Toylar hám Estelikler
Hár bir adamnıń úyinde keminde bir kalendar bar. Sonday-aq, stolıńızda kúndelikli kestesińiz hám telefonıńızda cifrlı járdemshińiz bolıwı múmkin. Hesh kim ushırasıwdı umıtqısı kelmeydi! Biraq bizlerdiń eń jaqsı háreketlerimize qaramastan, eń áhmiyetli nárselerdiń geybirleri yadımızdan shıǵıp ketedi.
Quday bizlerdiń hálsizliklerimizdi biledi hám usı sebepli Ol Óz xalqına áhmiyetli nárselerdi eslep qalıwǵa járdem beredi. Bunıń eń jaqsı mısallarınıń biri Leviler 23-den kelip shıǵadı, onda Rabbimiz Óz jerdegi xalqına jeti arnawlı bayram berdi. Olar «Yehovanıń Toyları» dep ataladı. Olar tek ǵana Yahudiy xalqına Óz Qudayın esletiw ushın xızmet etken joq, bálkim olar Jańa Ósiyette hár bir múmin ushın ruwxıy haqıyqatlıqlardıń súwretlemeleri sıpatında da kórsetilgen.
Eslewge Tayar
Izrail balaları Mısırdan qutqarılǵannan keyin bir neshe hápteden soń olar Sinay shóline jetti (Shıǵıw 19:1), onda olar derlik bir jıl qaldı (Sanlar 10:11-13 qarań). Sol waqıtta Quday Musaǵa On buyrıqtı hám shayırxana, ruxanıylıq xızmeti hám túrli qurbanlıqlar haqqında kóp tolıq kórsetpeler berdi. Sol kórsetpeler arasında Rabbimiz «Meniń toylarım» (Leviler 23:2 NKJV) dep ataǵan jeti jıllıq waqıyalardı súwretleytuǵın nızamlar bar edi.1 Xalıqqa toylardı muqaddes jıyılıslar (jıyılıslar yamasa shaqırıwlar) sıpatında járiyalaw buyırıldı. Bul waqıyalar milliy, «ádetiy jumıs joq» (23:7,8,21,25,28,35,36) kúnleri hám keleshek áwladlar ushın belgiler edi. Hár bir kún arnawlı joybarlawdı talap etti, bul ádetiy isler Qudaydıń húrmetine boysınıwı kerek degen mánisti bildirdi.
Bul toylardıń barlıǵı (Paskadan hám Ashıtqısız Nan Toyınan basqa) olar hesh qashan bayramlanǵanınan ádewir aldın tolıq súwretlengenin eslep ótiwge arziydi. Rabbimiz adamlarǵa umıtıp qalıwdan aldın eslewge tayarlap atır edi! Bul bizlerdiń ómirimizdagi hár qanday ruwxıy basqıshqa qatnıslı jaqsı sabaq. Múminler Izraillikler sıyaqlı qadaǵalawlarǵa boysınıwı shárt bolmasa da, Qudaydıń kim ekenligin hám Onıń ne islegenin eslewge járdem beretuǵın iskerliklerdi izlew ruwxıy jaqtan paydalı.
Ulıwma Kórinis
Leviler 23-tegi toylar baslanadı Paska. Quday Paska bayramı ótkeriletuǵın ay Izrail ushın jıldıń birinshi ayı bolıwı kerek ekenligin kórsetken edi (Shıǵıw 12:2), sebebi bul olardıń Mısırda ólimnen qutqarılıwın bildiretuǵın edi. Minnetsiz qozınıń qanı olardı húkimnen saqlap qalǵan jabıw edi. Bunıń menen tıǵız baylanıslı bolǵan Ashıtqısız Nan Toyı, ol Paskadan keyingi kúni baslandı. Bul bir háptelik toy dawamında nan pisiriwde hesh qanday ashıtqı yamasa xamir qosıwǵa yamasa úylerde saqlawǵa ruqsat etilmedi.
