Galatiyalılar – 7-bólim
Ótken ayda Galatiyalılar 4-bóliminiń birinshi bólegin kórip shıqqannan keyin, endi 13-18-ayatlarǵa ótemiz (KJV):
Sizler bilersizler, men dáslep sizlerge denemniń hálsizligi arqalı Xosh Xabardı waǵızladım. Hám denemdegi sınaǵımdı sizler jek kórmedińiz, yamasa biykar etpedińiz; al meni Qudaydıń perishtesindey, hátte Isa Máshih sıyaqlı qabıl ettińiz. Onda sizler aytqan baxtıńız qayda? Sebebi men sizlerge gúwalıq beremen, eger múmkin bolǵanda, óz kózlerińizdi oyıp alıp, maǵan berer edińiz. Sonlıqtan men sizlerge haqıyqattı aytqanım ushın dushpanıńız boldım ba? Olar sizlerge qızǵanısh penen tásir etedi, biraq jaqsı emes; yaǵnıy, olar sizlerdi ózlerine tásir etiwlerińiz ushın shıǵarıp taslaydı. Biraq jaqsı nársege hárdayım qızǵanısh penen tásir etiw jaqsı, hám tek men sizler menen birge bolǵanımda emes.
Pawıldıń keselliginiń tábiyatı qanday edi? Bul bizge aytılmaǵan. Biraq maǵan bul jerdegi hálsizlik hám elshiniń denesindegi sınaq onıń Korinfliklerge aytqan denesindegi tikenegi menen birdey sıyaqlı kórinedi (2 Korinfliklerge 12:7-9). Eger sonday bolsa, onda bul onıń kózleri menen baylanıslı másele ekenligi maǵan anıq, áytpese Galatiyalılar óz kózlerin oyıp alıp, Pawılǵa nege berer edi, eger onıń kózleri óte jaqsı jaǵdayda bolǵanda? Nege oǵan qol yamasa ayaq yamasa qulaq bermedi? Esleń, ol bes ret urılǵan, hár saparı 39 qamshı alǵan (11:24). Bunnan tısqarı, ol bir ret tas penen urılǵan (25-ayat); sol taslardıń geybirewleri onıń júzine hám kózlerine tiyiwi múmkin edi. Bul sonday-aq onıń kópshilik xatların diktovka etkenin, tek bunı emes, túsindiredi; hám ol «óz qolım menen sizlerge qansha úlken xat jazǵanımdı» kóriwge itibar qaratqan (Galatiyalılarǵa 6:11).
Galatiyalılarǵa xatında kóterilgen doktrinalıq másele sonshalıq jiddiy edi, elshi xattı diktovka etiwdi kútip turmadı. Sonlıqtan ol qálem alıp, kóz máselelerine qaramastan jazdı. Nızam waǵızshıları Galatiyalılardı sonshalıq aldap qoyǵan edi, olar endi Pawıl ózleriniń dushpanı sıyaqlı háreket etip atırǵan edi. Biraq Pawıl islegen barlıq nárse olardıń Rabbimiz Isa Máshih haqqındaǵı Qudaydıń haqıyqatın aytıw edi. Sol waǵızshılar Galatiyalılardı Pawıldan ajıratıwǵa háreket etip atırǵan edi, solay etip xalıq ózleriniń hám nızamnıń izbasarları bolıwı múmkin edi. Olar Galatiyadaǵı bul Máshihshiler ushın jaqsı niyetleri joq edi. Elshiniń pozitsiyası pútkilley kerisinshe edi; ol hárdayım olar ushın tek jaqsılıqtı qálegen, tek ol olar menen birge bolǵanında emes, al ol joq bolǵanında da.
Galatiyalılarǵa 4:19-20-de elshi súyispenshilik penen jazdı: «Balalarım, Máshih sizlerdiń ishlerińizde qálipleskenge shekem men sizler ushın taǵı da tuwıw azabın shegemen, men házir sizler menen birge bolıwdı hám dawısımdı [yamasa tonımdı] ózgertiwdi qáleymen; sebebi men sizler haqqında gúmándaman.» Bul elshi ushın dáslep olardı Máshih haqqında qutqarıwshı bilimge alıp keliwde tuwıw azabı sıyaqlı edi, hám olardı haqıyqatqa qaytarıwda taǵı da sol azaptan ótip atırǵanday edi. Neshige? Sebebi olardıń Máshih haqıyqatına qatnıslı qanday jaǵdayda turǵanı haqqında gúmánda edi.
Olar evreyler sıyaqlı kúnlerdi, aylardı, waqıtlardı hám jıllardı saqlawǵa ótti. «Men sizlerden qorqaman, bálkim men sizlerge bosqa miynet etken shıǵarmın» (11-ayat). Sol sıyaqlı 20-ayatta ol: «Men sizler haqqında gúmándaman», – deydi. Sonlıqtan ol 21-ayatta soradı: «Maǵan aytıń, nızam astında bolıwdı qáleytuǵınlar, sizler nızamdı esitmeyseńiz be?» Neshige? Sebebi aqılı bar hesh kim, Máshihke kelip hám Uldıń onı erkin etken erkinliginen lázzet alıp, Máshihdegi barlıq nárselerdi nızam astına túsiriw ushın bas tartıwdı qálemes edi. Usı sebepli, elshi olardıń nızamnıń ne aytatuǵının shınında da bilgen-bilmegenligi haqqında soradı.
