«Erkinlik» sózin esitkende ne eske túsedi? Bul termin puqaralıq erkinlikleri hám jeke huqıqlar menen baylanıslı túrde kóp qollanılǵan. Amerika Qurama Shtatlarında Ǵárezsizlik Deklaraciyası, Konstituciya hám Sadıqlıq Antı bunıń hámmesi haqqında sóyleydi. Nyu-York portında Erkinlik Statuyası erkinlik simvolı retinde turadı, al Erkinlik Qońırawı Filadelfiyanıń Ǵárezsizlik Zalınıń jaqınında kórsetilgen. Bul qońırawdaǵı jazıw, «Barlıq jer júzinde hám onıń barlıq jasawshılarına erkinlikti járiyalaw», Lewiler 25:10 (KJV) den alınǵan.
Biraq haqıyqıy erkinlik neshik? Bir waqıtları diywalǵa «Erkinlik HESH Qanday Hákimiyat emes!» dep jazılǵan graffiti bar edi. Biraq bul shınında da erkinlik pe? Geybir adamlar erkinlik yamasa azatlıq adamlar óz júrekleri qálegen hár qanday nárse ete aladı dep esaplaydı. Hátte kóp Másehiyler de biz qálegen nársemizdi etiwge, qálegen nársemizdi kóriwge hám qálegen jerge barıwǵa erkinbíz dep oylaydı; biraq bul shınında da Injil ne úyretedi?
Haqıyqıy Erkinlik Neshik?
Ruwxıy jaqtan aytqanda, Injil bizge hár bir adam qul ekenin aytadı – hesh kim erkin emes. Bizim jámiyetimizde búgin qullıq páseńlew, qıyınshılıq hám teńsizlik haqqında sóyleytuǵın páseń nársedir. Biraq Injil kózqarasında haqıyqıy erkinlik Máshihde tabıladı. Pawıl Rimliklerge 6-bólimde biz yamasa gúnaǵa yamasa ádillikke qul ekenimizdi túsindirdi. Gúnaǵa qul bolǵanlar ózlerin onnan azat ete almaydı, biraq biz xoch arqalı gúnanıń jazası hám kúshinen azat etilgenimizde, biz ádillikke qul bolamız. Bul ekinshi qullıqta biz tolıq tınıshlıq hám haqıyqıy erkinlikti tabamız.
Jalǵız haqıyqıy erkinlik ózimizge tiyisli emesligimizdi tán alǵanlarǵa keledi. Rabbimiz Isa ayttı: «Eger sizler Menim sózimde qalsanız, sizler shınında da Menim shákirtlerimsińler. Hám sizler haqıyqattı bilesizler, hám haqıyqat sizlerdi azat etedi» (Yoxanna 8:31-32 NKJV). Ol dawam etti: «Shınında da, men sizlerge aytaman, kim gúna etse, gúnanıń qulı. Hám qul úyde máńgi qalmaydı, biraq ulı máńgi qaladı. Sonlıqtan eger Ul sizlerdi azat etse, sizler shınında da azat bolasızlar» (34-36-ayatlar).
Qul – bul miynet haqqı ushın isleytuǵın hám óz jumısı sebepli óz iyesine bir nárse qarzlı bolǵan adam. Imanlı bolsa, Rabbimizge Onıń keshirimi ushın tólewge hesh nárse usına almaydı; ol Onı xochta tógilgen qanı menen satıp alǵan Iyesine tolıq iyelik etedi (1 Korinflilerge 6:19-20 qarań). Bul adamlar Onıń qanı menen satıp alınǵan hám ózleriniń Rabbisi hám Qutqarıwshısınıń múlki. Hár bir haqıyqıy Másehiy Pawıl menen birge quwanıwı múmkin, aytıp: «Máshih Isadaǵı ómir Ruwxınıń nızamı meni gúna hám ólim nızamınan azat etti» (Rimliklerge 8:2).
Neshige kóp Másehiyler qullıqtaǵıday jasaydı?
Biz kóbinese Iyesimizge qarsı shıǵamız, Oǵan boysınıwdan bas tartamız, eski turmısımızǵa jarmasıp hám bir waqıtları bizi shaytanǵa qul etken gúnalarımızdı uslap turamız. Injil bizge hár bir imanlıda eki tábiyat bar ekenin aytadı: Máshihniń turmısımızdaǵı jumısı nátiyjesinde payda bolǵan jańa tábiyat hám biz tuwılǵan eski tábiyat. Eski tábiyat bizi gúnaǵa tartıwǵa umtıladı. Biraq, bizge óziniń aldawı hám buzılıwı menen eski ózlikti «sheshiw» hám óziniń ádilligi hám muqaddesligi menen jańa ózlikti «kiyiniw» buyırılǵan. Ótirikti sheship, haqıyqattı kiyiniń. Urlıqtı sheship, paydalılıq hám jumıstı kiyiniń. Ashıw, ǵázepleniw hám qáhárdı sheship; meyirbanlıq, shápáát hám keshirimdi kiyiniń (Efislilerge 4:22–32). Biz gúnanıń qullıǵınan azat etildik, biraq biz geyde sol shınjırlarǵa qaytamız, sebebi bizdiń bir bólegimiz eski turmıstı jaqsı kóredi.
