Injil jetkeriw ne degen mánisti bildiredi? Geybir Xristianlar injil jetkeriwshiler dep ataladı. Biz injil jetkeriwimiz kerek dep aytıladı. Biraq injil jetkeriw ne? “Injil jetkeriw” sózi Jańa Testamenttiń tili bolǵan grek tilinen túrli usıllarda awdarmalanǵan. Birge alınǵanda, túrli awdarmalar bizge sózdiń dáslepki mánisi haqqında júdá jaqsı túsinik beredi. Grek sóziniń tómendegi awdarmaların qarap kóriń euaggelisqai Elshiler 16:10 da: “injildi waǵızlaw” (KJV, NIV); “jaqsı xabardı waǵızlaw” (NLB); “olarǵa jaqsı xabardı aytıw” (ESV); “olarǵa quwanıshlı xabardı járiyalaw” (JND); “olarǵa jaqsı xabardı járiyalaw” (NRSV).
Bul awdarmalardıń bári jaqsı, sebebi biz injil jetkergenimizde joǵalǵanlarǵa quwanıshlı xabardı járiyalaymız. Bul qutqarılmaǵanlar ushın jaqsı xabar, yamasa quwanıshlı xabar, sebebi jazıq penen Qudaydan ajıralǵan adamnıń ishki tınıshlıǵı joq hám Quday menen haqıyqıy qatnası joq. Quday “adamlardıń júreklerine máńgilikti ornatqan” (Eklesiast 3:11 NIV). Óziniń sheksiz danalıǵında, Quday barlıq adamlarǵa Quday bar ekenligin hám bul boslıq Qudaydıń ózi menen tolmasaq hám olardıń máńgilik táǵdiri qáwipsiz bolmasaq, olardıń júreklerinde boslıq hám tınıshlıq joqlıǵın túsiniwdi ornatqan. Injil jetkeriw – bul shákirttiń bul mútájlikti joǵalǵanlardıń dıqqatına jetkeriw, olardıń Quday menen qalay jarasıwı múmkinligin, olardıń jazıqlarınıń qalay keshiriliwi múmkinligin hám olardıń máńgilik ómirge isenimge qalay iye bolıwı múmkinligin túsindiriw processı.
Rabbi Isa óz shákirtlerin úsh yarım jıl dawamında oqıttı, keyin olardı dúnyanıń barlıq jerlerine Qutqarıw haqqındaǵı jaqsı xabar menen jiberdi. Ol olardı aspanǵa kóterilgenge deyin bul tapsırmanı berdi: “Sonlıqtan barıńlar hám barlıq milletlerden shákirtler tayarlańlar, olardı Ákeniń, Ullıń hám Muqaddes Ruwxtıń atına shomıldıńlar, hám men sizlerge buyırǵan barlıq nárselerge boysınıwdı úyretińler” (Matta 28:18-20). Ol sonıń menen birge: “Sizler Ierusalimde, pútkil Yahudiyada hám Samariyada, hám jerdiń shetlerine shekem Meniń gúwalarım bolasızlar” (Elshiler 1:8) degen edi. Shákirtler bul buyrıqlardı sózbe-sóz qabıl etti hám injil jetkeriwdi basladı.
Shákirtler qalay injil jetkerdi? Pentekostta, Muqaddes Ruwx isenimlilerdi bir denege shomıldırdı, injil jetkeriw jumısı baslandı. Aldın Rabbiydi tán almaytuǵın Piter, endi Muqaddes Ruwx penen tolıp, kóp sanlı yahudiyler arasında turıp, birinshi injil xabarın batırlıq penen járiyaladı. Ol óz átirapındaǵı adamlarǵa shákirtlerdiń barlıǵına bolıp atırǵan nárselerdi – quwanısh, shıdamlılıq hám barlıǵınıń Ierusalimge kelgen adamlarǵa kóp tillerde sóylep atırǵanın – Joel 2:28-32 degi payǵambarlıqtıń orınlanıwı ekenligin ayttı (Elshiler 2:9-11).
