«Bizdiń Rabbımız Isa, bizdiń qılmıslarımız ushın berilgen hám bizdiń ádilleniwimiz ushın tiriltilgen... Sonlıqtan, máseklik penbe ádillengen soń, Rabbımız Isa Máseklik arqalı Xuday menen tınıshlıqqa iye boldıq.» —Romalıqlar 4:24-5:1 JND
Rabbımız Isa, Xudaydıń Ulı, islegen isi sonlıqtan úlken hám keń qamtılı bolǵanlıqtan, Xudaydıń Sózi onı súwretlew ushın bir qatar túrli terminlerdi qollanadı hám bul Oǵan isengenler ushın bereketke alıp keledi. Rabbımız Isanı bilgenlerimiz ushın, bul sózlerdiń mánisin izlew hám olardıń Rabbımız Isa hám Onıń Golgata krestindegi ájayıp isi haqqında ne úyreterin bilip alıw bizdiń quwanıshımız bolıwı kerek. Injilde qollanılǵan sonday terminlerdiń biri «ádilleniw».
Ádilleniw ne?
Bizdiń ádilleniwimizdiń eki tárepi bar ekenligin kóriw paydalı. Húkimetler 13:39 bir tárepin kórsetedi: «Hám Ol arqalı isengen hár bir adam, Musa nızamı arqalı ádilleniw múmkin bolmaǵan barlıq nárselerden ádillengen» (KJV). Biz ádillengenimizde, bizge qarsı bolǵan hár bir ayıptan tolıq tazalanǵan bolamız. Elshi Pawıl bul nızam boyınsha múmkin emes ekenligin kórsetedi (biz bunı keyinirek tolıǵıraq kórip shıǵamız). Biraq, nızam isley almaǵan nárseni Máseklik islegen. Biz «bárinen» ádillengenbiz hám Xuday ádillegenlerge qarsı bir de ayıplaw qalmaydı. «Xudaydıń saylaǵanlarına kim ayıplaw qoyadı? Ádillewshi Xuday» (Romalıqlar 8:33).
Ekinshi tárep Xuday aldındaǵı jańa ádil turımızdı óz ishine aladı. Bul 2 Korinfliler 5:21 de kórinedi: «Sebebi Ol, gúna bilmegen Onı bizler ushın gúna qıldı; bizler Onıń ishinde Xudaydıń ádilligi bolıwımız ushın.» Jańa Testament dáslepki jazılǵan grek tilinde, ádilleniw hám ádillik dep awdarılǵan sózler bir-birine jaqın baylanıslı. Xuday bizdi ádillekende, Ol bizdi ádil dep esaplaydı (Romalıqlar 4:3,5). Ádil dep esaplaw ne degen mánisti ańlatadı? Bul Xuday tárepinen Óz xarakterindegi barlıq nárselerge sáykes dep esaplaw – mısalı Onıń muhabbatı hám muqaddesligi, Onıń meyirimi hám haqıyqatı. Bul Máseklik islegen iske tiykarlanǵan Xuday aldındaǵı turımızdıń, yamasa pozitsiyamızdıń haqıyqatın óz ishine aladı. Bizdiń kúndelikli turmısımızdaǵı haqıyqıy jaǵdayımız basqa másele.
Keshirim hám ádilleniw arasındaǵı ayırmashılıq ne?
Xudaydıń meyirimi menen isengen adam ádillengen de, keshirilgen de boladı. Biraq, bul terminler birdey mánisti ańlatpaydı. Aytayıq, bank maǵan 10 000 dollar qarz berdi, biraq waqıtı kelgende men qarzımdı tóley almadım. Eger bank meniń qarzımdı keshirse, qarzımdı tóley almaǵanım ushın jazam joq etiledi. Men keshirilgenmen. Eger kimdir bankke barıp meniń ushın qarzımdı tólese, onda men qarzımdıń ádillengen bolaman. Tek ǵana jaza joq etilmeydi, bálki qarzıń ózi tolıq qanaatlandırılǵan boladı. Ádilleniw tek ǵana keshirilgenlikten de asıp túsedi.
Injilde, Máseklik islegen is Xudayǵa ekewin de erkin beriwge múmkinshilik beredi. Isengen adam keshirilgen, sebebi Máseklik óz gúnáları ushın múnásip jazanı basqan (Efisliler 1:7). Hám qarz Rabbımız Isanıń kresttegi isi menen tolıq tólenilgenligi sebepli, isengen adam ózine qarsı bolǵan hár bir ayıptan ádillengen (Húkimetler 13:39).
Xuday kimdi ádilleydi?
