Nyam a Yamba a mbang a yom

Әсирлер бойы Аллаҳ Патшалығы

Сиздиң ойыңызға не келеди «патша», «султан», «император» ямаса «ҳүкимдар» сыяқлы сөзлерди еситкенде? Бул сөзлер ҳүкимдар, яғный белгили бир мәмлекет ямаса халық үстинен ҳүкими бар адам мәнисинде кең таралған.

Библияда «Аллаҳ патшалығы» сөзи ҳүкимдарлық ҳәм басқарыў менен байланыслы. Онда биз Аллаҳтың еки түрли басқарыўын көремиз. Бириншиси Аллаҳтың барлық нәрсе үстинен абсолют ҳүкимдарлығын көрсетеди. Жаратыўшы сыпатында Ол тарийх бойы барлық ўақыяларды қадағалайды, ҳәм ақыр ақыбетте барлық нәрсе Оның қәлеўин, яғный кеңесин орынлаў ушын бирге ислейди. Ол Өз жаратылғанларына белгили шегараларда өз қәлеўлерин әмелге асырыўға имканият береди, бирақ Ол абсолют қадағалаўға ийе. Екиншиси Аллаҳтың Өз пуқаралары үстинен тиккелей басқарыўын көрсетеди. Бул «теократия» деп аталады, «тео» Аллаҳты, ал «кратия» «ҳүкимдарлықты» аңлатады. Керсинше, «демократия» «халықтың ҳүкимдарлығын» дегенди аңлатады. Биз Библияда Аллаҳтың теократиялық ҳүкимдарлығының жети басқышын бақлаўымыз мүмкин. Оларды бирге қарастырайық.

1-басқыш: Адам бағда

Библияның биринши бапларында биз Аллаҳтың инсаниятты жаратқаны ҳәм оларға былай деп айтып, берекет бергени ҳаққында оқыймыз: «Мийўели болың ҳәм көбейдиң, жерди толтырың ҳәм оны бағындырың, ҳәм теңиз балықлары үстинен, ҳәм аспан қуслары үстинен, ҳәм жер жүзинде ҳәрекет ететуғын ҳәр бир тири жанлық үстинен ҳүким сүриң» (Баслаў 1:28 ESV). Аллаҳтың теократиялық ҳүкимдарлығының биринши басқышы Едем бағында пайда болды, онда Аллаҳ Адамды Өзиниң ўәкили сыпатында барлық жаратылыс үстинен ҳүким сүриўге қойды. Өкинишке орай, бул биринши ҳүкимдар, Адам, Аллаҳқа бойсынбағанда ҳәм жаратылыс үстинен ҳүкимдарлығын жоғалтқанда сәтсизликке ушырады (Баслаў 3). Содан кейин Аллаҳ Адам жоғалтқан нәрсени қайта тиклеў ушын келешекте басқа бир Ҳүкимдардың келиўи ҳаққында ўәде берди (15-аят).

2-басқыш: Нӯҳ топан суўдан кейин

Нӯҳтың ҳикаясында биз жаңа басламаны көремиз, оның дәўириндеги топан суў оны ҳәм оның шаңарағынан басқа барлық инсаниятты жоқ еткеннен кейин. Аллаҳ Нӯҳты басқа жаратылғанлар үстинен ҳүкимдар етти (9:2-4) ҳәм оған қанхорларға жаза қолланыўға ҳүкимдарлық берди (5-6-аятлар). Бирақ, Нӯҳ өзин басқарыўда сәтсизликке ушырады, ҳәм ол «мас болып, шатырында жалаңаш жатты» (21-аят). Одан кейин көп ҳүкимдарлар келди, ҳәм олардың патшалықлары әдалатсызлық ҳәм зорлық пенен булғанған еди. Инсаният Ҳаўаға ўәде етилген сол кәмил Ҳүкимдарды аңсаўды даўам еттирди.

3-басқыш: Исраил балалары

Инсаният Аллаҳтан алысласқанда, Ол Өз ҳүкимдарлығын бир халық арқалы көрсетиўге қарар етти, сол миллет үстинен Өз теократиялық ҳүкимдарлығын орнатып (Шығыў 15:18). Аллаҳ Ибраҳимдеги Исраил балаларын таңлады (Баслаў 12; 21:12). Олар Мысырда қул болғанда, Ол оларды Өзиниң әскери болыў ушын қулликтен азат етти (Екинши Заң 7:6-8-ди қараң), оларды Қанаан жеринен гүнаны жоқ етиў ушын қолланды. Сонлықтан биз сол қуллардың «Исраил әскери» болғаны ҳаққында оқыймыз (14:19). Олардың Патшасы сыпатында, Аллаҳ оларға турмысын басқарыў ушын нызам берди, ҳәм Ол оларға Өзиниң олар арасында жасаўы ушын шатыр қурыўды буйырды.

