Аян 1 – Эмиссар Иоанн Христосқаның Уллылығын Көриўи
«Аян» «ашыў» дегенди аңлатады. Көпшилик ушын Аян китабы «мөрленген» болып қалады, себеби жақын арада жер жүзине келетуғын ҳүкимниң келешектеги ўақыялары олар ушын түсиниўге тым көп. Айрым адамлар Қудайдың бар екенине исенбесе де, адамлар тийкарынан жақсы деп ойлайды. Олар дүнья жақсыланып атыр ҳәм инсаният өзи душ келетуғын ҳәр қандай мәселени шеше алады деп исенеди. Исенбеўшилер Мухаддес Жазыўларды ҳәм Қудайдың Мәңгилик Улы, Ийемиз Ийса Масих ҳаққында берилген гүўалықты бийкар етти, Ол аспаннан келип, Оған ҳәм Оның Голгофа крестиндеги қутқарыўшылық ислерине исенгенлердиң бәршеси ушын Қутқарыўшы болды. Бул адамлар Оның жәнe келип, пүткил жер жүзин әдалат пенен ҳүким ететуғынын мойынлағысы келмейди.
Өкинишке орай, бул китап бүгин де, ҳәтте көп ҳақыйқый мүминлер ушын да мөрленген – түсинилмеген болып қалады. Қудай бул китаптың мөрлениўин қәлемейди! Қудайдың Улы, Ийемиз Ийса Масих, Иоаннға Патмос аралында жүргенде (Аян 1:9) оған көрсеткенлерин китапқа жазыўды буйырды. Соңынан ол китапты Патмосқа жақын жети жыйынға, яғный шіркеўлерге (11-аят) жақын арада не болатуғынын билдириў ушын жибериўи керек еди.
Бул шіркеўлер мийрим-шәпәәт дәўириндеги үлкен шіркеўди билдиреди, ҳәм китаптың жети шіркеўдиң ҳәр бирине өтиўи Қудайдың Шіркеўи бир дене екенин көрсетти. Қудай бир жергиликли шіркеўге айтқан нәрсеси басқа барлық шіркеўлер ушын, ҳәтте басқа жерлерде ҳәм кейинги күнлерде жыйналғанлар ушын да ҳақыйқый. Ҳәр бир жыйын басқа жыйынлар менен байланыслы.
Аян Ийемиздиң жер жүзине ҳүким етиў ушын келиўине бағышланған. Бул ўақыяны Ийемиздиң Шіркеўдиң бир бөлеги болған ҳақыйқый мүминлер ушын келиўи менен шатастырмайық. Ийемиз ҳүким етиў ушын келместен алдын, Ол барлық ҳақыйқый мүминлерди – Өзиниң келиншегин – алып кетеди, яғный раптура етеди (1 Салоникалыларға 4:13-18 қараң). Бул бизге тынышлық береди. Бул Масихтың келиўи Өзиниң әўлиелери ушын.
Аянда сүўретленгендей, жер жүзиндеги ҳүким дәўири, кем дегенде жети жыл даўам етеди, ол азап дәўири деп аталады. Оның ақырында, Масих биз бенен бирге, Өзиниң әўлиелери менен бирге келеди ҳәм жер жүзинде Өзиниң патшалығын орнатады. Ол барлық душпанларын жеңеди ҳәм 1000 жыл даўамында Патшалардың Патшасы ҳәм Ийелердиң Ийеси сыпатында ҳүким сүреди (Аян 19–20).
Аяндағы ашылыўдың басы Ийемиз Ийсадан басланады (1:1). Ол китап даўамында тийкарғы орай. Ийемиздиң күши ҳәм қудирети ҳүкимлерде көрсeтиледи. Оның әдалатлылығы жаманлықты төлеп, яғный шешкенде көрсeтиледи. Бул нәрселерди ашыў ушын Қудай Өзиниң хызметшиси, эмиссар Иоаннды көтерди. Ол «Қудайдың сөзине ҳәм Ийса Масихтың гүўалығына гүўалық берди» (2-аят NKJV). Бәршемиз Ийемиз Ийсаны уллылайық ҳәм Қудайдың Сөзине жабысайық.
