Ийманлы болыў нени аңлатады?
«Иймансыз Оны разы етиў мүмкин емес, себеби Аллаға келетуғын адам Оның бар екенине ҳәм Оны тырысып излегенлерге саўап беретуғынына исениўи керек». Еврейлерге 11:6 (ЖЖБ)
Биз машина айдаймыз, шыпакерлерге барамыз, отырғышларда отырамыз ҳәм ақшамызды «исенимли компаниялар» деп аталатуғын банклерге саламыз. Биз машиналарға, шыпакерлерге, отырғышларға ҳәм банклерге исенемиз. Бул нәрселерге ийман етиў деп аталады. Бирақ, ийман тек ғана исенилген нәрсе яки адам исенимли болса ғана жақсы болады. Гейбиримиз айырым маркалы машиналардан көңлимиз қалған; бизге шыпакерлер надурыс диагноз қойған; отырғышларымыз бирден сынып қалған, ҳәм биз банклердиң өз салымшыларының өмирлик жыйнаған ақшаларын жоғалтқанын көргенбиз. Солай етип, биз ийманды жоғалтамыз, себеби ийманымыздың объектине болған исенимимизди жоғалтамыз.
Бирақ, Мухаддес Жазыўдағы ийман Ийса Мәсихке болған ийман, Ол тек ғана күшке ийе емес, бәлки Ўәде еткен нәрсесин орынлаўға да қәбилетли. Оның Сөзи анық ҳәм турақлы, ҳәм Ол ҳақыйқатты сөйлейди. Ол ҳеш қашан алдамайды ҳәм ҳәрдайым исенимли болады.
Ийман Мухаддес Жазыўдың тийкарғы түсиниги. Онсыз биз Алланы разы ете алмаймыз (Еврейлерге 11:6). Мәңгилик яки мәңги өмирге ийе болыў ушын Ийсаға исениўимиз ҳәм Оған ийман етиўимиз керек (Юханна 3:15). Гейде биз ийманымызды Ийсаға ҳәм Оның Сөзине болған исенимимиз деп айтамыз. Гейде биз ийманды неге исенетуғынымыз деп айтамыз.
Бул не?
Ийман — бул кимгедур яки бир нәрсеге исениў. Мүминлер — бул Мухаддес Китапқа ҳәм Мухаддес Китаптың Ийсасына исенетуғынлар. Исенбегенлер — бул исенбейтуғынлар. Олар оның орнына өзлерине ҳәм өзлериниң дурыс деп ойлаған нәрселерине исенеди.
Ийман үлкен яки кишкене болыўы мүмкин, бирақ ол қаттырақ исениў арқалы үлкен болмайды; ол Алла бизге берген ўәделерине көбирек исенгенимизде үлкен болады. Биз биринши рет қутқарылғанымызда, Мәсих биздиң гүналарымыз ушын өлгенине исенемиз. Биз Алла менен жүрип, Оның Сөзине қарағанымызда, Оның бизге басқа да үлкен ҳәм қымбатлы ўәделер бергенин үйренемиз. Оның ўәделерине көбирек сүйенгенимизде, ийманымыз өседи. Мухаддес Жазыў ийман ҳаққында не айтатуғынын көрейик.
Бириншиден, ийман буйырылған. Марк 1:15-те Ийса былай дейди: «Ўақыт толды, ҳәм Алланың Патшалығы жақынласты. Тәўбе етиң ҳәм Инжилге исениң». Тәўбе етиў ҳәм исениў буйырылған, бирақ биз тәўбе етпейинше исене алмаймыз.
Адамларға тек ғана исениўи керек екенин айтып, оларды исениўге мәжбүрлеў мүмкин емес. Бирақ адамларға Алланы разы етиў ушын исениўи керек екенин айтыў мүмкин. Мысалы, биз адамларға даўыл жолында эвакуацияланыўы керек екенин айта аламыз. Бирақ олар ҳаўа райы хабарларына исенбесе, олар, бәлким, эвакуацияланбайды. Солай етип, олар: «Аспан ашық ҳәм самал тыныш. Мен ҳаўа райы хабарына исенбеймен», — десе, биз: «Даўыл келеди, оған исениң», — деп айтыўымыз мүмкин. Үмит етемиз, сонда олар ҳаўа райы хабарларын өзлери тексереди ҳәм фактлерди тексереди, сонда олардың пикири өзгереди (яғный олар тәўбе етеди) ҳәм даўыл келетуғынына исенеди.
