Kámil ÁKE
«Eger sizlerdiń aranızda bir áke balası nan sorasa, oǵan tas bereme? Ya bolmasa balıq sorasa, balıqtıń ornına jılan bereme?» (Luka 11:11 NKJV).
Mina usılayınsha Rabbimiz Isa Masiyh Óz shágirtlerine Áke Qudaydıń qanday ekenligin ayttı. Eger jerdegi nákam áke de balalarına jaqsı nárseni beriwdi bilse, aspanlıq Ákesi kerekli nárseni bermeyme?
Eger Muqaddes Jazıwlar Qudaydı bizdiń Ákemiz dep atamaǵanda, biz Onı Ákemiz dep atawdan tartınıwımız múmkin edi. Bul qorǵawshı, tárbiyalawshı, jaqın qatnas. Tábiǵıy túrde, bul barlıq ulı hám qızları óz shańaraqlarında izleytuǵın qatnas. Álbette, shańaraqlarda geyde ajırasıw, ólim yamasa jerdegi ákelerimizdiń kemshilikleri arqalı bul qatnastı úzetuǵın qıyınshılıqlar boladı. Biraq Quday bul kemshiliklerge boysınbaydı; hám biz Onıń menen Ákemiz sıpatındaǵı qatnasımızdı qádirlegenimizde, ómirimiz ushın bekkem tiykar tabamız – ruwxıy jaqtan ǵana emes, al fizikalıq hám emotsional jaqtan da.
Eski Ósiyette Qudaydıń Áke dep atalǵan birneshe jaǵdayları bar, ásirese Izrailge qaraǵanda milliy mániste. Musa xalıqtan soradı: «Ol seniń Ákeń emespe, seni satıp alǵan?» (Ekinshi Nızam 32:6). «Ya Rabbiy, Sen bizdiń Ákemizseń; Seniń atıń Máńgilik Qutqarıwshımız,» dep tastıyıqladı Yesaya (Yesaya 63:16; Yesaya 64:8 hám Malaki 2:10). Biraq, bul qatnastıń tolıqlıǵın Quday Jańa Ósiyette ashıp beredi. Bizge bul qatnastı ashıw ushın Rabbimiz Isa Masiyhtiń Ózi kerek, sebebi tek Ol ǵana Qudaydı Áke dep oylawdıń mánisin shın mániste biledi (Luka 10:22). Óz tiriliw kúni, Golgofada bizdiń gúnálarımızdı sheshken soń, Isa Óz adamların Qudaydıń olardıń Ákesi ekenligin eslewge shaqırdı (Yuhanna 20:17).
Bul kontekstte Qudaydıń barlıq adamzatqa Áke ekenliginiń sheklengen mánisi bar ekenligin aytıw jaqsı bolıwı múmkin. Afinada Pawıl bul haqıyqattı putlarǵa tabınıwdıń aqılsızlıǵın kórsetiw ushın qollandı. Quday hár bir adamdı «bir qannan» jarattı hám «Onda biz jasaymız, háreket etemiz hám bar bolamız.» Sonlıqtan, Pawıl juwmaq shıǵardı, «biz Qudaydıń áwladımız» (Elshiler 17:26,28-29) – sonlıqtan ózimiz islep shıqqan tas yamasa metall buyımlardı qádirlew [muqaddes dep esaplaw] aqılǵa sıymaydı. Qudaydıń ulıwma mániste bizdiń Ákemiz dep atalıwı Onı bilmeytuǵınlarǵa shaqırıq; biraq bul barlıq adamzat ruwxıy mániste Onıń balaları degen mánisti ańlatpaydı.
Shańaraq Imtiyazları
Biraq, Rabbimiz Isa Masiyhke isengenler ushın, Quday menen Ákemiz sıpatındaǵı qatnasımız ájayıp pátiya. Bul qatnas penen baylanıslı birneshe imtiyazlar bar. Olardan biri, biz Ákeniń ǵamxorlıǵın bilemiz. Rabbimiz bul haqqında qatań sóyledi, Óz shágirtlerine Qudaydıń qarg'alarǵa hám gúllerge ǵamxorlıq etkenin esletip – hám Ol shágirtlerdi odan da kóbirek qádirlemeyme? Sonlıqtan, Ol qostı, «ne jeytuǵınıńızdı yamasa ne ishetuǵınıńızdı izlemeyńiz ... [Sizdiń] Ákeńiz bul nárseniń sizge kerek ekenligin biledi» (Luka 12:29-30; sonday-aq Matta 6:25-33).
