биз дуўа еткенде қалпақ яки басқа бас кийим кийиўимиз керек? Бул ҳүкимдарлық мәселеси.
Биз басшы емеспиз!
Еркеклер биздиң басымыз, ал Мәсих олардың басы. Солай етип, биз бас кийимимизди жапқанымызда, еркеклердиң ҳүкимдарлығын, сондай-ақ Мәсихтиң де ҳүкимдарлығын көрсетемиз. 1 Коринфлилер 11-диң үшинши аяты буны түсиндиреди. (Бирақ сиз бул идеяны түсиниў ушын пүткил бапты итибар менен оқыўыңыз керек.)
Бас кийим – ҳүкимдарлықтың, еркеклердиң ҳәм Қудайдың нышаны. Биз оны кийемиз
«периштелер ушын» (1 Коринфлилер 11:10)
10-аятта айтылғанындай. Периштелер бизди бақлап турыпты! Олар Жыйналысты – дүнья жүзиндеги барлық мүминлер топарын бақлап турыпты. Олар жаратылыста көрген тәртипти излейди. 1 Коринфлилер 4:9 ҳәм 1 Петрус 1:10-12-ге қараң. Биз бул тәртип ҳаққында биринши рет Жаратылыс 2:21-24 ҳәм 3:16-да оқыймыз. Павлус буған 1 Коринфлилер 11:3, 8-де силтеме жасайды.
Биз басшылық, ҳүкимдарлық ҳәм бас кийимлер ҳаққында узын шаш ҳаққында сөз етпей турып сүўбетлесе алмаймыз.
Бизде екеўи де болыўы керек пе?
Ҳаў. Қандай узын шаш еркек ушын уят болса, қысқа шаш та ҳаял ушын уят. Биз қарастырып атырған бап солай дейди. Биздиң шашымыз биздиң даңқымыз. Ол узын болыўы ҳәм дуўа еткенде жабық болыўы керек. Шаш пәрдеге уқсас болса да (15-аят), ол 5-аятта айтылған жабыў емес. «Сондай-ақ» сөзи (6-аят) буны тастыйықлайды.
Бул қағыйда тек жыйналыс жыйналыслары ушын ба, яки жеке дуўаны да қамтый ма?
1 Коринфлилер 11 ҳәм 1 Тиметей 2-ни оқың. Ҳаўарий Жакып өз китабында кеңес бергениндей, даналық сорап, бул ҳаққында дуўа етиң. Енди, сиз не ойлайсыз?
Буллардың бәри ески мода емес пе?
Ҳаў. Яки, дәлирек айтқанда, ол модадан жоқары. Биз де солай болыўымыз керек.
Ҳаял-қызлардың еркеклерге «бойсыныўы» (яки тыңлаўы) идеясы, ең азынан, унамсыз! Бирақ ҳақыйқый христианлық ҳеш қашан танымал болмаған.
Дүнья оны жек көреди.
Дүнья Ийса Мәсихти өлтирди.
Мен ҳаял-қызларды кемситетуғын ҳеш нәрсени унатпайман.
Мен де. Қудай айырым ҳаял-қызларды ҳүрметлейди. Ийемиздиң анасы Мәриям ҳәммениң оны «баслы» деп атайтуғынын айтты. Бирақ ол тез арада «Қудиретлиге» «маған уллы ислер етти» деп миннетдаршылық билдирди.
Басқа Мәриям ҳәм оның апасы Мартаның жағдайы қызықлы. Ийса Мәсих Мәриямды Оны тыңлағаны ушын мақтайды. Ол Мартаға үй жумысларына ҳәдден тыс тығыз байланыслы болғаны ушын жумсақ сөгис береди. Биз бул ҳаққында Лука 10:38-42-де оқыймыз. Бизге үйлеримизде тырысып ислеў буйрылған болса да (Тит 2:5), биз писириў ҳәм тазалаў менен алаңламаўымыз керек. Айрым адамлар христианлық ҳаял-қызларды асханада услап, еркеклерди доктрина үйренеди деп ойлайды. Бул Мухаддес Жазыўларда жоқ!
Мухаддес Жазыўлар үй жумыслары ҳаққында апа-сиңлиге не дейди дегенде? Оған тек ғана үй ишиндеги мәселелерде «басшылық етиў» буйрылған (1 Тиметей 5:14). Мен 1 Коринфлилер 10:31-33, 1 ҳәм 2 Тиметей, Тит ҳәм Петрустың хатларын оқығанымда, биз қандай жумысларымыз болса да, тырысып ислеўимиз керек, бирақ тек ғана әҳмийетли жумысты етиў ушын: Ийемизди ҳүрметлеў. Биз күйеўлеримизди бағыўымыз ҳәм балаларымызды ийманға үйретиўимиз керек; сонда дүньялық адамлар мүминлердиң үйлери қандай басқаша екенин көреди.
Бәлким, идеал апа-сиңли Марта ҳәм Мәриямның комбинациясы шығар. Әмелий Марта Юхан 11-де басқаша көринисте пайда болады. Еки апа-сиңли де Ийеге, оның келиўи кеш болды деп айтқаны ушын айыплы, бирақ Мартаның ийманы оның апасының ийманына тең болып көринеди.
Ийса Мәсих ҳеш қашан ҳаял-қызларды улыўма яки айырымларын кемситпеген. Ҳаўарийлер де солай етпеген. Сиз зина еткенде усланған ҳаял ҳаққында есиңизде ме? Сиз Лидия ҳәм оның дуўа жыйналысы ҳаққында оқыдыңыз ба? Самариядағы ҳаял ҳаққында не айтамыз? Юхан, 4 ҳәм 8-бап ҳәм Ҳаўарийлердиң ислери 16-ны оқың.
