«Ótmishte jazılǵan hár bir nárse bizge úyretiw ushın jazılǵan.» Romalılarǵa 15:4 NIV
Sol waqıtta: b.e.sh. 446-434-jıllar Nehemiyanıń Ierusalimdegi evrey tutqınlarınıń qaldıǵına arnawlı xabarları bar edi, biraq tek bir háreketlendiriwshi kúsh – Allahtıń basshılıǵı hám kúshi. Ol olardı tómendegilerdi orınlawǵa shaqırdı: Allahtıń dańqı hám olardıń qorǵanıwı ushın Ierusalim diywalların qayta qurıw (Nehemiya 1-6); óz shejiresin dálillew (7); Rabbı Allahqa hám Onıń Nızamına táwbe etiw, moyınlaw hám Oǵan boysınıw ushın kelisim dúziw arqalı qaytıw (8-10); óz miyrasına kiriw hám onnan lázzet alıw (11-12); nadurıs qatnasıqlardan hám tásirlerden ajıralıw (13).
Bul kórsetpelerdiń nátiyjeleri onıń kitabında jazılǵanınday, ájayıp boldı. Álbette, hár bir nárse Nehemiya ózin arnaǵan qul (1:6) bolǵanı hám óz Rabbına tolıq súyengenligi (1:11; 2:18; 7:5) sebepli ámelge asırıldı. Onıń jetiskenlikleriniń tariyxıy hám ruwxıy áhmiyeti zárúrli sabaqlar bolıp tabıladı.
Házir: b.e. 2011-jıl Nehemiya, adam hám onıń xabarı búgin bizge neni úlgi etedi? Hawarıy Pawıl Eski Ahıttıń bizdiń úyreniwimiz ushın jazılǵanın esletedi (Romalılarǵa 15:4). Nehemiyanıń sózleri onıń ómirbayanlıq esabın jazǵan waqıtta (1:1) bizge arnawlı túrde baǵdarlanbaǵan bolsa da, onıń minez-qulqı hám háreketleri tariyx boyınsha jarqırap turıptı. Haqıyqatında da, bul adam hám onıń xabarları ajıratılmaytuǵın sıyaqlı, sebebi ol olardıń bekkemlewshisi hám úlgisi edi.
Xabar 1: QATNASÍQ
«Ya Rabbım, qulaǵıń bul qulıńnıń duwasına itibarli bolsın.» Nehemiya 1:11
Nehemiya duwa etiwshi (1:4-11; 2:4; 4:4) hám háreketli (2:9) adam edi. Onıń háreketleri Rabbı, óz Allahı menen qatnasıǵı arqalı baǵdarlanǵan edi (2:4,20; 4:4,9; 7:5). Bul jaǵdayda, ol barlıq máshiyler úlgi etiwge tiyis bolǵan gúwalıqlar bulıtınıń bir bólegi (Evreylerge 12:1). Bizdiń Qutqarımız hám Rabbımız benen jaqın hám turaqlı qatnasıqtıń áhmiyeti artıqsha atap ótilmeydi. Onıń erik-ıqrarın anıqlaw ushın duwa etiw, Onıń Sózin turaqlı oqıw menen birge, Allahqa ómirimiz ushın maqset hám baǵdar beriwge múmkinshilik beredi.
Xabar 2: MOYÍNLAYÍW
«Biz Sizge qarsı islegen gúnálarımızdı moyınlayman.» Nehemiya 1:6
Nehemiya evreylerdiń gúnáların óziniki sıyaqlı moyınladı. Ol Babilon tutqınlıǵına hám házirgi qayǵılı jaǵdayǵa sebep bolǵan máselelerdiń bir bólegi ekenligin ayttı (1:6-10). Ol sonday-aq ózin Allahtıń atınan qorqıwdı qálegen sadıq adamlar menen teńlestirdi (1:11). Qanday oyǵatıwshı sabaq! Barlıq máshiyler, Másih denesiniń bir bólegi sıyaqlı (Romalılarǵa 12:5), olar búgingi máshiy gúwalıǵınıń sátsizligi ushın juwapker ekenligin tán alıwı kerek. Shirkewdiń ulıwma jaman jaǵdayı bizdiń jeke hám jámáátlik sátsizligimiz sebepli.
