Pawl bılay deydi: “Men Mәsihte bir adamdı bildim,” yamasa durısıraq aytqanda, “Men Mәsihte bir adamdı bilemen,” hám sol bapta bir az keyinirek ózi hám alǵan wahıyları haqqında sóyleydi, sonlıqtan Pawldıń ózin “Mәsihte bir adam” dep atawına hesh qanday gúman bolmawı kerek. Ol Jánnetke kóterilgen edi, hám oǵan wahıylar sonday túrde jetkerilgen edi, ol denesinde me yamasa onnan tısqa shıǵarılǵanın ayta almadı.
Biraq, “Mәsihte adam” degen termin tek Pawlǵa ǵana tiyisli me edi, yamasa ol basqa birewge qaraǵanda oǵan qattıraq tiyisli me edi, sonı anıqlawǵa háreket eteyik?
Eki Basshılıq: Adam hám Mәsih
Aldımen 1 Korinflilerge 15:22-ge qaraylıq:
“Adamda hámmesi ólgeni sıyaqlı, Mәsihte de hámmesi tiriltiledi.”
Bul bizdi eki basshılıqqa kórsetedi. Adamda hámmesi óledi, Mәsihte de hámmesi jasaydı. Bul tiriliw haqqında sóyleydi, biraq bizdiń úzindimiz Mәsihte bolǵan adamnıń denesinde bolǵanın aytadı. Bizdiń Rabbımız bılay dedi:
“Eger biyday dáni jerge túsip ólmese, ol jalǵız qaladı; biraq eger ólse, kóp miywe beredi” (Yuhanna 12:24),
Mәsihtiń ólimi Onıń xalqı Ózi menen eń jaqın baylanısqa kirisiwi ushın zárúr ekenligin kórsetedi.
Basqa bir úzindide Mәsih sońǵı Adam dep ataladı:
“Birinshi adam Adam tirishilik iyesi boldı; sońǵı Adam, janlandıratuǵın ruwx” (1 Korinflilerge 15:45).
Bul jerde jaratılıstıń eki basshısı sıyaqlı: hawa, biz eki jaratılıs haqqında sóyley alamız, sebebi biz bılay oqıymız:
“eger kimde-kim Mәsihte bolsa, jańa jaratılıs bar” (2 Korinflilerge 5:17).
Sonday adam sońǵı Adam menen birlesken, hám Quday aldındaǵı ornına kelsek, ol birinshi Adamnan ajıratılǵan.
Basqa bir úzindi bunı tastıyıqlaydı:
“Birinshi adam jerden, topıraqtan; ekinshi adam kókten kelgen Rabbımız” (1 Korinflilerge 15:47).
Endi nege úzindi tek eki adam haqqında sóyleydi, millionlaǵan adamlar bolǵanda? Álbette, birinshi adam, Adam, hám ekinshi Adam, Mәsih, eki nálsil yamasa áwladtıń basshıları bolǵanı ushın, hám hár bir adamzattıń biri yamasa ekinshisine tiyisli bolǵanı ushın. Hámmesi birinshisine tiyisli edi, biraq “jańa jaratılıs” arqalı geybirewler, Qudaydıń miyrim-shápááti menen, onnan shıǵarılıp, ekinshisiniń bir bólegi etildi.
“Tende” Bolıwdı Túsiniw
Basqa bir ańlatpaǵa qaraylıq — biz onı formula dep atay alamız: elshi ótken jaǵday haqqında sóyleydi, hám bılay deydi:
“biz tende bolǵanımızda” (Rimliklerge 7:5); “tende bolǵanlar Qudaydı razı ete almaydı. Biraq sizler tende emes, al Ruwxtasız, eger Qudaydıń Ruwxı sizlerde jasasa” (8:8,9).
Endi “tende” degen ańlatpa, ótken pozitsiya sıpatında, Mәsihtiń sol orınnan tolıq kóterilip, pútkilley basqa orınǵa — Mәsihte — jaylastırılǵanınan basqa ne bolıwı múmkin?