Бойдақ апа-сиңлилер ҳаққында не айтамыз?
Көп Мухаддес Жазыў кеңеслери үйленгенлерге бағытланғаны рас. Бул, бәлким, көпшилик үлкенлер солай болғаны ушын шығар.
Бирақ, жесирлер ҳәм бойдақ ҳаял-қызлар бүгинги күнде айырым топарларда көпшилик болып табылады. Олардың Ийе алдындағы тәртиби, Оны ҳүрметлеўге келгенде, үйленген ҳаял-қызлардың тәртибинен ҳеш қандай айырмашылығы болмаўы керек. Олар да узын шаш ҳәм бас кийимлерге ийе болып, барлығымыз ҳүрметлейтуғын Ийелериниң ең жоқары басшылығын көрсетеди.
Мухаддес Жазыўда аталған барлық ҳаял-қызлардың жеке адамлар сыпатында қаралғанын атап өтиў қызықлы. Ҳәтте айырымларының үйленген яки үйленбегенин де билмеймиз. Айрым мысаллар: Марта, үш Мәриямлар, Лидия ҳәм Павлустың хатларында аталған ҳаял-қызлардың көпшилиги.
Ол дәўирлерде ҳаял-қызлардың кәсиби болмаған, солай ма?
Лидия сыяқлы айырым Библиялық ҳаял-қызлар өзлериниң турмысын өзи баққан. Айрымлары, үйленген болса да, басқа әҳмийетли жуўапкершиликлерге ийе болған; Нақыллар 31:16-дағы мүлик сатып алыўшыны ҳәм (мың жылдан кейин) Ҳаўарийлердиң ислери 18:24-26-дағы Прискилланы атап өтиң. (Сондай-ақ Ҳаўарийлердиң ислери 18:1-3, 18; Римлилерге 16:3; 1 Коринфлилерге 16:19 ҳәм 2 Тиметейге 4:19-ға қараң.)
Прискилла бәлким, бәнт апа-сиңли болған шығар. Ол шатырлар жасап атырғанда, Ийеси ҳаққында көп нәрсе үйренген. Ол күйеўи менен бирге Аполлосқа «Қудайдың жолын дәлирек түсиндирген» – ҳәтте ол алдыннан «Мухаддес Жазыўларда қудиретли» ҳәм ынталы ҳәм үйретилген болса да! Прискилла Павлусты үй мийманы сыпатында қабыллаўға да ўақыт тапқан. Мен оның ҳәм Акиланың балалары болған ба екен деп ойлайман.
Мен шаш ҳәм бас кийимлер ҳаққындағы көрсетпени тек ғана биринши әсирде Коринфте жасаған христианлар ушын арналған деп еситтим.
Мен де соны еситтим. Буны айтатуғын адамлар әдетте буның әдепсиз ҳаял-қызлар киймеген ҳәм пак ҳаял-қызлар кийген нәрселер менен байланыслы екенин айтады. Бул нәрселерди айтатуғын христианлар әдетте Коринф хатларындағы басқа барлық нәрсени, ҳәтте еркеклерде узын шашқа қарсы тыйымды да қабыл етеди! Бирақ бул эклектикалық қабыллаў кейде 1 Коринфлилер 14:34, 35-теги кеңести истисна етеди, себеби кимдир биринши әсирде айырым ҳаял-қызлар тәртипсиз болған, ҳәтте шөлкем жыйналыслары ўақтында күйеўлерине (ҳаялларынан бөлек отырған) даўыс шығарып шақырған деп айтқан.
Биз ҳаўарийлик дәўирлери ҳаққында билген барлық нәрсе Библияда. Биринши әсирдеги Мухаддес Жазыўдан тыс жазыўшылар сийрек болған ҳәм олардың сақланып қалған жазыўлары одан да сийрек. Қанша адам оқый ҳәм жаза алған? Ким пергамент ҳәм сыяны сатып ала алған? Олардың қаншасы христианларды атап өткен? Олардың қаншасы исенимли? Ҳәтте бүгинги күнде жазып атырған ҳүрметли тарийхшылардың да Библиядан басқа, улыўма биринши әсирдеги әдетлер ҳаққында сүўбетлесе алатуғын ҳүжжетлери өте аз, ал христианлар ҳаққында одан да аз.
Ҳаўарий Павлус өз хатын шекледи ме? Ол оның тек ғана Коринф христианлары ушын екенин айтты ма? Ол оның тек ғана сол ўақыт ушын екенин айтты ма? Жоқ. Ол оның Коринфтеги Қудайдың Жыйналысына, соның ишинде ҳәр бир жерде «Ийемиз Ийса Мәсихтиң атын шақыратуғынларға» екенин айтты. Ол өз хатын солай баслаған! 1 Коринфлилер 1:1-3-ти оқың. Сондай-ақ 1 Коринфлилер 11:16 ҳәм 14:37, 38-ге қараң.
Демек, бул бойсыныў мәселеси ме? Ҳаў, бирақ одан да көп.
Еркеклер ҳәм ҳаял-қызлар арасындағы бул гөззал айырмашылық мәжбүрий бас кийимлер ҳәм «Қанша узын?» сыяқлы ескирген сораўлардан асып түседи. Адамзаттың еки толықтырыўшы бөлекке бөлиниўи мыңлаған жыллар алдын, бул планетаның пайда болыўынан басланады, сол ўақытта илаҳий Жаратыўшы барлық сезимтал жанлықларды еркек ҳәм ҳаялға бөлген. Ҳәтте сол ўақытта, әлемниң тийкарында, Ол бизди, Жыйналысты, Өзиниң келини сыпатында қәлеген. Ол бәримизди усыныў күнине таярлап атыр.