Ol Isaak penen Sara hám Ishmael menen Hajar (Agar), jerdegi Qudus hám joqarıdaǵı Qudus, qul hayal hám erkin hayaldı qollanıp, erkinlik hám qullıqtı súwretledi:
Sebebi jazılǵan, Ibrahimniń eki balası bar edi, biri qul hayaldan, ekinshisi erkin hayaldan. Biraq qul hayaldan tuwılǵan deneniń qálewi boyınsha tuwılǵan edi; al erkin hayaldan tuwılǵan wáde boyınsha edi. Bul nárseler allegoriya: sebebi bular eki kelisim; biri Sinay tawınan, qullıqqa alıp keletuǵın, bul Agar. Sebebi bul Agar Arabiyadaǵı Sinay tawı, hám házirgi Qudusqa sáykes keledi, hám balaları menen birge qullıqta. Biraq joqarıdaǵı Qudus erkin, ol barlıǵımızdıń anamız.
Sebebi jazılǵan, Quwan, tuwmaytuǵın biyǵana; jarılıp jıla, tuwıw azabın shekpeytuǵın sen: sebebi biyǵananıń balaları kúyewi bar hayaldan kóp. Endi biz, áǵa-iniler, Isaak sıyaqlı, wádeniń balaları. Biraq sol waqıtta dene boyınsha tuwılǵan Ruwx boyınsha tuwılǵandı quwǵın etkeni sıyaqlı, házir de sonday. Biraq Jazıw ne deydi? Qul hayaldı hám onıń balasınıń quwıp shıǵar: sebebi qul hayaldıń balası erkin hayaldıń balası menen birge miyrasxor bolmaydı. Sonlıqtan, áǵa-iniler, biz qul hayaldıń balaları emes, al erkinniń balaları (22-31-ayatlar).
Bul ayatlarda elshi Hajar, onıń balası Ishmael hám jerdegi Qudus nızamdı aldınnan kórsetkenin kórsetti, olar oǵan boysınıwdı qálegen edi. Ekinshi tárepten, Sara, Isaak hám «joqarıdaǵı Qudus» Qudaydıń miyrimin hám barlıq múminler Rabbimiz Isa Máshih, Ul arqalı alatuǵın Máshihshilik erkinligin kórsetedi. Jazıw miyrim hám nızamnıń birge bolmaytuǵının anıq kórsetedi. Bul nızam hám miyrim bolıwı múmkin emes, bul nızam yamasa miyrim bolıwı kerek, sebebi Jazıw: «Qul hayaldı hám onıń balasınıń quwıp shıǵar: sebebi qul hayaldıń balası erkin hayaldıń balası menen birge miyrasxor bolmaydı. Sonlıqtan, áǵa-iniler, biz qul hayaldıń balaları emes, al erkinniń balaları», – deydi.
Qul hayaldı hám onıń balasınıń quwıp shıǵarıw awır bolıwı múmkin, Ibrahimge sonday etiwge shaqırılǵandaǵıday. Biraq
Quday Ibrahimge ayttı: «Balası hám qul hayalıń ushın kózlerińde awır bolmasın; Saranıń saǵan aytqan barlıq nárselerinde, onıń dawısın tıńla; sebebi Isaakta seniń urıwıń atalar» (Jaratılıs 21:12).
Nızam hám sol sistema menen baylanıslı barlıq nárseler ketiwi kerek. Qudaydıń jollarında birinshisin alıp taslap, ekinshisin ornatıw bar. Bilip qoyıń, húrmetli oqıwshı, nızamnıń múmin ústinen kúshi, húkimranlıǵı yamasa basqarıwı joq, sebebi biz nızam astında emes, al miyrim astındamız. Bul hesh qanday sheklew joq degen mánisti bildire me – biz qálegenimizshe jasap, gúnalı isler ete alamız ba? Quday saqlasın; mıń ret, «Joq!»
Múmin Máshihke boysınadı. Elshi Pawıl bunı Romalılarǵa 7:1-6-da kórsetti, ol jerde bizde mına sózler bar:
Bilmeysizler me, áǵa-iniler, (sebebi men nızamdı bilgenlerge sóyleymen,) nızamnıń adam ústinen ol tiriligi boyınsha húkimranlıq etetuǵının? Sebebi kúyewi bar hayal kúyewine ol tiriligi boyınsha nızam menen baylanıslı; biraq eger kúyewi ólse, ol kúyewiniń nızamınan azat boladı. Sonlıqtan eger, kúyewi tiriligi boyınsha, ol basqa er adamǵa turmısqa shıqsa, ol zınaqor dep ataladı: biraq eger kúyewi ólse, ol sol nızamnan erkin; sonlıqtan ol zınaqor emes, basqa er adamǵa turmısqa shıqsa da. Sonıń ushın, áǵa-inilerim, sizler de Máshih denesi arqalı nızamǵa óldińiz; basqaǵa turmısqa shıǵıwıńız ushın, hátte ólilerden tirilgen Oǵan, Qudayǵa jemis beriwimiz ushın. Sebebi biz denede bolǵanımızda, nızam arqalı bolǵan gúnalardıń háreketleri bizdiń aǵzalarımızda ólimge jemis beriw ushın isledi. Biraq házir biz nızamnan qutqarıldıq, biz tutqın bolǵan nárse ólgenlikten; ruwxıń jańalıǵında xızmet etiwimiz ushın, hám háriptiń eski halında emes.
Bul ayatlar nızam berilgen evreyler nızamdı saqlawǵa minnetli ekenligin aytadı, hayal óz kúyewine minnetli bolǵanı sıyaqlı. Biraq házir nızam, sol kúyew sıyaqlı, ólgen. Sonlıqtan Rabbimiz Isa Máshihke isengen múmin óziniń ólgen kúyewine (nızamǵa) minnetli emes, al házir jańa hám tirilgen kúyewge, yaǵnıy Máshihke boysınıp jasaydı!
