Islam neshik??
Islam – Arabstanda Muhammad tárepinen tiykar salınǵan din. Ol Qurandı tiykar etedi, ol Allah tárepinen Jabrayıl perishte arqalı Ramazan ayında, Islamnıń muqaddes ayında, oǵan jetkerilgen dep aytıladı. «Ol Jabrayıl perishteniń ózin sońǵı hám eń abıraylı payǵambar dep ataytuǵınına isengen» (40). Islam Muhammadtı «Allahtıń elshisi» (128) dep járiyalaydı. Qurán Islamdaǵı eń joqarı húkimet, biraq onnan keyin Muhammadtıń «ne islegenin hám ne aytqanın» (94) óz ishine alǵan hádisler turadı.
Qaǵıydalar hám ámeliyatlar
Kanerler «Islamnıń tartımlılıǵı – bul dinge isenetuǵınlarǵa qatań, anıq qaǵıydalar hám ámeliyatlar beretuǵın din» (121) ekenligin kórsetedi. Olardan biri – onıń aqıydasınıń sózlerin yadlaw kerek (shahada) arab tilinde hám olardı kún sayın qaytalaw (122). Arab tilindegi aqıyda Ilaha Illa Allah. Muhammad Rasul Allah. Inglis tilinde bul «Allahtan basqa quday joq. Muhammad Allahtıń elshisi» (145) degen mánisti ańlatadı.
Qaǵıydalardan taǵı biri – «namazdıń mutlaq zárúrligi» (145). Bizim namazlarımızdan ayrıqsha, musılmannıń namazı «adam menen Quday arasındaǵı jeke sáwbet emes ... bálkim rásmiy protseduralar hám talap etiletuǵın ádetler menen tolıq sırtqı ámeliyat» (124). Bul «Allahtıń kúshin shaqıratuǵın mantra túri, biraq hesh nárse soramaydı» (110).
«Imannıń bes tiykarı» (122-130) basqa bólimleri – sadaqa beriw, Ramazandı bayramlaw hám Mekkege zıyarat (hajj). Musılmanlar «hajjdı durıs orınlaǵan adam barlıq gúnálardan azat bolǵan jańa tuwılǵan náreste sıyaqlı qaytadı» (130) dep isenedi. Injildiń haqıyqatınan qanday ayrıqsha, ol «Eger awzıń menen Rabbiy Isaǵa moyınsań hám júregiń menen Quday Onı ólilerden tiriltkenine isenseń, sen qutqarılasań» (Romalılarǵa 10:9 KJV) deydi.
Islam – fatalistlik miynet dini (30). Musılmanlar «Allahtı razı etiw hám sol arqalı jánnetke erisiw ushın barlıq kúsh-jigerin sarplaydı ... biraq barlıq nársege qádirli Allahtıń qolındaǵı táǵdir (kismet) nátiyjeni sheshedi» (144). Kanerler «Islamnıń tiykarǵı doktrinalarınan biri – Allahtıń determinizm dárejesine shekemgi mutlaq húkimdarlıǵı» (109) ekenligin kórsetedi. Quday «hámme nárseni belgileydi», hátte «jamanlıqtıń sebebi» (109) bolıw dárejesine shekem.
Hristianlıq hám Islam bir-birine sáykes kelmeydi
Musılmanlar hám hristianlar geybirler oylaǵanday bir Qudayǵa tabınbaydı. Hristianlar úsh birlikli Qudayǵa – Áke, Ulı hám Muqaddes Ruwǵa – tabınadı, biraq «Qurán úsh birlik táliymatın anıq biykar etedi» (240). Musılmanlar Isaǵa «joqarı kózqarasqa» iye bolsa da, bul «mindetli túrde durıs kózqaras degen mánisti ańlatpaydı» (212). Olar «hesh bir musılman Isaǵa isenbeyinshe haqıyqıy musılman emes» (211) dep járiyalaydı. Olar «Ol payǵambar edi ... qızdan tuwılǵan hám haqıyqattı waǵızlaǵan» (219, 212) dep isenedi, biraq «qutqarıwdaǵı kresttiń áhmiyetin» (212) qabıl etpeydi. Olardıń nadurıs kózqarasında, «Isa Adam sıyaqlı baslanǵıshqa iye edi ... hám sol sebepli, ol ápiwayı adam edi, Qudaydıń máńgilik Ulı emes» (214). Olar Injildi húrmet etse de (86), olar «Injil jalǵanlar hám buzılıwlar menen buzılǵan» (87) dep turıp aladı, hám sol sebepli Qurán «Allahtıń sońǵı, tolıq hám anıq wáhiyası» (87) bolıp tabıladı.
Islamda «Allahtıń súyispenshiligine erisiw ushın Allahtı súyiw kerek» (30), al «hristianlıqta Quday adamlarǵa dáslep olardıń qutqarıwın támiyinlew ushın súygen» (30). «Hár bir musılman jaqsı islerin jaman islerine salıstıratuǵın ádillik tarazısınan qorqadı» (18) hám «Allahtıń húkim etip ... olardı tamuqqa jiberiwinen úzliksiz qorqadı» (144). Biz bilgen miyrimdilik penen qutqarıwdan qanday ayrıqsha! Sonlıqtan, «tarazı óziniń máńgilik lánetine qaray awıp ketiwinen qorqatuǵın musılman ushın, jihad jalǵız máńgilik qáwipsizlikti támiyinleydi» (195). Neshik? Sebebi «Allah jihad sheyitlerine jánnetke máńgilik keshirim hám bereket wáde etedi» (195).
Jihad neshik??
