Tórt Injil Rabbimiz Isa Masihning xochta aytqan jeti sózin jazadı. Úsh sóz Onıń xochqa kerilgen dáslepki saatlarında, al tórt sóz keyingi saatlarda bolıp ótti. Bul meditatsiyada jeti sóz anıq bir tártipte jaylastırılmaǵan. Hár bir Injil sol Injildiń temasın saqlaytuǵın sózlerdi jazadı. Tek Onıń taslap ketilgenligi haqqındaǵı shıńǵırıwı eki Injilde, Matta hám Markta jazılǵan, hám biz sol jerden baslaymız.
1. «Toǵızınshı saatta Isa qattı dawıs penen shıńǵırıp: ‘Eloi, Eloi, lama sabachthani?’ dedi, bul ‘Meniń Qudayım, Meniń Qudayım, Nege Sen Meni taslap kettiń?’ dep awdarıladı.»
«Toǵızınshı saatta Isa qattı dawıs penen shıńǵırıp: ‘Eloi, Eloi, lama sabachthani?’ dedi, bul ‘Meniń Qudayım, Meniń Qudayım, Nege Sen Meni taslap kettiń?’ dep awdarıladı.» (Mark 15:34 NKJV)
Isa bas ruhaniyler hám aǵalar tárepinen jalǵan ayıplanıp, Annas hám keyin bas ruhaniy Kayafanıń aldında sudlanıw ushın alıp ketilgen edi (Yuhanna 18:13). Keyinirek, Ol Pilatqa, Herodqa hám qaytadan Pilatqa alıp ketildi. Rim áskerleri Isanı qattı urıp, betindegi shashların julıp, Onı masqaraladı. Payǵambar Yesaya bul Haqqında bılay dedi: «Ol ezildi hám azaplandı, biraq awzın ashpadı; Ol qurbanlıq qozıday soyıwǵa alıp ketildi, hám qoy óz júndi qırqıwshıları aldında únsiz bolǵanday, Ol awzın ashpadı» (Yesaya 53:7). Isa Masih, Óz xochın kóterip, tikenli táj kiyip, arqası jırtılıp, qanap turǵan halda, xochqa keriliw ushın Golgotaga alıp ketildi.
Biz Dáńli Rabbimizdiń lánetli terekte ilinip turǵanın kórgenimizde tań qalamız. Biz sol jerde bolıwımız kerek edi, hám Onıń ájayıp muhabbatı bizdiń ornımızdı ájayıp Orınbasar retinde iyelewge májbúr etpegende, biz sol jerde bolǵan bolar edik.
«Ol hesh qanday gúna bilmegen Onı bizler ushın gúna etti, solay etip bizler Onıń ishinde Qudaydıń ádilligi bolıwımız ushın» (2 Korinflilerge 5:21).
Masihtiń Ózi bul sorawǵa juwap berdi: «Nege Sen Meni taslap kettiń?» Rabbimiz Isa Quday tárepinen taslap ketildi, solay etip bizler hesh qashan taslap ketilmeymiz. Bunıń ornına, bizler endi Rabbimiz Isa Masihke bolǵan isenim arqalı Qudaydıń muhabbatın bilemiz hám onnan lázzet alamız – Qudaydıń bizge bergen sawǵası. Bul sheksiz, tolıq hám erkin muhabbat edi. Pawıldıń duwası bunı Efesliklerge 3:17-19 da bildiredi:
«Masih isenim arqalı júreklerińizde jasasın; sizler muhabbatqa tamır jayǵan hám tiykar salınǵan bolıp, barlıq áwliyeler menen birge keńligin, uzınlıǵın, tereńligin hám biyikligin túsine alasız – bilimnen asıp túsetuǵın Masih muhabbatın biliw ushın; sizler Qudaydıń barlıq tolıqlıǵı menen toltırılıwıńız ushın.» (Efesliklerge 3:17-19)
Ne edi, ájayıp Quday, Seni Óz Ulıńdı beriwge májbúr etti, Bizler gúna menen joq etilgenler ushın Óz súyiklińdi beriwge? Bul sheksiz muhabbat edi Seni solay etiwge májbúr etken Óz súyiklińdi bizler ushın beriwge. —Ann Taylor (1782-1866)
2. «Sonnan keyin Isa: ‘Atam, olardı keshir, óytkeni olar ne islep atırǵanın bilmeydi,’ dedi.»