Sonlıqtan biz jeńiske qalay erisemiz hám haqıyqıy Másehiylik erkinligine qalay kiremiz? Bul ólim arqalı! Biz Máshih penen birge ólgenimizdi hám Onıń menen birge xochqa kerilgenimizdi tán alıwımız kerek (Galatiyalılarǵa 2:20), hám biz qayta tuwılǵanbız tolıq jańa jaratılıslar retinde (2 Korinflilerge 5:17). Másehiy turmısı óz-ózine metaforalıq ólim hám «turmıstıń jańalıǵında júriw» ushın tiriliw (Rimliklerge 6:4).
Másehiylik Erkinligi Neshik?
Bul «erkinlik» sózi Jańa Wásiyatta 11 ret ushırasadı hám ol bizdiń ótkenimizge, házirgi hám keleshegimizge tásir etedi. Biz kórgenimizdey, Máshihdegi erkinlik arzan emes – ol Oǵan ómirin qımbatqa túsirdi! Ol bizi óz qanı menen satıp aldı, bizge erkinligimizdi támiyinledi. Másehiylik erkinligi gúnanıń ayıbınan erkinlik, Qudaydıń ayıplawshı ǵázeplerinen erkinlik hám morallıq nızamnıń qárǵısınan erkinlik (Ishaya 53:12; Galatiyalılarǵa 3:13, 5:18; Evreylerge 1:3).
Máshihdegi erkinlik bizdiń barlıq házirgi hám keleshek erkinliklerimize de tásir etedi, mısalı shaytanǵa qullıqtan erkinlik (Haraketler 26:18; Kolosalıqlarǵa 1:13). Biz gúnanıń húkimranlıǵınan azatpız (Rimliklerge 6:14). Biz shápáát taxtına erkin kiriwden lázzet alamız (Evreylerge 4:14-16), hám biz Máshihke Onıń qulları retinde xızmet etiwge erkinbíz (Rimliklerge 7:4; Evreylerge 9:14).
Másehiylik erkinligi ólimniń shaqqılıǵınan erkinlikti de óz ishine aladı; biz qábir ústinen jeńiske «Rabbimiz Isa Máshih arqalı» erisemiz (1 Korinflilerge 15:54-57). Ol bizi bul házirgi jaman dúnyadan qutqarıw ushın sol qáweterli xochta ózin berdi (Galatiyalılarǵa 1:4), hám bir kúni jaqın arada biz gúnanıń qatnasıwınan shıǵarılıp, Qudaydıń dańqı menen jaqtılandırılǵan qalada jasaymız (Ashıw 21:23-27)!
Másehiylik Erkinligi Neshik Emes
Biz aldın Másehiyler bar ekenin ayttıq, olar «erkinlikleri bar» bolǵanı ushın qálegen nárselerin ete aladı dep esaplaydı. Biraq haqıyqıy Másehiylik erkinligi gúna etiwge ruqsat yamasa qálegen nársemizdi etiwge ruxsat pa? Juwap: «Joq, álbette emes!» Pawıl bul haqqında Rimliklerge 6:15-18 de jazdı: «Endi ne? Biz nızam astında emes, al shápáát astında bolǵanımız ushın gúna etemiz be? Álbette emes! Sizler ózlerińizdi kimge boysınıw ushın qul etip usınsańız, sol adamnıń qulı ekenińizdi bilmeysizler me, ólimge alıp keletuǵın gúnanıń ba, yamasa ádillikke alıp keletuǵın boysınıwdıń ba? Biraq Qudayǵa shúkirler bolsın, sizler gúnanıń qulları bolǵanıńız menen, sizler júrekten sizlerge berilgen táliymat túrine [táliymatqa] boysındıńız. Hám gúnadan azat etilgenińizden keyin, sizler ádilliktiń qulları boldıńız.» Yahuda «Qudayımızdıń shápáátin azǵınlıqqa aylandıratuǵın hám jalǵız Rabbimiz Qudaydı hám Rabbimiz Isa Máshihti biykar etetuǵın» adamlar haqqında eskertti (Yahuda 4). Biraq Petrus bizge «erkin adamlar sıyaqlı bolıńlar, biraq erkinlikti jamanlıq ushın jamanlıqqa jabıw retinde emes, al Qudaydıń qulları retinde» bolıńlar dep úyretti (1 Petrus 2:16). «Sonlıqtan, sizler jeseńiz de, isheseńiz de, yamasa ne etseńiz de, hámmesin Qudaydıń dańqı ushın etińler» (1 Korinflilerge 10:31). «Sizler sózde yamasa is-hárekette ne etseńiz de, hámmesin Rabbimiz Isa atınan etińler, Ol arqalı Quday Ákege shúkirler aytıńlar» (Kolosalıqlarǵa 3:17). Turmısımızdıń hár bir tarawı Onıńkı, hám Ol ushın jasalıwı kerek.