Xudaydıń kimdi ádillewshi ekenligin oylaǵanımızda, Onıń meyiriminiń baylıǵına tań qalıwımız múmkin (Efisliler 1:7). Ol «jaqsı» yamasa «moralıq jaqtan durıs» adamlardı ádilleyme? «Diniy» adamlar haqqında ne? Ol «jaqsı isleri jaman islerinen kóp» bolǵanlardı ádilleyme? Joq. Xudaydıń Sózi bizge Xudaydıń «gúnákarlardı ádillewshi» ekenligin aytadı (Romalıqlar 4:5 jnd). Ayıplı, buzılǵan gúnákarlardı alıp, Ol olardı hár bir ayıplawdan tazalaydı hám Óz aldında ádil turǵızadı. Biraq, ádilleniw ushın biz Xuday aldındaǵı joǵalǵan hám ayıplı jaǵdayımızdı tán alıwımız kerek. Biz gúnákar ekenligimizdi hám Xudaydıń jazası astında ekenligimizdi moyınlawımız kerek. Bunı tán alıp, biz Máseklikke isenim menen qayta alamız hám Onıń isi sebepli – Ol biz múnásip bolǵan jaza ornında turǵanlıǵı sebepli – Xuday bizdi ádil túrde ádillewge qábiletli ekenligin tán alamız. «Biraq islemeytuǵın, biraq gúnákarlardı ádillewshige isengen adamǵa, onıń isenimi ádillik dep esaplanadı» (Romalıqlar 4:5 KJV).
Rabbımız Isa ne islegenin oylaǵanımızda, Oǵan maqtaw hám tabınıwımız múmkin!
Biz qalay ádillengenbiz?
Bul sorawǵa juwap beriwde, bizdiń ádilleniwimizge úsh tárep qatnasatuǵının kóriw paydalı. Birinshiden, Injil bizdiń «Onıń [Xudaydıń] meyirimi menen, Isa Máseklik arqalı bolǵan qutqarıw arqalı erkin ádillengenligimizdi» aytadı (Romalıqlar 3:24). Biz kórgenimizdey, ádillewshi Xuday. Ol bizdiń ádilleniwimizdiń deregi Biz Onıń meyirimi menen – Onıń múnásip bolmaǵan jaqsılıǵı menen ádillengenbiz. Biz bunı múnásip bolıw ushın islegen yamasa isley alatuǵın hesh nársemiz joq. Ol bunı barlıq isengenlerge erkin beredi, bizge hesh qanday qárejetsiz, biraq Ózine hám Óziniń bereketli Ulına úlken qárejet penen.
Ekinshiden, biz «Onıń [Másekliktiń] qanı menen ádillengenligimizdi» oqıymız (Romalıqlar 5:9). Bul bizdiń ádilleniwimizdiń tiykarı (negizi). Eski Testamentta biz «etniń ómiri qanda» ekenligin oqıymız (Levitler 17:11). Tógilgen qan ólimde berilgen ómirdi ańlatadı. Sonlıqtan, Rabbımız Isa Másekliktiń ólimi arqalı biz ádillengenbiz. Ol bizdiń qılmıslarımız ushın berilgen, bizdiń gúnálarımız ushın Xudaydıń jazasına shıdamlılıq kórsetken, hám keyin Xuday tárepinen bizdiń ádilleniwimiz ushın qayta tiriltilgen, barlıq gúnálarımızdıń tolıq sheshilgenliginiń dálili retinde (Romalıqlar 4:25). Ol isledi, sonlıqtan Xuday «ádil bolıwı hám Isanıń barlıq isengenlerin ádillewshi bolıwı» múmkin (Romalıqlar 3:26)!
Úshinshiden, biz «máseklik penbe ádillengenligimizdi» oqıymız (Romalıqlar 5:1). Bul bizdiń tárepimiz hám bizdiń ádilleniwimizdiń printsipi (talabı). Ibrahim biz ushın úlgi: «Ibrahim Xudayǵa isendi hám bul oǵan ádillik dep esaplandı» (Romalıqlar 4:3). Sonlıqtan biz ushın: «Islemeytuǵın, biraq gúnákarlardı ádillewshige isengen adamǵa, onıń isenimi ádillik dep esaplanadı» (Romalıqlar 4:5). Bizdiń bólegimiz tek ǵana Rabbımız Isa Másekliktiń «Injilge sáykes bizdiń gúnálarımız ushın ólgenin, jerlengenin hám Injilge sáykes úshinshi kúni qayta tirilgenin» iseniw (1 Korinfliler 15:3-4). Xudaydıń Ulı Ózi kresttegi azaplarınıń sońında «Bitti» (Yuhanna 19:30) dep aytqanlıqtan, biz ne isley alamız? Bizdiń bólegimiz tek ǵana barlıq nárse islengenine iseniw.