«Sonnan keyin Isa: ‘Atam, olardı keshir, óytkeni olar ne islep atırǵanın bilmeydi,’ dedi.» (Luka 23:34)
Qasarlı, gúnalı, qattı qollar Qudaydıń Ulıń sol Rim xochına qaqtı. Áskerler Isanı sheshindirdi hám keyin Onıń denesin sol xochqa qoydı. Olar Onıń ayaqların aǵash shıbıqqa, qolların bolsa xochtıń kespe bólegine qaqtı. Xochtı kóterip, jerge qazılǵan orınǵa taslaǵan waqıttaǵı fizikalıq awırıw hám azaptı oylań. Áskerler keyin otırıp, Onı baqladı.
Isanıń óz xalqı, yahudiyler, Onı masqaralap: «Ol Qudayǵa isendi; eger Ol Onı qálese, endi Onı qutqarsın; óytkeni Ol ‘Men Qudaydıń Ulıman’ dedi» (Matta 27:43). Zábúr 22 bizge bul payǵambarlıq súwretin beredi: Olar Onı ashıq awızları menen qorshap aldı, qaharman hám gúrkiregen arıstanday aylanıp júrdi – Shaytannıń súwreti – jayıp jeyiwge tayın. Itler, basqa milletlerdi súwretlep, Onı da qorshap aldı; hám járdem beretuǵın hesh kim joq edi.
Ol on mıń perishteni shaqıra alar edi, biraq shaqırmadı. Óz dushpanlarınan qutqarıw ushın járdem izlew ornına, Ol Óz dushpanları ushın duwa etti: «Atam, olardı keshir, óytkeni olar ne islep atırǵanın bilmeydi.» Eger Ol xochqa shıdamasa, náwbetten túsip, Isa hesh kim keshirilmeytuǵının bildi. Ádillik qanaatlandırılıwı kerek edi. Aldawshı Shaytan jeńiliwge ushırawı kerek edi, hám gúnalı adam jarastırılıwı kerek edi.
3. «Isa oǵan: ‘Sizge shın aytaǵın, búgin Sen Menen birge Jannatta bolasań,’ dedi.»
«Isa oǵan: ‘Sizge shın aytaǵın, búgin Sen Menen birge Jannatta bolasań,’ dedi.» (Luka 23:43)
Isa, gúnasız Adam Ulı, eki gúnalı jınayatshı arasında xochta ilinip turǵan edi, hám ótip baratırǵanlar basların shayqap: «Ol basqalardı qutqardı; Ózin qutqara almaydı,» dedi (Matta 27:42). Bul bizge payǵambar Yeremiyanıń sózlerin esletedi: «Sizge hesh nárse emes pe, ótip baratırǵan barlıq adamlar? Qarań hám kóriń, meniń qayǵımday qayǵı bar ma?» (Jılaǵanlar 1:12).
Eki urlıqshı Isanıń bul sózlerin: «Atam, olardı keshir,» dep duwa etkenin esitkenine gúman joq. Olar Onıń ortadaǵı xochta únsiz azap shekkenine de gúwa bolǵan edi. Jınayatshılardan biri keyin isenim menen Qutqarılıwshıǵa burılıp, óz gúnasın moyınlap, keshirim haqqındaǵı xabardı talap etti. Ol: «Rabbim, Sen Óz Patshalıǵıńa kelgenińde Meni esle,» dedi (Luka 23:42). Dárhal Rabbimiz sol kúni Onıń menen birge Jannatta bolatuǵının kepillik berdi. Isa Masihde «jańa» jaratılıs bolǵan bul adamnıń júregin qanday quwanısh basqan bolıwı kerek! Bizge onıń atı aytılmaǵan; shınında da, ol barlıq isenim etiwshilerdi bildiredi. Bir waqıtta ol Qudaydan máńgi ajıralıwdan qorqıp edi, al keyingi waqıtta ol Qutqarılıwshı menen «búgin» birge bolıw wádesin aldı.
Sonnan keyin bul jańa tuwılǵan adam, endi ot kóline húkim etilmegen, sol jerde xochqa kerilgen basqa urlıqshıǵa Injil wáziyzi boldı. Bul isenimli urlıqshınıń tariyxı bul xabardı esitken barlıq adamlarǵa ele de wáziyz etedi. Qádirli dosım, Sen Qutqarılıwshıǵa keldiń be? Ol Ózin izlegen barlıq adamlarǵa máńgi ómir wáde etti. Qanday bolasań, solay kel hám qayerde bolasań, sol jerge kel. Dárhal Qutqarılıwshıǵa kel, óytkeni seniń erteńiń bolmawı múmkin!
4. «Isa qattı dawıs penen shıńǵırǵanda, Ol: ‘Atam, Óz qollarıńa Óz ruwhımdı tapsıraman,’ dedi.»
