Imanlı adam ushın Rabbı Isa tek ǵana Rabbı hám Qutqarıwshı emes, al bizdiń Patšahımız da. Biz, Onı Qutqarıwshı hám Rabbı sıpatında bilgenler, Onı Jıyın hám Quday úyi menen baylanısta bilemiz, biraq biz Onıń Patšahlıǵı hám onıń ishinde bizdiń orınımız haqqında bir nárselerdi túsiniwimiz kerek. Biz Rabbı Isa menen Qutqarıwshımız sıpatındaǵı qatnasımızdı jaqsı bilemiz, Ol biz ushın ólgen hám bizdiń gúnálarımız ushın Qudaydıń húkimine shıdamlı bolǵan. Biz Onı Rabbı sıpatında bilemiz, Ol meniń Xojayınım, Oǵan xızmetimde esap beremen hám Ol arqalı barlıq bereketlerim aǵıp keledi. Basımız sıpatında Ol meni kúndelik turmısımda basqaradı hám ruwxıy azıq hám danalıq beredi. Biraq men Onı meniń Patšahım sıpatında moyınlayman ba, Ol bul dúnyadaǵı islerimniń ústinen húkimranlıq etedi, Ol adamlar aldında meniń minez-qulqımdı basqaratuǵın standartlardı belgileydi hám meni bul dúnyada Onıń Patšahlıǵın kórsetiw ushın elshi etip tayınlaǵan ba?
Rabbı óziniń patšahlıq huqıqlarına iye bolǵan Patšahlıq bir qatar atlar menen belgili, biraq eń kóp Quday Patšahlıǵı dep ataladı. Bul Patšahlıqqa búgin kirisiw — hám Onıń ólimi, tiriliwi hám aspanǵa kóteriliwinen berli — moyınlaw arqalı. Moyınlaw haqıyqıy bolsa da, bolmasa da, ol óz puqaraların Patšahlıqtıń húkimet nızamları hám qaǵıydalarına boysınıwdı talap etedi hám Onıń ashıq kórsetiliwinde sudlıq tekseriw wádesi menen birge keledi, meyli aspanda (imandı adam ushın) yamasa jerde (tek ǵana moyınlaǵan adam ushın) bolsın.
Patšahlıq Húkimranlıǵınıń Tarixıy Tiykarı
Erte Waqıtta Berilgen Húkimranlıq
Quday Eden baǵında patšahlıq kúshlerdi ornatqan, Ol Adamǵa Ózi jaratqan jaratılıs ústinen húkimranlıq etiw ushın húkimranlıq bergen waqıtta. Biz birinshi adamnıń qáte qılǵanın hám gúná dúnyaǵa kirgenin bilemiz, biraq Adamnıń qátesi Qudaydıń kámil adamın, Rabbımız Isanı Ashıqqa shıǵaradı, bul Zábúr 8:5-8 de kórsetilgen hám Evreylerge 2:7-8 de qaytalanǵan.
Izrail Milliy Patšahlıǵı
Quday keyinirek bul dúnyada milliy patšahlıq ornatqan, Ol Izrail balaların Mısır jerinen shıǵarǵan waqıtta, hám sol patšahlıqta biz Qudaydıń jer ústindegi millet ústinen tikkeley húkimranlıǵına iye boldıq (Shıǵıw 15:16-18). Patšah sıpatında Ol olarǵa nızamlar hám qaǵıydalar bergen, oficerler tayınlaǵan hám olardıń islerin shólkemlestirgen hám olardıń shól arqalı hám jerge qaray háreketlerin basqarǵan. Keyin xalıq óz jerine hám qalalarına iye bolǵan waqıtta, olar ózleri tayınlaǵan patšahdı qálegen. Qudaydıń sudyası hám payǵambarı Samuel bunıńǵa qarsı sóylegen, biraq xalıq oǵan qulaq salmaǵan; Quday olar Samueldi emes, al Ózin biykar etkenin anıq kórsetken (1 Samuel 8:7). Xalıqtıń patšahı Saul apat bolıp shıqqan, biraq keyin Quday Óziniń wákil patšahın Davidti maylaǵan hám kelisim arqalı Qudaydıń oylarına sáykes patšahlıq ornatqan. Quday Davidtiń shańaraǵı Onıń Patšahlıq áwladı bolatuǵının járiyalaǵan hám biz jerdiń ullı bolǵanın hám barlıq dushpanlardıń Qudaydıń kúshi menen, patšah arqalı ámelge asırılǵan kúsh menen joq etilgenin kóremiz. Keyin Davidtiń ulı Sulaymannıń húkimranlıǵı baslanǵan waqıtta Qudaydıń dańqınıń kórsetiliwi kelgen hám Qudaydıń jasaw ornı hám Onıń shekinah dańqınıń kórsetiliwi ushın ullı ibadatxana qurılǵan.
