Tawbe menen pushaymanlıqtıń parqı nede?
Jańa Ósiyetke qaraǵanda, «tawbe» menen «pushaymanlıq» arasında parq bar. Yahuda «pushayman bolıp, otız gúmis puldı bas ruhaniy hám aqsaqallarǵa qaytardı» (Matta 27:3 NASB). Ol hattta óz jınayatın moyınladı: «Men ayıpsız qandı satıp, gúna qıldım» (4-ayat). Bul adam óz janındaǵı jamanlıqtıń súrkey haywanı menen betpe-bet kelip, qorqınısh hám uyat penen artqa shegindi. Qayǵılısı, bul onı Qudayǵa hám ómirge alıp barıwdıń ornına, onıń ayıbı onı ólim esiklerine shekem quwladı. Aqır-aqıbet onıń uyatı ózin jek kóriwge aylandı hám bul onı óz janına qast etiwge májbúr etti.
Elshi Pawıl bunı «dúnyanıń qayǵısı» dep ataydı (2 Korinflilerge 7:10), sebebi dúnya adamlarǵa úmit usınbaydı. Biraq ómir payda etetuǵın basqa qayǵı bar, Pawıl bunı sol bólimde túsindirdi: «Men házir quwanaman, sizlerdiń qayǵırǵanıńız ushın emes, bálkim sizlerdiń tawbe etetuǵın dárejege shekem qayǵırǵanıńız ushın; sebebi sizler Qudaydıń erki boyınsha qayǵırdıńız, biz arqalı hesh nárse joǵaltpawıńız ushın. Sebebi Qudaydıń erki boyınsha bolǵan qayǵı pushaymanlıqsız tawbe payda etedi, bul qutqarıwǵa alıp keledi» (9-10-ayatlar).
Mısalı, alkogolik adamnıń qayǵısı onı ózin ayawshılıqtıń tolqınlarına batırıwı múmkin yamasa onı jańa ómir jaǵalarına alıp barıwı múmkin. Belgilewshi faktor qayǵınıń ózi emes, bálkim qayǵınıń gúnákar adamdı tawbege alıp keliwi.
Tawbe neshik?
Tawbe birinshi náwbette sheshim. Jańa Ósiyette «tawbe etiw» dep awdarmalanǵan eń keń tarqalǵan grek sózi metanoeo, bul «oylar» yamasa «niyetler» sózine tiykarlanǵan (Qarań: Elshilerdiń isleri 8:22). Bul sózbe-sóz «óz pikirin ózgertiw» degen mánisti ańlatadı. Tawbe etken adamlar ishine tereń qaraydı hám ózleri haqqındaǵı haqıyqatqa betpe-bet keledi – olar qalay óz gúnáların aqlap, basqalardı jaralaǵanın. Olar sheshim noqatına keledi, yamasa Pawıl aytqanday, «tawbe noqatına» (2 Korinflilerge 7:9), bunda olar óz pikirin nápsini qanaatlandırıwdan Qudaydı qanaatlandırıwǵa, ózine iseniwden Qutqarushıǵa iseniwge ózgertedi.
Bul tawbe sheshimi bizdiń qutqarıwımız waqtında, biz birinshi ret Másihke isenimimizdi qoyǵanımızda júz beriwi múmkin. Bul sonday-aq biz Másihke pútkil júregimiz benen eriwge qarar etkenimizde qayta minnetleniw noqatı bolıwı múmkin. Qaysı jaǵdayda da, bul ózgeris procesiniń baslanǵısh noqatı.
Bul sheshim menen birge ekinshi prinsip bar: burılıw. Eski Ósiyet payǵambarları tawbe haqqındaǵı xabardı arnawlı evrey sózin qollanıp waǵızladı, bul sóz «artqa burılıw, qaytıw» degen mánisti ańlatadı. Rabbı Óz qutqarǵan xalqın Ózine qaytıwǵa shaqıradı, sebebi Ol olardıń gúnáların keshirdi: «Men seniń qılmıslarıńdı qalıń bult sıyaqlı, hám seniń gúnálarıńdı awır tuman sıyaqlı óshirdim. Maǵan qayt, sebebi men seni qutqardım» (Yesaya 44:22).
Rabbı Óz xalqın ómirde pútkilley jańa baǵıt alıwǵa shaqıradı. Bul eki bólekti ańlatadı:
- Gúnadan bas tartıw.
- Rabbıǵa qaytıw.
