«Kim óz qátelerin túsine aladı? Meni jasırın qátelerden tazala. Qulıńdı da tákabbur gúnálardan saqla; Olar maǵan húkimranlıq etpesin. Sonnan keyin men ayıpsız bolaman, Hám men úlken qılmıstan ayıpsız bolaman.» — Zábúr 19:12-13 NKJV
Bir neshe jıl aldın bir topar miymanlar kómir kániniń qaqpalarına keldi. Basqarıw olardıń sayttı aralawına kelisken edi, hám miymanlar kánniń jumısları haqqında bilgen barlıq nárselerdi úyreniwge qızıqtı. Olar ózleriniń sayaxatın baslaǵanda, kánniń kirisiwinde taza aq ósimliktiń óskenin kórip tań qaldı. Olarǵa sonday kirli ortalıqta, kómir shańı úzliksiz samal menen úrlep turǵan jerde sonday taza kórinisli ósimliktiń tabılıwı tań qaldırdı. Olardıń qızıǵıwshılıǵın kórip, jolbasshı qolına bir az kómir shańın alıp, ósimliktiń ústine shashtı, biraq bir de bólek onıń ústine jabıspadı. Miymanlar da solay etti, hám taǵı da kómir shańı zıyansız jerge tústi. Bir de shań bólegi ósimliktiń qap-aq japıraqlarında qala almaytuǵınday edi.
Sol kúni, sol miymanlar tek ǵana kómir kániniń jumısları haqqında úyrenip qoymastan, al botanika salasında da qızıqlı jańalıq ashtı. Máselemizler ushın, bul waqıya basqa nárselerdi de bildiredi. Sol ósimlik sıyaqlı, biz ózimizdi barǵan sayın qudaysız hám taza emes dúnyada ómir súrip atırǵanımızdı kóremiz. Media arqalı kirler aǵıp shıǵadı, qudaysız jumıs kórsetiwshiler kóbinese óz sózlerin usınıslı isharalar menen tolıqtıradı, hám máselemizler jaman tásirlerdiń sonday hújimi shıdamlılıqtan tıs ekenin seziwi múmkin. Bizge ózimizdi «dúnyadan taza» saqlawımız kerek dep aytılsa da (Yakob 1:27 KJV), kómir kániniń sırtındaǵı aq gúlli ósimlikke uqsas tazalıqtı qalay saqlaw múmkin?
Qudaydıń balaları ushın maqseti, olar taza emes dúnyada taza bolıp qalıwı kerek. Pawıl óziniń jas dosı Timotiyge jazǵan xatında: «ózińdi taza saqla» (1 Timotiy 5:22) dep jazdı. Tesalonikalıqlarǵa aytıldı: «Sebebi bul Qudaydıń erki, hátte sizdiń muqaddesleniwińiz, siz zınadan saqlanıwıńız kerek» (1 Tesalonikalıqlar 4:3). Quday muqaddes, hám Ol bizdiń de muqaddes bolıwımızdı qáleydi (1 Petrus 1:16). Ámeliy jaqtan bul, biz barlıq muqaddes emes nárselerden saqlanıwımız kerek, hám sonlıqtan Oǵan jaqpaytuǵın nárselerden saqlanıwımız kerek degen mánisti bildiredi.
ESLETPE BELGILERI
Injilde jınıslıq azǵınlıqqa baylanıslı kóplegen eskertiwler bar. Násiyatlar kitabında Sulayman óz ulına azǵın, azǵırıwshı hayaldan uzaq turıwdı (Násiyatlar 5-6) hám jeńil ómirli hayaldıń azǵırıwınan saqlanıwdı (Násiyatlar 7) máslahát beredi. «Hayal menen zına qılǵan adamda túsiniw joq: onı islegen adam óz janın joq etedi» (Násiyatlar 6:32) degen qatań eskertiw berilgen. Jańa Wásiyat odan da uzaqqa barıp, zınakarlar Quday tárepinen jazalanatuǵının anıq aytadı (Evreylerge 13:4).
Injilde basqa adamlar qalay qulap túskenin eskertetuǵın mısalılar da kóp. 2 Samuel 11-degi qayǵılı esap patsha Dawıttıń áskeri urıs maydanında urısıp atırǵanda Qudayda dem alıwı menen baslanadı. Tez arada Dawıt ózin basqa túrli urısta taptı. Sarayınıń tóbesinen ol júdá sulıw hayaldı kórdi. Oǵan onıń úylengenligi haqqında xabar berilse de, Dawıt óziniń qáweterli jolın dawam ettirdi hám Batshebanı alıp, onıń menen jattı. Bólimniń qalǵan bólimi Dawıttıń óz gúnasın jasırıw ushın qanday háreketlerge barǵanın súwretleydi. Keyingi bólimde biz Qudaydıń óz qulın gúnası ushın ayıplaǵanın kóremiz – bul Dawıttıń qayta tikleniw processiniń birinshi basqıshı edi.
Dawıttıń óz mısalı itibarǵa alınbay qalmadi. Onıń jaqın shańaraǵında nátiyjeler sezildi. Onıń óz ulı Amnon ógey qız qızǵanıshlı Tamarǵa qáweterlendi. Óziniń janıp turǵan qáweterin basqara almay, ol «onı zorladı, hám onıń menen jattı» (2 Samuel 13:14). Jınıslıq waqıyası tawsılǵannan keyin, Amnon qáweterdiń jiyrenishke orın bergenin taptı, sebebi ol «onı júdá jek kórdi» (2 Samuel 13:15). Gúnanıń lázzetleri Amnonǵa kútkendey turaqlı qanaatlanıw bermedi. Biz oqıǵanımızda, sol basqarılmaǵan waqıttıń izinde buzılǵan ómirlerdi kóremiz.
QUDAYDIŃ MAQSETI
Basında Quday bir adamdı jarattı, hám onnan hayaldı jarattı. Ol sonnan keyin er adam «atasın hám anasın taslap» óz hayalına qosılıwı kerek, neke ishinde onıń menen «bir dene» bolıwı kerek (Jaratılıs 2:24). Rabbiy Isa bul prinsip hesh qashan biykar etilmegenin anıq ayttı (Matta 19:4-6). Neke sırtındaǵı jınıslıq qatnaslar nadurıs – bul úylenmegen eki adam arasında bolatuǵın zına bolsın, yamasa bir yamasa eki sherik bar neke baylanısın buzǵanda bolatuǵın zına bolsın. Bir jınıslı eki adam arasındaǵı jınıslıq qatnaslar da Qudaydıń Sózi tárepinen qadaǵan etilgen (1 Korinflikler 6:9-10). Qudaydıń ózgermegen maqseti, er adam hám hayal neke ishinde bir-birine ómir boyı ózlerin baǵıshlawı kerek. Injil barlıq jınıslıq qatnaslar sol ózgeshe, ornatılǵan qatnas kontekstinde saqlanıwı kerek dep anıq úyretedi.
QASH!
Korinf putparast hám azǵın qala edi. Ol jerdegi kóplegen múminler uyatlı ómirden ózgergen edi (1 Korinflikler 6:9-11). Muqaddes Ruwhtıń jumısı arqalı olar Qudaydıń patshalıǵına kirgizilgen hám «Máshihniń aǵzaları» bolǵan edi. Bunı bile turıp, Pawıl olardıń deneleri endi Muqaddes Ruwhtıń ibadatxanaları ekenin túsindirdi, ol jerde Quday dańqlanıwı kerek. Azǵınlıq isin islegen adam óz denesine qarsı gúna qıladı. Sonıń ushın ol olardı «zınadan qashıwǵa» shaqırdı (1 Korinflikler 6:15-20). Pawıl qollanǵan sóz qashqın sıyaqlı qashıwdı bildiredi. Qáweterde bolǵan hám óz ómiri ushın qashıp atırǵan adamdı kóz aldına keltiriń. Sonday jaǵdayda siz turıp qalmaysız, tez qashasız!
Yusuf haqqında oylań. Aǵa-inileri tárepinen satılǵan ol, Mısırdaǵı Potifardıń úyinde isenim hám juwapkershilik pozitsiyasında boldı. Potifardıń hayalı tez arada Yusufnıń kelbetli jas jigit ekenin bayqadı hám onıń menen jınıslıq qatnasqa kirisiwdi qáledi. Onıń kúyewi úyde joq waqıtta, hesh kim bilmes edi. Biraq Yusuf azǵırılmadı. Ol bul tájiriybeniń «Qudayǵa qarsı» gúna bolatuǵının bildi. Hám bir kúni ol onı májbúrlew ushın fizikalıq jaqtan uslap alǵanda, Yusuf onıń aldınan qashtı (Jaratılıs 39:1-12).
Jınıslıq azǵırıwǵa duwshar bolǵanda, Yusuf sıyaqlı, biz onnan qashıwımız kerek. Jaslar ásirese kúshli qálewlerge duwshar boladı, hám Timotiyge «jaslıq qáweterlerinen qashıw» (2 Timotiy 2:22) aytıldı. Biraq, tek jaslar ǵana qáweterli emes. Eger biz ózimizdi qáwipsiz turǵanımızdı oylasaq, qulap qalmawımız ushın itibar beriwimiz kerek (1 Korinflikler 10:12). Ómirimizdiń barlıq kúnlerinde biz ózimizdi taza saqlawımız (1 Timotiy 5:22) hám ózimizdi Qudaydıń muhabbatında saqlawımız kerek (Yahuda 21). Bul úlken juwapkershilik, biraq biz óz kúshimiz benen ózimizdi «saqlawǵa» qaldırılmaǵanbız. Iláhıy járdem jaqın, hám Injil bizdiń «Qudaydıń kúshi menen saqlanǵanımızdı» aytadı (1 Petrus 1:5).
