Sol ushın da, tınıshlıqqa alıp keletuǵın hám bir-birimizdi bekkemleytuǵın islerdi izleyik. Rimliklerge 14:19
Búgingi kúnde dúnyaǵa názer salǵanımızda, átirapımızda hár jerde gúrpildi kóremiz. Siyasiy háreketler hám sociallıq tártipsizlik bar, al ekonomikalıq jaqtan tınıshsızlıq bar. Tınıshlıq Ámirin biykarlaǵan dúnyada tınıshlıqtıń joqlıǵın kútiwimiz kerek! Biraq, bunnan da qáweterli nárse – shirkewde, Másih denesinde tınıshlıqtıń joqlıǵı. Qay jerge burılsaq ta, Rabbimizdiń xalqı arasındaǵı mashqalalar haqqında esitemiz. Eslep qalıw qızıqlı nárse, «mashqala» sózi Injilde joq. Injil dindarlar arasındaǵı bul qıyınshılıqlardı mashqala dep esaplamaydı; olardı gúna yamasa hálsizlik dep ataydı.
Men kópshilik, eger barlıǵı bolmasa da, shirkewge jazılǵan ulıwma xatlardıń bizdi tınıshlıqta bolıwǵa shaqırıwın úyretiwshi dep taptım. Biz tınıshlıqtıń Qudaydan baslanatuǵının hám Quday menen tınıshlıqtan zıyatlanıwımızdıń birden-bir jolı Másih isiniń tamamlanıwı arqalı ekenin bilemiz, «Sol ushın da, iman arqalı aqlanǵanımızdan keyin, Rabbimiz Isa Másih arqalı Quday menen tınıshlıqqa iye boldıq, Ol arqalı biz iman arqalı turǵan bul miyrimge kire aldıq hám Qudaydıń dańqınıń úmitinde quwanamız» (Rimliklerge 5:1-2). Biraq, Quday menen tınıshlıqqa iye bolǵanımızdan keyin, Onıń balaları sıpatında bizge «Oǵan eliklewge» (Efesp. 5:1) hám tınıshlıqtı izlewge kórsetpe berilgen. Basqalar menen tınıshlıqta jasaw – xristianlıqtıń tiykarǵı shárti. Pawıl onı hár bir jıynalısqa bir túrde yamasa basqa túrde jazǵan. Ol óz xatlarınıń kópshiligin «Miyrim hám Tınıshlıq» penen baslaydı.
Rimdegilerge jazǵanında, Pawıl olardı Másihte jeńimpazlardan da artıq bolıwǵa úyretti hám Rimliklerge 12:18 de olardı xoshametledi, «Eger múmkin bolsa, sizge baylanıslı bolǵan dárejede, barlıq adamlar menen tınıshlıqta jasańlar». Korinftegilere, olardı básekiles ruwxı ushın ayıpladı hám shirkewdi bóliwge yamasa abıray izlewge úyretpedi. Galatiyadaǵı áwliyelerge bir nárse úyretiw hám etnikalıq kelip shıǵıwı sebepli bir-birin tislap, jep qoymaw kerek dep aytıldı. Efeste Pawıl былай dedi: «Sol ushın da, men, Rabbimizdiń tutqını, sizdi shaqırılǵan shaqırıwǵa múnásip júriwge jalbaraman, barlıq kishipeyillik hám jumsaqlıq penen, sabırlıq penen, bir-birińizge muhabbat penen shıdamlı bolıp, Ruwxtıń birligin tınıshlıq baylanısında saqlawǵa háreket etińler». Hátte Tesalonikadaǵı jas dindarlarǵa da óz gúmanlarınıń olardı bóliwge jol qoymaw kerek dep aytıldı.
Jańa Ósiyettegi basqa xatlardıń bul tema boyınsha ayırımın tıńlań:
«Barlıq adamlar menen tınıshlıqtı hám muqaddeslikti izleńler, onıńsız hesh kim Rabbimizdi kórmeydi» (Evreylerge 12:14).
«Óytkeni qızǵanısh hám ózin-ózi izlew bar jerde, shataqlıq hám hár túrli jaman nárse bar. Biraq joqarıdan kelgen danalıq birinshi taza, keyin tınıshlıq súygish, jumsaq, beriliwge tayın, meyrim hám jaqsı jemislerge tolı, qátesiz hám eki júzliliksiz. Endi ádilliktiń jemisi tınıshlıqta tınıshlıq jaratıwshılar tárepinen egiledi» (Yaqup 3:16-18).
«Sol ushın da, súyikliler, bul nárselerdi kútip, Onıń tárepinen tınıshlıqta, kir hám ayıpsız tabılıw ushın tırısa berińler» (2 Petrus 3:14).
