Rimliklerge xatınıń eki ullı teması – qutqarıw hám xızmet. Háwaret Pawıl Rimliklerge 1-bapta «Qudaydıń Injili», «Onıń Ulı Injili» hám «Másih Injili» haqqında jazadı (1:1,9,16 KJV); hám bul «Injiller» kitapqa juwmaq beredi. Qudaydıń Injili aldın, Izrail xalqı arqalı Óz payǵambarları arqalı Dáwittiń urıwı haqqında wáde etilgen edi (1:3). Sonlıqtan, bul milletke tiyisli Injil Rimliklerge 9-11-baplarda. Onıń Ulı Injili – bul hámme basqa milletlerdiń «pútkil dúnya boyınsha» (1:8) Qudaydıń Ulına bolǵan isenimi, bul Rimliklerge 1-8-baplarda kórsetilgen. Másih Injili – «qutqarıw ushın Qudaydıń kúshi», sebebi onda Qudaydıń ádilligi sadıq xızmet ómiri arqalı ashıp berilgen. Bul ádillik (durıs nárseler) Rimliklerge 12-16-baplarda tabıladı. Biz usı isenim xızmetinde qulap túsken dúnyada jasawımız kerek, «sebebi ádil isenim menen jasaydı» (1:17). «Sebebi Adam Ulı da xızmet etiw ushın emes, al xızmet etiw hám kóp adamlar ushın óz ómirin tólem retinde beriw ushın keldi» (Mark 10:45).
Bul maqala Rimliklerge 12-16-baplarda tabılǵan isenim xızmetleri haqqında. 12-bap – bizdiń aqılǵa say xızmetimiz; 13-bap – bizdiń siyasiy xızmetimiz; 14-bap – bizdiń juwapkerli xızmetimiz; 15-baptıń birinshi bólimi – Másih xızmeti, ekinshi bólimi – Pawıldıń xızmeti; hám 16-bap – Quday Sózi menen kelisetuǵın basqalardıń xızmetiniń juwmaǵı.
Rimliklerge 12 – Bizdiń aqılǵa say xızmetimiz
Dene ruwxtıń, aqıldıń hám aqıldıń qálewleriniń áspabı bolıp tabıladı; sonlıqtan denemizdi «tiri qurbanlıq» retinde usınıw – Onıń aqılı hám erki ushın bizdiń aqılǵa say xızmetimiz (12:1). Aqılımızdı jańalaw Onıń Sózin biliw arqalı boladı (Koloselilerge 3:10), solay etip biz «Qudaydıń jaqsı, maqul hám kámil erki»niń shınında ne ekenligin sınap kóre alamız (12:2), hám diniy jasalma nárselerge aldanıp qalmaymız.
Bul xızmet korporativ xızmet – «sizdiń denelerińiz» (kóplik) «tiri qurbanlıq» (jekelik) retinde usınıladı. Bul qurbanlıq birinshi náwbette ruwxıy. Marta sıyaqlı kóp is-háreketler menen awırǵannan góre, Maryam sıyaqlı «tınısh bolıń hám Onıń Quday ekenligin biliń» qansha jaqsı (Zabur 46:10; Luka 10:40). Keyin, aqılımız jańalanǵanda, biz Onıń ushın qaysı is-háreket bizge tiyisli ekenligin ayta alamız. Ózimizdi itibar menen tekseriw hám kishipeyillik arqalı biz Qudaydıń biz ushın qanday ruwxıy sawǵa názerde tutqanın úyrenemiz (12:3-6). Biz sol sawǵa menen dawam etiwimiz kerek hám óz shegaramızdan shıǵıp, basqanıń jumısın qolǵa almawımız kerek, sebebi deneniń bir bólegi deneniń basqa bólegi bola almaydı (12:5-8). Solay etip biz denemizdi sol ullı dene, Shirkewde islew ushın tapsıramız, tiri qurbanlıq. Bul eń ullı muhabbattan kelip shıǵadı, ol Ruwx arqalı «júreklerimizge tógilgen» (Rimliklerge 5:5), eń ullı xızmet: muhabbattıń taza bolıwı (12:9-10), muhabbattıń iskerligi (12:11-15), hám muhabbattıń kishipeyilligi (12:16-21).
Rimliklerge 13 – Bizdiń siyasiy xızmetimiz
Másihshiler retinde biz ózimizden joqarı turǵan húkimetke juwapkerli bolamız. Bul jerdegi siyasiy xızmetimiz joqarı shaqırıqqa tiykar bolıp tabıladı. Birinshi basqısh – húkimetke boysınıw (13:1-5) hám salıqlarımızdı tólew (13:6-7); ekinshi basqısh – kórshimizdi súyiw (13:8-13); hám úshinshi basqısh – Másihti kiyiw (13:14). Eger biz mámleket nızamlarına boysınbasaq, salıqlarımızdı aldasaq hám basqalardıń hámmesi haqqında jaman oylasaq, bul dúnyada Másih ushın elshi bola alamız ba? 13:2 de aytılǵanday, húkimet kúshlerine qarsı turıw shınında Qudayǵa qarsı turıw bolıp tabıladı. Eger biz qarsı turmasaq hám ele de húkimettiń azabın tartsaq, oǵan sabır menen shıdawımız kerek (1 Petrus 2:20).