Basqa Milletler Patšahlıqları
Barlıǵı Davidtiń áwladına kepillik berilgen edi, biraq olar qáte qılǵan hám Qudaydıń nızamları hám qaǵıydalarına boysınbaǵan, Onıń payǵambarları arqalı bergen eskertiwlerin itibarǵa almaǵan. Quday húkim menen keledi hám Navuxodonosor astında basqa milletlerge aymaqtı beredi hám olardıń basqarıw huqıqın ornatadı, biraq Óz huqıqlarınan waz keshpeydi. (Daniel 2:37-38). Quday bul basqa milletti Óz Patšahlıǵı sıpatında qurmaydı yamasa moyınlamaydı, sonday-aq oǵan qurbanlıqlar yamasa nızamlar bermeydi; haqıyqatında da jańa patšahlıqtıń birinshi islerinen biri butparastlıqtı ornatıw boldı. Biraq bul basqa millet patšahlıǵın ornatatuǵın payǵambarlıqtıń aqırında biz Qudaydıń oyların Daniel 2:44-45 te ashılǵanın kóremiz. Biz endi bunıń Máshihtiń jer ústindegi Patšahlıǵında orınlanıwın kútemiz, sol waqıtta "basqa milletler dáwirleri" tawsıladı hám Aspannan kelgen Patšah Óz Patšahlıǵın Ierusalimnen ornatadı, sol waqıtta pútkil dúnya aqır-aqıbet Onıń húkimranlıǵı astında boladı.
Patšahdıń Jerde Kórsetiliwi
Basqa milletler húkimranlıǵı dáwirinde Quday Patšahlıǵınıń Patšahı jerde kórsetilgen (Matfey 1-4). Matfey 2:2 de tabamız:
"Tuwılǵan evreylerdiń patšahı qayerde? Sebebi biz Onıń juldızın shıǵısta kórgenbiz hám Oǵan taǵzım etiw ushın kelgenbiz."
Jaqsılap itibar beriń,
Ol patšah bolıp tuwılǵan , patšah bolıw ushın tuwılmaǵan.
Yahya Shomıldıruwshı hám Patšahlıq Nızamları
Rabbımız Isa bul jerge Izrail Máshihı sıpatında Óz Patšahlıǵın talap etiw ushın kelgen hám Onıń kórsetiliwi bunnan keyin keledi. Yahya Shomıldıruwshı, aldınnan kelgen sıpatında, Aspannıń Patšahlıǵınıń jaqın ekenin járiyalaydı hám evrey xalqın táwbe etiwge hám Oǵan tayarlanıwǵa shaqıradı, hám bul gúwalıqtı qabıl etken hám shomıldırylǵanlardan dindar qaldıq kórinedi. Matfey 5-7 de Ol Patšahlıq basqarılatuǵın nızamlar yamasa principlerdi járiyalaydı hám adamlardı adam menen de, Quday menen de durıs qatnasta bolıwǵa úyretedi, Ol Qudaydı Aspandaǵı Áke sıpatında ashıp beredi. Bul jerde biz Quday Patšahlıǵı degen sózdi birinshi ret kóremiz, hám bul Patšahlıqtıń geografiyalıq yamasa fizikalıq jaqtan anıqlanbaǵanı anıq, Eski Ahıttaǵıday emes, al kóbirek morallıq jaqtan, yaǵnıy bizdiń minez-qulqımızda:
"ádillik, tınıshlıq hám Muqaddes Ruwhtaǵı quwanısh"
Qudaydıń erki kórinetuǵın sfera.
Matfeydegi Asman Patšahlıǵı
Matfey Injilinde biz kitapqa ózgeshelik beretuǵın eki sózdi kóremiz, yaǵnıy "Asman Patšahlıǵı yamasa Asmanlar" hám "Asmanlıq Áke yamasa Aspandaǵı Áke." Birinshi termin tek ǵana Matfeyde tabıladı hám bul Injilde Patšahdıń kórsetiliwine sáykes biz bunıń asmannıń jer ústinen húkimranlıǵın bildiretuǵının túsindiremiz hám Daniel 4 ti tastıyıqlaydı. Mark hám Luka Injillerinde asmanlıq áke yamasa aspandaǵı ákege tórt siltemeden basqa, qalǵan 14 siltemeniń barlıǵı Matfeyde tabıladı.