Keyin ol olarga Isa haqqında hám Onıń mújizeleri Qudaydıń Onıń ústindegi kúshiniń dáliyli ekenligin ayttı. Ol olarga diniy yahudiyler Isanı qalay krestke kerilgenin, keyin Ol qayta tirilgenin, bul Qudaydıń Onıń qurbanlıǵın qabıl etkenliginiń dáliyli ekenligin hám Onıń endi Rabbi hám Mesihtiń ekenligin ayttı (Elshiler 2:13-36). Tıńlawshılardıń júrekleri tásirlendi hám olar: “Ázizlerim, ne isleyik?” dep soradı. Olar óz jazıqlarınan táwbe etiwleri hám endi Isanıń izbasarları ekenligin kórsetiw ushın shomılıwları kerek edi. Úsh mıń adam sol jan qutqarıwshı sheshimdi qabıl etti.
Bul Piterdiń yahudiylerge tolıq hám erkin qutqarıwdı ashıw ushın qollanǵan “giltleri”niń biri edi (Matta 16:18-19). Bir neshe jıl ótkennen keyin, Piterge injildiń basqa milletlerge de jetkeriliwi kerek ekenligin kórsetiw ushın bir qatar kóriniwler berildi (Elshiler 10). Kóriniwdi úshinshi ret kórgennen keyin bir neshe minut ótkennen, Rim júzbası Korneliyden xabarshılar keldi. Oǵan perishte Piterdi tabıwǵa buyırǵan edi, Piter erikli túrde basqa milletli júzbasınıń úyine barıp, injildi waǵızladı. Muqaddes Ruwx ol jerdegi barlıq adamlarǵa tústi, bul injildiń hár jerdegi barlıq adamlar ushın ekenligin tastıyıqladı. Usılayınsha, basqa “giltlerdiń” biri Rabbi Isaǵa isenetuǵın hám Oǵan eretuǵın barlıq adamlarǵa esiklerdi ashıw ushın qollanıldı. Shákirtler Rabbiydiń Nikodemusqa aytqan sózleriniń – “Kim Oǵan isense, joq bolmaydı, biraq máńgilik ómirge iye boladı” – hár bir milletten, qáwimnen hám tilden qutqarılmaǵanlar ushın ashıq shaqırıq ekenligin áste-aqırın túsine basladı (Yoxanna 3:16).
Jańa hám ósiwshi Shirkewdiń birinshi shahidi Stefan, óziniń ruwxıy sawǵaların Rabbi Isanı dańqlaw hám injil jetkeriwshiniń jumısın atqarıw ushın qollanǵanı ushın sınǵa alındı. Ol Qudaydıń Ullın óltirgen sol diniy basshılar tárepinen tutıldı, biraq olar oǵan óltirgenge shekem sóylew múmkinshiligin berdi. Ol injildi usındı hám bunı islep atırǵanda kóp Muqaddes Jazıwlardı qayta ayttı. Injildi usınǵanda hárdayım esimizde saqlawımız kerek bolǵan nárse – Muqaddes Jazıwǵa basım jasaw. Isenimsizge isenim Sózdi usınıw arqalı keledi:
Isenim xabardı esitiwden keledi, hám xabar Mesihtiń Sózi arqalı esitiledi (Rimlikler 10:17).
Stefan keyin Isaǵa hám olardıń “Ádil Adamdı” qalay óltirgenine basım jasap, olardıń boysınbawshılıǵına qarsı shıqtı. Bul tek onıń ayıplawshıların ashıwlandırdı hám ol tas penen urılıp óltirildi (Elshiler 6:8-7:60). Stefannıń mısallında úsh zárúrli nárse kórinedi. Ol sol múmkinshilikti qollanǵan, Sózdi waǵızlaǵan hám qarsılıqqa qarsı bekkem turǵan. Bul sońǵı fakt búgingi kúni áhmiyetli, sebebi biz tolerantlıq hám siyasiy durıslıq dúnyasında jasaymız, hám kóplegen adamlar Sózdiń haqıyqatın usınıwdan qorqadı, onıń ornına degenerativ dúnyalıq jámiyetshiliktiń normalarına boysınıwdı izleydi.
Stefannıń shahid bolıwı menen, Rabbiydiń barlıq izbasarlarına qarsı úlken qudalaw baslandı, nátiyjede olar ómirleri ushın qashıwǵa májbúr boldı. Biraq bul injildiń taralıwın toqtatpadı; kerisinshe, ol iske járdem berdi, sebebi ómirleri ushın qashıp júrgenler hárdayım basqalarǵa Qutqarushıǵa bolǵan isenimleri haqqında sóylewge tayın edi. Olar injildi “sóylesiw” arqalı jetkerdi; basqasha aytqanda, olar ushrasqan adamlar menen sóylesiwlerinde qutqarıw jolın aytıw ushın múmkinshiliklerdi qollanǵan: “Tarqalǵanlar barǵan jerlerinde Sózdi waǵızladı” (Elshiler 8:4). Filip Ierusalimdi taslap ketkenlerden biri edi. Ol Samariyaǵa túsip, “Mesihti járiyaladı” (Elshiler 8:5).
