Qozı teması Quday Sózindegi eń sulıw temalardıń biri. Ol Injildiń basındaǵı Jaratılıstan Aqırǵı Kitapqa shekem bar. Jaratılıs 4-bólimde biz Qozınıń túrin kóremiz, sol waqıtta Abel óz qoylarınan tuńǵıshın Qudayǵa qurban etken. Ol Qudaydıń ata-anasın kiyindiriw ushın ayıpsız qurbannıń qanın tógkenin túsingen hám Qudayǵa ayıpsız qurban usınǵan, bul keljektegi Qozınıń túri edi. Jaratılıs 22-bólimde biz Qozınıń payǵambarshılıǵın kóremiz. Quday Ózi Qozını beredi, hám bul Qozı insaniyat ushın adam bolıwı kerek edi. Shıǵıw 12-bólimde biz soydırılǵan Qozınıń hám Onıń qanınıń qollanılǵan sulıw súwretin kóremiz. Yesaya 53-bólimde biz Qozınıń jankóyligin kóremiz; Yuhanna 1:29-da biz Qozınıń anıqlanǵanın kóremiz; Ashıw 5-bólimde Qozı ulǵaytılǵan; 22:1-de Qozı dańqlanǵan.
Injil boyınsha Qozını izlegende, biz Jaratılıs 4-bólimde Qozı bir adam ushın, Shıǵıw 12-bólimde bir úy-xojalıq ushın, Lewiler 16-bólimde Qozı bir xalıq ushın, al Yuhanna 1:29-da pútkil dúnya ushın ekenin bilemiz. Qudaydıń Qozısı sıpatında, Rabbımız Isa miyrimli, gúnasız hám kámil qurban edi. 1 Petrus 1:18-20-de biz oqıymız:
«Sizler ata-babalardan miyras bolǵan mánisiz turmısıńızdan gúmis yamasa altın sıyaqlı buzılatuǵın zatlar menen emes, bálki nársiz hám kirshiksiz qozıday Máshihtiń qımbatlı qanı menen qutqarılǵanıńızdı bilesizler. Ol dúnya jaratılǵanǵa shekem aldınnan belgilengen edi, biraq sizler ushın bul aqırǵı dáwirlerde ashkaralandı.»
Jaratılıs 22-bólimge itibar qaratqanımızda, bul tariyxıy bólimdi kóriwdiń kóp jolları bar. Biz onıń sınawdan ótken imannıń kóp ámeliy sabaqların yamasa áke menen balanıń qatnasıǵınıń jaqsı úlgisin úyrenemiz. Men sizlerdiń dıqqatıńızdı qaratqım kelgen payǵambarshılıq tárepi bar.
Tariyxı
Bul waqıya birneshe bólim aldın baslanadı, sol waqıtta Quday dáslep Abramdı shaqırǵan, onıń áwladları aspan juldızlarıday kóp bolatuǵının wáde etken. Abram Qudayǵa isengen, hám bul oǵan ádillik ushın esaplandı. Abram toqsan toǵız jasqa tolǵanda, Rabbı oǵan kelisimniń belgisin bergen hám onıń atın Abramnan (ulıwma Áke) Ibrahimǵa (kóplegen xalıqlardıń Ákesi) ózgertken. Bul jerde qıyınshılıq sonda edi, Ibrahimnıń bul waqıtqa shekem balaları joq edi! Onıń zayıbı Saray bul máseleni óz qolına alǵan, óz qulı Hagarǵa onıń menen bala kóteriw ushın bergen, biraq bul isenim jolları emes edi, hám Qudaydıń jolları da emes edi! 21-bólimde biz Hagar menen onıń balası Ishmaeldiń wáde etilgen ulı Isaak tuwılǵannan keyin quwıp shıǵarılǵanın bilemiz. Isaaktıń tuwılıwı Rabbımız Isanıń tuwılıwınıń súwreti, al Hagar menen Ishmael nızamnıń súwreti.
Bul bólimde úsh payǵambarshılıq súwret bizdi Qudaydıń Qozısına qaratadı. Barlıq túrler hám súwretlerdiń óz shegaraları bar, biraq bul bólimde qádirleytuǵın kóp nárse bar.