Úlken keshe haqqındaǵı mısaldaǵıday, búgin de «Kelińler; sebebi barlıq nárse tayın» (Luka 14:17) degen dawıs shıǵıp tur. Mısaldıń ózinde tek ǵana shaqırılǵanlardıń juwabı kerek edi. Xabardı qabıl etpegen yamasa itibar bermegenler ózleriniń bas tartıwlarınıń aqıbetlerin tartıwǵa májbúr boldı. Biraq isengenler hám keshege kelgenler tayınlanǵan barlıq bereketlerden lázzetlendi. Injilde de sonday. Barlıq nárse tayınlanǵan: Sebebi biz kúshsiz bolǵanımızda, ózimizge járdem beriw ushın hesh nárse isley almaǵanımızda, Máseklik biz ushın – gúnákarlar ushın óldi (Romalıqlar 5:6). «Hám Ol arqalı isengen hár bir adam, Musa nızamı arqalı ádilleniw múmkin bolmaǵan barlıq nárselerden ádillengen» (Húkimetler 13:39).
Nızam haqqında ne?
Romalıqlar 3-4-bólimlerde nızam, isler yamasa súnetlew arqalı ádilleniw múmkin be degen soraw kóteriledi. Búgin de kóplegen adamlar birdey sorawǵa iye bolǵanlıqtan, Injil ne úyreterin kórip shıǵayıq.
Nızam arqalı ádilleniw múmkinshiligi haqqında, Xudaydıń Sózi bılay deydi: «Sonlıqtan nızam isleri menen hesh bir et Onıń [Xudaydıń] aldında ádillengen bolmaydı» (Romalıqlar 3:20). Bul ayattıń anıq aytıwınsha, biz nızam arqalı ádillengen bolmaymız. Onda nızamnıń maqseti ne? Ol tek ǵana Izrail balalarına, sonday-aq hár bir adamǵa, olardıń gúnákar ekenligin ashıp beriw ushın. «Sebebi nızam arqalı gúná bilimi bar» (Romalıqlar 3:20). Biz nızamnıń hesh qashan hesh kimdi aspanǵa alıp keliw ushın berilmegenligin túsiniwimiz kerek. Eger kimdir nızamdı saqlaǵan bolsa, olar tek ǵana jerde jasawdı dawam ettirer edi (Qarańız: Yestir 8:1 hám Luka 10:28). Nızam astında jasaǵan barlıq adamlar ólgenligi (tek ǵana aspanǵa alıp ketilgen Iliya bunnan tısqarı, biraq ol da gúnákar edi) «báriniń gúná islegenin hám Xudaydıń dańqınan kem bolǵanın» kórsetedi (Romalıqlar 3:23).
Injilde Xudaydıń insiyatqa nızamlı ádillik – yaǵnıy, nızamǵa tiykarlanǵan ádillik usınbaytuǵının kóriw áhmiyetli. Biraq Ol Óz ádilligin, nızamnan «tısqarı» yamasa bólek bolǵan Xudaydıń ádilligin usınadı (Romalıqlar 3:21). Gúnákarlar retinde biz Xudaydıń ádilligi bizdi Onıń muqaddes aldınan máńgilikke jabıwı kerek dep oylaǵan bolar edik. Tek ǵana Xudaydıń muqaddesligin hám ádilligin kórip, bizdiń aqıbetimiz máńgilik quwǵın bolıwı kerek edi. Biraq, Rabbımız Isa Másekliktiń kresttegi isi sonlıqtan úlken, Xudaydıń ádilligi endi barlıq isengenler ushın hám olardıń ústinde. Ol bizdiń ústimizde (Romalıqlar 3:22), tımsalda Xudaydıń aldında turǵan hám Eski Testamentta shatır quraǵan taxtalardıń ústindegi altın sıyaqlı (Shıǵıw 26:29). «Endi biz bilemiz, nızam ne aytqan bolsa, ol nızam astındaǵılarǵa aytadı: hár bir awız jabılsın hám pútkil dúnya Xuday aldında ayıplı bolsın. Sonlıqtan nızam isleri menen hesh bir et Onıń aldında ádillengen bolmaydı: sebebi nızam arqalı gúná bilimi bar. Biraq endi nızamsız Xudaydıń ádilligi kórsetilgen, nızam hám payǵambarlar tárepinen gúwalıq berilgen; yaǵnıy Isa Másekliktiń isenimi arqalı barlıq isengenlerge hám olardıń ústindegi Xudaydıń ádilligi» (Romalıqlar 3:19-22).
Isler haqqında ne?
Bizdiń nızam arqalı ádillengen emesligimiz anıq, biraq kimdir «Isler haqqında ne?» dep sorawı múmkin. Geybir adamlar jaqsı islerimiz jaman islerimizden kóp bolsa, muqaddes Xuday aldında turǵanımızda barlıq nárse jaqsı boladı dep isenedi. Bul isenim Xudaydıń Sózine sáykes kele me?