ALDINI ALIW MÚMKIN
Basıńızdan quslardıń ushıp ótiwin toqtata almaysız, biraq olardıń shashıńızǵa uyalıwın toqtata alasız degen eski naqıl bar. Azǵırıwlar keledi, biraq biz olarǵa boysınıwımız shárt emes. Azǵırıwǵa túsip qalıwdı qıyınlastıratuǵın bir neshe pozitiv qádemlerdi basıwımız múmkin.
«Júregińdi barlıq ıqılas penen saqla; sebebi onnan ómir máseleleri shıǵadı» (Násiyatlar 4:23). Sonıń ushın, júregińizge hám aqılıńızǵa ne kirgizetuǵınıńızǵa itibar beriń. Qudaydı dańqlamaytuǵın filmlerdi yamasa televidenie baǵdarlamaların kórmeń. Filipililerge 4:8 standartların kóriwińizge qollań hám tek ǵana haqıyqıy, ádil, taza, súyikli hám jaqsı xabar bolǵan nárselerge qarań. Hesh qanday taza emes «oy qusları» aqılıńızda qalıwına jol qoymań.
Áyyemgi zamanlarda bir patshanıń eń jaqsı bilimdi araba haydawshısın jumısqa alǵısı kelgeni haqqında aytıladı. Patshalıqtaǵı eń jaqsı dep esaplanǵan úsh adam saylandı, keyin hár biri sınaqtan ótti. Patsha olardı mıń futtan aslam biyik jartas boylap ótetuǵın keń jolǵa alıp shıqtı hám olardan arabasın qıyın jol boylap haydawdı soradı. Dáslepki eki adam patshanı ózleriniń sheberlikleri menen tań qaldırǵısı keldi hám arabaların múmkin bolǵanınsha tez hám shetke múmkin bolǵanınsha jaqın haydadı. Úshinshi adam tez haydadı, biraq arabasın jartastıń shetinen jaqsı uzaqta ustap turdı. Bul adam patshanıń araba haydawshısı etip saylandı. Sabaq mınadan ibarat: qáweterden jaqsı uzaq turıń. Hesh qanday qáweterge barmayın. Azǵırıwdan saqlanıń. Ot penen oynamayın.
AYIPLI?
Bul maqalanı oqıp atırǵan birew ózin ayıplı seziwi múmkin. Bálkim siz qashan da zına yamasa zına qılǵan shıǵarsız. Siz Qudaydıń islegen isińizden razı emesligin bilesiz. Siz ushın úmit bar ma? Ha, bar! Injil aytadı: «Kim óz gúnáların jasırsa, ol rawajlanbaydı: biraq kim olardı moyınlasa hám taslasa, oǵan miyrim etiledi» (Násiyatlar 28:13). Siz óz gúnálarıńızdı Qudaydıń barlıq kóretuǵın kózinen hesh qashan jasırıp qala almaysız. Biraq, eger siz olardı Oǵan moyınlasańız hám olardan qaytsańız, miyrim menen Ol sizi keshiredi. Moyınlaw shın júrekten bolıwı kerek. Hár qanday gúnalı qatnas taslanıwı kerek. Dawıt shın júrekten táwbe etti hám óz gúnálarınıń jabılǵanın quwanıshın bildi – óz-ózin qorǵawda ózi tárepinen emes, al Quday tárepinen Onıń keshiriwshi miyriminde (Zábúr 32:1). Siz de sol keshirimdi tabıwıńız múmkin.
Bir kúni Shirkew bul gúnalı dúnyadan máńgilikke qutqarılıp, Máshihke «dańqlı Shirkew retinde, hesh qanday daq, yamasa tırıs, yamasa sonday nárse joq» (Ef. 5:27) dep usınıladı. Pawıldıń qálewi Korinftegi múminlerdiń «Máshihke taza qız sıyaqlı» (2 Kor. 11:2) usınılıwı edi. Biz aspanlıq Kúyewimiz benen ushırasatuǵın waqıttı kútip atırǵanımızda, Zábúr 19-daǵı (tómende) Dawıttıń kishipeyil hám shın júrekten etken duwasın qabıl etiwden jaqsıraq hesh nárse isley almaymız. Ózimizdiń mútájligimizdi tán alıp, biz Rabbiyden kúndelikli Onıń tazalawı hám qáwipsiz saqlawı ushın izlewimiz kerek.
