Бул уллы теманы баяан ететуғын үш үлкен бап бар: Юханна 1, Колоссялыларға 1, Еврейлерге 1, ҳәм буларға қосымша 1 Тиметейге 6:15-16 ҳәм Лука 10:22 бизде Ийемиз Ийса Мәсихтиң мәңги барлығы ҳәм даңқы ҳаққында ойлаўға рухсат берилгенлерге тән болған муқаддес ҳүрметти оятыўы керек. Буның менен бирге, Муқаддес Рухтың сөзлерин исеним менен тыңлаўға таярлық, сол сөзлерди кишипейиллик пенен түсиниўге умтылыў, ҳәм олардан ҳеш нәрсе алып тасламаўға, ямаса оларға ҳеш нәрсе қоспаўға итибарлы болыў керек. Бул көзқарастың нәтийжеси биздиң ақыл-ойымыздың жаңаланыўы арқалы өзгериўимиз болады.
Мен гүналар ҳәм қәтелерде өлгенлердиң жағдайынан Ийемиз Ийса Мәсих арқалы өмир ҳәм кеширим алғанлардың тынышлығына өзгериў ҳаққында айтып атырған жоқпан, бирақ мен буны билетуғын мәсихши жас жигитлерге айтып атырман, ҳәм мен ақылға уғрас айтаман, биздиң турмысымыздың өзгериўи керек. Биз ҳәммемиз әдеттеги адамлармыз, төрт Евангелияның жазыўшысы сыяқлы, себеби Юханна Галилея көлиниң жанындағы балықшы ғана еди. Оны басқа балықшылардан интеллектуаллық ямаса мораллық жақтан айырып турыўшы ҳеш нәрсе жоқ еди, бирақ ол ең әпиўайы тилде ең муқаддес ҳәм терең китапты жазды. Оның таң қаларлық нәтийжеси неден келип шықты? Ол Қудай Улының Шахсының даңқының оның жанына жарқырап түсиўи арқалы өзгериўинен басқа ҳеш нәрсе емес; Мәсихтиң Шахсы ҳаққындағы уллы ҳақыйқат оны тек ғана ҳақыйқат сыпатында емес, ал ол билген ҳәм ол ҳаққында жазған Ол менен тири байланыста услап турды. Өзгерген турмыс Қудай Улының даңқлы Шахсы менен тири танысыў арқалы пайда болады. Қудай буны ҳәммемизде Өзиниң мақтаўы ушын әмелге асырсын.
Логос: Юханна 1ди түсиниў
Юханна Өз Евангелиясын кирис сөзсиз башлайды; ол бирден терең баянатты айтады, «Басында Логос бар еди». Бул Ийемиз Ийса Мәсихтиң жеке аты, Ол Сөз, ҳәм бул тек ғана байланыс қуралы сыпатында емес, ал байланыстырылған нәрсениң өзи сыпатында.
Грек тилинде сөйлеўди аңлатыў ушын үш сөз қолланылады: «лалиа», айтылған сөзлер; «рема», айтылған нәрсе; «логос» байланысқа себеп болған ойды қамтыйды, ҳәм сонлықтан шахсты қамтыйды. Ийемиз әтирапындағыларға айтты (Юханна 8:43), «Неге мениң сөйлеўимди (лалиа) түсинбейсизлер, мен не айтып атырман, себеби мениң сөзимди (логос) есите алмайсызлар». Сизлер мениң ким екенлигимди түсинбедиңизлер; нәтийжеде мениң сөзлеримниң сизлер ушын ҳеш қандай мәниси жоқ.
Бүгинги күнде Таўдағы Уағызды үйретиў ҳаққында көп сөз болып атыр, ал сол ўақытта оны айтқан даңқлы Шахс сол сөйлеўшилер тәрепинен бийкар етилип атыр. Бирақ олар Оны Илаҳий Сөз, Тири Қудайдың Улы сыпатында мойынламағанша, Оның сөзлерин түсине алмайды, ҳәм оларды орынлай алмайды. Мен сизлерге айтып атырған сөзлердиң артында бир нәрсе бар, яғный мениң ақылымдағы ой, ҳәм сол ой мен тири шахс болмасам болмас еди, ҳәм «Логос» сөзинде айтылған нәрсе сол, ойдың сөзлерде өзин көрсетиўи. Бул бизге Ийе Ийса Мәсихтиң Қудайдан басқа ҳеш ким емес екенлигин айтады, себеби тек Қудай Өз ойларын билдире алар еди.