Инжилди көп жыллар даўамында ўағызлаў арқалы мен Ийсаға исене алмайман дейтуғынлардың Алла менен келиспейтуғын мәселелери бар екенин анықладым. Мен оларға исениң деп айта аламан, бирақ олар сол мәселелерди шешпейинше Ийсаға ҳеш қашан исене алмайды. Олар жақсы ислер яки шомылдырыў оларды қутқарыўы керек деп ойлаўы мүмкин. Олар Алла ҳәммеге меҳирбан болады, сонлықтан олардың қәўетерлениўиниң кереги жоқ деп ойлаўы мүмкин. Олар гүна ушын ҳеш қандай мәңгилик жаза жоқ деп ойлаўы мүмкин. Гейбир жағдайларда олар Ийсаға ҳәм Оның әдеп-насият нормаларына бойсыныўды қәлемейди. Мәселе не болса да, адам сол мәселеге байланыслы Аллаға исенбейинше, Мәсих олардың гүналары ушын өлгенине исене алмайды.
Екиншиден, ийман — бул адамның турақлы минези. Бул бүгин дурыс деп шешкен нәрсемиз емес, бирақ ертең пикиримизди өзгертиўимиз мүмкин. Бул машинаға, шыпакерге яки банкке болған исенимимизге қатыслы дурыс болыўы мүмкин, бирақ егер ол ҳақыйқый библиялық ийман болса, Ийсаға болған исенимимизге яки исенимимизге қатыслы дурыс бола алмайды.
Биз исениў Алланың ўәделерин исенимли етпейтуғынын умытпаўымыз керек. Олар биз исенсек те, исенбесек те исенимли. Бирақ биз ўәделерге исенгенимизде, олар биздиң өмиримизде нәтийжели болады. Екиге екини қосқанда төрт болатуғынына исениўим — бул мениң мектепте үйренген фактим. Дүньядағы барлық исениў екиге екини беске тең етпейди. Екиге екини қосқанда төрт болатуғынына толық исенгеним ушын, мен сол ҳақыйқатты чек китапшамды теңлестиргенде қолланаман. Мен оның дурыс па, жоқ па деп ойламайман да, себеби ол енди мениң исеним системамның бир бөлеги. Сол сыяқлы, мен Мәсих мениң гүналарым ушын өлгенине исенем, ҳәм исенбегенлерден қарсы дәлиллер еситсем де, Мәсих мениң ушын өлмегенине ҳеш қашан исенбеймен. Бул мениң турақлы исеним системамның бир бөлеги. Ийсаға болған ийман мүминниң турақлы минези болғанлықтан, мен қутқарылғанымнан кейин мәңгиликке қутқарылғаныма исенем. Мениң қутқарылыўым ҳәм ийманым Алланың мен ушын не ислегенине тийкарланған, ҳәм мениң Алла ушын не ислегениме емес, сондай-ақ Алланың ислеген исиниң ҳақыйқаты ҳеш қашан өзгермейди.
Үшиншиден, ийман — бул Алланың бизден талап ететуғын иси, бирақ ол әдалатлылық иси емес. Юханна 6:28-29-да Ийсадан: «Алланың ислерин ислеў ушын не ислеўимиз керек?» — деп соралды. Оның жуўабы: «Бул Алланың иси, Ол жибергенге исениўиңиз керек», — болды. Бирақ, қутқарылыў «әдалатлылық иси» емес (Титке 3:5). Биз қутқарылыўға мүнәсип болыў ушын ҳеш нәрсе ислей алмаймыз. Биз ислеген ҳеш бир ис бизди әдалатлы етпейди. Бирақ биз кириўге умтылыўымыз ҳәм бул нәрселердиң солай екенин көриў ушын Мухаддес Жазыўды излеўимиз мүмкин (Ҳаўарийлердиң ислери 17:11).