“Tende” degen ańlatpanıń Injilde, hám sol elshi tárepinen, denede tirishilik etiwdiń ápiwayı mánisinde qollanılǵanı ras, mısalı:
“biraq tende qalıw sizler ushın kóbirek zárúr” (Filipililerge 1:24).
Biraq tirishilik etip turǵan adam “Biz tende bolǵanımızda” dese, bul qaldırılǵan pozitsiyaǵa tiyisli bolıwı kerek.
Kóp Mәsihiyler “Biz tende bolǵanımızda” degen ańlatpanıń mánisi haqqında óte túsiniksiz ideyalarǵa iye. Geybirewler onı geyde tende bolamız, geyde emes dep túsinedi, hám onı Galatiyalılardıń 5:17-de túsindirilgen Mәsihiy tájiriybesi sıyaqlı etip qabıllaydı:
“Tene Ruwxqa qarsı qáleydi, hám Ruwx tenege qarsı.”
Biraq Rimliklerge 7-de Muqaddes Ruwx haqqında bir de sóz joq. Burın tende bolıwdıń keri mánisi:
“biraq endi biz nızamnan azat etildik, biz tutqın bolǵan nársege ólip” (6-ayatta oqılıwı kerek).
Adam menen baylanıslı hám nızam astındaǵı birinshi jaratılıstıń eski pozitsiyasınan ólip, Isa Mәsihte hám miyrim-shápáát astında jańa pozitsiyaǵa kirisiw bar; Mәsihtiń ornı yamasa pozitsiyası onıń júris-turısı hám jolları menen aralasıp ketiwi múmkin. Biraq bul eki nárse pútkilley bólek. Bul Injilde kóp súwretler astında kórinedi. Biz Qudayǵa shúkir etiwimiz kerek, sebebi
Ol “bizdi qarańǵılıq kúshinen qutqardı, hám bizdi Óziniń súyikli Ulı patshalıǵına kóshirdi” (Koloselilerge 1:13).
Biz shaytan basqarǵan qarańǵılıq húkimetinen azat etildik, hám Qudaydıń súyikli Ulı patshalıǵına kirgizildik — pútkilley basqa orın. Biz tek minez-qulqımızda ózgerip, eski orında qaldırılǵan joqpız; al Mәsihtiń Rabbı hám Iyesi bolǵan patshalıqqa kirgizildik.
Jáne, biz, ǵázep balaları bolǵan, hám gúnálarımızda óli bolǵan bizdi, Quday Mәsih penen birge tiriltti, hám
“bizdi birge kóterdi, hám bizdi Isa Mәsihte aspan orınlarında birge otırǵızdı” (Efesseliklerge 2:6).
Bul bizdiń orınımız hám miyrasımız, hám biz ele denede bolsaq ta, Mәsihte biz sol jerde turmız. Biz sol jerde bolmasaq, Mәsih penen emespiz. Biraq bul ǵázep balaları bolǵan, birinshi ata-babamız Adamdıń erikli izbasarları bolǵan, hám Qudayǵa qaray hesh qanday ómirimiz bolmaǵan, gúnálarımızda óli bolǵan jaǵdayımızdan pútkilley jańa pozitsiya yamasa orın. Biz sol waqıtta Adamda edik; biraq endi, eger Mәsihiy bolsaq, biz “Mәsihte”miz.
Jańa Jaratılıs hám Onıń Nátiyjeleri
“Sonlıqtan, eger kimde-kim Mәsihte bolsa, jańa jaratılıs bar: eski nárseler ótip ketti; mine, barlıq nárseler jańa boldı. Hám barlıq nárseler Qudaydan, Ol bizdi Isa Mәsih arqalı Ózine jarastırdı, hám bizge jarasıw xızmetin berdi” (2 Korinflilerge 5:17–18).
Bul jerde aytılǵan jańa jaratılıs bizdiń Adamnıń pákliktegi jaǵdayına qaytarılǵanımız haqqındaǵı pikirlerdi tolıq biykar etedi: isenim etiwshiler kirgizilgen jaǵday baxtlılıqta bunnan ádewir asıp túsedi, hám bul pútkilley hám qattı jańa jaratılıs, Rabbımız Isanıń ólimi arqalı, Onıń menen birge tiriltiliwimiz arqalı, hám Muqaddes Ruwxtıń jasawı arqalı ámelge asırılǵan; hám biz kirgizilgen jańa pozitsiya eki sóz benen qısqasha aytılıwı múmkin, “Mәsihte.”
Endi bunıń bir Mәsihiy ushın durıs bolǵanı sıyaqlı, barlıq Mәsihiyler ushın da durıs ekenligin kóriw zárúr. Sonlıqtan Koloselilerge Xat
“Mәsihtegi áwliyelerge hám isenimli aǵa-inilerge” arnalǵan:
Injil hesh qanday aralıq orındı tán almaydı. Basshılar sıpatında tek birinshi adam hám ekinshi Adam bar; birinshi Adam hám sońǵı Adam — Rabbımız Isa Mәsih.
Oqıwshı qaysı basshı menen baylanıslı? Ólimli adamnıń “Mәsihte” bolıwı haqqındaǵı pikir biz oylay alatuǵınnan pútkilley tıs, hám bul geybirewlerge sonday orındı iyelewdi ózinshelik sıyaqlı kórinedi; biraq eger Quday biz haqqımızda bunı aytsa, onı tán almaslıq isenimsizlik, hám miyrim-shápáát penen isenim etiwshi haqqında bunı járiyalaǵan Oǵan húrmetsizlik. Geybirewlerge tómenirek orındı iyelew kishipeyillik sıyaqlı kóriniwi múmkin; biraq bul emes: haqıyqıy kishipeyillik ózine berilgen orındı iyeleydi, hám barlıǵın ámelge asırǵanǵa bolǵan súyispenshilik hám tańlanıwda ózin umıtadı.
Imtiyaz hám juwapkershilik qatnasıqlardan kelip shıǵadı. Eger Quday bizdi bir pozitsiyaǵa jaylastırǵan bolsa, biz onıń juwapkershiliklerinen qashıp qutıla almaymız, hám onıń imtiyazların jeńil dep oylamawımız kerek. Bul bizdiń tuwma huqıqımızdı mensinbew bolar edi. Hesh kim Qudaydıń ózleri haqqında ashıp bergen nárselerine kóz jumıw arqalı, olardan kóp nárse talap etiliwinen qashıp qutıla alamız dep oylamasın.
“Kimge kóp berilse, onnan kóp talap etiledi” (Luka 12:48).
Izrail haqqında bılay delingen edi:
”Men jer júzindegi barlıq shańaraqlardan tek sizlerdi ǵana bildim: sonlıqtan, men sizlerdi barlıq gúnálarıńız ushın jazalayman” (Amos 3:2).
Áwliyanıń joqarı pozitsiyası ómirdiń barlıq detallarına tásir etiw kerek: sonlıqtan, elshi bılay jazadı:
“Sizlerden birewi, basqa birewge qarsı isi bolsa, ádilsizler aldına barıp sudlasadı ma, áwliyeler aldına emes pe? Áwliyeler dúnyanı sudlaytuǵının bilmeysizler me?…Biz perishtelerdi sudlaytuǵınımızdı bilmeysizler me?” (1 Korinflilerge 6:1–3).
Áwliyelerdiń ózleri sudlawǵa arnalǵanlardan ádillik izlewi qanday jaramas bolar edi.