Kerisinshe, dúnya xalıqları usı nárseni izleydi (Luka 12:30); hám bul jerde «izlew» dep awdarılg'an sózdiń qosımsha qatańlıǵı bar. Ómirimizde bul bizdiń óz mútájliklerin qanaatlandırıwǵa berilgen adamlar menen qorshalǵanımızdı ańlatadı. Sonlıqtan, biz ózimiz de usı obsessiyanı rawajlandırıwımız ańsat bolıwı múmkin. Biraq, isengen adam ushın bunday qáweter tiykarsız, sebebi bizdiń Ákemiz bizge ne kerek ekenligin biledi! Tek ǵana bul emes, al biz Onıń kúshiniń onı támiyinlew ushın jetkilikli ekenligine isenimli bolamız. Ibrahimnan Pawılǵa shekem, Eski hám Jańa Ósiyetler Qudaydıń fizikalıq mútájliklerimizdi qanaatlandırıw qábiletiniń mısalları menen tolı.
Ákeniń ǵamxorlıǵın qádirlegenimizde, biz Onıń muhabbatın da úyrenemiz. «Áke bizge qanday muhabbat bergenine qarań, biz Qudaydıń balaları dep atalıwımız kerek!» dep járiyaladı elshi Yuhanna (1 Yuhanna 3:1; sonday-aq Yuhanna 16:27). Qudaydıń qutqarıwshı muhabbatı sebepli, Ol Masiyh arqalı bizdiń gúnálarımız ushın qutqarıw berdi. Biraq odan da kóbirek, Onıń Ákemiz sıpatındaǵı minez-qulqı sebepli, Ol bizdi tek ǵana qutqarıwdı emes, al Óz balaları etiwdi de qáleydi. Jerde ákemizdiń muhabbatı jetispewshiligi múmkin, hám ózgeshe jaǵdaylarda taslap ketiw yamasa jek kóriw de bolıwı múmkin. Biraq Ákeniń muhabbatı ózgermeydi.
Ákeniń muhabbatınan lázzet alıwdıń bir áhmiyetli nátiyjesi, ol bizdi dúnyanıń muhabbatınan saqlaydı. Muqaddes Jazıwda dúnya Ákege qarsı bolǵan orın sıpatında súwretlengen. «Eger kimde-kim dúnyanı súyse, Ákeniń muhabbatı onda joq. Sebebi dúnyadaǵı barlıq nárseniń – deneniń nápsiligi, kózlerdiń nápsiligi hám ómirdiń maqtanıshı – Ákeden emes, al dúnyadan» (1 Yuhanna 2:15-16). Dúnya ózin bizdiń hár bir qálewimizdi qanaatlandıra alatuǵın orın sıpatında kórsetedi: «Eger biz Onsız lázzet taba alsaq, Qudaydı nege kútemiz?» Demasqa usılay boldı, ol «bul házirgi dúnyanı súydi» hám Rabbiy ushın xızmetin toqtattı (2 Timotiy 4:10; Filemon 24 penen salıstırıń). Kerisinshe, Ákemizdiń bizdi súyiwi hám ǵamxorlıq etiwi haqqındaǵı isenim bizge dúnyanıń tartımların jeńiwge járdem beredi, sebebi biz Onıńǵa isene alatuǵınımızdı bilemiz, al mútájliklerimiz ushın basqa jerden izlemeymiz.
Eger biz Ákemizdiń ǵamxorlıǵın hám muhabbatın umıtsaq, biz taslap ketilmeymiz, sebebi Ol bizdiń qatnasımızdıń basqa bir tárepin qollanadı: Onıń dúzetiwi. Óz balaların izbe-iz basqarıwdı umıtqan áke jaman áke, Rabbiy xalqı da qayǵı menen bilgenindey (1 Patshalar 1:5-6 daǵı Dawıttı esapqa alıń). Balalar ákeleriniń dúzetiwinen túsinik hám jetiklikke erisedi, nákam bolıwı múmkin; hám sonlıqtan Muqaddes Jazıwlar juwmaq shıǵaradı: «Biz ruwxlardıń Ákesine boysınıwǵa hám jasawǵa kóbirek tayın emespeymizbe?» (Evreyler 12:9). Tártip jaǵımlı bolmawı múmkin, biraq biz onnan sabaq alǵanımızda ol ádillikti payda etedi, tımsal ushın Pawıl qıyın «denedegi tikan» alǵannan keyin Qudaydıń miyrimine iseniwdi úyrendi (2 Korinfliler 12:7-9). Bunnan tısqarı, Ákeniń tártibi bizdiń shın mániste Onıń shańaraǵınıń bir bólegi ekenligimizdiń dálili, bizge Onıń menen qatnasta bolıw imtiyazımızdı taǵı bir ret esletedi.