«Isa qattı dawıs penen shıńǵırǵanda, Ol: ‘Atam, Óz qollarıńa Óz ruwhımdı tapsıraman,’ dedi.» (Luka 23:46)
Isanıń eń dáslepki sózleri Luka Injilinde jazılǵan, Ol ibadatxanada tabılǵannan keyin Óz anasına: «Sizler Meniń Atamnıń isleri menen bánt bolıwım kerek ekenin bilmedińiz be?» dedi (Luka 2:49). Luka Isanıń bul sózlerin de jazdı, Ol qattı dawıs penen shıńǵırıp: «Atam, Óz qollarıńa Óz ruwhımdı tapsıraman,» dedi. Isa basınan aqırına shekem Atasınıń isleri menen bánt bolǵan edi. Ol jaqsılıq etip, nawqaslardı emlep, soqırlardıń kózlerin ashıp hám hár bir jaǵdayda Atasınıń erkini izlep júrdi. Xochqa barıwdan aldın, Isa Getsemane baǵına kirip, jan azabında bolıp: «Atam, eger Sen qáleseń, bul keseni Mendan alıp tasla; biraq Meniń erkim emes, Seniń erkiń bolsın,» dedi (Luka 22:42). Ol Atasınıń erkin tolıq boysınıw menen qabıl etti. Bizler júrekten sol xochta ne bolǵanın kórgen hám Qudaydı dáńlegan júzbası menen kelisemiz: «Shınında da bul ádil Adam edi!» (Luka 23:47).
5. «Isa Óz anasın hám Ózi súygen shákirtin jaqında turǵanın kórgeninde, Óz anasına: ‘Hayal, Óz ulıńa qara!’ dedi. Sonnan keyin shákirtke: ‘Óz anańa qara!’ dedi. Hám sol saattan baslap sol shákirt onı óz úyine alıp ketti.»
«Isa Óz anasın hám Ózi súygen shákirtin jaqında turǵanın kórgeninde, Óz anasına: ‘Hayal, Óz ulıńa qara!’ dedi. Sonnan keyin shákirtke: ‘Óz anańa qara!’ dedi. Hám sol saattan baslap sol shákirt onı óz úyine alıp ketti.» (Yuhanna 19:26-27)
Tek Yuhanna Injili ózin hám Isanıń anasın óz ishine alǵan bul kórinisti aytıp ótedi. Xochta ilinip turǵan waqıtta, Isa Maryam hám Ózi súygen shákirt Yuhannanı jaqında turǵanın kórdi. Muhabbat olardı sol jerge tartqan edi, basqalar bolsa qashıp ketken edi. Olar Onıń sol jerde ilinip turǵanın kórgenlerinde júreklerin qanday qayǵılı oylar basqan bolıwı kerek. Isa Ózin yamasa Óz azapların oylamay, Óz anasın kórdi hám ǵamxor júrek penen: «Hayal, Óz ulıńa qara!» dedi. Shákirt Yuhannaǵa bolsa: «Óz anańa qara!» dedi.
Óziniń eń qarańǵı saatında Isa ananıń qayǵılı júregine ǵamxorlıq etti hám oǵan teselli sózlerin ayttı, onıń emotsional hám fizikalıq mútájliklerin qanaatlandırdı. Bálkim bul jerde qayǵı hám azap arqalı ótip atırǵan hám ózin jalgız sezip atırǵan birew bar shıǵar. Bálkim súyikli adamı alıp ketilgen hám járdem hám teselli beretuǵın hesh kim joq shıǵar. Bunı esleń: Isa sizge ǵamxorlıq etedi – sizdiń fizikalıq hám ruwxıy mútájliklerińiz ushın. Onı siz ushın xochqa barıwǵa májbúr etken muhabbat shápáátke tolı hám hár bir mútájlikti qanaatlandırıwǵa tayın.
6. «Bunnan keyin, Isa barlıq nárselerdiń endi orınlanǵanın bilip, Jazıw orınlanıwı ushın: ‘Men shólledim,’ dedi.»
«Bunnan keyin, Isa barlıq nárselerdiń endi orınlanǵanın bilip, Jazıw orınlanıwı ushın: ‘Men shólledim,’ dedi.» (Yuhanna 19:28)
Xochta dáslepki úsh saat ilinip turǵannan keyin, Rabbimiz Isa Óz fizikalıq azapları haqqında birinshi ret «Men shólledim» dep shıńǵırǵanda ayttı. Bul jerde biz Zábúr 22 degi payǵambarlıq sózlerin esleymiz:
«Meniń kúshim ıdıstıń sınǵan bólegi sıyaqlı qurıp qaldı, hám tilim jaǵlarıma jabısıp qaldı» (Zábúr 22:15).
Onı kúsheytiw ushın hesh bir perishte kelmedi. Onıń eń tereń mútájligi waqıtında shápáát kórsetetuǵın hesh kim joq edi. Adamlar oǵan tek qashqır sirke ishiwge usınıs etti.