Aldanbań: «Jihad tiykarınan jeke taqıwalıq gúresine emes,» bálkim «siyasat, urıs hám mádeniyat frontlarındaǵı gúreske» (185) tiyisli. Din mámleket penen tıǵız baylanıslı hám «diniy nızamlar puqaralıq nızamları sıyaqlı jámiyettiń bir bólegi» (207). Kanerler «Jihad – dindi keńeytiw strategiyası» (173) dep túsindiredi. «Quránda da, Hádiste de kápirdi (kafir) qabıl etiw yamasa jeńiw kerek» (184), hám sol sebepli musılman ushın «urıs ... diniy keńeyiwdiń tiykarǵı quralı» (77). Sonıń menen birge, kóplegen musılmanlar «Batıs mádeniyatın Islam mádeniyatı hám isenimlerine zıyanlı dep esaplaydı ... hám sol sebepli olarǵa hújimge ótiwden basqa ilaj joq» (77). Sonlıqtan 2001-jılda Nyu-Yorkqa bolǵan terrorlıq hújim bul urıstıń bir bólegi ǵana. Ha, urıs bar! «1998-jıl 23-fevralda bes Islam xalifalıǵı AQShqa qarsı urıs járiyalaǵan fatwa (diniy párman) ǵa qol qoydı» (181).
Basqa dinlerge qarsı
«Ózleriniń tolerantlıq haqqındaǵı sózlerine qaramastan, bir de musılman basqarıwındaǵı húkimet keń qamtılı diniy erkinlik usınbaydı» (176). «Musılman bolıp tuwılǵan yamasa Islamǵa ótken adamlar ... basqa dinge ótiwge haqılı emes ... Qurán hám Hádis boyınsha ... Olar Allahqa qarsı satqınlıq etkeni ushın óliwi kerek» (249). Rabbiyimizdiń payǵambarlıǵın esleń: «Sizlerdi óltirgen hár kim Qudayǵa xızmet etip atırǵanın oylaytuǵın waqıt keledi» (Yuhanna 16:2). Haqıyqatında da, «hristianlarǵa qarsı hújimler ... Allahtıń atınan házir geybir mámleketlerde júz berip atır» (178).
Musılmanlardı Máshihtke alıp keliw
Kanerler ushın bul tema sonshalıq áhmiyetli, olar pútkil bir bólimdi Musılmanlardı Máshihtke alıp keliwge arnaydı. Bunı islewde, bizdiń kózqarasımız adamlarǵa «din almastırıwǵa» emes, bálkim «Qudaydıń miyrimli qutqarıw isin» (16) basdan keshiriwge tırısıp atırǵanımız bolıwı kerek. Olar tómendegi úsh qádemdi usınıs etedi:
1. «Olardıń ómirine hám mádeniyatına súyispenshilik penen qızıǵıwshılıq» (241, 153, 223) kórsetiń.
Sonı da túsiniń, musılmanlar «hristian» dep atalǵan Evropa hám Amerikadaǵı «keń tarqalǵan jınıslıq azǵınlıq, ishimlikkeshlik, narkotik qollanıw hám jınayat» «hristian dininiń bos ekenligin kórsetedi» (205) dep isenedi. Musılman isenimleri olarǵa «meshitte úyretilgen nárseler» hám «televizorda kórgen súwretleri» (242) arqalı qáliplesedi.
2. «Miyrimdilikti anıq túsindiriń», sebebi «Islamda miyrimdilik túsinigi joq» (242), hám «miyrimdiliktiń raxımshılıq penen bir emesligin» (242) kórsetiń.
Biz «Isa Máshihtiń kresttegi tamamlanǵan hám keshirim etiwshi isi» (227) olardıń júregine kúshli tásir etetuǵının biliwimiz kerek, sebebi bul «islerden hám húkim tarazısınan azatlıq» degen mánisti ańlatadı, hám ol barlıq gúnálar ushın keshirim hám onıń tólemin támiyinleydi. «Miyrimdilik ... ullı doktrina!» (227). Sóylegende, «jańadan tuwılıw», «qutqarıldı», «joǵaltıldı» hám «keshirim» sıyaqlı terminlerdi qollanıwdan saqlanıń, sebebi «musılman ushın bunday sózler jat sózlik» (227).
3. Aqırında, «haqıyqıy sabır» etiw kerek.
Musılmannıń Máshihtke iseniwi kóbinese jıllarǵa sozıladı. Neshik? Sebebi «musılmanlar Isa ne ushın olardı qutqaratuǵının túsiniw qıyın, olar qutqarıwǵa múnásip bolmasa da». Olardıń ekiyileniwine sebep bolatuǵın nárse – kóbinese «qutqarıw shańaraqtan, doslardan hám geyde barlıq nárselerden», hátte ómiriniń ózinen de ayırılıw menen birge keledi (242).
Qısqasha aytqanda, «Islam jazıwları Allahtıń gúnákarlardı jek kóretuǵının tastıyıqlaydı» (29), biraq biz Qudaydıń seni gúnákar bolsań da súyetuǵının tastıyıqlaymız (Yuhanna 3:16; Romalılarǵa 5:8). Biz musılmanlarǵa Qudaydıń olardı súyetuǵının hám olardı máńgilik hám biypul ómir menen támiyinleytuǵının waǵızlay alamız!
ESLETPE
- Kaner, E. M. hám Kaner E. F.; Islamdı ashıw: Musılman ómiri hám isenimlerine ishki kózqaras; 2003, Kregel Publications. 2. Kanerler Musılman jazıwlarınan kóp dálillerdi Mohammed Marmaduke Piethalldıń jaqsı qabıl etilgen túsindirmesinen aladı, «tek arab tekstiniń ózi musılmanlar tárepinen haqıyqıy tekst dep qabıl etiledi» (37) degen esletpe menen.