Nızamlarǵa boysınıwımızdıń sebebi tek ǵana onı islemewdiń aqıbetlerinen qashıw ma, yamasa Qudayǵa qaray jaqsı ar-namıstı saqlaw ma (13:5)? Bizge húkimetti aldawǵa bolmaydı, sebebi ol biz ushın bar (13:6-7). Bizge «hesh kimge hesh nárse qarz bolmań, biraq bir-birińizdi súyiń» dep te aytılǵan (13:8). Másihshi hámmege muhabbat qarzın beredi, sebebi Másih dúnyanı, sonday-aq bizdi de súydi. Oǵan tiyisli bolǵan bizler de sol bir pikirde bolıwımız kerek. Bay jas húkimdar (Luka 18:18-27) shınında kórshisin súymedi; ol bunı islewge kúshi joq bolǵanı ushın qayǵırıp ketti, biraq bizde Onıń Ruwxı arqalı kúsh bar.
Bizdegi eń áhmiyetli siyasiy xızmet Qudayǵa tiyisli, hám bul Onıń Sózine itibar beriw arqalı boladı; bizge «oyanıń» dep shaqırılǵan, sebebi Ol jaqında keledi (13:11-12). Siz mámleketińizdiń prezidenti menen házirgi jaǵdayıńızda ushırasar edińiz be? Bizge «qarańǵılıq islerin» taslap, «jaqtılıq sawıtın» kiyiwge shaqırılǵan (13:12). Jaqtılıq sawıtı Onıń Sózin túsiniwimiz emes pe? Onı túsiniwimiz benen biz Másihti kiyemiz hám bul dúnyada Ol islegen sıyaqlı háreket etiwge umtılamız. Dúnya Onı sebepsiz jek kórdi, biraq Ol ilahiy túrde muhabbat penen juwap berdi. Bizge sonday qatnas etilgende qalay háreket etemiz?
Rimliklerge 14 – Bizdiń juwapkerli xızmetimiz
Rimliklerge 14-bap bir-birimizge bolǵan xızmetimizdi qarastıradı. Biz bir-birimizdiń ar-namısımız ushın, sonday-aq óz ar-namısımız ushın da juwapkerli bolamız. Tartıslı máselelerde bizge óz húkimimizdi toqtatıwǵa shaqırılǵan (14:1). Mine, bul xızmetshiniń ornı! Pawıl qollanǵan mısalılar ápiwayı: ne jeymiz hám ne isleymiz (14:2-5). Biz basqalardıń ne islewleri kerek, qalay háreket etiwleri kerek ekenligin aytıp, olarǵa júk salmawımız kerek – bul Fariseyler islegen is. Sonday-aq, eger birew bizge ne islewimiz kerek ekenligin aytsa, biz onı ayıplamawımız kerek, sebebi Quday ayıplamaydı (14:3). Eger ol Qudaydıń aldında tura alsa, bizdiń aldımızda tura almaydı ma (14:4)? Bul belgisiz jerlerde ne islesek te, biz onı Qudayǵa isleymiz hám onıń ushın shúkir etemiz (14:6).
Bul erkinlikte biz Másihshilerdiń birin renjitip almaslıǵımız kerek (14:13). Eger biz islegen is – Qudayǵa shúkir etiwimiz múmkin ekenligine tolıq isengen bolsaq ta – basqaǵa qayǵı keltirse, onda biz muhabbat penen júrmeymiz (14:15). Quday patshalıǵı bul nárselerden ibarat: ádillik (Qudayǵa qaray), tınıshlıq (adamǵa qaray) hám quwanısh (ózine qaray) Ruwx miywesinde (14:17). Eger biz birewdiń bir nársege qarsı ekenligin bilsek, onı islemewimiz kerek. Eger biz onı islewdi dawam ettirsek, bizdiń miywemiz muhabbattan emes. Biz jaqsı dep esaplaǵan nárse, eger biradarıńızdı esapqa almay islengen bolsa, jamanǵa aylanadı (14:21).
Bul barlıq tarawlarda biz Másihke xızmet etiwimiz kerek, sebebi bul «Qudayǵa júdá jaǵımlı hám adamlar tárepinen maqullanǵan» (14:18). Quday Sózine tiykarlanǵan ar-namıs jol kórsetiwshi bolıp tabıladı; «isenim» hesh qashan ar-namıstan úlken emes, sonlıqtan Qudaydıń erkinligindegi isenimimiz basqa birewdiń ayıplawshı ar-namısın payda etiw ushın litsenziya emes (14:22-23).