Patšahdıń Biykar Etiliwi
Bunnan keyin 8-9-bólimlerde Patšahdıń kúshiniń kórsetiliwi, emlew mújizeleri hám tábiyattıń boysındırılıwı keledi. 10-11-bólimler shákirtler tárepinen, sonday-aq Patšahdıń Ózi tárepinen Patšahlıqtıń waǵızlanıwın kórsetedi, hám 12-bólimde biz Patšahdıń biykar etilgenin hám Patšahdıń sonnan keyin úyden (Izrail) ketip, teńiz jaǵasına (basqa milletlerge) barǵanın tabamız.
Sır Túrindegi Patšahlıq
Matfey 13 Patšahlıqtı sır túrinde kórsetedi (sıyaqlı), bul ruwxıy danalıq berilgenler tárepinen túsindirilwi kerek (35-ayat), hám Patšahdıń biykar etiliwi hám joqlıǵı dáwirinde Asmanlar Patšahlıǵınıń tariyxın beredi.
Qısqasha aytqanda, Asman Patšahlıǵı Quday Patšahlıǵınıń sol tárepi bolıp, Quday Patšahlıǵınıń dáwirli áhmiyetin kórsetedi hám Asmannıń adamlar isleri ústinen húkimranlıq etetuǵının atap ótedi.
Patšahlıqtıń Keleshek Aspektleri
Patšahlıqtıń bul temanıń keń qamtıwın ashıp beretuǵın kóp aspektleri bar; Matfey 13 te Patšahlıqqa taǵı eki silteme bar: "Adam Ulı Patšahlıǵı" (41-ayat) hám "Olardıń Ákesiniń Patšahlıǵı" (43-ayat). Bul eki atama da keleshek kúnge qaraydı: birinshisi, Rabbımız Isa Adam Ulı sıpatında pútkil álemniń ústinen húkimranlıq etip, bul dúnyada Qudaydıń erkin kórsetiw ushın Óz húkimranlıǵın ornatqan waqıtta. Ekinshi aspekt, "olardıń Ákesi" degen, Onıń biykar etiliwi dáwirinde Másihtke berilgen balalardı ashıp beredi hám olar Onıń dańqınıń keleshek kúninde quyash sıyaqlı nur shashadı.
Qosımsha Atamalar
Matfey 20, 22 hám 25 tegi keyingi mısalılar Asman Patšahlıǵınıń uqsaslıǵı haqqında qosımsha maǵlıwmatlar beredi. Keyin Matfey 26:29 da "Meniń Ákemniń Patšahlıǵı" sıpatında qosımsha atama ashıp beriledi, bul waqıtta Rabbıdıń bul dúnyada ornatılǵan jer ústindegi patšahlıǵında Qudaydı Áke sıpatında bilgenler — sonday-aq táwbe etken Izrailden kelgenler de — sol orınnıń quwanıshı hám bereketine kirgiziledi.
Izrail Patšahı Biykar Etildi
Mark Injilinde
Patšahlıqtıń "Ákemiz Davidtiń" dep sıpatlanıwı Mark 11:10 da tabıladı. Bul Rabbımız Ierusalimge kirgen waqıtta shákirtler tárepinen berilgen atama bolıp, xalıq Oǵan Hosanna dep shaqırıp jıynalǵan. Bul kórinisti evrey xalqı aldında súwretleń: wáde etilgen Máshih Óz qalasın kirip, Zábúr hám Payǵambarlarda kórsetilgenindey Óz húkimranlıǵın ornatadı, Patšahdıń dańqı, Izrail Qudaydıń millati bolıp, David Patšahlıǵınıń barlıq tınıshlıǵı hám gúlleniwi. Biraq bul bolmaydı — Patšah biykar etiledi hám payǵambarlıqlardıń orınlanıwı ele kútedi, biraq ele de ullı kólemde.
Yuhanna Injilinde
Yuhanna Injilinde biz Rabbı Isanıń Izrail Patšahı ekenligi haqqındaǵı anıq bayanattı Natanaeldiń moyınlawında tabamız (Yuhanna 1:49), bul evrey milletindegi dindar qaldıqtıń wákili, biraq Patšah biykar etiledi; haqıyqatında da Injildiń basında biz oqıymız,
"Ol Ózinińkilerge keldi, biraq Ózinińkiler Onı qabıl etpedi" (Yuhanna 1:11).
Biz Onıń biykar etiliwiniń juwmaqlawshı aqırın sud hám krestke keriliw waqıtında tabamız, sol waqıtta Pilat Rabbımızdı kórsetedi,
"Mine, sizdiń patšahıńız!"