Biz Rabbı Isa Másihten dıqqatımızdı buratuǵın nárselerge qızıǵıp qaldıq yamasa basqa nárselerge aldanıp qaldıq. Bul kóbinese Rabbıdı hám Onıń Sózin haqıyqıy bilmey, súymey yamasa boysınbaytuǵınlıǵımızdan kelip shıǵadı. Máshiyler Shirkewdiń ótken hám házirgi sátsizligin, hám bizdiń ondaǵı ornımızdı jeke tán alıwı, anıqlawı hám moyınlawı kerek. Tek sol waqıtta ǵana biz Nehemiya sıyaqlı, taza júrek penen Rabbıǵa eriwge umtılatuǵın ózin arnaǵan azshılıqtıń bir bólegi bolamız (2 Timotiyge 2:22).
Xabar 3: JAǴDAYDÍ BAXALAW
«Túnde men shıqtım ... Ierusalim diywalların tekserdim.» Nehemiya 2:13
Patsha óz qulınıń keypin baqladı hám ne ushın ol sonsha qayǵılı ekenligin soradı. Sol dáwirlerde patshanıń aldında hár qanday jaman keyiptiń kórsetiliwi ólim jazasına sebep bolıwı múmkinligi ulıwma túsinikli edi. Biraq Nehemiya bul házirgi máseleni potencial múmkinshilik dep esapladı. Óz qáwpin túsingen (2:2), biraq óz Allahına isengen ol patshasına faktler haqqında shınayı gúwalıq berdi (2:3).
Patsha Artakserks bul adamdı hám onıń esabatın qollap-quwatladı (2:6), hám onnan qayta qurıw joybarın tamamlaw ushın qansha waqıt kerek ekenligin soradı. Nehemiya jaǵdaydı aldınnan bahalaǵan edi hám patsha ushın anıq juwaplar bere aldı. Ol sonday-aq Yahudiyaga saparǵa qorǵanıw hám qurılıs joybarları ushın aǵash soray aldı (2:6-8), sebebi ol bul mútájliklerdi patshanıń sorawınan aldın anıqlaǵan edi. Patsha onıń barlıq ótinishlerine «há» dedi. Ierusalimge kelgennen keyin, Nehemiya túnniń tınısh saatların qalanıń diywallarınıń qaldıqların tekseriw arqalı jaǵdaydı anıqlaw ushın paydalandı (2:12-15). Ol adamlarǵa ózi baqlaǵan úyindilerdiń shulǵawınan qanday etip bunday úlken qurılıs joybarı menen jaqınlasa aladı? Sebebi ol óz Allahınıń qolı onıń ústinde ekenligine isengen edi (2:8,18).
Mine, bul adam tárepinen úlgi etilgen taǵı bir ájayıp xabar. Nehemiya sıyaqlı, biz qıyın jaǵdaydı yamasa jeńip bolmaytuǵın tosqınlıqtı bahalawda Allahqa tolıq súyeniw minez-qulqına iye bolıwımız kerek. Sonnan keyin biz Rabbıdıń baǵdarı hám ǵamxorlıǵın kútiwimiz hám basdan keshiriwimiz múmkin.
Xabar 4: QURÍW
«Biz qanday qıyınshılıqta ekenligimizdi kórip turıpsız ... Keliń, diywallardı qayta qurayıq.» Nehemiya 2:17
Ierusalim diywalların qayta qurıw jumısı kem degende taǵı eki sabaq beriw múmkin. Xabar qurıw edi. Hám Nehemiya qurıwshı edi. Ol ózi taslardı jıljıtqan ba, bilmeymiz, biraq ol jumısshılar menen álbette ózin teńlestirdi hám olardı xoshametledi: «Men olarǵa juwap berip ayttım: ‘Asmandıń Allahı bizge tabıs beredi. Biz Onıń qulları qayta qurıwdı baslaymız’» (2:20). Adamlar uzaq waqıt dawamında úlken azap hám ayıplawda bolǵan bolsa da (1:3), onıń baǵdarı hám úlgisi olardı jumıstı tek ǵana 52 kúnde tamamlawǵa xoshametledi (6:15).