Biraq sizler, súyikliler, Rabbimiz Isa Másihdiń elshileri aytqan sózlerin esleńler: olar sizge sońǵı waqıtta ózleriniń qudayǵa unamaytuǵın nápsilerine qaray júretuǵın masqaralawshılar bolatuǵının aytqan edi. Bular bólinislerdi keltirip shıǵaratuǵın, Ruwxqa iye bolmaǵan sezimtal adamlar (Yahuda 17-19).
Matta 5:9 da Rabbimiz Isa былай dedi: «Tınıshlıq jaratıwshılar baxtlı, óytkeni olar Qudaydıń balaları dep ataladı». Tınıshlıqtı izlew ideyası ne ushın sonsha áhmiyetli? Bul Rabbimiz ushın áhmiyetli, óytkeni bul Onıń tábiyatında! Jańa Ósiyette altı ret Quday «Tınıshlıq Qudayı» dep ataladı (Rimliklerge 15:33, 1 Korinflilerge 14:33, Filipililerge 4:9, Evreylerge 13:20, 1 Tesalonikalılarǵa 5:23). Hám hár saparı kontekst hár túrli hám bul atamanıń qollanılıwı da hár túrli boladı.
2 Tesalonikalılarǵa 3:16 da Rabbimiz Isa, Tınıshlıq Ámiri (Ishaya 9:6), «Tınıshlıq Rabbisi» dep ataladı. Ol bizdiń tınıshlıǵımız hám tınıshlıq jaratqan hám búgingi kúnde Óz shirkewi arqalı tınıshlıqtı waǵızlaytuǵın Zatı (Efesp. 2:14-17). Quday Ruwxınıń bizdegi bar bolıwı Galatiyalılarǵa 5:22-23 ke qaray tınıshlıqtı payda etedi: «Biraq Ruwxtıń jemisi muhabbat, quwanısh, tınıshlıq, sabırlıq, meyrimdilik, jaqsılıq, sadıqlıq, jumsaqlıq, ózin-ózi basqarıw. Bundaylarǵa qarsı nızam joq». Biraq ayırım nárseler Ruwxtı qayǵıǵa saladı hám óshiredi. «Endi dene isleri anıq, bular zınaqorlıq, azǵınlıq, nápaklik, buzaqılıq, butparastlıq, sıqırshılıq, óshpenlik, dawlar, qızǵanıshlar, ǵázep shıǵıwları, óz-ózine umtılıwlar, kelispewshilikler, bidatshılıq, qızǵanısh, adam óltiriwler, ishimlikler, quwanıshlar hám sondaylar; bul haqqında men sizge aldınnan aytaman, burın da aytqanımday, bunday islerdi isleytuǵınlar Quday patshalıǵın miyras etpeydi». Galatiyalılarǵa jazılǵan bul dizimdegilerdiń barlıǵı tınıshlıqqa tosqınlıq etedi. Bul nárseler Korinfte bar bolǵanda, Pawıl olardı ruwxıy emes dep ayttı. 1 Korinflilerge 3:1-4 te ne degenin tıńlań: «Hám men, tuwısqanlar, sizge ruwxıy adamlar sıpatında emes, al dene adamları sıpatında, Másihtegi balalar sıpatında sóyley almadım. Men sizge qattı awqat emes, al sút berdim, óytkeni házirge shekem siz onı qabıl ete almadıńız, hám házir de qabıl ete almaysız, óytkeni sizler ele de dene adamları. Sizler arasında qızǵanısh, daw hám bólinisler bar jerde, sizler dene adamları emessiz be hám ápiwayı adamlar sıpatında ózińizdi tutıp atırsız ba? Óytkeni birew «Men Pawıldıńkıman», al basqası «Men Apollostıńkıman» dese, sizler dene adamları emessiz be?» Eger biz ózimiz benen, óz mashqalalarımız benen, óz kózqaraslarımız benen, yamasa hátte basqa adamlar menen bánt bolsaq, tınıshlıqtı basdan keshiriw biz ushın júdá qıyın! Biz ne menen bánt bolsaq, sonı izleytuǵın bolamız.