Лука да «Логос» атын 1-баптың 2-аятында қолланады, онда биз «Көз гүўалары ҳәм СӨЗге хызмет еткенлер» деп оқыўымыз керек, Евангелияның басындағы гөззал тийисиў, ол Сөздиң денеге айланыўының нәзик гөззалликлерин көрсетеди.
Юханна 1де қолланылған еки ат бар, олар ҳеш қашан бөлинбеўи керек; бири «Сөз», екиншиси «Жалғыз туўылған Ул», ямаса тағы да, Ул – Қудай сөйлеген Ол.
Сөздиң Мәңги Барлығы ҳәм Қудайлығы
1-аят бизге басында Ол бар болғанын айтады, бизди барлық ўақыттан да алдынға алып барады, ўақыт басланғанда емес, ал ўақыт болмастан алдын, адам ақылы жете алатуғын ең узақ шегарадан да тысқары, «Сөз» басланбастан, ал мәңги бар болып табылады. Сол ўақытта Ол айрықша Шахс еди, «Сөз Қудай менен еди». Қолланған предлог тек ғана қасында дегенди аңлатпайды, ал қарай, Қудай менен тығыз байланыс идеясын жеткереди.
Сонда биздиң ақыл-ойымыз жаратылыстан алдын болса да, Ол ғәрезсиз жан, сыртқы ҳәм илаҳийден азырақ нәрсе деп ойлап қалмаўы ушын, «Сөз Қудай еди» деп қосылған. Солай етип биз Оның мәңги барлығынан, Оның айрықша шахслығына көтерилемиз, Оның абсолют Қудайлығының фактлери менен тәжленген.
Бирақ адам ақылы сондай уллы баянатқа қатыслы қәтелесиўге ушырап қалыўы мүмкин, биз Оның Қудайлықтан келип шыққанын, ямаса айырымлар айтқандай, «Барлық дүньялардан алдын Әкеден туўылғанын» ойлаўымыз мүмкин. Жоқ, екинши аят сондай ойды қорғайды, «Сол басында Қудай менен еди».
Жаратыўшы ҳәм Өмирдиң Дереги
Жаратылған ҳәр бир нәрсе Өз барлығын Оған қарыздар, «Ҳәм Онсыз ҳеш нәрсе жаратылмады». Бул керек емес қайталаныў ма? Жоқ, себеби адамлар материяның мәңгилиги ҳаққында сөйлейди; бирақ ондай нәрсе жоқ, тек Қудай мәңги.
«Онда өмир бар еди». Бул қысқа гәп илимпазлардың ақыл-ойынын қыйнайтуғын өмирдиң барлық машқалаларын шешеди. Бир билимли профессор бир неше жыл алдын Британия Ассоциациясына мүрәжат етти, ҳәм өмирдиң келип шығыўын узақ баяан еткеннен кейин, баслаған жеринде тоқтады, бирақ бул жерде ол бир буўынлы төрт сөз бенен шешилген:
«Онда өмир бар еди».
Өмирдиң ҳәр бир формасының Авторы Ол, ҳәм бәринен бурын мораллық жанлар Қудай менен байланыста тура алатуғын руўхый өмирдиң Дереги, себеби «Сөз денеге айланды». Сыры сырлардың, исенимниң берекетли объекти, оны ҳеш бир жаратылған ақыл түсине алмайды. Ол адам болды, Юханна 1диң биринши аятларында оқыған барлық нәрсе болыўды бир секундқа да тоқтатпастан.
Ол кишипейиллик орнын алса да, ҳеш қашан Қудайдан кем болмады. Сыртқы даңқ бир шетке қойылды, бирақ Оған тән болған ишки үстинлик емес.
Ол еле де мәңги Ул еди, Ол еле де Әкениң көкирегинде жасаўшы айрықша Шахс еди, Ол еле де мәңги берекетли Қудай еди. Қудайдың басқа ҳеш қандай нуры ямаса ашылыўы Оннан басқа жерде жоқ. Ол алып келген хабар мынау еди, Қудай Өзин Өзиниң сүйкли Улында ашып атырған еди. Бул аспандағы күн сыяқлы ҳәр бир адам ушын жарқырайтуғын ҳақыйқый нур. Ол қандай жағдайға келди? Дүнья тек ғана қараңғылықта емес, ал қараңғылықтың өзи еди, ҳәм ол нурдың келгенлигин түсинбеди. Бирақ Исраил Қудай Өзиниң жарым-жартылай ашылыўларында сөйлеген халық еди. Ески Ўәсият дәўирлеринде нурдың келиўи ушын ақырынлап таярлық болған еди, бирақ Ол Өз халқына келгенде, олар Оны қабыл етпеди.