Hám xalıqtıń juwabı,
"Onı krestke keriliń… bizde Sezardan basqa patšah joq" (Yuhanna 19:14-15).
Pútkil dúnya Qutqarıwshı Óz ómirin bergen krestte kórsetilgen edi:
"Hám Pilat da bir atama jazıp, onı krestke qoydı. Onda: Isa Nazaretlik, Evreylerdiń Patšahı dep jazılǵan edi. Sonlıqtan evreylerdiń kóbi bul atamanı oqıdı, sebebi Isanıń krestke kerilgen qala ornı jaqın edi; hám ol evrey, grek, latın tillerinde jazılǵan edi" (Yuhanna 19:19-20).
Xatlardaǵı Patšahlıq
Máshihtiń Patšahlıǵı
Máshihtiń Patšahlıǵı (Efesleylerge 5:5) bizge Qudaydıń maylanǵan Patšahınıń húkimranlıǵın belgileytuǵın muqaddeslik hám ádillikti beredi, Ol bul dúnyada adamlıqtıń kámilligin kórsetken, Qudaydıń erki kámil túrde kórsetilgen hám bul Patšahlıqtıń ózgesheligi boladı.
Onıń Muhabbatı Ulı Patšahlıǵı
Kolosalıqlarǵa 1:14 bizdi "Onıń muhabbatı Ulı Patšahlıǵına" kirgizedi, hám sol Patšahlıqqa tiyisli bolǵanlardı belgileytuǵın nárse muhabbat. Biz muhabbat rejimine kirgizildik, Qudaydıń muhabbatı tarqalǵan, Qutqarıwshımızdı Ózin Ózinińkiler ushın beriwge májbúr etken muhabbat. Biraq bunnan da kóp nárse bar, Ózi menen birge ulı sıpatında bul birlespege kirgiziliw, endi Onıń Patšahlıǵındaǵıday bul muhabbat qatnasınıń ashıq kórsetiliwinde Ákemiz aldında bolıw.
Asmanlıq hám Máńgilik Patšahlıq
Bul ullı Patšahlıqtıń taǵı eki tárepi bar: birinshisi "Asmanlıq Patšahlıq" (2 Timoteyge 4:18) hám ekinshisi "Máńgilik Patšahlıq" (2 Peterge 1:11). Birinshisinde elshi ózi ádilsiz túrde azap shegip atırǵan jaman Rim patšahlıǵın ádillik penen basqarılatuǵın patšahlıq penen salıstıradı hám onda Óz xojayınına sadıqlıq penen xızmet etiw ushın sıylıq kepillik berilgen. Qılmısker zalım qolınan ólim emes, al asmanlıq tınıshlıq hám qanaatlanıwdıń bereketliligi. Ekinshisinde, Patšahlıqtıń máńgilik ózgesheligi bizge bul patšahlıqtıń izbasarı joq ekenin esletedi; bul dúnyanıń aldınǵı patšahlıqları kelip-ketken: Vavilon, Mediyalılar hám Parsılar, Gretsiya hám Rim hám barlıq keyingi kúshler Rabbı Isanıń kúshi hám ullılıǵı hám húkimranlıǵı hám húkimranlıǵı menen tamamlanǵan yamasa tamamlanadı, Ol Patšahlar Patšahı hám Rabbılar Rabbısı sıpatında joqarı húkimranlıq etedi, hár bir húkimdardı yamasa patšahdı óz húkimranlıǵı astına aladı. Bul húkimranlıq Daniel 4:34-35 tegi payǵambarlıqtı ámelge asıradı hám bul dúnyada Adam tárepinen kámil húkimet ornatadı hám Qudaydı aqlaydı, bul Ashıqqa 11:15 te kórsetilgen.
Bul meditatsiya júreklerimizdi Rabbı Isaǵa qaray baslawına hám bul dúnyada Onıń elshileri hám xızmetshileri sıpatında Patšahımız hám Húkimdarıńızdıń ózgesheliklerin kórsetiwimizge sebep bolıwına tileymiz.
Bul meditatsiya George Davisonnıń ("Quday Patšahlıǵı hám Asman Patšahlıǵı" atlı maqalası) oqıwınan kelip shıqqan (Qımbatlı Zatlar, Iyul/, 1956 jıl tom). Bul maqalada Quday Patšahlıǵı menen Asman Patšahlıǵı arasındaǵı ayırmashılıq haqqındaǵı sorawǵa juwap berilgen.