Dindarlar sıpatında bizge tınıshlıqtı belsendi túrde izlew buyırılǵan. Biz tınıshlıqtıń tek ǵana dawdıń joqlıǵınan artıq ekenin túsinemiz. Tınıshlıq ózi menen birge tınıshlıq, tınıshlıq hám uyqaslıq ideyasın alıp keledi. Qızıqlı nárse, bular barlıǵı júrektiń jaǵdayları, hám Matta 6:21 bizge esletedi: «Óytkeni qazınasıńız qay jerde bolsa, júregińiz de sol jerde boladı». Bizdiń qazınamız ne bolsa, biz belsendi túrde ne izlep atırǵan bolsaq, júregimizdiń qay jerde ekenin kórsetedi! Pawıl bizge haqıyqıy tınıshlıq jumıs talap etetuǵının esletedi! «Sol ushın da, tınıshlıqqa alıp keletuǵın hám bir-birimizdi bekkemleytuǵın islerdi izleyik. Awqat ushın Qudaydıń isin buzbań. Barlıq nárseler taza, biraq jamanlıq penen jeytuǵın adam ushın bul jaman» (Rimliklerge 14:19-20). Efesp. 4:1-3 te ol былай deydi: «shaqırılǵan shaqırıwǵa múnásip júriwge, barlıq kishipeyillik hám jumsaqlıq penen, sabırlıq penen, bir-birińizge muhabbat penen shıdamlı bolıp, Ruwxtıń birligin tınıshlıq baylanısında saqlawǵa háreket etińler». Petrus qosadı: «Sol ushın da, súyikliler, bul nárselerdi kútip, Onıń tárepinen tınıshlıqta, kir hám ayıpsız tabılıw ushın tırısa berińler» (2 Petrus 3:14). Biz tınıshlıqtı izlewde tırısqaq bolıwımız kerek, bul sharshaw hám terlew dárejesine shekem islewdi ańlatadı! Qızıqlı nárse, biz tınıshlıqtı izlewde hám Ruwxtıń birliginiń sırtqı kórinisin saqlawda «ózińizdi Qudayǵa maqullı, uyalmawı kerek bolǵan jumısshı, haqıyqat sózin durıs bóliwshi sıpatında kórsetiwge tırısqaq bolıwımız» (2 Timoteyge 2:15) sıyaqlı tırısqaq bolıwımız kerek.
Tınıshlıqtı izlew minez-qulıqtı ózgertiwdi talap etiwi múmkin. 2 Timoteyge 2:22 meni «Jaslıq nápsilerinen de qashıń; biraq ádillikti, imandı, muhabbattı, taza júrek penen Rabbimizge shaqıratuǵınlar menen tınıshlıqtı izleń» dep shaqıradı. Eger biz bul tınıshlıqtan zıyatlanatuǵın bolsaq, óz-ózine baǵdarlanǵan ómirdi izlemewimiz kerek! Tınıshlıqta jasaw da tártipti talap etedi. Evreylerge 12:9-15 te ne degenin tıńlań: «Bunnan tısqarı, bizdi dúzetken adam ákelerimiz boldı, hám biz olarǵa húrmet kórsettik. Ruwxlar Ákesine boysınıwǵa hám jasawǵa kóbirek tayın bolmaymız ba? Óytkeni olar bir neshe kún bizdi ózlerine jaqsı kórinetuǵın dárejede jazaladı, biraq Ol bizdiń paydamız ushın, Onıń muqaddesligine qatnasıwshı bolıwımız ushın. Endi hesh qanday jazalaw házirgi waqıtta quwanıshlı kórinetuǵın emes, al awırtpalı; biraq, keyinirek, ol onıń menen tárbiyalanǵanlarǵa ádilliktiń tınıshlıq beretuǵın jemisin beredi. Sol ushın da, salbıraǵan qollardı hám hálsiz tizerlerdi bekkemleń, hám ayaqlarıńız ushın tuwrı jollar jasań, sonlıqtan aqsaq nárse shıǵıp ketpesin, al kerisinshe emlensin. Barlıq adamlar menen tınıshlıqtı hám muqaddeslikti izleń, onıńsız hesh kim Rabbimizdi kórmeydi: hesh kim Qudaydıń miyriminen ayırılıp qalmasın dep itibar menen qarań; ashshılıqtıń hár qanday tamırı kóterilip mashqala keltirmesin, hám bunıń menen kópshilik nápak bolmasın».
Hár qanday topta tınıshlıqtan zıyatlanıw ushın, básekilesliktiń aldın alıw ushın tártip bolıwı kerek. Úyde, jumısta yamasa shirkewde bolsın, ámel etiw ushın bir sheńber bolıwı kerek. Jergilikli jıynalıstı oylap, Pawıl bunı 1 Tesalonikalılarǵa 5:12-13 te jazǵanında basım jasaydı: «Hám biz sizdi, tuwısqanlar, aranızda miynet etetuǵınlardı, hám Rabbimizde sizdiń ústińizde bolǵanlardı hám sizge eskertiw beretuǵınlardı tán alıwǵa shaqıramız, hám olardı óz jumısları ushın muhabbat penen júdá joqarı bahalańlar. Óz-ara tınıshlıqta bolıńlar».