Rimliklerge 15:1-13 – Másih xızmeti
Bul bap birinshi náwbette Másih xızmetiniń úlgisin qarastıradı. Ol Ózin razı etpedi, al kerisinshe bizdiń ázziliklerimizdi kóterdi (15:3). Sonday-aq, biz de bir-birimizdiń máselelerimizdi hám kemshiliklerimizdi kóteriwimiz kerek. Eger bul ayıptı óz moynımızǵa alıw hám ózimizdi qorǵamay paydalanıw degen mánisti ańlatsa da, biz basqalardı ruwxlandırıwǵa umtılıwımız kerek (15:1-2). Bul qıyın hám túsindiriwshi, biraq Muqaddes Jazıw hárdayım teselli hám úmit beredi (15:4). Nátiyjesi qanday bolmasın, biz Qudaydı dańqlay alamız (15:6). Eger biz basqalardı qabıl etsek hám olardı gúmanlı nárselerde qabıl etsek, bul da Qudaydı dańqlaydı, tımsal Quday bizdi Óz dańqına qabıl etkenindey (15:7).
Sonday-aq Másih xızmeti yahudiy hám basqa milletlerdi de Qudayǵa alıp keliw edi (15:8) – yahudiylerge ákelerińe berilgen wádelerdi tastıyıqlaw ushın, basqa milletlerge Qudaydıń miyrimin tastıyıqlaw ushın (15:8-9). «Miyrim hám haqıyqatlıq ushırasqan; ádillik hám tınıshlıq bir-birin súygen» (Zabur 85:10). Pawıl basqa milletlerdiń de Qudaydı dańqlay alatuǵının tastıyıqlaw ushın Eski Ahıttan kóp ayatlardı keltiredi. Olar bizdiń úmitimiz ushın jazılǵan, solay etip biz Onı kórgenimizde Oǵan uqsas bolamız. Bul qanday quwanısh hám tınıshlıq! Bul Ruwxtıń kúshi, solay etip búgin biz úmitke tolıp tasamız (15:13).
Rimliklerge 15:14-21 – Pawıldıń xızmeti
Pawıl Másihti nasiyat etiw ushın ullı belgiler hám keremetler isledi (15:19). Onıń xızmeti tek ǵana ózine tiyisli edi. Ol basqa milletler ushın kerekli nárselerdi jazıw ushın sol miyrimge iye edi, olar jaqsılıqqa tolı, bilimge tolı hám bir-birin eskertiwge qábiletli bolsa da (15:14). Ol olarǵa jazıp atırǵan nárselerin, ásirese basqa milletlerge Qudaydıń Injilin taǵı bir ret esletedi (15:15). Ol Qudaydıń basqa jollar menen ne islep atırǵanın aytıwǵa da batınbaydı (15:18). Ol tek ǵana Injildi nasiyat etiwge umtıladı (15:20). Quday sol Injildi basqa milletlerge bildiriw ushın ullı belgiler hám keremetlerdi paydalandı, hám Pawıl ózin Yesaya 52:15 tiń orınlanıwı dep esaplaydı:
«Jazılǵanınday, ‘Oǵan aytılmaǵanlar kóredi; hám esitpegenler túsinedi’» (15:21).
Rimliklerge 16 – Basqalardıń xızmeti
Júdá joqarı dárejede úlgi bolmaw ushın, ol Rimliklerge xatın Rabbiy Ruwxtıń birligin payda etiw ushın paydalanǵan basqa 35 adamdı atap ótiw menen juwmaqlaydı. Birlestiriwden góre bóliwge háreket etetuǵınlar belgilenip, olardan qashıw kerek (16:17). Olar Másihke xızmet etpeydi, geyde sonday dep dálil etse de, al kerisinshe ózlerine xızmet etedi (16:18). Boysınıw hámme nárseniń gilti – qutqarıwdan xızmetke shekem (16:17-19). Danalıq ta bolıwı kerek, boysınıwǵa ılayıq nárselerdi hám shınında jaman nárselerdi biliw ushın. Shaytan óz ashıtqısı menen Másihshilikti aldap atır (Matta 13:33), bul Quday Sózine uqsas, biraq shınında patshalıqqa qarsı bolǵan táliymatlardan ibarat, sonlıqtan ol jaqında ayaǵıńız astındaǵı shúńgirge qamaladı (16:20).
Barlıǵınıń juwmaǵı: Isa Másihniń miyrimi, Injildi boysınıwshı isenim menen qutqarıw hám xızmet ushın nasiyat etiw arqalı, tek ǵana danalı Qudayǵa Isa Másih arqalı dańq beredi (16:24-27).