Бул китапты оқығанлардың бәршесине берекет ўәдеси бар. Аян 1:3 былай дейди: «Бул пайғамбарлықтың сөзлерин оқыған ҳәм еситкенлер, ҳәм онда жазылған нәрселерди сақлағанлар бахытлы; себеби ўақыт жақын». Қудай ҳүкимлерди жәриялаўдан алдын, Ол берекет усынғанын билиў қандай әжайып. Бул берекет китаптың ақырында қайталанады (Аян 22:7 қараң). Бул китапты оқыйық ҳәм оны сақлайық! Оны сақлаў арқалы биз оның ҳақыйқый екенин мойынлаймыз. Биз бул ҳақыйқатларды жәриялаўға ҳәм гүнакарларды жер жүзине келетуғын ҳүкимнен ескертиўге ынталы болыўымыз керек. Инжилдиң тарқалыўы керек, себеби 2 Коринфлилерге 5:11 былай дейди: «Солай етип, Ийемиздиң қорқынышын билип, биз адамларды көндирeмиз».
Жети Шіркеў
Китаптың кириспесин (Аян 1:1-3) оқығаннан кейин, биз эмиссар Иоаннның сәлемин ҳәм оның түсиндириўин еситемиз. Ол бул илаҳий аянды алған ўақытта өзиниң жағдайын түсиндирди. Бул жерде үшлик Қудайлық көринеди: Ата Қудай, Ул Қудай ҳәм Мухаддес Руўх Қудай, Ата Қудайға айрықша итибар берилген. Биз тынышлықты бериўши, «ким бар ҳәм ким болған ҳәм ким келетуғын» (4-аят) Уллы Ийемиз Ийса Масих ҳаққында билемиз, Ол Яҳве, уллы «МЕН КИМ БОЛСАМ, СОЛМАН» (Шығыў 3:14 қараң) сыпатында.
Кейингиси Қудай Руўхының «Оның тахты алдындағы жети Руўхтан» (4-аят) деген сөз бенен еслетилиўи. Биз Қудай Руўхының бир екенин билемиз (Ефеслилерге 4:4; 1 Коринфлилерге 12:13 қараң), бирақ Руўх бул жерде Өзиниң толық толықлығында ҳәм ҳәр түрли ис-ҳәрекетлеринде көринеди. Ишая 11:2 де Руўхтың жети сөзин оқыймыз; яғный «Ийемиздиң Руўхы», «даналық», «түсиниў», «кеңес», «күш», «билим» ҳәм «Ийемизден қорқыў». Жазыўдағы жети саны кемел ҳәм толықлықты билдиреди.
Ийса Масих биздиң үзилимизде кейинги еслетиледи: Ол «садық гүўа» (5-аят). Бул Оның жер жүзиндеги мухаддес ҳәм кемел өмирин сүўретлейди. Ол ҳәр дайым Атаның еркин кемел орындаўда садық болды. «Өликлерден биринши туўылған» (5-аят) деген сөз Масихтың биздиң гүналарымыз ушын крестте уятлы өлим менен өлгенин еслетеди. Ол Ата Қудай Оған берген ислерин тамамлады (Иоанн 17:4). Ол өлимди жеңди ҳәм жеңис пенен өликлер арасынан тирилди. Ол биринши туўылған, сондай-ақ биринши мийўелер (1 Коринфлилерге 15). Ийса Масих «жер жүзиниң патшалары үстинен ҳүкимдар» (Аян 1:5). Бул Оның пүткил жер жүзи үстинен Өзиниң патшалығында ҳүким сүргенде келетуғын даңқында айқын болады. Онда қандай уллылық көринеди!
Мақтаўдың Жарылыўы!
Жазыўда Ийемиз ҳаққында ойланғанда әдеттегидей, кейин доксология – мақтаўдың қысқа сөзи келеди. Аян 1:5-6 да Иоанн бизди сүйген Оған мақтаў сөзлери менен толып тасты. Бул сыйыныў орынлы ҳәм ҳәр бир мүмин ушын әдеттегидей болыўы керек. Ийемиз тек ғана «бизди Өзиниң қанында гүналарымыздан жуўып тасламады», бәлки Ол мүминлерди сыйыныў ушын «руўханийлер» етти. Еврейлерге 13:15 бизге былай дейди: «Солай етип, Ол арқалы биз Қудайға мақтаў қурбанлығын, яғный ернимиздиң мийўесин, Оның атына шүкиршилик етип, үзликсиз усынайық». Биз сыйыныўшылар болайық ҳәм Қудайға ҳәм Оның сүйкли Улына мақтаўларымызды аўызша билдирейик!