Biz erkinlikke shaqırıldıq, biraq qáwip sonda, biz bul erkinlikti gúna etiwge ruqsat retinde qollanıwımız múmkin. Bul sózlerdi tıńlań: «Sebebi sizler, áǵa-iniler, erkinlikke shaqırıldıńızlar; tek erkinlikti dene ushın múmkinshilik retinde qollanbańlar, al muhabbat arqalı bir-birińizge xızmet etińler. Sebebi barlıq nızam bir sózde orınlanadı, hátte munda: ‘Sen óz qońsıńdı ózińdi súygenińdey súyiwiń kerek.’ Biraq eger sizler bir-birińizdi tisleseńiz hám jeseńiz, bir-birińiz tárepinen joq etiliwińizden saqlanıń! Men aytaman: Ruwhta júrińler, hám sizler deneniń qálegenin orınlamaysızlar. Sebebi dene Ruwhqa qarsı qáleydi, hám Ruwh denege qarsı; hám bular bir-birine qarsı, sonlıqtan sizler qálegen nárselerińizdi etpeysizler. Biraq eger sizler Ruwh tárepinen basqarılsańız, sizler nızam astında emessizler.
«Endi deneniń isleri anıq, olar: zına, jamanlıq, nápaklik, azǵınlıq, butparastlıq, sıqırshılıq, óshpenlik, dawlar, qızǵanıshlar, ǵázepleniwler, óz-ózine umtılıwlar, kelispewshilikler, bidátlar, kúnshillik, adam óltiriwler, ishimlikler, quwanıshlar hám sondaylar; bul haqqında men sizlerge aldınnan aytaman, tımsal men aldın da aytqanımday, sonday nárselerdi isleytuǵınlar Qudaydıń patshalıǵın miyras etip almaydı.
«Biraq Ruwhtıń jemisi muhabbat, quwanısh, tınıshlıq, sabırlılıq, meyirbanlıq, jaqsılıq, sadıqlıq, jumsaqlıq, óz-ózin basqarıw. Bundaylarǵa qarsı nızam joq. Hám Máshihke tiyisli bolǵanlar óz denesin óz qálegenleri hám qálegenleri menen birge xochqa kerdi. Eger biz Ruwhta jasasaq, Ruwhta da júreyik. Ózimizdi maqtanıshlı etpeyik, bir-birimizdi qozǵamaylıq, bir-birimizge kúnshillik etpeyik» (Galatiyalılarǵa 5:13-26).
Eger biz Ruwh penen tolǵan hám Ruwh tárepinen basqarılǵan imanlılar Ruwhta júrsek, biz Ruwh arqalı keletuǵın erkinlikten lázzet alamız, sebebi «Rabbimizdiń Ruwhı qayerde bolsa, sol jerde erkinlik bar» (2 Korinflilerge 3:17). Rimliklerge 14-bólim Másehiylik erkinligi haqqında kóp nárse aytadı, hám barlıq bólim boyınsha Pawıl Másehiylik erkinliginiń haqıyqıy maqseti Rabbimiz ushın jasaw hám bir-birimizge xızmet etiw ekenin úyretti – hesh qashan erkinligimizdi Máshihdegi basqa bir áǵa-ini yamasa apa-qarıńdastı súrindiretuǵın túrde qollanbaw.
Sonlıqtan Másehiylik erkinligi men qálegen nársemdi etiwge erkin bolıw máselesi emes, al ol men tiyisli bolǵan Zattıń qálegen nársemdi etiwge unaytuǵın túrde jasaw – Onıń maqtawı hám Onıń dańqı ushın!
«Rabbimiz Isa Máshihtiń Qudayı hám Ákesi maqtalǵay, Ol bizdi Máshihdegi aspan orınlarında hár bir ruwxıy pátiya menen pátiyaladı, tımsal Ol bizi dúnyanıń tiykarı qoyılǵanǵa shekem Ózinde sayladı, biz Onıń aldında muhabbatta muqaddes hám ayıpsız bolıwımız ushın, Ózine Isa Máshih arqalı ulıq etip qabıl etiwge aldınnan belgilep, Óz erkiniń jaqsı qálegenine qaray, Óz shápáátiniń dańqın maqtaw ushın, Ol arqalı biz Súyikliden qabıl etildik. Ol arqalı biz Onıń qanı arqalı qutqarıwǵa, gúnalardıń keshirimine iye boldıq, Onıń shápáátiniń baylıǵına qaray ... Onıń dańqın maqtaw ushın.» —Efislilerge 1:3-7,12
