SORAW: Luka 12:20-21-de Isa «ózine ǵana baylıq jıynap, Qudayǵa bay bolmaǵan» adamdı «aqmaq» dep ataydı. «Qudayǵa bay bolıw» degen ne?
JUWAP: Bul qızıqlı ańlatpa Quday sózinde tek bir ret qollanılǵan. Rabbımız Isa Másih Ózi onı bay aqmaq haqqındaǵı mısalında, adamnıń jerde ózi ushın baylıq jıynawına qarama-qarsı qoyıp qollanadı.
Usıǵan baylanıslı Eski Ósiyettiń baylıqqa bolǵan kózqarası menen Jańa Ósiyettiń kózqarası arasındaǵı ayırmashılıqlardı da, uqsaslıqlardı da esapqa alıw áhmiyetli. Eski Ósiyettiń kópshiligi Qudaydıń jerdegi xalqı bolǵan Izrailge baǵdarlanǵan. Olardıń páziletleri tiykarınan jerdegi hám materiallıq bolǵan, al shirkewdi hám onı quraǵan jeke adamlardı búgingi kúnde sıpatlaytuǵın Másih Isadaǵı aspanlardaǵı ruwxıy páziletlerge qarama-qarsı.
Eski Ósiyette
baylıq kóbinese Qudaydıń Ózin quwantqan ómirge bergen páziletiniń belgisi bolǵan. Ayub bunıń jaqsı mısallarınan biri. Ol da, onıń dosları da onıń úlken baylıǵınıń (hám densawlıǵınıń) tosatnan joǵalıwın túsinw qıyın boldı. Nátiyjede, onıń dosları oǵan qarsı eki júzlilik haqqında qorqınıshlı ayıplawlar qoydı. Sulayman Qudaydıń kóp sanlı xalqın basqarıw ushın danalıq sorasa, Quday onıń basqalar ádettegiдей baylıq, uzaq ómir yamasa dushpanlarınıń ómirin soramaǵanı ushın maqtaǵan. Quday oǵan danalıq berdi, biraq sonday-aq ol soramaǵan baylıqlardı da wáde etti. Ilhamlanǵan jazba bizge Sulaymannıń sonsha altınǵa iye bolǵanın, gúmis Ierusalimde taslar sıyaqlı kóp bolǵanın aytadı (2 Shejireler 9:27). Ibrahim, Dawıt hám basqa da Eski Ósiyettiń húrmetli adamları da baylıqlar menen páziletlengen.
Eski Ósiyet dáwirinde baylıqqa iye bolıw Qudaydıń jaqsılıǵınıń dálili bolǵanı menen, Quday kóbinese bay bolıwǵa umtılıwdıń, baylıqqa iseniwdiń yamasa óz baylıǵı menen maqtanıwdıń hárdayım bar bolǵan qáwip-qáterlerinen eskertken. Shınında da, pútkil Jazbalarda Quday baylıqlar menen páziletlegen adamlar olardı kambaǵallardı ezbew ushın emes, al basqalarǵa járdem beriw ushın qollanıwǵa shaqırıladı.
Jańa Ósiyette
materiallıq jaqtan bay bolıwdıń teris tárepi kóbinese dıqqat orayına túsedi. Luka 12:16-21-degi bay aqmaqtıń ózgerisligi hám óz-ózine baǵdarlanǵanlıǵı «Qudayǵa bay bolıwǵa» úlken qarama-qarsı. Bul adam tosatnan qaytıs bolǵanda nege iye boldı? Ol óz baylıqlarınıń hesh birin ózi menen ala almadı! Rabbımızdıń bay adam hám dilenshi Lazar haqqındaǵı gúrrińi (Luka 16:19-31) fariseylerge hám Onı tıńlaǵan barlıq adamlarǵa qanday úlken shok bolǵan bolıwı kerek! Bul jerde Qudaydıń jerdegi páziletlerin ózgerislik penen qollanǵan basqa bir bay adam bar edi. Onıń máńgilik azapqa húkim etiliwi, jerde bay bolǵanı menen, Qudayǵa bay bolmaǵanın kórsetti. Luka 18:18-25-tegi «júdá bay» jas húkimdar da óz materiallıq baylıqlarınıń onı Másihke eriwden hám aspandaǵı ǵáziyneni alıwdan toqtatıwına jol qoydı. Bul tema menen sheksiz dawam etiwi múmkin.
Quday olardı bergeni menen, Bibliyada hesh jerde Másihshige jerdegi baylıqlardı wáde etpeydi, yamasa olardı izlewge yamasa olardı sorawǵa shaqırmaydı. Biraq 1 Timotiy 6:17-19-da bizge «Qudayǵa bay bolıw» jerdegi baylıqlar menen páziletlengen jeke adamlar ushın da qalay múmkin ekenligi kórsetilgen. Bul jerde «Qudayǵa bay bolıwdıń» sırrı tómendegishe jazılǵan: «Bul dáwirde bay bolǵanlarǵa maqtanbawdı, belgisiz baylıqlarǵa emes, al bizge barlıq nárselerdi mol etip beretuǵın tirishilikshi Qudayǵa iseniwdi buyrıń. Olar jaqsılıq islesin, jaqsı islerge bay bolsın, beriwge tayın bolsın, bólisiwge ıqtıyarlı bolsın, ózleri ushın keleshek ushın jaqsı tiykar jıynasın, máńgilik ómirge iye bolsın.»
Juwmaqlap aytqanda,
«Qudayǵa bay» bolǵan adam Quday menen unamlı, isenimli qatnasıqtan lázzet aladı hám óz adamlarına pázilet boladı. Ol óz ómirin jerde aspandaǵı ǵáziyneni jıynap ótkeredi hám keleshek dúnyada Rabbınıń quwanıshına kiredi.