Мухаддес Руўх Иоаннды Масихтың бизге болған сүйиўи ҳаққында жазыўға баслады (Аян 1:5). Қандай тема! Оның уллылығы Оның сүйиўиниң дәрежесинде көрсeтиледи. Бул Оны аспанды таслап, жерге келиўге мәжбүр етти. Сүйиў Оны алға баслады, ҳәтте крестке шекем. Оның сүйиўи сондай уллы, биз оны толық түсине алмаймыз. Ол Өзиниң сүйиўин өтмиште көрсетти, ҳәм Ол ҳәр бир мүмин ушын ҳәр күнниң ҳәр бир мәўриминде Өзиниң сүйиўин көрсетиўди даўам еттиреди. Ол бизди сондай қатты сүйеди ҳәм ғамхорлық етеди, Ол аспанда биз ушын уллы Бас Руўханийимиз сыпатында шапаат етиўди даўам еттиреди (Еврейлерге 4:14, 7:25 қараң). Ол бизди сондай қатты сүйеди, Ол жәнe келип, бизди аспанда Өзи менен бирге алып кетиўге ўәде берди (Иоанн 14:2-3). Ол күн қандай күн болады, биз Ийсаны көргенде ҳәм мәңгилик мақтаў қосығын айтыўға қосылғанда!
Аянда Иоанн Оның «бизди Өзиниң Қудайы ҳәм Атасына патшалар ҳәм руўханийлер етти» (1:6) деп айтыўды даўам еттирди. Бул Масихтың келетуғын күнде биз ушын ойлаған нәрсеси, Ол жер жүзи үстинен ҳүким сүргенде. Ол бизди Өзи менен бирге ҳүким сүриўге мәжбүр етеди. «Өзиниң Қудайына патшалар ҳәм руўханийлер» деген сөздиң мәниси патшалық қадир-қимбат пенен руўханий мийрим-шәпәәттиң бирлесиўи болып, бул бизге руўханий сыпатта Масих пенен бирге ҳүким сүриўге имканият береди. Келетуғын күн бар, пүткил жер жүзи 1000 жыл даўамында әдалатлы ҳәм мийрим-шәпәәтли ҳүкиметти бастан кеширеди, Масихтың патшалығы ҳәм Оның менен бирге биздиң қосалқы ролымыз астында. Ол қандай берекетли ўақыт болады! Бул дүнья бурын ҳеш қашан бастан кеширмеген ҳәм түсине алмайтуғын нәрсе.
Доксология «Оған мәңги-мәңги даңқ ҳәм ҳүкимдарлық болсын. Амин» (6-аят) деген сөзлер менен жуўмақланады. Масихтың уллылығы ҳәм даңқы бүгин ғана емес, бәлки мәңгиликке де мойынланыўы керек. Оның ҳүкимдарлық ететуғын келешектеги жыллары Оның уллылығының ақыры емес. Биз анық өлшемлери бар барлық дәўирлерге қарай аламыз ҳәм Оның даңқы сол дәўирлердиң ҳеш бири менен шекленбегенин көремиз. Жоқ, Оның уллылығы ҳәм даңқы биз билген ўақыттан да, ҳәтте Масихтың Өзиниң патшалығындағы мың жыллық ҳүкимдарлығынан да, ҳәм жаңа аспан ҳәм жаңа жердиң жаңа жаратылысына да созылады. Ҳаў, мәңги-мәңги Масих күш пенен көринеди. Ол мәңгиликке ҳеш қашан таўсылмайтуғын даңқ, сыйыныў, ҳүрмет, мақтаў, берекет ҳәм сыйыныўды алады, себеби Ол ғана буған ылайық. «Амин» (6-аят) айтылған ҳақыйқаттың салтанатлы дәлели сыпатында қосылған, оның солай болатуғынына ҳеш қандай белгисизлик жоқ, бәлки оның солай болатуғыны ҳаққында анық билдириў! Биз бул ойлардан таң қаламыз!