Bul jaǵdayda biz benen Quday arasındaǵı qatnas Isa Masihtiń mısalındaǵı israfshıl ulı hám onıń ákesi arasındaǵı qatnasqa uqsaydı. Ul shoshqa qorası ishinde aqılına kelgennen keyin, gúnasınan bas tartıp, ákesine qayttı (Qarań: Luka 15:11-32).
Sheshim hám burılıw tawbeniń jemisi menen kórsetiledi – ózgergen adamnıń ómirinen kelip shıǵatuǵın isler. Payǵambarlar bul islerdi ámeliy túrde súwretledi: «Sonlıqtan, Qudayıńa qayt, meyirbanlıq hám ádillikti saqla» (Xoseya 12:6). Yahya Shomıldırıwshı (yamasa Yahya Baptist) tawbeniń jemisin bılaysha anıqladı: ««Eki kiyimge iye adam, kiyimi joq adam menen bólisiwi kerek; hám azıq-awqatqa iye adam da sonday qılsın.» Hám birneshe salıq jıynawshılar da shomıldırtıw ushın kelip, oǵan: «Ustaz, biz ne qılıwımız kerek?» dedi. Hám ol olarǵa: «Sizlerge buyırılǵannan artıq jıynamańlar,» dedi. Birneshe áskerler oǵan soraw berip: «Al biz she, biz ne qılıwımız kerek?» dedi. Hám ol olarǵa: «Hesh kimnen kúsh penen pul almańlar, yamasa hesh kimdi jalǵan ayıplamańlar, hám óz aylıqlarıńızǵa qanaat etińler,» dedi» (Luka 3:11-14).
Tawbe, demek, gúná ushın tek ǵana pushayman bolıw emes. Adam óziniń sınshı ruwxı, ashıwı yamasa qızǵanıshı ushın tereń pushaymanlıq seziniwi múmkin. Ádep-ikramlılıqqa qarsı is qılǵan pastor jıyın aldında tize búgip, óz janınıń jaǵdayı ushın ashıwlı jılawı múmkin. Bizdiń gúnálarımızdıń awırlıǵın seziw qansha áhmiyetli bolsa da, bul sezimler tawbe emes. Haqıyqatında, eger biz bul kóz jasların tawbe dep qabıl etsek, biz ózgeristiń shın mánisindegi qıyın jumısın toqtatıwımız múmkin.
Bularǵa itibar berip, kelin, anıqlama beremiz: Tawbe – bul bizdiń gúnákar ómir jolımızdan bas tartıw hám qudaylılıqqa burılıw procesi. Ol pikirlewdiń ózgeriwi hám minez-qulıqtıń ózgeriwi menen sıpatlanadı.
Tawbe jolı kóbinese ózin-ózi tekseriwdiń qarańǵı dáwirleri hám ózin-ózi súyiwshilik hám maqtanıshlılıqtıń awır tapsırıwları arqalı ótedi. Tawbe qádirli gúnákar lázzetlerden bas tartıwdı hám ómirde jańa joldı ashqanımızda dóńgeleklerimizdi shúńqırdan kóteriwge járdem beretuǵın basqalarǵa esap beriwdi óz ishine aladı. Bul Rabbı menen jańalanǵan qatnastı belgileydi, bul Onıń jolı shın mániste eń jaqsı ekenligine hám Onıń ádilligi ómirdiń eń úlken qazınası ekenligine qayta isenimge tiykarlanǵan.
Tawbeniń ámeliy belgileri neshik?
Tawbe jolında ekenińizdi qalay bilesiz? Tawbe etken ómir qanday kórinedi? Jaqsı kóretuǵın adamıńızdıń shın mániste ózgerip atırǵanın qalay anıqlay alasız? Ózgeriwge jiddiy qaraytuǵın adamlar, olardıń durıs jolda ekenligin bildiretuǵın uqsas minez-qulıqlardı kórsetiwge beyim. Mine, shın mániste tawbe etken adamda tabatuǵın birneshe belgiler:
- Tawbe etken adamlar ózleriniń barlıq gúnáların moyınlawǵa tayın, tek ǵana olardı qıyınshılıqqa salǵan gúnáların emes. Úy hár bir shkaftı ashıp, hár bir múyeshti sıpırıp taslaǵansha taza emes. Shın mániste taza bolıwdı qáleytuǵın adamlar óz ómirleri haqqında pútkilley shınshıl boladı. Endi hesh qanday sır joq.