Исраил балалары Муса, Ешуа ҳәм одан кейин жасаған ақсақаллар дәўиринде Аллаҳқа хызмет етти (Ҳакимлер 2:7). Бирақ, олар ҳакимлер дәўиринде адасыўды баслады, ҳәм олар Аллаҳтың патшалығын бийкар етип, патша талап еткенге шекем бара-бара жаманласты. Олар Самуелге былай деди: «Енди бизге барлық миллетлер сыяқлы бизди ҳүким ететуғын патша тайынла» (1 Самуел 8:5). Халықтың талабына жуўап ретинде, Аллаҳ Өзиниң пайғамбары Самуелге былай деди: «Халықтың айтқан барлық нәрсесине қулақ сал, себеби олар сени емес, ал Мени өзлерине патша болыўдан бас тартты» (7-аят). Нәтийжеде, Аллаҳ оларға өз қәлеўлерине сай адамды, Саулды патша сыпатында берди. Саул кейин ала өз сәтсизлиги себепли бийкар етилди (Ҳәўарийлердиң ислери 13:21-22).

4-басқыш: Даўыт патшалығы

Аллаҳтың басынан баслап режеси Патшаның Яҳуда қәбилесинен келиўи еди (1 Жылнамалар 5:2; Баслаў 49:10). Соған муўапық, Ол Өз халқына Даўытты патша сыпатында берди, Аллаҳ патшалығының жаңа басқышын баслаў ушын. Даўыт ҳәм оның әўладларының ҳүкимранлығы дәўиринде биз «Хожаның патшалығы» (1 Жылнамалар 28:5) ҳәм «Хожаның тахты» (29:23) ҳаққында оқыймыз, себеби Аллаҳ сол патшалар арқалы ҳүким сүрип атырған еди. Даўыт буны былай деп айтқанда түсинди: «Сеники, я Хожа, уллылық ҳәм күш ҳәм даңқ ҳәм жеңис ҳәм уллылық, себеби аспанда ҳәм жерде болған барлық нәрсе Сеники. Сеники патшалық, я Хожа, ҳәм Сен барлық нәрседен жоқары бас сыпатында көтерилгенсең. Байлық ҳәм ҳүрмет Сеннен келеди, ҳәм Сен барлық нәрсе үстинен ҳүким сүресең. Сениң қолыңда күш ҳәм қудирет бар, ҳәм Сениң қолыңда барлық нәрсени уллы етиў ҳәм күш бериў бар» (11-12-аятлар).

Бул басқышта, Сулайманның ҳүкимранлығының дәслепки жыллары Хожамыз Ийсаның келешектеги патшалығының әдеўир сүўрети еди. Бирақ, Даўыттың улы Сулайманнан баслап, биз патшаларда биринен кейин бири сәтсизликке ушырағанын көремиз, Аллаҳ миллетти Бабыл тутқынлығы арқалы жазалағанға шекем.

5-басқыш: Ийса, Яҳудийлердиң Патшасы

Жаңа Ўәсияттың биринши аяты Патшаны Оның шежиресин белгилеў арқалы жәриялайды: «Ийса Мәсихтиң, Даўыттың улының, Ибраҳимниң улының шежире китабы» (Матфей 1:1). Матфей әдетте «Патшаның Инжили» деп аталады, себеби ол Хожа Ийсаның патшалығының ҳәр түрли аспектлерин қамтыйды. Биз Оның шежиреси (Матфей 1), Оның туўылыўы ушын пайда болған өзгеше жулдыз (Матфей 2), ҳәм патшалықты жәриялаған Оның алдыннан жүриўшиси: Юханна Шомылдырыўшы (Матфей 3:2) ҳаққында оқыймыз. Ҳақыйқый Патша сыпатында, Ийса Мухаддес Рух тәрепинен майланды, Ески Ўәсияттағы патшалар сыяқлы май менен емес (16-17-аятлар).

Таўдағы ўағызда Хожа Ийса патшалықтың принциплерин ўағызлады (Матфей 5–7). Кейин ала, Оның шәкиртлери патшалықтың жақсы хабарын тарқатты (10:5-7). Хожа сондай-ақ кеселлик, тәбият, жинлер ҳәм ҳәтте өлим үстинен Өзиниң үстинлигин тастыйықлаў ушын көп мөжизалар көрсетти, Оның Ески Ўәсиятта ўәде етилген Патша екенлигин тастыйықлады (Ишая 35:5-6, 42:6-7).