“Mәsihte” Ózgermeytuǵın Pozitsiya
Biraq Pawldı “Mәsihte bir adam” dep aytatuǵın úzindimizge qaytsaq, onıń úshinshi aspanǵa kóteriliwiniń oǵan sol orındı beriwge hesh qanday baylanısı joq ekenligin atap óteyik. Ol kóterilgenge shekem de, keyin de Mәsihte bir adam edi. Álbette, qudaylıq júris-turıs barlıq sonday adamlarǵa jarasadı, biraq eger kimde-kim jaqsı júrmese, eger Mәsihiy bolsa, bul olardı óz pozitsiyasınan ayırmaydı: bul olardıń qatnasıqtan lázzet alıwınan ayırar edi, biraq onı joq etpes edi. Pawl Korinflilerge jazǵanda bılay deydi:
“Men, aǵa-iniler, sizlerge ruwxıy adamlar sıyaqlı emes, al denege tiyisli [yamasa tenge tiyisli] adamlar sıyaqlı; Mәsihtegi náresteler sıyaqlı sóyley almadım…sizler ele denege tiyislisiz: sebebi sizlerdiń aranızda kúnshillik, jánjel hám bólinisler bar eken, sizler denege tiyisli emespe, hám adamlar sıyaqlı júrmeyme?” (1 Korinflilerge 3:1–3).
Olar denege tiyisli hám tenge tiyisli, hám náresteler bolsa da, olar “Mәsihtegi” náresteler ekenligin atap ótiń.
Sol pozitsiyaǵa kirgennen keyin, Mәsih penen birge tiriltiliw arqalı, hesh nárse olardı “Adamda” bolıwdıń eski jaǵdayına qaytara almaydı. Olar tártipke salınadı, hám eger kerek bolsa, olar Quday tárepinen shaytanǵa beriliwi múmkin, olardı buzıw ushın, teneni joq etiw ushın. Olar aqırında joǵalıp ketiwi múmkin be? Joq,
“Rabbımız Isanıń kúni ruwx qutqarılıwı ushın.” (1 Korinflilerge 5:5.)
Biz Pawldıń jaǵdayında Qudaydıń Óz áwliyeleriniń adasıp ketpewi ushın, hám hátte shekten tıs kóterilmewi ushın qanday itibar bergenin kóremiz. Pawl úshinshi aspanǵa kóterilgen edi. Ol jerde maqtanıw qáwipi joq edi; biraq ol túsip kelgende, sonday joqarı pozitsiyaǵa kirgen, hám bizdiń dúnyamızda aytıw múmkin bolmaǵan nárselerdi esitken jalǵız tirishilik etiwshi adam ekenligi menen maqtanıwı múmkin emes pe edi? Quday Óz qulına ǵamqorlıq etti, Ózi bizlerdiń hár birimizge ǵamqorlıq etkeni sıyaqlı, hám Ol Pawlǵa tenege tikenek berdi, shaytannıń xabarshısı onı urıw ushın. Bul ápiwayı barmaq awırıwı emes edi, biz isenimli bolamız, biraq onı urǵan, onı óte qattı sınawǵa salǵan nárse — bálkim onı qarsılaslardıń kózinde jek kórinishli etken nárse (2 Korinflilerge 10:10-ǵa qarań). Ol Rabbımızdan úsh márte tikenekti alıp taslawın ótinish etti; biraq oǵan Qudaydıń miyrim-shápááti oǵan jetkilikli ekenligi haqqında kepillik berildi: sebebi Onıń kúshi hálsizlikte kámil etildi. Pawl keyin óz hálsizliklerinde maqtanıwı múmkin edi, Mәsihtiń kúshi onıń ústinde turıwı ushın.
Qudaydıń barlıq súyikli xalqı, Ol olardı jaylastırǵan joqarı hám muqaddes pozitsiyanı jaqsıraq bilip, túsiniwleri hám tán alıwları múmkin. Hám keyin ómir jaǵdayları, jaǵdayları sol pozitsiyaǵa sáykes keliwi ushın miyrim-shápáát izlesinler.
“Eger sizler Mәsih penen birge tirilgen bolsanız, joqarıdaǵı nárselerdi izleń, Mәsih Qudaydıń oń tárepinde otırǵan jerde. Óz súyispenshiliklerińizdi [oylarıńızdı] joqarıdaǵı nárselerge qoyıń, jerdegi nárselerge emes. Sebebi sizler ólgensiz, hám ómirińiz Mәsih penen birge Qudayda jasırınǵan.”