Pawlóshtıń injil jetkeriw mısalları qanday edi? Pawlóshtıń missionerlik sayaxatların baqlap, biz onıń túrli usıllarda quwanıshlı xabardı járiyalawdaǵı jantasıwı hám ámeliyatı haqqında túsinikler alamız. Ol sonıń menen birge adamlarǵa dıqqat awdartıw ushın túrli taktikalardı qollanǵan, hám eń áhmiyetlisi, biz onıń jańa shirkewlerge injildiń maqsetin járiyalawındaǵı xabardıń ózegin kóremiz.
Pawlós óziniń injil jetkeriwshi sayaxatların baslaǵanda, ol ádette Muqaddes Jazıwlardı túsingen yahudiyler bar bolǵan sinagogalarǵa baratuǵın edi. Biz Pawlóshtıń Pisidiyalıq Antioxdaǵı yahudiylerge arnalǵan birinshi jazılǵan xabarındaǵı usıllarına bir kóz qıyǵashlaymız. Elshiler 13:14-52 de biz onıń xabarınıń tiykarǵı noqatlarına tiyemiz. Birinshi ol Izrail tariyxı boyınsha Qudaydıń Óz xalqın Mesihtiń keliwi ushın qalay tayarlaǵanın ayttı (13:16-25). Keyin ol diniy basshılardıń Isanı óz Mesihi sıpatında qabıl etip qoymay, Onı krestke kerilgenin túsindirdi. Biraq, Rabbi Isa tiriliw arqalı olardıń Mesihi ekenligi dáliylendi (13:26-37). Ol Isanıń olardıń Mesihi ekenligin hám Onıń Eski Testament Jazıwlarınıń orınlanıwı ushın ólgenin, hám Rabbi arqalı Pawlós jazıqlardıń keshiriliwin járiyalay alatuǵının túsindirdi. Ol xabardı qollanıp, olardı Qudaydıń miyriminde dawam etiwge shaqırdı (13:38-43). Kóplegen yahudiyler qabıl etildi, basqalar xabarǵa qarsı shıqtı, biraq Pawlós óziniń eń paydalı ministrligin basladı, basqa milletlilerge hám oǵan tıńlaytuǵın hár kimge jaqsı xabardı járiyaladı (13:44-52).
Injil jetkeriw ushın basqa usıllarǵa mısal – Pawlóshtıń Afinalıqlarǵa Mars tawındaǵı jantasıwı hám xabarı, bul jerde sol dáwirdiń intellektualları hár qanday jańa yamasa qızıqlı koncepciya ústinde filosofiyalıq pikir almasıw ushın jıynalatuǵın edi (Elshiler 17:16-34). Yahudiylerden ayrıqsha, bul adamlar Muqaddes Jazıwlardı bilmeytuǵın edi, sonlıqtan Pawlós olarga jaqsı xabardı usınıw ushın olardıń bilimi hám mádeniyatı tiykarında sóyledi.
Pawlós olardıń jıynalǵan jerine jaqınlasqanda “belgisiz qudayǵa” arnalǵan qurbangah kórgen edi, hám ol óz xabarın sol qurbangahdı mısallıq etip qollanıp, olardıń jalǵız haqıyqıy Qudaydı bilmeytuǵınlıǵın túsindirdi. Olar ózleriniń kóp ǵárip qudaylarına qurbanlıq etiw ushın qollanǵan kóp qurbangahlar arasında, “belgisiz qudayǵa” dep belgilengen bir qurbangahları bar edi (Elshiler 17:23). Bul olar bilgen hám ańsat túsinetuǵın nárse edi, bul Pawlósqa olarga ózleri bilmeytuǵın Qudaydı tanıstırıw ushın ideal múmkinshilik berdi. Ol olardıń bilmeytuǵın Qudaydıń Jaratıwshı Quday ekenligin, hám hár bir nársege ómir hám dem beretuǵının túsindirdi. Altın yamasa gúmis yamasa tastan jasalǵan butlardan ayrıqsha, Tirilgen Quday Onı izlegen hár kimnen uzaq emes, biraq Ol Oǵan kelmekshi bolǵan barlıq adamlar óz jazıqlarınan táwbe etiwdi talap etedi. Ol tiriliw haqqında hám Qudaydıń Isanı ólilerden tiriltkenligi haqqında sóyledi. Bul kóplegen grekler túsine almaytuǵın yamasa qabıl ete almaytuǵın koncepciya edi, solay etip, xabardı tıńlaǵan geybir adamlar Rabbi Isanıń izbasarları boldı.