- Tawbe etken adamlar óz gúnálarınıń basqalarǵa keltirgen azabına betpe-bet keledi. Olar óz gúnálarınıń qurbanların, yaǵnıy olardıń háreketlerinen zıyan kórgen hár kimdi, ózleriniń sezgen sezimleriniń kúshliligin – ashıw, jara, qayǵı hám kóńil qalıwshılıqtı bildiriwge shaqıradı. Tawbe etken adamlar bahana izlemeydi yamasa ayıptı basqaǵa awdarmaydı. Olar basqalardı jaralawdı tańladı, hám olar óz minez-qulıqları ushın pútkilley juwapkershilikti óz moynına alıwı kerek.
- Tawbe etken adamlar ózleri jaralaǵanlardan keshirim soraydı. Olar óz qurbanlarına bolǵan qarzların hesh qashan pútkilley «tóley almaytuǵının» túsinedi. Tawbe etken adamlar basqalardı «Men seni keshirdim» dep aytıwǵa qıspaydı. Keshirim – bul sayaxat, hám basqa adam keshiriwden aldın jaranı jeńiw ushın waqıtqa mútáj. Tawbe etken adamlar tek ǵana óz qarzların moyınlap, keshirimniń múnásip bolmaǵan sawǵasın kishipeyillik penen soray aladı.
- Tawbe etken adamlar jetik másehiylerdiń kishi toparına esap beriwdi dawam ettiredi. Olar óz átirapına taza ómir súriw rejesine esap beretuǵın doslar toparın jıynaydı. Olar toparǵa óz minez-qulıqları haqqında soraw beriwge shaqıradı, hám olar azǵırıwshılıqtan qalay saqlanıw kerekligi haqqında topar usınıslarına ámel etedi.
- Tawbe etken adamlar óz sheklewlerin qabıl etedi. Olar óz gúnálarınıń aqıbetleri, sonıń ishinde isenimsizlik, uzaq waqıtqa, bálkim ómirleriniń aqırına shekem sozılatuǵının túsinedi. Tawbe etkenler basqa adamlar paydalanatuǵın erkinlikten hesh qashan paydalana almaytuǵının túsinedi. Mısalı, jınıslıq jınayatshılar yamasa balalarǵa zıyan keltirgenler balalar menen hesh qashan jalǵız qalmawı kerek. Alkogolikler ishimlikten bas tartıwı kerek. Zınaqorlar kim menen gúná qılıwı múmkinligi haqqında qatań shártler qoyıwı kerek. Bul tawbe etken adamnıń jaǵdayınıń haqıyqatı, hám olar óz shegaraların qálegen túrde qabıl etedi.
- Tawbe etken adamlar Quday bergen kúndelik wazıypalarǵa sadıq boladı. Biz ekinshi múmkinshilikler beriwden lázzet alatuǵın meyirban Qudayǵa xızmet etemiz. Quday tawbe etken adamlarǵa Ózi menen qayta tiklengen qatnas hám ómir ushın jańa reje usınadı. Xoseyanıń qozǵalańshı Izrailge bergen wádesin tıńlań: «Keliń, Rabbıǵa qaytaylıq. Ol bizdi bóleklep tasladı, biraq Ol bizdi emleydi; Ol bizdi jaraladı, biraq Ol bizdi baylaydı. Ol bizdi eki kúnnen keyin qayta tiriltedi; Ol bizdi úshinshi kúni kóteredi, solay etip biz Onıń aldında jasay alayıq» (Xoseya 6:1-2).
Aldıǵa jılısıw
Emlewden keyin ómir keledi. Tawbe etken adamlar ótken qáte-kemshilikler ushın juwapkershilikti óz moynına aladı, biraq ózlerin ayıpta batırmaydı. Olar dıqqatın házirgi juwapkershiliklerge qaratadı, bul Quday olardıń qılıwı ushın bergen nárselerdi orınlawǵa umtılıwdı óz ishine aladı.
Bir sońǵı pikir. Tawbe jeke háreket emes. Quday bizden ózimizdi óz kúshimiz benen kóteriwimizdi, yamasa ózimizdi yamasa jaǵdayımızdı óz kúshimiz benen jaqsılawımızdı kútmeydi. Óziniń ishinde jasawshı Ruwxı arqalı, Quday bizdi Másihte taza hám ayıpsız etiw ushın qáliplestiredi hám qáliplestiredi. Pawıldıń úmitli sózlerin tıńlań: «Sizlerde isleytuǵın Quday, Óziniń jaqsı maqseti ushın qálewdi de, islewdi de beredi» (Filipililerge 2:13 ESV). Kóplegen adamlar ushın tawbeniń birinshi shıńǵırıǵı: «Men ózim ózgere almayman; Maǵan Sen kerekseń, Quday.» Baxtqa qaray, bul Qudaydıń qulaǵına tatlı sózler.
