«Басында Сѳз бар еди, ҳәм Сѳз Қудай менен еди, ҳәм Сѳз Қудай еди». Яҳя 1:1 NKJV
Тил қызықлы! Бойынш Вебстер сѳзлиги бул «идеяларды яки сезимлерди дәстүрий белгилер, даўыслар, ымлар яки түсиникли мәниге ийе белгилер арқалы жеткериўдиң системалы қуралы». Яҳя 1:1 диң үш бѳлегиндеги сѳзлердиң ѳзи Мухаддес Рух тәрепинен Қудайдың ким екенин бизге жеткериў ушын таңлап алынған. Ѳз ийгилик хабарының биринши гәпинде Яҳя Қудайдың Ѳзин «Сѳз» арқалы жеткериўди таңлағанын түсиндиреди.
«Басында Сѳз бар еди»
Грек тилиндеги «Сѳз» логос, ҳәм ол «таңлап алыў яки сайлаў» деген мәнини аңлататуғын феълден алынған. Ол ѳз ойларын билдириў ушын сѳзлерди таңлаўды, сондай-ақ сол сѳзлер билдиретуғын концепцияны яки идеяны аңлатады. Яҳя Ийсаны Логос деп атағанда, биз Ийсаның Қудайдың толық концепциясы екенин түсиниўимиз керек. Қудайлық Қудайдың Улы арқалы сѳйлейди, сѳзлерден қурастырылған гәптеги сѳз бѳлеклери сыяқлы емес, ал илаҳий Шахстың инсан ѳмиринде.1 «Сѳз» ѳтмиш мәңгиликтен келешек мәңгиликке шекем Қудайды анық билдириў жуўапкершилигине ийе. Ийса дүньяға келгенде ғана Сѳз болмаған, ал Ол ҳеш нәрсе жаратылғанға шекем Қудайдың кѳриниси болған (Яҳя 1:2-3).2 «Сѳз» алдында «сол» сѳзиниң турганына итибар бериң. Ийса Қудайдың кѳп концепцияларының бири ғана емес, ал Ол Қудайдың концепциясы, «Жалғыз ҳәм Бирден-бир» (Яҳя 1:18 NIV) яки «жалғыз туўылған Ул» (Яҳя 1:18).
«Туўылған» Сѳздиң айрықшалығына және бир түсиник қосады. «Туўылған» деп аўдарылған сѳз тек ғана Ийсаға қатыслы қолланылады. Ол тек ғана Қудайдың жалғыз Улы емес, ал Қудай Ул сыпатында Ол Ѳз түриниң жалғызы, айрықша ҳәм Қудайлықта Ата менен мәңгилик бирликте. Ийса Мәсих мәңгилик жаратылыў арқалы Атадан Ул сыпатында шығады, ҳәм мәңгилик болғанлықтан, туўылыў ҳеш қашан болмаған. Ийса ҳеш қашан Қудайдың жалғыз ҳәм бирден-бир Улы болып басламаған – Ол ҳәрдайым Оның мәңгилик бар болыўында Улы болған (Яҳя 1:2).3
«Ҳәм Сѳз (сол) Қудай менен еди»
Грек сѳзи «менен» диң тийкарғы мәниси «жақын, қарсы». Адамлар менен қолланылғанда, ол тек ғана орынның жақынлығын емес, сондай-ақ тығыз дослықты, жолдаслықты ҳәм ѳз-ара жақынлықты аңлатады. Буннан тысқары, грек тилинде «Қудай» сѳзи алдында «сол» сѳзи турып, дослықтың Ата менен екенин кѳрсетеди. Қандай ғана «туўылған» сыпатламасы ең терең меҳирли қатнасықты (Яҳя 1:18) аңлатса, солай «менен» предлоги да Қудай Сѳз бенен Қудай Ата арасындағы ең жақын қатнасықты аңлатады. Атаның барлығын Оның Улы, Мәңгилик Сѳзден артық ким жақсырақ билдире алар еди? 4
«Ҳәм Сѳз Қудай еди»
Бул жерде «Қудай» сѳзи грек тилинде «сол» сѳзи менен басланбайды. Бул гәп дүзими сапаны яки характерди баса кѳрсетеди. Басқаша айтқанда, Яҳя бизге Сѳздиң Қудай Ата менен бирдей тәбиятқа ийе екенин үйретеди. Назаретлик Ийса, ағаш устасы, муғаллим, Ѳз атрибутлары ҳәм характеристикаларында Қудай Ата менен бир – Ол ҳақыйқый Қудай.5 Қудайдың Ѳзин инсанға билдириў ушын таңлаған тили Оның жалғыз ҳәм бирден-бир Улы, Қудайдың Сѳзи Шахсында табылады. Қудайдың Ѳзин бизге сүўретлеў ушын узақ, қымбат ҳәм анық теологиялық ҳәм философиялық түсиндирмелерди қолланыўының орнына, Ѳзиниң ким екенин бир Сѳз – Оның Улы Ийса Мәсихтиң мәңгилик ѳмири арқалы жеткериўи қандай меҳир-шәпқатлы! «Сѳз денеге айланды ҳәм арамызда жасады, ҳәм биз Оның даңқын, Атаның жалғыз туўылған Улының даңқын кѳрдик, меҳир-шәпқат ҳәм ҳақыйқатқа толы» (Яҳя 1:14).
ЖУЎМАҚЛАЎШЫ ЕСЛЕТПЕЛЕР
- Кеннет Уэст, Алтын түйиршиклер, Эрдманс Баспасы, Гранд-Рапидс, Мичиган, 1940, б. 50.
- Ж. Н. Дарби, Жыйналған шығармалар, Кэпс Баспасы, Лондон, Англия, 1962, 21-том, б. 95.
- Уэст, б. 85.
- Уэст, б. 51.
- Уэст, б. 52.