Нурды қабыл етиў: Қудайдан туўылған
Бирақ нурды көргенлер, Оны қабыл еткенлер бар еди. Бирақ бул қалай болды? Тек ғана оларда илаҳий жумыс болғаны ушын, олар Қудайдан туўылған еди, ҳәм ҳеш ким нурды көрмеген ямаса Ийсаны Мәсих сыпатында басқа ҳеш қандай жол менен қабыл етпеген. Бул қан арқалы, яғный тәбийғый туўылыў арқалы болмайды. Адамлар Оның атына исенбейди, себеби олар белгили бир нәсилге ямаса шаңараққа тийисли. Бул денениң ерки менен де емес, яғный мораллық жақтан жақсылаў арқалы емес, бул мораллық қабилетлерди раўажландырыў арқалы емес. Ҳәм тағы да, бул адамның ерки менен де емес, себеби интеллектуаллықты раўажландырыў арқалы Оны қабыл етиўге қәбилетли жағдай пайда болмайды. Бул тек ғана ҳәм әпиўайы Қудайдан.
Балықшы Юханнаны алайық, ол Ийениң даңқын қалай көрди? Ол Исраилдиң таңлаўлы нәсилинен болғаны ушын емес, мораллық жақтан басқалардан жақсы болғаны ушын емес, ҳәм әлбетте оқыў орынларына қатнағаны ушын емес. Бул нәрселердиң ҳеш бири оны оны көриўге алып келмеди. Ол Қудайдан туўылған еди, ҳәм сол нәрсе даңқ нуры жүреклерине жарқыраған ҳәмме ушын да ҳақыйқат. Олар көрген даңқ не еди? Бул сүйиспеншилик ашылыўы еди. Олар күнделикли олар менен жүрген Инсанда Әкениң жалғыз туўылған Улын көрди.
«Жалғыз туўылған Ул» атағы
«Жалғыз туўылған» атағы Оның ўақыттағы туўылыўына емес, ал Оның Әкениң көкирегинде мәңги болған терең сүйиспеншилик ҳәм жақынлық орнына қатыслы. Сол сөз Забур 22:20де «мениң сүйклимим» деп аўдарылған. Оның ўақыттағы Қыз Мариямнан туўылыўына қатыслы, биз Забур 2:7де оқыймыз «Сен мениң Улымсаң: бүгин Мен Сени туўдым; Сен мениң Улымсаң», себеби
Ол дүньяға келгенде «Ул» еди, ҳәм адамлықта Ол еле де «Қудайдың Улы» (Лука 1:35). Ол Өзи менен Әкениң барлық терең мейир-шапаатын ҳәм нәзик сүйиспеншилигин алып келди, ҳәм буны Өз Шахсында ҳәм Өз сөзлери ҳәм ислери арқалы көрсетти. Қабыл етилмеген, түсинилмеген, ҳәм нур менен тарқатылмаған қараңғылықтың ортасында жүрген, бирақ барлық дүньялардан алдын болғанындай, Әкениң көкирегиндеги Ул еди. Оның Шахсы ҳаққында қосымша түсиндириў мүмкин емес. Ҳеш бир шекленген ақыл Улдың Шахсын түсине алмайды; буған урынбайық, ал керсинше табынайық ҳәм мақтайық.
Жуўмақ: Оның Шахсына жуўап берип жасаў
Ең үлкен қәлеў – бул даңқлы Шахстың биз ушын тереңирек ҳақыйқый ҳәм ҳүкимдар болыўы. Егер биз Оны билсек, Оның сөзлери биздиң үстимизде үстем болады, ҳәм басқа ҳәр бир даўысты өширеди. Егер Оның уллылығы ҳәм сүйиспеншилигиниң даңқы бизди услап турса, бул Евангелияның жазыўшысын услап турғанындай, биз Оның сөзлерин түсиниўди ҳәм Ол айтқан нәрсени дәл орынлаўды қәлеймиз, себеби тек сол күнде биз Оны жүзбе-жүз көргенде әҳмийетли болады. Есимизде тутайық, Ол Өзине болған сүйиспеншилигимиздиң ҳақыйқатлығын бойсыныў сынағы арқалы өлшейди. (Юханна 14:21)