Ibrahim Áke
Bizdiń bólimimiz Ibrahimnıń Quday tárepinen sınawdan ótkeriliwi menen baslanadı (1-2-ayatlar):
«Bul waqıyalardan keyin Quday Ibrahimdı sınadı hám oǵan: «Ibrahim!» dedi. Ol: «Men bul jerde!» dedi. Sonnan keyin Ol: «Ulıńdı, jalǵız ulıń Isaaktı, sen súygen ulıńdı al, hám Moriya jerine bar, hám onı sol jerde Men saǵan aytatuǵın tawlardıń birinde kúydiriletuǵın qurbanlıq sıpatında usın.»
Adamgershilik jaǵınan aytqanda, bul sınaw jeke, maqsetli, awırtpalı hám túsindiriw qıyın edi. Sınaw dawamında biz Ibrahimnıń turaqlı boysınıwın hám tolıq Qudayǵa baǵdarlanǵan isenimin bilemiz. Evreylerge 11:19-dı oqıǵanımızda, Ibrahimnıń «Quday onı (Isaaktı) ólilerden de tirilte aladı dep isengenligin, ol onı metaforalıq mániste alǵan» ekenin bilemiz. Sınawlar hám qıyınshılıqlar bizdiń ómirimiz boyı kelip turadı. Ibrahimnan úyrenetuǵın sabaq, bizge nárseler mánisiz kóringen waqıtta qalay juwap beriw kerek. Ibrahim Násiyatlar 3:5-6-da aytılǵan sózlerdiń anıq súwreti: «Pútkil júregiń menen Rabbıǵa isen, hám óz aqılıńa súyenbe; Barlıq jollarıńda Onı tán al, hám Ol seniń jollarıńdı basqaradı.»
Ibrahim sonday-aq Quday Ákeniń Óz súyikli Ulına bergenliginiń súwreti. Biz Quday Áke ushın Golgotada Rabbımız Isanıń beriliwiniń mánisin kórsetetuǵın bunday sulıw úlgini basqa qay jerden tabamız? 4-ayatta biz oqıymız: «Úshinshi kúni Ibrahim kózlerin kóterip, uzaqtan orındı kórdi.» Orın tórt márte aytılǵan (22:3, 4, 9, 14). Moriya «Quday tárepinen aldınnan kórilgen» yamasa «Quday tárepinen saylanǵan» degen mánisti bildiredi. Quday Áke Óz súyikli Ulı ushın Golgota dep atalǵan orında bolatuǵın barlıq nárselerdi bilgen. Úshinshi kún bizge tiriliwdi esletedi. Bul bólimde úsh márte áke menen balanıń birge barǵanın oqıymız (22:6, 8, 19), bul bizge Quday Áke menen Óz súyikli Ulı arasındaǵı turaqlı qatnastı esletedi. Sonday-aq, Ibrahim qolına ot penen pıshaqtı alǵan (22:6). Ot sınawdı hám muqaddes húkimdi bildiredi, al pıshaq ólimdi bildiredi.
Quday Ibrahimnan Isaaktı kúydiriletuǵın qurbanlıq sıpatında usınıwdı soradı dep aytıw jaqsı bolıwı múmkin. Jaratılıs kitabında barlıq qurbanlıqlar kúydiriletuǵın qurbanlıqlar. Kúydiriletuǵın qurbanlıq pútkilley Quday ushın. Bul jaǵımlı iyisli bolıwı kerek edi (Lewiler 1, 7). Áhmiyeti sonda, biz qoshqardı kórsetpegenge shekem orınbasar haqqında oylamaymız. Isaak Ulı Ákeniń júregine ne bolǵanınıń súwreti; Ol jaǵımlı iyisli! Biz bes márte aǵash haqqında oqıymız, ol Isaaktıń ústine qoyılǵan hám bólingen edi. Injilde aǵash kóbinese er adamlıqtı bildiredi. Bul bólingen aǵash ishki tárepti kóriw múmkinligin bildiredi. Áke Óz súyikli Ulıń moral kámilliklerin bul dúnyada adam sıpatında kórgen hám qádirlegen.
Isaak Ul
Isaak Rabbımız Isanıń ulı bolıwınıń súwreti. Isaaktıń anıq súwretlemesine itibar beriń: Seniń ulıń, seniń jalǵız tuwılǵan ulıń, Isaak (bul kúlkini yamasa quwanıshtı bildiredi), sen súygen ulıń. Bul Injilde súygi haqqında birinshi márte aytılıwı. Bul ákeniń súygisi ulı menen áhmiyetli túrde baylanıslı! Biz Isaaktıń Ibrahimnıń ózgeshe ulı ekenin kóremiz. Ishmael de Ibrahimnıń ulı edi, biraq Isaak qımbatlı edi, ol wáde etilgen ul, Ibrahimnıń súygisiniń ulı edi. Bul bizge Yuhanna injilinde Ákeniń Ulǵa bolǵan súygisi haqqında jeti márte oqıǵanımızdı esletedi (Yuhanna 3:35, 5:20, 10:17, 15:9, 17:23, 24, 26).