Pawlóshtıń Injildi usınıwdıń túrli usıllarınan kóre alatuǵınımız, ol injil jetkeriw ushın hár qanday múmkinshilikti qollanıwǵa tayın edi. Ol bazar orınlarında, túrmeden, keme apatına ushıraǵanda, jergilikli mádeniyattı, tildi hám ádebiyattı qollanıp sóyledi – barlıǵı qutqarıw xabarınıń járiyalanıwın támiyinlew ushın, adamlar qutqarılıwı ushın.
Biz haqqımızda ne? Biz Qudaydıń bizge injil jetkeriw ushın berip atırǵan barlıq múmkinshiliklerin qollanıp atırmız ba? Quday hár bir isenimli adamdı Ózi ushın gúwa bolıwǵa shaqıradı. Biz Patshanıń elshilerimiz, hám biz adamlar hesh qashan esitpeytuǵın eń úlken xabarǵa iye bolamız. Biz olarga óz Jaratıwshı Qudayı menen jarasıw jolın kórsete alamız. Olardıń ómirlerindegi sol úlken boslıq hár bir isenimli adamda jasaytuǵın Muqaddes Ruwx arqalı Qudaydıń óziniń bar bolıwı menen toltırılıwı múmkin (1 Korinfliler 6:19).
Sonlıqtan, kim Mesihte bolsa, ol jańa jaratılıs; eskilik ótti, jańalıq keldi! Bulardıń bári Qudaydan, Ol bizdi Ózi menen Mesiht arqalı jarastırdı hám bizge jarasıw ministrligin berdi: yaǵnıy Quday dúnyanı Ózi menen Mesihte jarastırıp atırǵan edi, adamlarǵa jazıqların esapqa almay. Hám Ol bizge jarasıw xabarın tapsırdı. Sonlıqtan biz Mesihtiń elshilerimiz, Quday biz arqalı Óziniń ótinishin jasap atırǵanday. Biz sizlerdi Mesihtiń atınan ótinish etemiz: Quday menen jarasıńlar (2 Korinfliler 5:17-20).
Biz óz qonshılarımızdı, doslarımızdı, jumıs kásipleslerimizdi hám iskerligimiz sheńberine kirgen barlıq adamlarǵa jaqınnan tanıwımız kerek. Biz injil traktatların alıp júriwimiz hám olardı banktegi kassirǵa, supermarketdegi kassirǵa hám ushrasqan barlıq adamlarǵa beriwge tayın bolıwımız kerek. Eger biz haqıyqattan da olardı izlesek, múmkinshilikler mol.
Biz Sózdi úzliksiz oqıwımız kerek, sonlıqtan biz usınǵan xabar Muqaddes Jazıwǵa tiykarlanǵan bolsın. Biz injil jetkeriwge tiyisli ayatlarǵa yadlawımız kerek, sonlıqtan qutqarıw jolı anıq bolsın, hám kimdir Xristian ómiri haqqında soraw bergende járdem beriw ushın basqa ayatlar esimizde bolsın (1 Piter 3:15).
Bul maqalanıń oń tárepinde “Gúwalıq beriwge járdem” dep atalǵan betbelgi bar, onı júklep alıp, basıp shıǵarıp, Bibliyańızda saqlay alasız. Ol sizge jandı Mesihtke alıp keliwge járdem beretuǵın zárúrli ayatlar hám jańa isenimli adamdı Mesihte ósiwge járdem beretuǵın ayatlar beredi. Injildi anıq usına alatuǵınıńızǵa iseniń, keyin Rabbiydan sizge múmkinshilikler beriwdi soranıń. Pawlós Timotiyge aytqanday, “Injil jetkeriwshiniń jumısın atqarıń” (2 Timotiy 4:5).