Ақырғысы, ийман — бул саўға. Ефесликлерге 2:8-де Паўыл былай деп жазды: «Себеби сиз ийман арқалы мәрҳәмет пенен қутқарылдыңыз, ҳәм бул сизден емес; бул Алланың саўғасы». Гейбиреўлер бул аятта тек ғана ийман саўға деп ойлайды, бирақ мен мәрҳәмет арқалы ийман менен қутқарылыўдың ҳәммеси саўғаға киреди деп айтаман. 1 Коринфликлерге 13-те таўларды жылжытатуғын ийман, әлбетте, ҳәммеде болмаған мәрҳәмет саўғасы. Бул бап қутқарыўшы ийман ҳаққында болмаса да, ол Алланың ўәделерине болған ийман ҳаққында, ҳәм бул жерде ийман саўға.
Сонда ийманның көп тәреплери бар ҳәм биздиң ийманымызды Алланың адамлардың өмиринде ислеген ислерин шеклейтуғын қутыға салып қойыў мүмкин емес.
Ол қалай алынады?
Көп адамлар ийманды формула, шешим яки дуўа сыпатында усыныўға тырысады. Библиялық тәлимат бойынша, исениў ушын тәўбе етиўден басқа ҳеш қандай формула жоқ. Ийман Алланы ҳәм Оның Сөзин тыңлаў арқалы келеди. Юханна 5:24-те Ийсаның былай деген сөзлери жазылған: «Ҳақыйқатында да, Мен сизлерге айтаман, Мениң сөзимди еситкен ҳәм Мени жибергенге исенген адам мәңгилик өмирге ийе болады, ҳәм ҳүкимге келмейди, бәлки өлимнен өмирге өткен». Ҳәм Римликлерге 10:17 бизге «ийман еситиў арқалы келеди, ҳәм еситиў Алланың сөзи арқалы» екенин айтады. Юханна өз Инжилин биз Ийсаға исениўимиз ҳәм исенимиз болыўы ушын жазды: «Бул нәрселер Ийсаның Мәсих, Алланың Улы екенине исениўиңиз ушын жазылған, ҳәм исениў арқалы Оның атында өмирге ийе болыўыңыз ушын» (Юханна 20:31). Соңынан ол өз биринши хатын оны оқығанлар мәңгилик өмирге ийе екенин билиўи ушын жазды (1 Юханна 5:13). Егер биз мәңгилик өмирге ийе екенимизди билмесек, онда биз ҳақыйқатында Мәсихке исенбегенбиз яки Алланың Улының атына исенбегенбиз.
Бақлаў, ақыл ҳәм логиканың ҳәммеси қатнасады. Мухаддес Руўх Алланың Сөзин жаңа туўылыў деп аталатуғын мөжизаны әмелге асырыў ушын қолланды. Руўх ҳәм Сөз Жаратылыста бирге иследи (Жаратылыс 1:1-2; Юханна 1:1-2,14), ҳәм олар жаңа туўылыўда бирге ислейди.
Ийман шешимди қамтыйды, бирақ ийман шешимниң өзи емес. Ийман дуўа арқалы билдирилиўи мүмкин, бирақ дуўа сөзсиз ийман емес. Ҳаўарийлердиң ислери 10-дағы Рим жүзбасы дуўа етти, бирақ ол қутқарылыў ушын Ийса Мәсихке ийман етиўи керек еди. Гейбир адамлар Алладан оларды қутқарыўды ҳәм кешириўди сорайды, бирақ Ийса крестте өлгеннен кейин бул Ҳаўарийлердиң ислеринде яки хатларда ҳеш қашан ислеген емес. Алдыннан усынылып атырған саўғаны сораўдың кереги жоқ сыяқлы. Саўға ушын шүкиршилик дуўасы көбирек мәниге ийе болыўы мүмкин. Сол сыяқлы, Мәсих бизге кеширим ҳәм жарасыўды усынды. Биз оны сораўымыздың кереги жоқ, бирақ оған исениўимиз ҳәм Оның қутқарыўшы иси тамамланғанына исениўимиз керек.
Көп ўағызшылар адамларға қалай исениўди айтыўды жақсы көреди. Бирақ библиялық тилде айтқанда, биз адамларға неге яки кимге исениўди айтамыз, соңынан Мухаддес Руўхқа Алланың Сөзин қолланып, оларды гүналары ушын айыплаўға ҳәм оларды Ийсаға бурыўға имканият беремиз, сонда олар Оған исене алады. Мен ийман мәселеси менен гүресип атырған адам менен ислескенде, мен көп усыныс етип, олар менен Мухаддес Жазыўдан бир үзинди оқыйман, соңынан олардан сол үзинди дурыс па деп сорайман, олар оған исене ме деп сорамайман. Мен көбимиздиң дурыс екенине исенген нәрсемизге исениўде ҳеш қандай қыйыншылық жоқ екенин анықладым.