Патшалықты орнатыў ушын әҳмийетли шартлар халықтың еситиўи ҳәм тәўбе етиўи еди (Матфей 3:1-12, 4:17,23, 10:5-7, 11:12-14). Тәўбе етиў орнына, яҳудий басшылары Хожа Ийсаны Велзебул арқалы жинлерди қуўып шығарды деп айыплады (12:24), ҳәм бул оларды Мухаддес Рухқа қарсы сөйлеўдиң кеширилмес гүнасына қойды (32-аят). Бул олардың Ийсаны Патша сыпатында бийкар етиўиниң абсолют жәриясы еди.

6-басқыш: Сырлы Патшалық

Яҳудийлер өз Патшасын бийкар еткеннен кейин, Хожа Өз шәкиртлерине «аспан патшалығының сырларын» жәриялады (Матфей 13:11). Хожа Матфей 13-те айтқан мысаллар бизге Оның бүгинги патшалығының жақсы сүўретлерин береди. Бул мысаллардан биз Патшаның көринип турмағанын, бирақ Оның пуқараларының ҳәзир де Оның изинен барып атырғанын жуўмақлаўымыз мүмкин (28:18-20).

Бул патшалықтың көлеми пүткил дүнья, Исраил миллети менен шекленбеген. Сонлықтан биз Хожаның мысаллардың бирин түсиндириўинде былай деп оқыймыз: «егинлик дүнья» (13:38). Буннан тысқары, патшалықтың бул басқышы Аллаҳтың узақ сабырлығы менен характерленеди, сонлықтан биз патшалықтағы жаманлық ҳәм жаманлық қылыўшылар ҳаққында оқыймыз (24,30-33-аятлар).

Шерков ҳәм Аллаҳ патшалығы арасындағы айырмашылыққа итибар бериң. Аллаҳ патшалығы өзиниң ҳәзирги сырлы басқышында Ийса Хожа деп дәлеллеген ҳәр бир адамды, ҳәтте ҳақыйқый мүмин болмағанларды да қамтыйды. Бул Мәсихшимен деп дәлеллеген ҳәр бир адамды, соның ишинде жаманлық қылыўшыларды да қамтыйды. Екинши жағынан, ҳақыйқый Шерков тек ғана ҳақыйқый мүминлерди қамтыйды – олардың турмысы Ийсаның олардың Хожасы екенлигин тастыйықлайды. Биз Шерков Аллаҳ патшалығының бир бөлеги деп айта аламыз, бирақ Аллаҳ патшалығы Аллаҳтың ҳақыйқый Шерковында болмаған басқаларды да қамтыйды.

7-басқыш: Әдебий Патшалық

Бул келешектеги басқыш, Ийса дүнья үстинен ҳүким сүриўге келип, Аллаҳтың басынан баслап ойында болған ҳақыйқый теократиялық ҳүкимдарлықты орнатқанда. Оның патшалығы пүткил жер жүзи ушын азап-ақыр дәўиринен алдын болады (Матфей 24–25).

Аллаҳтың Сүйикли Улының Патшалығы

Биз ҳәммемиз Шайтанның қуллары болып туўылғанбыз ҳәм оның ҳүкимдарлығы астында жасаймыз. Биз исеним менен келип, Хожа Ийсаға исенгенимизде, ҳәўарий жазған нәрседен ләззет аламыз:

Ол бизди қараңғылық ҳүкимдарлығынан қутқарды ҳәм Өзиниң сүйикли Улының патшалығына өткерди (Колосалықлар 1:13). Сиз бул трансформацияны пуқаралықтың өзгериўи, ямаса жақсырақ турмысқа өзгериў деп атаўыңыз мүмкин. Сиз бул өзгериўди бастан кеширдиңиз бе? Егер жоқ болса, ҳәзир кеш болмай турып ўақыт келди.

Никодимниң Ийсаға айтқан сөзинде: «Сен Аллаҳтан келген муғаллимсең», – ол патшалықты көрмегени ҳәм Хожаның ким екенлигин, Оның Патша екенлигин ҳақыйқатында билмегениниң дәлийли бар. Аллаҳ патшалығы сол жерде еди, бирақ ол оны көрмеди, сонлықтан Хожа оның Аллаҳ патшалығында үлеси болыўы ямаса ҳәтте оны көриўи ушын зәрүр болған нәрсени айтты: