Ийемиз Ийса аспанда даңқланған – бир Шахта Қудай ҳәм Инсан – бир мәрте салтанатлы түрде «Ол ашады ҳәм ҳеш ким жаппайды, ҳәм жабады ҳәм ҳеш ким ашпайды» (Аян 3:8) деп айтқан. Биз Қудайдың ашып ҳәм жаўып атырғанлығы ҳаққындағы бул ойды Мухаддес Китап бойлап даўам еттириўимиз мүмкин, бирақ бул мақалада биз Матфейдиң Инжилинде табылған жети ашылған нәрсени ғана көрип шығамыз. Биз ашылмаған нәрсе менен жуўмақлаймыз: жабық қалған есик.
(1) Ийемиз ушын ашылған ғәзийнелер
«Үйге киргенлеринде, олар жас Баланы анасы Мәриям менен көрди, ҳәм жығылып, Оған табынды. Ҳәм олар өзлериниң ғәзийнелерин ашқанларында, Оған саўғалар усынды: алтын, ладан ҳәм мирра» (Матфей 2:11). Бул үзилиў Қудайдың Патшасы, Патша болып туўылған Мәсих (Матфей 2:1) даңқына тартылған, ҳәм өзлери билген шекленген билимлерине муўапық табыныў ушын узақтан келген магилерге тийисли (салыстырың Даниял 9:24–27). Сол «ақыллы адамларға» қарама-қарсы, китапшылар ҳәм басқа яҳудий басшылары жақын жерде жасап атырған еди ҳәм Қудайдың Сөзинде келетуғын Патша ҳаққында не жазылғанын дәл билген еди (Мика 5:2 ҳәм басқа Жазыўлар), бирақ олар Патшалар Патшасына қызықпаған еди.
Бул Инжилде ашылған биринши нәрсе Ийемиз Ийсаны ҳүрметлеў болғанын атап өтиў қандай әжайып емес пе? Солай етип, магилер Ийемиздиң уллылығына, Қудайдың Патшасы, Руўханийи ҳәм Пайғамбары сыпатында, алтын, ладан ҳәм миррада билдирилген жуўап берди. Олар Оның патшалық ҳәм илаҳий даңқын (алтын) мойынлады ҳәм тек Қудай ушын болған бир бөлегин усынды (ладан толығы менен Қудай ушын еди, Левилер 2:2; 6:15). Мирра даңққа ерисиў ушын Мәсихтиң азап жолын белгиледи (салыстырың Марк 15:23; Юханна 19:39). Бул соңғы нәрсени Ийемиз Өзи түсиндирди ҳәм ол Жазыўдың көп үзилиўлеринде тастыйықланған (салыстырың Лука 24:26; 1 Петр 1:11).
(2) Ийемиз ушын ашылған аспанлар
«Ол шоқындырылғаннан кейин, Ийса суўдан дереў шықты; ҳәм мине, аспанлар Оған ашылды, ҳәм Ол Қудайдың Руўхын кептер сыяқлы түсип, Оның үстине қонғанын көрди» (Матфей 3:16). Бул үзилиў ҳаққында дерлик бир китап жазыўға болады: Аспанлар жердеги Инсан ушын ашылған, Мухаддес Китапта биринши мәрте! Мухаддес Руўх бул Инсан менен – ким сол ўақытта Қудайдың мәңгилик Улы – бирлеседи, ҳәм Атаның даўысы «Бул Мениң сүйкли Улым, Мен Оған разыман» (Матфей 3:17) деп айтқаны еситилди. Қандай бахытлы сырлар ашылған, бирақ сондай-ақ исеним көзи алдына қандай кемис Модель қойылған: Келиң, Оған табынайық!
Хошхабардағы ислери, өлими, жерлениўи ҳәм қайта тирилиўинен кейин, Ийемиз Ийса аспанларға көтерилди ҳәм Қудай тәрепинен қабыл етилди ҳәм ҳүрметли орын берилди (Еврейлер 2:9; 5:10). Басқаша айтқанда, жердеги аспанлар ушын Объект енди Өзи аспанларға қабыл етилди. Ол жерде Ол жердеги Өз халқы ушын ең жоқары Объект болды, биз Мухаддес Руўхтың биринши шәҳити Стивенде көргенимиздей (Ҳаўарийлер 7:56). Мәсихтиң ҳәзирги орны мәсихшилердиң еркин кириўи ушын тийкар болып табылады.
Даңқланған Мәсих көтерилиўдиң себеби болып табылады: жердеги аспан халқы бул жерден алынып, аспанға алып келинеди (Юханна 14:1–3; 1 Салоникалықлар 4:13–18; 1 Коринфликлер 15:51–54), онда Қозының той кешки асы болып өтеди (Аян 19:7–10). Сол әжайып ўақыялардан кейин, аспанлар ҳүкимде ашылады (Аян 19:11–21); Қудайдың мәрҳәмет усынысын қабыл етпегенлерге басқа имканият болмайды!
Ашылған аспанлардың төртінши ўақыясы мың жыллық тынышлық ҳүкимранлығы дәўиринде болады. Бул көп пайғамбарлар тәрепинен көрсетілген, бирақ Ийемиз тәрепинен Натанаилге тастыйықланған (Юханна 1:50–51). Инсан Улы сыпатында Ол пүткил әлемниң Орайы ҳәм аспан менен жер арасындағы Байланыс болады. Периштелер Оның үстинен көтериледи ҳәм түседи, берекеттиң үзликсиз жәмийетлик көрсетиўи, аспанға дуўа ҳәм жуўап ағымы, ҳәм аспаннан берекет ағымы (Аян 21:9–22:5). Руўхый ҳәм мораллық жақтан бул бүгинги Шерков ушын ҳақыйқат, ҳәм Яқубтың түсинде алдыннан көрсетилген (Жаратылыс 28:12–15).
(3) Ийемиз Аўзын ашады
«Содан кейин Ол аўзын ашты ҳәм оларға үйретти, айтып: Руўхта кедейлер бахытлы, себеби аспан патшалығы олардыңқы» (Матфей 5:2–3). Ийемиз Оның гүўалығы қабыл етилмейтуғынын билген, Қудай Оны ҳүрметлеген болса да (Матфей 3:16–17). Солай етип, Ол Өз шәкиртлерине Қудай алдында тийисли мүнәсибетти көрсетиўди, Оны қабыл етпейтуғын халық арасында ҳәм Оны хашқа шегелейтуғын дүньяда Оның мәплерин алға сүриўди үйретеди. Солай етип, ҳақыйқый Патшаның, ким сондай-ақ биздиң Устазымыз (Матфей 11:29) аўзынан шыққан сөзлерге итибар берейик.
Матфей 13-те Ийемиз аспан патшалығына байланыслы сегиз мысал келтиреди, Мәсих басшылар тәрепинен қабыл етилмегеннен кейин инсан қолына тапсырылған. Соған қарамастан, Ол «сахна артында» ислеўди даўам еттиреди. Ол нәрселерди усыныў усылының Ески Ўәсиятта пайғамбар айтқан нәрсеге сәйкес келгенин тастыйықлайды:
«Мен аўзымды мысалларда ашаман; Мен дүньяның тийкарынан бери жасырылған нәрселерди айтаман» (Матфей 13:35; салыстырың Забур 78:2).
(4) Ашылған нәрселер: Ийемиздиң Өз шәкиртлери ушын ўәдеси
«Сораң, ҳәм сизге бериледи; излең, ҳәм табасыз; қағың, ҳәм сизге ашылады. Себеби сораған ҳәр бир адам алады, ҳәм излеген табады, ҳәм қаққанға ашылады» (Матфей 7:7–8). Шәкирт тек тыңлаўы керек емес; ол сондай-ақ үйретиўди әмелге асырыў ушын ҳәрекет етиўи керек (Юханна 13:17; Яқуб 1:22). Бул мақсет ушын, ол ҳақыйқатында да әмел етиўи керек, сораў, излеў ҳәм қағыў зәрүрлигинде көрсетілгениндей (интенсивликтеги прогрессти атап өтиң). Ийемиз итаатлы шәкиртлерге Устаздың жәрдемине, «ашық есикке» (салыстырың Аян 3:8) исениўи мүмкинлигин ўәде етеди.
(5) Соқырлардың көзлери ашылды:
«Олардың көзлери ашылды» (Матфей 9:30). Өзин яҳудий халқына күтилген Мәсих сыпатында усынып, Мәсих адамлар тек Ол ислей алатуғын мөжизаларды әмелге асырды. Солай етип, Ийемиз Оның Жазыўларға муўапық Мәсих екенлигин көрсететуғын бир неше жәмийетлик ҳәм биймәлим дәлиллер берди. Бул еки соқыр адамның емлениўи Мәсихтиң ҳақыйқый екенлигин жәриялаған сондай мөжиза еди; еки саны жәмийетлик гүўалықтың аспектін күшейтеди, бул Матфейде көп мәрте атап өтилген.
Уқсас жағдайда, Ийемиздиң жәмийетлик хызметиниң ақырына қарай, тағы еки соқыр адам емленди, «Ийемиз, көзлеримиз ашылсын» деп сорағаннан кейин. Содан кейин биз оқыймыз: «Солай етип Ийса мәрҳәмет етти ҳәм олардың көзлерине тийди. Ҳәм дереў олардың көзлери көрди, ҳәм олар Оған ерди» (Матфей 20:33–34). Қандай әжайып гүўалық: бир жағынан, Ийемизге, ким бул соқыр адамларға мәрҳәмет етти, ҳәтте Ол халық басшылары тәрепинен қабыл етилмегеннен кейин де! Екинши жағынан, бул аят жаңа ғана емленген бул соқыр адамларға әжайып гүўалық береди: олардың тек бир Объектлери бар еди; олардың көзи «жалғыз» еди (Матфей 6:22 ҳәм Лука 11:34 қараң).
Басқаша айтқанда, бөлинбеген көз/жүректиң сапасы Қудайда табылады ҳәм бул өзгешелик Мәсихтиң шәкиртлеринде көрсетилиўи керек. Ҳақыйқатында да, енди емленген бул соқыр адамлардың Ийемиз ушын тек бир «көзи» бар еди! Бул маған Тарсустың Саўлының айланыўы ҳәм емлениўи ҳаққында ойландырады (Ҳаўарийлер 9:3–20), ким содан кейин Ийемиздиң нәтийжели излеўшиси болды (Филиппиликлер 3:7–14). Биз ҳаққымызда не айтамыз? Биз ҳақыйқатында да Ийемизге ерисип атырмыз ба, ямаса жүрегимиз «бөлинди» ме: бир бөлеги бул дүнья ушын ямаса өзим ушын ҳәм бир бөлеги Ийемиз ушын ба? Тек Ийемизге толық берилгенлик Оны ҳүрметлейди ҳәм бизди жаманлықтан қорғайды. Биздиң приоритетлеримиз не?
(6) Балықтың аўзы ашылды
Ийемиздиң жәрдем бериў усылы балықтың ашылған аўзы ҳаққындағы ҳикаяда әжайып түрде көрсетілген. Матфей 17:27-де биз оқыймыз: «Соған қарамастан, оларды қорламаўымыз ушын, теңизге бар, қармақ тасла, ҳәм биринши шыққан балықты тут. Ҳәм оның аўзын ашқаныңда, бир тийин табасаң; оны ал ҳәм оны оларға Мен ҳәм сен ушын бер».
Матфей 17-ниң басында биз Ийемиздиң өзгериў таўындағы даңқын көремиз. Солай етип Ол Өзи менен болған үш шәкиртке арнаўлы кепиллик ҳәм сондай-ақ азап арқалы ерисиўи керек болған келешектеги даңқының дәмин берди. Шәкиртлер Өз Устазына Оның кеширимли азаптарында ерисе алмады, бирақ бир күни олар Оның даңқында Оның менен бирлеседи! Бирақ, Оның қабыл етилмеўи дәўиринде, Ийемиз Өз шәкиртлерине арнаўлы мәрҳәмет көрсетти, сонда олардың мүтәжликлеринде олар менен бирлести. Ол әли Өз ҳуқықларының ҳеш бирин талап етпеген еди, бирақ Ол Өзин кишипейиллик етти (Филиппиликлер 2:5–8), ҳәм Ол шәкиртлер менен болған уллы Жолдас, сол ўақытта ҳәм ҳәзир (Матфей 28:20)! Келиң, Өзиниң қабыл етилмеўи дәўиринде Өзи ушын гүўалық беретуғын Ийемизге сүйениўди үйренейик.
(7) Қәбирлер ашылды – Мәсихтиң қурбанлығының қунлылығына гүўалық
«Қәбирлер ашылды; ҳәм уйқылаған әўлиелердиң көп денелери тирилтилди» (Матфей 27:52). Бул аят Мәсихтиң хашта әмелге асырған исине байланыслы күшти көрсетеди. Бул ис сондай уллы ҳәм әжайып, ҳәр бир Инжилде ол Инжиллердиң ҳәр түрли характерине муўапық басқаша усынылған. Матфей Патшаның, Ийемиз Ийсаның уллылығын көрсетеди. Хашта өлгеннен кейин, Ол сәтсизликке ушырағандай көринди, бирақ ҳақыйқатында Ол гүнаның күшин, өлимниң ҳәм шайтанның күшин жеңди. Сонлықтан, көп қәбирлер мөжизалы түрде ашылды, бир қатар әўлиелердиң денелерин сақлаған, олар тирилтилди, солай етип Ийемиздиң жеңисин, ҳәтте Оның хашта өлими ўақытында да көрсетип.
Текст бул әўлиелердиң, бул өмирге қайта киргизилген (бирақ кейин Ийемиз тәрепинен тирилтилген Лазар сыяқлы өлетуғын) Мәсихтиң қайта тирилиўин күтиўи керек болғанын көрсетеди. Бул Қудай тәрепинен пүткиллей жаңа нәрселер тәртибин киргизетуғынға ҳүрмет бериў ушын буйырылған еди. Себеби Ол «баслама, өлилерден биринши туўылған, барлық нәрселерде Ол биринши орынға ийе болсын» (Колосалықлар 1:18). Мәсихтиң ҳәм Оның әмелге асырған исиниң уллылығының басқа дәлиллери де бар еди, мысалы ибадатхананың жыртылған пердеси Қудайдың диний система сыпатында яҳудийлик пенен жуўмақлағанын көрсетип, сондай-ақ тасларды жарған жер силкиниўи. Еврейлерге жазылған хат бул өзгериў ҳаққында көп мағлыўмат береди. Бирақ, келешектеги дүньяда, Қудай яҳудийликти қайта киргизеди, бирақ сонда ол Оның ойларына муўапық болады, Ол Мусаға бергениндей. Қудайдың Исраил ушын режелериниң бул келешектеги орынланыўы Мәсихтиң қурбанлығы тийкарында болады. Ол қандай уллы, Оның иси қандай уллы!
Ашылмаған бир нәрсе
Матфейде бир нәрсе ашылмады, ҳәм биз оны бул Инжилдеги Ийемиздиң соңғы мысалында табамыз. «Кейин басқа қызлар да келди, айтып: ‘Ийемиз, Ийемиз, бизге аш!’ Бирақ ол жуўап берип айтты: ‘Ҳақыйқатында, мен сизге айтаман, мен сизди билмеймен’» (Матфей 25:11–12). Ийемиз Ийса Өзине бойсынатуғын адамлардың еки категориясы ҳаққында айтады. Бир жағынан, ыдысларына май алған қызлар топары бар; олар ҳақыйқат пенен, ҳәм анық кемшиликлерге қарамастан, сондай-ақ ҳақыйқый берилгенлик пенен характерленеди. Екинши жағынан, Күйеўге ҳақыйқый муҳаббаттың жоқлығы менен белгиленген топар бар, тек Патшаға хызмет етиўди дәўа етип, бирақ өмирсиз ямаса ҳақыйқатсыз, ыдысларында майсыз, тек шамлары бар. «Ақыллы» ҳәм «ақылсыз» қызлардың екеўи де уйқылап қалады, солай етип бир ўақытқа дейин анық айырмашылық көринбейди, бирақ бул айырмашылық тез арада анық болады. Ақылсыз қызлар менен, олар Ийемизди билсе де, олар ҳәм Оның арасында жеке байланыс жоқ, ал ақыллы қызлар, өзлериниң сәтсизликлерине қарамастан, Ол тәрепинен танылады ҳәм ҳүрметленеди.
Қандай салтанатлы ўақыя болып атырғанына итибар бериң: есик жабылды, ҳеш қашан қайта ашылмайды! Ҳүрметли оқыўшы, мәрҳәмет есиги әли ашық, бирақ Ийемиз Ийса бүгин қайтып келиўи мүмкин ҳәм егер сиз әли тәўбе етпеген болсаңыз, сиз ушын мәңгиликке кеш болады. Сонда сиз сыртта қаласыз, дәл «ақылсыз қызлар» сыяқлы. Ҳәм Нух дәўириндеги адамлар сыяқлы, кимдиң кемеге кириўге жетерли ўақыты болған, бирақ есик жети күн ашық қалғанда киргиси келмеген. Бирақ содан кейин Қудай есикти жапты!
Ақырында, «Ким ашады ҳәм ҳеш ким жаппайды, ҳәм жабады ҳәм ҳеш ким ашпайды» (Аян 3:8) деген сөз. Биз Қудайдың ашып ҳәм жаўып атырғанлығы ҳаққындағы бул ойды Мухаддес Китап бойлап даўам еттириўимиз мүмкин. Келиң, барлық нәрсени, сондай-ақ биздиң ислеримизди билетуғын, ашатуғын ҳәм жаўатуғын ҳәм өзлериниң әззилигин түсингенлерге күш беретуғынға итибар берейик!
Бул мақаланың атамасы Мәсихтиң Филадельфияға жиберген хабарынан алынған. Аспанда даңқланған Ийемиз Ийса айтты (ҳәм биз Оның хабарының бир бөлегин келтиремиз):
«Филадельфиядағы шіркеўдиң периштесине жаз, Бул нәрселерди Мухаддес, Ҳақыйқый, Даўыттың гилтине ийе, Ким ашады ҳәм ҳеш ким жаппайды, ҳәм жабады ҳәм ҳеш ким ашпайды, айтады. Мен сениң ислериңди билемен. Қара, мен сениң алдыңа ашық есик қойдым, ҳәм ҳеш ким оны жаба алмайды; себеби сениң бир аз күшиң бар, Мениң сөзимди сақладың, ҳәм Мениң атымды бийкар етпедин» (Аян 3:7-8)."