Qosımsha Sabaqlar
Ákeniń qatnasınıń bul úsh tárepi – Onıń ǵamxorlıǵı, Onıń muhabbatı hám Onıń dúzetiwi – biz ushın da birneshe qosımsha sabaqlardı usınıs etedi. Ákemiz bizdiń jaǵdaylarımızdı bilgenin eslegenimizde, biz Oǵan súyeniwdi úyrenemiz. Ol bizdiń mútájliklerimizden xabardar hám bizdiń hálsizliklerimizdi túsingenligi sebepli, Ol bizge kerekli nárseni óz waqtında támiyinleydi.
Biz qanaatlı bolıwdı da úyrenemiz. Ol nurlardıń Ákesi bolǵanı ushın, hesh qashan óz minez-qulqına qarsı kelmeydi yamasa izbe-iz háreket etpeydi, Ol hár bir jaqsı hám kámil sawǵanı beredi (Yakob 1:13-17). Bul degeni, Ol támiyinlemegen hár qanday nárseniń házirgi waqıtta biz ushın jaqsı bolmaytuǵını. Ákemizdiń bilgenin ózimizge esletip, biz Onıń bergen nársesine, az yamasa kóp bolsın, minnetdar bolamız.
Bunnan tısqarı, biz óte qıyın jaǵdaylarda da durıs kózqarasqa iye bolıwdı úyrenemiz. Mısalı, dúnya júzindegi Rabbiy xalqınıń kóbi úlken kámbaǵallıqta jasaydı. Bul dúnyanıń qolaylıqlarınsız jasawǵa májbúr bolǵanımızda, biz mútájliklerimizdi nızamsız jollar menen qanaatlandırıwǵa (Nátiyjeler 30:9) yamasa Qudaydı bizge qatań qaraǵanı ushın ayıplawǵa (Rut 1:20-21) qızıǵıwımız múmkin. Biz hátte bizdiń kemshiliklerimiz Rabbiyge xızmet etiwimizge kedergi boladı dep oylawımız múmkin. Biraq Ákemizdiń bizdiń mútájligimizdi bilgenin eslew bizdi durıs jolda saqlaydı, sebebi Ol áwladlar boyı isenimli támiyinlewshi bolǵan (Zabur 37:25). Quday Hagarǵa ólip baratırǵan balası ushın suw bulaǵın kórsetti; Ol umıtsız jesirler ushın un hám maydı kóbeytti hám Ol búgingi kúnde mútájlerge Óz miyrimligin kórsetiwdi toqtatpaydı (Jaratılıs 21:15-20; 1 Patshalar 17:11-16; 2 Patshalar 4:1-7; Rut 2:20). Biz ózimizde joq nárseni (salıstırmalı túrde jaqsı jaǵdayda bolsaq ta) fokuslawǵa beyim bolamız, biraq Quday bizde bar nárseni fokuslaydı (2 Korinfliler 8:12). «Qolıńda ne bar?» dep soraydı Rabbiy (Shıǵıw 4:2). Ol usı nárseni qollanadı.
Quday menen Ákemiz sıpatındaǵı qatnasımızdıń barlıq tárepleriniń arasında, bir at ózgeshe mániske iye: atı Abba. Bul áke ushın aramey sózi bolıp, úlken jaqınlıqtı ańlatadı. Geybirleri onı inglis tilindegi «Papa» sózine uqsas dep usınıs etken. Eki jaǵdayda (Romalılar 8:15; Galatiyalılar 4:6) Pawıl Qudaydıń bizdegi Ruwxı bizge Quday menen usı qatnastı «Abba, Áke!» dep shaqırǵanımızda lázzet alıwǵa múmkinshilik beretuǵının jazdı. Rabbiy Ózi bul termindi tek bir ret qollanǵan: Gethsemane baǵında, Xoch azabın kútip turǵanındaǵı tereń azabında (Mark 14:36). Bul bizge bul attıń tereń jaqınlıǵın qádirlewge járdem beredi, bul bizdiń Quday menen Ákemiz sıpatındaǵı qatnasımızdıń shınlıǵı. Bizdiń eń qarańǵı waqıtlarımızda, eń tereń qıyınshılıqlarımızda, biz Oǵan qayrıla alamız, sebebi Ol biledi hám Ol ǵamxorlıq etedi.
JUWMAQLAWSHI ESLETPE
- Bul tálim jónelisi kámbaǵallardı xoshametleydi, biraq bul dúnyanıń baylıqlarına iye bolǵanlardıń mútáj tuwısqanları menen bólisiwge baylanıslı juwapkershiligin biykar etpeydi (1 Yuhanna 3:17).