Birinshiden, bizde Eski Testamenttıń gúwalıǵı bar. Payǵambar Ishaya tek óz dáwiriniń adamları ushın emes, bálki biz ushın da jazdı: «biziń barlıq ádilliklerimiz kir shúberekler sıyaqlı» (Ishaya 64:6). Basqasha aytqanda, bizdi Xuday aldında ádil yamasa qabıl etetuǵın dep oylaǵan barlıq jaqsı islerimiz, Onıń aldında tek ǵana kir shúberekler sıyaqlı. Bul Luka 15-tegi ákesin taslap uzaq elge ketken israfshıl ulı haqqındaǵı mısalǵa uqsas. Ol qaytıp kelgende kir shúbereklerge kiyingen edi. Ol ózin ákesiniń úyine múnásip etiw ushın ne isley alar edi? Joq. Ol tek ǵana ákesine aspan aldında hám ákesiniń aldında gúná islegenin moyınlay alar edi. Keyin ákesi onıń ushın barlıq nárseni isledi, hám eń jaqsı shapan shúbereklerdiń ornın basqan.
Búgingi gúnákar ushın da sonday, Xuday menen durıs bolıw ushın isley alatuǵın jaqsı isler yamasa ádil háreketler joq. Xuday barlıq nárseni islew kerek. Hám, Onıń atına maqtawlar bolsın, Ol barlıq nárseni Óziniń dańqlı Ulı Golgata krestindegi sol bir boysınıw hám ádillik háreketi arqalı islegen (Romalıqlar 5:18-19)! Qaytıp kelgen ulına eń jaqsı shapan kiygizilgenindey, «Xudaydıń ádilligi» endi Máseklikke isengen barlıq adamlarǵa kiygizilgen.
Romalıqlar 4:5 bizge «islemeytuǵın, biraq isengen» adamnıń ádillengenligin hám onıń iseniminiń ádillik dep esaplanǵanın aytadı. Ibrahim taǵı da úlgi retinde berilgen (Romalıqlar 4:1-5). Hám Efisliler 2:8-9 da biz oqıymız: «Sebebi sizler meyirim menen isenim arqalı qutqarılǵansızlar... isler menen emes, hesh kim maqtanbasın.» Injil bizdiń qutqarıwımız da, ádilleniwimiz de óz islerimiz arqalı emes ekenligin anıq úyretedi. Eger sonday bolsa edi, bizde maqtanatuǵın nárse bolar edi. Onıń ornına, Xuday bizdi Óziniń súyikli Ulı menen maqtanıwımızdı qáleydi. Tek Ol ǵana barlıq tabınıwǵa hám maqtawǵa múnásip!
Súnetlew haqqında ne?
Keyin, geybir adamlar súnetlewdiń ádilleniwde roli bar ma dep sorawı múmkin? Biz bunı hár qanday diniy dástúr yamasa sacramenttı qosıw ushın keńeytiwimiz múmkin. Olardıń bizdi Xuday menen durıs etiwde qanday da bir bólegi bar ma? Injil bergen juwap anıq «joq».
Taǵı da, Ibrahim úlgi retinde berilgen (Romalıqlar 4:9-12). Keshirim hám ádilleniwdiń bereketleri Ibrahimǵa súnetlengennen keyin be yamasa aldın keldi me? Juwap anıq, ol aldın kelgen. Onıń isenimi Jarılıs 15-ke sáykes ádillik dep esaplandı, al ol Jarılıs 17-ge shekem súnetlenbegen edi.
Izrail balalarınıń tariyxı 1 Korinfliler 10-da eskertiw retinde berilgen. Mısırnan shıqqan kóplegen adamlar manna (ruwxıy azıq) jegen hám qıyadan suw (ruwxıy ishimlik) ishken, biraq olar shólde joq bolǵan. Sonlıqtan biz búgin de kimdir shomılıw hám Rabbımızdıń keshesine qatnasıwı múmkin, biraq eger olar gúnákarlardı ádillewshige isenmegen bolsa, olar ele de joǵalǵan.
Juwmaq
Biz tek ǵana isenim arqalı ádillengenbiz. Ózimizdi Xuday menen durıs etiw ushın isley alatuǵın hesh nársemiz joq. Biz Máseklik barlıq nárseni islegenine quwanamız! Ol bizdiń qılmıslarımız ushın berilgen hám bizdiń ádilleniwimiz ushın qayta tiriltilgen; sonlıqtan bizdiń barlıq maqtanıwımız Oǵan. Onda, isengenler retinde hám Onıń islegen isine juwap retinde, Onıń tez qaytıp keliwin kútip turǵanımızda, Onıń ushın jasawǵa umtılıq.