Sol hápteniń ishinde qaysı bir kúni Shabbat kúni bolatuǵın edi; hám «Shabbat kúnińen keyingi kúni» (23:11) – ashıtqısız nan háptesi dawamında qaysı kúni bolıwına qaramastan – úshinshi toy ótkeriletuǵın edi. Bul waqıya, yaǵnıy Birinshi Miyeleler Toyı, Izrail óz jerinde bolǵanda arpa orımınıń baslanıwın belgileytuǵın edi. Sol birinshi arpa baylamları Rabbimizdiń aldına, sonday-aq qosımsha qurbanlıqlar menen birge usınılǵanǵa shekem hesh kimge orımnan jewge ruqsat etilmedi. Bul toydan keyin jeti tolıq hápteler kalendarda belgilendi; hám keyin, bir kúnnen soń, Birinshi Miyeleler Toyınan keyingi ellinshi kúni, yaǵnıy Pentekost Toyı ótkerildi. Bul da orım bayramı edi – bul sapar birinshi orılǵan biydaydıń. Bul waqıyada oraylıq qurbanlıq eki nan edi, olar ashıtqı menen pisirilgen edi. Jáne de, bul toyǵa haywan qurbanlıqları hám basqa qurbanlıqlar qosıldı.
Bir neshe tınısh aydan keyin jetinshi ayda jáne úsh toy belgilendi, ol ayınıń birinshi kúninen baslandı, yaǵnıy Karnaylar Toyı. Karnaylardıń dawısı dem alıw kúnin bildirdi hám xalıqtı muqaddes jıyılısqa shaqırdı. On kúnnen keyin olar Kúnádi Ótem Kúnin (búgin «Yom Kippur» dep eslenedi) ótkerdi, bul Quday ushın eń ullı saltanatlı waqıya edi. Tek ǵana bul kúni bas ruxanıy kelisim sandıǵınıń aldında eń muqaddes orınǵa kiretuǵın edi, arnawlı qurbanlıqlar hám moyınlawlar ushın tolıq talaplarǵa boysınıp (Leviler 16). Bul eń tereń qayǵı hám azap kúni edi, hám Rabbimiz bul bayramdı itibarǵa almaǵan hár bir adam Izrail xalqınan kesip taslanatuǵının wáde etti.
Aqırında, sol ayınıń on besinshi kúni xalıq bir háptelik Shayırxanalar Toyınbayramladı, onda kúndelikli qurbanlıqlar hám túrli terek putaqlarınan islengen shańaraq shayırxanaları yamasa búrkeler qurıldı. Bul Izrail toylar kalendarı ushın sáykes juwmaq edi, sebebi bul bayram xalıqqa Mısırdan qutqarılıwın esletetuǵın edi, olar qullıq jerinen ketip atırǵanda usıǵan uqsas turar jaylarda jasaǵan edi (23:42-43).
Izrail shańaraqları bul toylardı ózleriniń ádetiy kúndelikli turmısına sáykeslestire almaytuǵının eslep ótiń. Bul turmıstı ózgertetuǵın waqıyalar edi, bul áhmiyetli nárse bolıp atırǵanın anıq kórsetetuǵın edi. Bunnan tısqarı, bul toylar ruwxıy «qosımsha» emes edi. Izraillikler qosımsha erkin sawǵalar hám qurbanlıqlar alıp keliwi múmkin edi (23:38), biraq bul waqıyalar olardıń Qudaydıń xalqı sıpatındaǵı kimliginiń tiykarı edi. Bul pikirdi bekkemlew ushın Rabbimiz hár bir er adamǵa jılına úsh ret Ierusalimge Ashıtqısız Nan Toyı, Pentekost (sonday-aq «hápteler toyı» dep te ataladı) hám Shayırxanalar Toyın ótkeriw ushın sayaxat etiwdi talap etti (Ekinshi Nızam 16:16). Bizler Rabbimizdi húrmetlew ushın kúndelikli ádetlerimizdi ózgertiwge tayarmız ba?