Ол жоғалтылыўы мүмкин бе?
Қутқарыўшы ийман жоғалтылыўы мүмкин емес, себеби ол Алланың биз ушын ислеген ислерине тийкарланған, биздиң Алла ушын ислеген ислеримизге емес. Адамларға болған ийман жоғалтылыўы мүмкин, себеби адамлар исенимсиз. Библиялық емес әмелиятларға болған ийман жоғалтылыўы мүмкин, себеби биз дурыс болмаған нәрселерге сүйенген болыўымыз мүмкин. Алланың гейбир ўәделери шартлы, сонлықтан Алланың бизди бойсыныўды талап ететуғын жағдайлардан қутқаратуғынына болған ийман, егер биз бойсынбасақ, жоғалтылыўы мүмкин. Бирақ Мәсихтиң тамамланған исине болған ийман жоғалтылыўы мүмкин емес.
Ийманымызды сақлаў ушын биз ийманымыздың объекти — Ийса Мәсих пенен шуғылланыўымыз керек. Биз Оның Сөзи ҳаққында ойланыў, дуўа етиў ҳәм Оны сүйетуғын басқалар менен бирге болыў арқалы Оның менен шуғылланамыз.
Шайтан бизге ҳүжим ететуғын ўақытлар болады. Ефесликлерге 6:13-18-де, ол ҳүжим еткен ўақыт «жаман күн» деп аталады ҳәм оның ҳүжим қуралы «отлы оқлар» деп аталады. Оның отлы оқлары — бул биздиң ақлымызға салатуғын гүманлар. Биздиң қорғанысымыз — бул басқа барлық саўытты қорғайтуғын ҳәм әскердиң алдында усланатуғын «ийман қалқанын» алыў. Ийман қалқаны — бул исениў қалқаны емес, бәлки биз исенген нәрсениң қалқаны. Биз Мухаддес Китапты жетерли дәрежеде жақсы билиўимиз керек, сонда Шайтан биздиң ақлымызға гүманлар салғанда, биз оған, сондай-ақ өзимиздиң өзимизге Алланың Сөзинде берген ўәделерин еслете аламыз.
Әдетте, Шайтан биз христиан ислемеўи керек екенин билген бир нәрсе ислегенимизде бизге ҳүжим етеди. Сонда Шайтан: «Көр, сен соңғы есапта христиан емес екенсең», — дейди. Сол ўақытта биз 1 Юханна 1:9 бизге не ислеўди айтса, соны ислеўимиз керек: «Егер биз гүналарымызды мойынласақ, Ол садық ҳәм әдалатлы, биздиң гүналарымызды кешириўге ҳәм бизди барлық әдалатсызлықтан тазалаўға». Бул бизди қайтадан қутқармайды, бирақ ол биздиң қуўанышымызды ҳәм Ийса менен биргелигимизди тиклейди. Юханнаның биринши хаты бизге Ийса менен ҳәм бир-биримиз бенен биргелигимизди сақлаўға жәрдем бериў мақсетинде жазылған, ҳәм сонда биздиң «қуўанышымыз толық болыўы ушын» (1 Юханна 1:3-4). Егер биз Ийсаға бойсынсақ, егер биз гүналарымызды мойынласақ, егер биз Ийса ҳәм Оның ўәделери менен шуғыллансақ, ҳәм егер биз Ийса менен жүрип атырған басқа христианлар менен бирге болсақ, Оған болған ийманымыз ҳеш қашан шайқалмаўы керек.
Жуўмақ
Ийса Мәсихке болған ийман ҳәмме ушын бар ҳәм қутқарылыў ушын керек. Ийман сезимлерге яки эмоцияларға тийкарланбаған, бирақ ол Алланың Сөзиниң ҳақыйқатына тийкарланған. Биз Ийса Мәсихке ҳәм Оның Сөзине ийман еткенимизде, өмиримиз өмирдиң даўыллары яки Шайтанның гүманлары менен жоқ етилмейтуғын Қаяға қурылған болады (Матта 7:24-25).