Ayırım adamlar «qanday da bir bahada tınıshlıq» ámel etedi hám nárselerdi kilem astına sıpırıp taslaydı. Olar dawdı itibarǵa almasa, ol joq bolıp ketedi dep oylaydı. Biraq basqalar menen tınıshlıqta jasaw buyrıǵınıń eki istisnalı bar. Eki de Rimliklerge 12:18 de tabıladı: «Eger múmkin bolsa, sizge baylanıslı bolǵan dárejede, barlıq adamlar menen tınıshlıqta jasańlar». Eger múmkin bolsa, bul birinshi istisnalı. Hár dayım tınıshlıqta jasaw múmkin emes. Dawıt Saul patsha menen tınıshlıq qálegen edi, biraq ol hesh qashan onıń menen haqıyqıy tınıshlıqqa iye bolmadı. Bul ayatta kórsetilgen ekinshi istisnalı, sizge baylanıslı bolǵan dárejede. Basqa adam tınıshlıqta jasawdan bas tartqan waqıtlar boladı, hám Injil bizge esletedi: «qorlanǵan tuwısqandı kúshli qalaǵa qaraǵanda jeńiw qıyın» (Nátiyjeler 18:19). Biraq biz bul istisnalılardıń tınıshlıqtı izlewimizge kedergi bolıwına jol qoymawımız kerek! Eger dawdıń eki tárepi de beriliwden bas tartsa, ekewi de gúna islegen boladı. Eger mende «bul tuwısqan menen kelisiw júdá qıyın» degen kózqaras bolsa, men haqıyqatında «ol meniń durıs ekenimdi moyınlawdan bas tartadı» degen bolıwım múmkin. Bunday jaǵdaydı qalay sheshemiz? Pawıl bul nársege Filipililerge 2:1-4 te toqtaladı: «Sol ushın da, eger Másihte qanday da bir teselli, eger muhabbattıń qanday da bir tesellisi, eger Ruwxtıń qanday da bir sherikligi, eger qanday da bir meyrim hám shápáát bar bolsa, meniń quwanıshımdı birdey pikirli bolıw, birdey muhabbatqa iye bolıw, birdey kelisiwde bolıw, birdey aqılda bolıw arqalı toltırıń. Hesh nárse óz-ózine umtılıw yamasa maqtanısh arqalı islenbesin, al kishipeyillik penen, hár kim basqalardı ózinen jaqsıraq dep esaplasın. Hár birińiz tek óz máplerine emes, al basqalardıń máplerine de qarańlar». Eger Qudaydıń muhabbatı meniń júregime haqıyqıy tásir etken bolsa, men óz jolımdı izlemeymen hám talap etpeymen, óytkeni muhabbat «ózinińkin izlemeydi, qozǵalmaydı, jamanlıq oylamaydı» (1 Korinflilerge 13:5). Tınıshlıq Acts 15 tegi Pawıl hám Barnabas jaǵdayındaǵı sıyaqlı aralıqtı talap etetuǵın waqıtlar bolıwı múmkin. Olar qattı kelispewshilikke iye boldı hám óz jolları menen ketti. Biraq keyinirek, Injil bir-birine qarsı dawam etetuǵın dushpanlıqtıń bolmaǵanın kórsetedi. Ashshılıqtıń ósiwine jol qoymastan, tınıshlıq izlengen sıyaqlı.
Dúnya búgingi kúnde shirkewge qaraydı. Olar ne kórip atır? Dúnya sizge hám sizdiń jergilikli jıynalısıńızǵa qaraydı. Olar ne kórip atır? Olar sizdiń tınıshlıqtı izlep atırǵanıńızdı kórip atır ma? Rabbimiz Isa былай dedi: «Men sizge jańa buyrıq beremen, bir-birińizdi súyiń; men sizdi súygenim sıyaqlı, sizler de bir-birińizdi súyiń. Bunıń menen barlıǵı sizdiń meniń shákirtlerim ekenińizdi biledi, eger bir-birińizge muhabbatıńız bolsa» (Yuhanna 13:34-35). Ol bizdi shaqırdı, «Duz jaqsı, biraq eger duz óz dámin joǵaltsa, onı qalay dámli etesiń? Ózińizde duz bolıń, hám bir-birińiz benen tınıshlıqta bolıń» (Mark 9:50).
Pawıldıń Korinftegilere sońǵı sózin esitsek eken,
«Aqırında, tuwısqanlar, saw bolıńlar. Tolıq bolıńlar. Jaqsı tesellide bolıńlar, bir aqılda bolıńlar, tınıshlıqta jasańlar; hám muhabbat hám tınıshlıq Qudayı sizler menen boladı». 2 Korinflilerge 13:1