Ashkaralanǵan Kóleńkeler
Geyde sırtqa shıqqanımızda bizler ózimizge qaray kelip atırǵan adamlar kóleńkelerin kóremiz, olar bizler olardı kórgenimizden aldın olardıń bar ekenligin ashkaralaydı. Múmin ushın bul bayramlar sol kóleńkeler sıyaqlı, sebebi olar úlkenirek haqıyqatlıqqa isharat etedi – «zat Mesihtińki» (Koloseliler 2:16-17). Jańa Ósiyet Qudaydıń Ózi tárepinen toylarǵa ornatılǵan ruwxıy mánisti túsiniwge járdem beredi. Pútkil túsindirmeler bul temadı paydalı túrde izertlegen,2 biraq bul jerde geybir tiykarǵı punktlerdiń qısqasha juwmaǵı berilgen:
Paska Rabbimiz Isanıń tańqalarlıq súwreti, Onıń qımbatlı qanı, minnetsiz qozı sıyaqlı, bizlerdi Qudaydıń húkiminen qorǵaydı (1 Pyotr 1:18-19; 1 Korinfliler 5:7). Oǵan sıyınıw hár bir múminniń isenim sayaxatınıń baslanǵısh noqatı. Bunnan tısqarı, Paska Rabbimizdiń Keshki Awqatına anıq sáykes kelmese de, ol bizlerge eslewdiń qádirin kórsetedi. Ol bizlerge Óz denesin qalay bergenin hám bizler ushın qanın qalay tókkenin eslewdi soradı. Bul imtiyazdan lázzet alayıq!
- Mesihti Paska Qozımız sıpatında moyınlaǵannan keyin, bizlerge ashıtqısız nan toyın morallıqta da, táliymatta da «saqlaw» buyırılǵan (1 Korinfliler 5:6-8; Galatiyalılar 5:1-9). Korinfte jamanlıq hám zúlimliktiń ashıtqısı shın júreklilik hám haqıyqatlıq penen almastırılıwı kerek edi. Galatiyada jaman táliymattıń ashıtqısı múminlerdi nızamǵa boysınıw hám maqtanıshqa bayladı, al olar erkinlik hám isenim menen xarakterleniwleri kerek edi.
- Bunıń menen tıǵız baylanıslı, Birinshi Miyeleler Toyı Mesihtiń tiriliwiniń haqıyqatlıǵın usınadı. Jerge egilgen urıq jer ústinde miywe beretuǵın orım berdi (Yuxanna 12:24 salıstırıń). Birinshi miyelelerdi usınıw – bul kútilgen orımdı Qudayǵa usınıw hám ol áli keletuǵın qosımsha orımnıń wádesin óz ishine aladı. Usılayınsha Mesi tiriliwdiń birinshi miyeleleri, hám Onıń jeńisinde bizler ólimnen hám qábirden ózimizdiń tolıq qutqarılıwımızdı túsinemiz (1 Korinfliler 15:20-23). «Men jasaytuǵınlıqtan, sizler de jasaysızlar,» dedi Ol Óz shákirtlerine (Yuxanna 14:19). Rabbimizdiń Paskadan keyingi kúni krestke barıp, Shabbat kúni qábirde qalǵanın, hám hápteniń birinshi kúni tirilgenin – bul bayramǵa anıq sáykes kelgenin kóriw tańqalarlıq!
- Onıń tiriliwinen elli kún ótkennen keyin, Pentekost kúni, Shirkewdiń qáliplesiwi boldı (Húkimler 2). Shirkew dáwiriniń sırlı tárepi sonda, Yahudiyler de, Basqa milletler de Muqaddes Ruwx tárepinen biriktirilgen (Efesseliler 2:11-18; 1 Korinfliler 12:13). Tereń minnetdarshılıq penen bizler bul birlikti Pentekostta birge usınılǵan eki nanda kóre alamız – gúnáhiń ashıtqısı bir waqıtları aktiv bolǵan, biraq endi olar pisirilgen hám ashıtqınıń tásiri toqtatılǵan nanlar. Haqıyqat Sózi menen qayta tuwılǵan múminler Qudaydıń jaratılısınıń birinshi miyeleleri sıyaqlı, olar bir kúni Mesihtiń isi arqalı Oǵan tolıq jarastırıladı (Koloseliler 1:20). Bunnan tısqarı, Mesi tirilgenindey, bizler de tiriliw ómiriniń minezinde júriwimiz kerek (Rimlikler 6:4).