Масихтың Келиўи
Иоанн, Аян 1-де, Ийемиздиң келиўин сүўретледи. «Мине, Ол келип атыр» (7-аят). Бул Оның әўлиелер ушын бизди ҳаўада қарсы алыў ушын келиўи емес, бәлки Оның жерге ҳүким алып келиў ушын келиўи. Бул аятты Ҳаўарийлердиң ислери 1:9-11, Матфей 24:30, Даниил 7:13 ҳәм Захария 12:9-14 бенен салыстырыў пайдалы болар еди. Биз бул мақалада бурын айтқанымыздай, раптура Масихтың биз ушын келиўи (Иоанн 14:3; Филиппилилерге 3:20; 1 Салоникалыларға 4:13-18; 1 Коринфлилерге 15:23 қараң). Масихтың келиўи Масихтың биз бенен келиўи (Яҳуда 14; Захария 14:5; Колоссялыларға 3:4; Аян 19:11-14 қараң). Буннан тысқары, Аян 1:7 деги кейинги сөз Оның «бултлар менен келип атырғанын, ҳәм ҳәр бир көз Оны көретуғынын» көрсетеди. Бул Иоаннның Масихтың келиўи ҳаққында анық айтып атырғанын түсиндиреди, себеби «ҳәр бир көз» Ийса Масихты көреди.
Буннан кейин биз былай оқыймыз: «ҳәтте Оны тескенлер де» (7-аят). Бул нени аңлатыўы мүмкин? Масихтың өлимине қатысқан ҳақыйқый адамлар ҳәзир өлмеген бе? Бундай адамлар Оны әсирлер өткеннен кейин Оның келиўин қалай көре алады? Бул контекстте «Оны тескенлер» деген сөз пүткил исенбеўши инсаниятты – исенбеўши яҳудийлерди ҳәм исенбеўши мәжусийлерди өз ишине алады. Олардың жаман жүреклери, Масих биз ушын Өзиниң өмирин бергенде көрсeтилген, олар бийкар еткен ҳәм Масихтың жер жүзинен физикалық жоқлығының көп жыллары даўамында бийкар етиўди даўам еттирген Сол Бир Тәрептен ҳүким етиледи. Масихтың келиўи ўақтындағы барлық исенбеўшилер «ҳәтте Оны тескенлер» деген сөздиң ишине киреди. Ийемиз Ийса енди өлмеген, бәлки Ол тири ҳәм Оны бийкар еткенлерди ҳүким етиў ушын қайтып келеди.
Бул қайғыға алып келеди. Масих крестке қадалғанда, бир неше қорқыўшы шәкиртлерден басқа, адамлар Оның өлимине қайғырмады. Ол ҳүкимет ҳәм Исраил халқы тәрепинен әдеттеги жынаятшы сыпатында қаралды. Оған ҳеш қандай жерлеў мәресими өткерилмеди. Еки шәкирт Ийемизди жерлеў ушын өмирлерин қәўип-қәтерге салды, Оған нәзик сүйиў ҳәм меҳир менен, бирақ Оның өлимине қайғырыў ушын үлкен жыйын өткерилмеди. Ҳеш ким Оның жерлеўине келмеди. Ҳеш қандай сөзлер айтылмады. Ийемизди крестке қадағанлар қайғырмады. Бирақ ҳәзир, Аян 1:7 де, барлық исенбеўшилер қайғырады. Олар ушын, бул олардың тосыннан Оның өлгенине қайғырғаны ушын емес (Захария 12:10-14 салыстырың), бәлки олар енди Оның оларды ҳүким етиў ушын келип атырғанын мойынлағаны ушын. «Жер жүзиниң барлық қабилелери» киреди. Ийемиз Ийса Масихты бийкар еткенлерге ўай!