Isaak sonday-aq Qutqarushınıń Óz qurbanlıǵınıńsúwreti. Ibrahim Isaaktı Quday aytqan orında qurbanlıq ústeline qoydı. Bul orın bizge Luka 23:33-te oqıǵanımızdı esletedi: «Olar Golgota dep atalǵan orınǵa kelgende, Onı sol jerde krestke kerdi.» Moriya tawı Golgota jaylasqan sol taw qatarında edi. Isaak orınǵa barǵanday, Rabbı da Golgota dep atalǵan orınǵa Óz ómirin Qudayǵa jaǵımlı iyisli qurbanlıq sıpatında beriw ushın bardı!
Isaak bizge Rabbımız Isanıń xızmetin de esletedi. Isaak kishkene bala emes edi; ol jigirmalı jaslardaǵı jas jigit bolıwı múmkin. Ol Ibrahimdı ańsatlıq penen jeńe alar edi. Biraq, biz onıń boysınıwshıekenin kóremiz, hátte xızmetshi sıpatında aǵash tasıǵan, keyin ózin baylawǵa hám qurbanlıq ústeline qoyıwǵa ruxsat bergen. Bul bizge Rabbımız Isanı, Ákeniń erkinligine boysınǵan kámil xızmetshini, ólimge shekem, hátte Krest ólimine shekem boysınǵanın esletedi. «Ol óz júzin Ierusalimge barıw ushın turaqlı túrde qoydı» hám «Meniń erkim emes, Seniń erkiń bolsın!» der edi. 9-ayatta biz oqıymız:
«Sonnan keyin olar Quday aytqan orınǵa keldi. Hám Ibrahim sol jerde qurbanlıq ústelin qurıp, aǵashlardı tártipke saldı; hám ol ulı Isaaktı baylap, onı aǵashlardıń ústine, qurbanlıq ústeline qoydı.»
Jaratılısta bul waqıtqa shekem qurbanlıqlar qurbanlıq ústeline qoyılǵanǵa shekem óltirilgen edi, biraq Isaak tiriley qurbanlıq ústeline qoyıldı. Bul bizge Rabbımız Isanıń ómirin hesh kim almadı. Onıń ómirin beriwge hám qaytadan alıwǵa kúshi bar edi! Ol óz ómirin biz ushın berdi!
Biz geyde qosıq aytamız:
Súygi Seni qurbanlıq ústeline bayladı, Ákeniń súygisi hám Senińki, Biz ushın, Ey teńsiz Qurban, Biz Seniń menen birge nurlandıq. Baylıǵıńdı tapsırdıń, Ózińdi erkin berdiń, Ómirińdi sheksiz miyrimde, Biz Seniń menen birge jasawımız ushın.
Zaburlar 118:27-de biz oqıymız: «qurbanlıqtı arqanlar menen qurbanlıq ústeliniń múyizlerine bayla.» Bizdiń Rabbımız Ákege bolǵan súyginiń altın arqanları menen hám adamǵa bolǵan súyginiń gúmis arqanları menen baylanǵan edi!
Qoshqar – Orınbasar
7-ayatta Isaak: «Kúydiriletuǵın qurbanlıq ushın qozı qayda?» dep soraydı. Bul Injilde «qozı» sózin birinshi márte oqıǵanımız! Bul soraw Ibrahimnıń júregine qalay kirgenin tek ǵana oylay alamız, ol: «Ulım, Quday Ózi kúydiriletuǵın qurbanlıq ushın Qozını beredi» dep juwap bergen. Isaak soraw berer edi, hám Yuhanna Shomıldırıwshı jıllar ótkennen keyin oǵan juwap berer edi, ol: «Mine! Dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısı!» dep járiyalaǵan.