Sol «Men shólledim» degen shıńǵırıwdıń ádewir tereń mánisi bar edi, óytkeni Ol siz hám men ushın muhabbat penen xochta azap shegiwge keldi. Bizdiń qutqarıwımız ushın Onıń shóllewi Onı ózin bizler ushın «Qudayǵa jaǵımlı iyisli qurbanlıq hám sadqa» retinde beriwge májbúr etti (Efesliklerge 5:2). Onıń qurbanlıǵı erkin edi, óytkeni Ol: «Men Óz ómirimdi qaytadan alıwım ushın beremen. Hesh kim onı Mendan almaydı, biraq Men onı Ózim beremen. Meniń onı beriwge kúshim bar, hám Meniń onı qaytadan alıwǵa kúshim bar. Bul buyrıqtı Men Atamnan aldım» (Yuhanna 10:17-18).
Bul Isa Sihar qudıǵı qasında otırǵan, jolınan sharshaǵan hám Samariyalılıq hayaldan suw ishiwdi soragan Sol Adam. Ol keyin oǵan ruwxıy shóllewin qanaatlandırıw ushın tiri suw usınıs etti. Ol sol ómir beriwshi suwdan ishti hám qanaatlanıp ketti, óytkeni ol Masihdi tapqan edi. Rabbimiz de sergitildi hám qanaatlandı, óytkeni Ol mútáj janǵa xızmet etiwden quwanadı. Siz Oǵan kelip, Onıń sizdiń mútájliklerińizdi hám qálewlerińizdi qanaatlandırıwına ruqsat beriwge tayınsız ba?
7. «Isa qashqır sharaptı qabıl etkeninde, Ol: ‘Ol tamamlandı!’ dedi. Hám basın iyip, Óz ruwhın tapsırdı.»
«Isa qashqır sharaptı qabıl etkeninde, Ol: ‘Ol tamamlandı!’ dedi. Hám basın iyip, Óz ruwhın tapsırdı.» (Yuhanna 19:30)
«Ol tamamlandı!» Isanıń xochta aytqan bul sońǵı sózleri keń mániske iye hám mánige bay. Xochqa isharat etetuǵın barlıq túrler hám kóleńkeler hám barlıq qurbanlıqlar endi orınlandı. Onı tolıǵıraq etiw ushın hesh nárse qosıla almas edi yamasa qosıw kerek emes edi.
«Óytkeni Ol bir qurbanlıq penen máńgi etip kámil etti, kimler taza etilip atırsa ... Sonnan keyin Ol qosadı: ‘Olardıń gúnaların hám nızamsız islerin Men endi eslemeymen’» (Evreylerge 10:14,17).
Eń muqaddes orınǵa jol endi bizler ushın ashıldı, hám batırlıq penen, yamasa muqaddes erkinlik penen, bizler isenim arqalı Qudaydıń Óz aldına kire alamız. Bul muqaddes imtiyaz bizler ushın lázzet alıw ushın – hátte Oǵan súyikli Atasına baladay sóylew ushın.
«Keliń, shın júrek penen, isenimniń tolıq kepilligi menen jaqınlasayıq, júreklerimiz jaman ar-namıstan tazalanǵan hám denelerimiz taza suw menen juwılǵan bolıp ... Keliń, bir-birimizdi muhabbat hám jaqsı islerge qızıqtırıw ushın oylayaq, bir-birimizdi jıynalıwımızdı taslap ketpeyik, geybirlerdiń ádeti bolǵanday emes, biraq bir-birimizdi úgitleyik, hám Kúndi jaqınlasıp atırǵanın kórgenińiz sayın kóbirek» (Evreylerge 10:22,24-25).
Bul bizdiń házirgi waqıttaǵı imtiyazımız, biraq jaqınlasıp atırǵan «kúnde» ádewir kóp nárse bar.
Ruwx bizdi qayta-qayta Qudaydıń Qozısına isharat etedi, Ol Óz qımbatlı qanın tógiw arqalı Óz patshalıǵın ornatıw ushın kelgeninde ashılatuǵın keleshek bereketler ushın jol ashqan. Yuhanna Shomıldırıwshı Isanı Iordan dáryasında ózine qaray kelip atırǵanın kórgeninde: «Qarań! Dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısı!» dedi (Yuhanna 1:29). Bul ayattıń ishine Qudaydıń keleshek ásirler ushın maqsetleri kiredi, bul Qudaydıń kúni menen juwmaqlanadı, sol kúni «bizler, Onıń wádesine qaray, jańa aspanlar hám ádillik jasaytuǵın jańa jerdi kútemiz» (2 Piter 3:13).