Ҳәм сонда да, Ийемиз ҳақыйқый мүминлерге крестке қадалмастан ҳәм жерленбестен алдын да арнаўлы еслеў жолын берди (Лука 22:14-20 қараң). Ийемиз жерленбесе де, ҳәзир пүткил дүньяда ҳақыйқый мүминлер Оны еслеў ушын тоқтайды ҳәм нанды сындырыў (Оның мухаддес денесин символлайды) ҳәм кесени ишиў (Оның қымбатлы қанының сүўрети) арқалы Оның өлимин көрсетеди. Бул еслеў ҳәр ҳәпте, «ҳәптениң биринши күни» (Ҳаўарийлердиң ислери 20:7), яғный тирилиў күни (Матфей 28:1-6), сондай-ақ «Ийемиздиң күни» (Аян 1:10) деп аталатуғын күнде өткерилиўи керек. Ол бул еслеўди ҳәм сыйыныўды Оған исенгенлер ушын Өзиниң қурбанлық өлими себепли қабыл етеди. Биз Оның өлимин еслеймиз ҳәм қайғырамыз, бирақ биз Оның азап шегиўи тамамланғанын билиўден қуўанамыз. Биз Оған биздиң орнымызға өлгени ушын шүкиршилик етемиз. Ол гүнаны, өлимди, дүньяны ҳәм Шайтанды жеңди. Ол Жеңимпаз, ҳәм биз Оған Жаратыўшымыз ҳәм Қутқарыўшымыз сыпатында сыйынамыз. Ол сондай уллы ҳәм барлық ҳүрмет ҳәм мақтаўға сондай ылайық. Барлық қутқарылғанлар Оны мақтаў етсин!
Уллы МЕН БАРМАН
Аян 1:8 де биз Иоаннның Ийемиздиң сөзлерин келтиргенин көремиз: «Мен Альфа ҳәм Омегаман». Бул сөзлер грек әлипбесиниң биринши ҳәм ақырғы ҳәриплери. Бул кейин 11-аятта «Биринши ҳәм Ақырғы» деген қосымша сөз бенен қайталанады. «Мен Альфа ҳәм Омегаман» Аянның ақырына жақын жәнe қайталанады (21:6, 22:13). Бул аятлардың екиншиси «Баслама ҳәм Ақыр, Биринши ҳәм Ақырғы» дегенди қосады. Солай етип, биз Масихтың Аянның басында ҳәм китаптың ақырында «Альфа ҳәм Омега» екенин көремиз. Биз бул сөзлерди Масихтың илаҳийлиги ҳәм мәңгилик барлығының уллылығын көрсeтиў ушын түсинемиз. Бул еки мәрте, еки есе сөз Оның ҳеш қашан өзгермейтуғынын да көрсетеди. Ол басында ҳәм ақырында бирдей. Ийса Масих ҳәр дайым болған, ҳәм бар, ҳәм мәңги бирдей болады! Булар Оның уллылығына таң қалыў ҳәм Оның атын мақтаў ушын бир неше себеплер!
Гейде бизден «Ийсаның Қудай екенин Мухаддес Китапта қай жерде көрсетеди?» деп сорайды. Аян 1:8,11, 21:6 ҳәм 22:13 төрт жақсы мысал. Басқа көп аятларға силтеме етиўге болады, бирақ булар жетерли. Қудайдың Мәңгилик Улы, Ийемиз Ийса Масихтың уллылығын мойынлаў қаншалық әҳмийетли!
Аян 1:8 Ийемиздиң Өзи ҳаққында сөйлеўин даўам еттирип жуўмақланады: «Ким бар ҳәм ким болған ҳәм ким келетуғын, Қудиретли». Оҳ, Ийемиз Ийса Масих қаншалық уллы! Оған уқсаған ҳеш ким жоқ. Ол Мәңгилик. Ол бирдей болып қалады. Биз Оған тек ғана қутқарылыўымыз ушын емес, бәлки өмирдеги барлық нәрсе ушын да исене аламыз. Ҳәм биз, ҳақыйқый мүминлер, бул дүньядан кеткенимизде, биз Оның уллылығының биз ушын ҳәм бизге қарата мәңгиликке көрсeтилетуғынын билемиз. Биз Оған барлық қутқарылғанлар менен мәңги-мәңги сыйынамыз!
Аянның бул биринши бабында басқа көп аятлар бар. Биз қарастырған сегиз аяттан кейинги аятлар ҳаққында ойланғанымызда, ол жақсыланып барады. Биз бул сөзлерди оқыўға, еситиўге ҳәм сақлаўға; оларды басқаларға жеткериўге; ҳәм Қудайдың мийрим-шәпәәтин, бизге келешекти биршама билиўге рухсат бергени ушын баҳалаўға ынталы болайық. Ийемизди Оның уллылығы ушын сыйынайық! Амин!