Ibrahim Isaaktı qurbanlıq ústeline qoyǵanda, ol pıshaqtı kóterip, súyikli ulına qadaǵalı turǵanda, Rabbınıń Perishtesi oǵan aspannan: «Ibrahim, Ibrahim!» dep shaqırdı. Ol: «Men bul jerde!» dedi. Hám Ol: «Balalıqqa qolıńdı tiygizbe, yamasa oǵan hesh nárse etpe; sebebi men endi bilemen, sen Qudaydan qorqasıń, sebebi sen ulıńdı, jalǵız ulıńdı Menen jasırǵan joqsıń.» Ibrahim kózlerin kóterdi, «onıń artında tikeneklerge múyizlerinen ilingen qoshqar bar edi. Sonnan keyin Ibrahim qoshqardı alıp, ulı ornına kúydiriletuǵın qurbanlıq sıpatında usındı. Hám Ibrahim sol orınǵa Rabbı-Berdi dep at qoydı; búgingi kúnge shekem aytılǵanday, «Rabbınıń tawında beriledi.» Isaak ushın orınbasar bar edi, ol óz kúshi menen tikeneklerge ilingen edi. Bul bizge Rabbımız Isanıń Óz kámil súygisi hám boysınıwı kúshi menen gúnanı, ólimdi hám qábirdi jeńgenin esletedi! Ol bizdiń orınbasarımız edi! Kúydiriletuǵın qurbanlıq Ákeniń dańqı ushın, hám orınbasar qoshqar bizdiń qutqarıwımız haqqında aytadı (1 Petrus 1:18-19, 3:18).
5-ayattıń bul kúydiriletuǵın qurbanlıqtı ibadat penen baylanıstırǵanın kóriw qızıqlı, bul Injilde «ibadat» sózin birinshi márte oqıǵanımız. Ibrahim qoshqardı kúydiriletuǵın qurbanlıq sıpatında usınǵanda hesh qanday sóz aytılmadı! Ibadat kúydiriletuǵın qurbanlıq haqqında edi, Ibrahim yamasa Isaak haqqında emes. Bizdiń ibadatımız biz haqqımızda emes. Ol Ul haqqında bolıwı kerek. Biz Uldı jeke ibadat etkenimizde, Onı jámiyet aldında maqtawǵa tayın bolamız!
Keyinirek biz oqıymız:
«Men Ózim ant ettim, deydi Rabbı, sebebi sen bul iskerlikti islediń, hám ulıńdı, jalǵız ulıńdı Menen jasırǵan joqsıń, men seni alǵıslayman, hám seniń áwladlarıńdı aspan juldızlarıday hám teńiz jaǵasındaǵı qumday kóbeytemen; hám seniń áwladlarıń dushpanlarınıń qaqpasın iyeleydi. Seniń urıǵıńda jer júzindegi barlıq xalıqlar alǵıslanadı, sebebi sen Meniń dawısıma boysındıń.»
Bul jerde biz «boysındı» sóziniń Injilde birinshi márte aytılǵanın kóremiz. Bul sulıw bólimde, bizge Quday tárepinen berilgen Qozı haqqında aytıp turǵan, biz súygini, ibadattı, qozını hám boysınıwdı birinshi márte aytılǵanın kóremiz. Barlıq tórtewi de Qudaydıń Qozısı menen baylanıslı.
Aqırında, biz Qozıǵa baylanıstı, yaǵnıy Kelindi kórgimiz keledi. Isaak Ibrahimǵa qaytarılǵannan keyin (tiriliwdiń súwreti), Isaaktıń zayıbı Rebeka 23-ayatta birinshi márte aytılǵan. Sonnan keyin 24-bólimde biz onıń oǵan qalay alıp kelingenin bilemiz. Bul bizge Shirkewdiń Qozınıń zayıbı ekenin esletedi. Quday Ózi kúydiriletuǵın qurbanlıq ushın Qozını bergenligi sebepli biz kirgen jaqın qatnastı esletiw tásirli!
Diniy oqıw
Baxıtlı úmit
Ómir ushın ankerler 2025-jıl 29-dekabr
Diniy oqıw
Miyrim payda boldı
Ómir ushın ankerler 2025-jıl 26-dekabr
Diniy oqıw
Durıs waqıtta durıs sawǵa
Ómir ushın ankerler 2025-jıl 25-dekabr
Diniy oqıw
Eń úlken sawǵa
Ómir ushın ankerler 2025-jıl 24-dekabr
Diniy oqıw
Ashkaralanǵan ómir
Ómir ushın ankerler 2025-jıl 23-dekabr
Diniy oqıw
Dáldalshı
Ómir ushın ankerler 2025-jıl 22-dekabr