Sonday-aq, qurılıs materialı bir waqıtları Sulayman tárepinen qurılǵan úlken diywallar hám qaqpalar bolǵanın da esletiw múmkin (1 Patshalar 3:1). Nehemiya onı tolıǵı menen buzılǵan (Nehemiya 2:13) hám sonsha qaldıq (4:10) ekenligin anıqladı, sonlıqtan qayta qurıw óte qıyın boladı. Biraq evreyler diywaldı bul buzılǵan materialdan qayta qurıp, onıń arnalıwında úlken quwanıshqa (12:43) eristi.
Birinshiden, qaldıqlar qansha úlken bolmasın, nárseler Allahtıń kúshi menen qayta tikleniwi múmkin. Ulıwma máshiy gúwalıǵı búgin, ásirese batıs dúnyasında, buzılǵan jaǵdayda. Biz dúnya filosofiyaları (Koloslıqlarǵa 2:8) hám bólingen Shirkewdiń ayıplawı sebepli kelip shıqqan joq etiwdi tán alıwımız kerek. Bul injil esabatı dáwirindegidey, qutqarılmaǵanlar ele de Allahtı hám Onıń gúwalıǵın esletetuǵın hár qanday nárseni joq etiwdi qáleydi. Sonlıqtan, bizdi qorǵaw hám dúnyadan ajıratıw ushın diywaldı qayta qurıw ushın jetik dindarlar kerek. Sol material qollanılıwı kerek – Hawarıylar tárepinen úyretilgen Rabbımız Isa Másihtiń táliymatı. Diywal, óz esikleri hám temirleri menen, Rabbı ózin arnaǵan qullar arqalı janlanıw payda etkeninde qayta qurılıwı múmkin. Ulıwma, diywal dúnyadan qorǵanıw hám ajıralıwdı bildiredi, al esikler hám temirler jánlerdiń kiriwine hám injilshilerdiń shıǵıwına múmkinshilik beredi.
Ekinshiden, óz ómirleriniń hám gúwalıqlarınıń buzılǵan jaǵdayın tán alǵan máshiy «tiri taslar» (1 Petrus 2:5) bar ma? Allah olardıń diywalların qayta qurıwdı hám olardı tiklewdi qáleydi, bul processde jetik máshiylerdi paydalanıp (Yakob 5:19-20). Bul olar Rabbımız Isa Másihke xızmet etiwge qayta arnalǵanda úlken quwanıshqa sebep boladı (Luka 15:6).
Xabar 5: ÓZ-ÓZIN QURBAN ETKEN BASSÍLÍQ HÁM BERIW
«Men ózimdi bul diywaldaǵı jumısqa arnadım.» Nehemiya 5:16
Nehemiya patshanıń sharapshısı edi (1:11). Bul lawazım shólkemlestirilgen xızmetti talap etti. Ol patsha ushın qorǵanıwdı támiyinlew menen birge onıń mútájliklerin qanaatlandırıw ushın qullar toparın baqlawı múmkin edi. Bul basshılıq, dáslep Artakserks sarayında ámelge asırılǵan, Ierusalimdegi gubernator lawazımında dawam ettirildi. Ol óz qulların qala turǵınları menen islewge shólkemlestirgen waqıtta (5:16), óz stolında júz elliden artıq adamdı tamaqlandırdı (5:17). Taǵı da, adam hám onıń xabarı bir edi! Ol qalanıń ashgóz hám bay asılzadalalarına hám húkimdarlarına (5:7) múráját etkeninde, óz úlgisi menen olardıń qanday háreket etiwleri kerek ekenligin kórsetti. Bul máńgilik sabaq: ne úyretseń, sonı ámelge asır, hám hár bir nársede jaqsı úlgi bol.
Geypara, Nehemiyanıń minez-qulqınan hám háreketlerinen úyreniwge bolatuǵın kóbirek sabaqlar bar. Onıń atı menen atalǵan kitabtı oqıń, keyin qayta oqıń, Rabbı siz ushın sol jerge kómgen basqa qımbat bahalı taslardı izleń. Olardı qazıp alıń hám Muqaddes Ruwdıń basshılıǵı hám kúshi arqalı ómirińizge qosıń. Bul sizge bul adamnıń hám onıń xabarlarınıń úlgisine eriwge járdem beredi.