- Pentekosttan keyingi kalendardaǵı tınısh aylar bizlerge házirgi Shirkew dáwirin esletiw múmkin, bunda haqıyqıy dán Rabbimizdi izlegenlerdiń barlıǵı tárepinen jıynaladı hám lázzetlenedi (Leviler 23:22 qarań). Hátte eń kámbaǵal gúnákarlar da Ómir Nanında tolıq qanaatlanıw tabıwı múmkin, hám keyin Onıń ómir beretuǵın xabarınıń bir neshe awızın (Rut 2:16 qarań) onı tıńlawǵa mútáj bolǵanlar menen bólesiwi múmkin!
- Jetinshi aydaǵı úsh toy áli keleshek waqıyalar. Karnaylar Izrail saylanǵanların óz jerlerine shın mániste ullı muqaddes jıyılıs ushın qaytıwǵa shaqıradı. Izrail xalqı 1948-jılı siyasiy jaqtan qayta qáliplesken bolsa da, áli keletuǵın qayta jıynalıw Rabbimizge shın ruwxıy qaytıwdı óz ishine aladı (Ishaya 27:12-13). Bul kontekstte karnaylar Qudaydıń jerdegi xalqına shaqırıq sıpatında eń jaqsı túsindiriledi; biraq olarda múminler sol aqırǵı karnaydıń jańǵırıǵın da esitiwi múmkin – Rapturede «bizlerdiń Oǵan jıynalıwımız» (2 Tesalonikalılar 2:1; 1 Tesalonikalılar 4:16-17) – bizlerdi Rabbimiz benen máńgilikke biriktiredi.
- Izrail Jerge qaytqannan keyin, Mesi dańq penen payda boladı! Biraq Onıń payda bolıwı dáslep Kúnádi Ótem Kúnine sáykes keledi, bunda Izrail xalqı qayǵı menen janların azaplaydı, sebebi olar ózleriniń Mesiyasınıń aldın biykar etken adam ekenligin túsinetuǵın boladı (Zaxariya 12:10-13:1). Gúnáhiń artıqsha gúnákarlıǵın biliw ruwxıy jaqtan paydalı (Rimlikler 7:13), biraq tirilgen Rabbimiz onı tolıq sheshkenin túsinip (Leviler 16:15-22).
- Aqırında Mesihtiń patshalıǵında Izrail ushın tınıshlıq hám tınıshlıqtıń máńgilik shárayatları boladı, sonlıqtan olar Shayırxanalar Toyı waqıtındaǵıday qáwipsiz jasay aladı, bunda «hesh kim olardı qorqıtpaydı» (Mika 4:1-8, ásirese 4-ayat). Házirgi Shirkew dáwiriniń múminleri de Onıń tınıshlıǵına kiriwdi kútiwi múmkin, bunda bizlerdiń barlıq qıyınshılıqlarımız tamamlanadı hám bizler Rabbimiz benen birge bolamız (Evreyler 4:3-10; 2 Tesalonikalılar 1:6-10).
- Yehovanıń toylarınan Qudaydıń jerdegi hár bir xalqına tásir etken húkimet, quwanısh hám eslew tonı keldi. Jańa Ósiyette parallelleler anıq súwretlengenligi sebepli, olar haqqında oylaw búgin bizler ushın da ruwxıy payda beretuǵınına isenimli bolamız. Injildiń «úsh jetilik» leriniń biri sıpatında (Matta 13-tegi jeti patshalıq mısalı hám Ashkaralaw 2-3-tegi jeti shirkew menen birge), bul toylar bizlerge Qudaydıń jolların hám islerin eslewge hám qádirlewge járdem beredi.
ESLETPE
- Shabbat bul bapqa basshılıq etedi hám geyde segizinshi toy dep esaplanadı, biraq Leviler 23:4-te tabılǵan ekinshi kirisiw onıń óz aldına bir klassqa tiyisli ekenligin kórsetedi.
- Bul kitaplardıń ekewi Yehovanıń Jeti Toyı G. C. Willis tárepinen hám Yehovanıń Toyları John Ritchie tárepinen – ekewi de Believers Bookshelf (www.bbusa.org) hám basqa jerlerde bar.
