“Ийса Өзиниң шәкиртлериниң көз алдында бул китапта жазылмаған басқа да көп керемет белгилерди иследи. Бирақ буллар Ийсаның Мәсих, Қудайдың Улы екенине исениўиңиз ушын, ҳәм исениў арқалы Оның атында өмирге ийе болыўыңыз ушын жазылған.” Юхан 20:30-31 (NIV)
Жақында мен Макс Лукадоның “Жумсақ гүркиреў: Қудайды даўыл арқалы еситиў” атлы әжайып китабын оқып атырғанымда көз ашатуғын жаңалық аштым. Ол Юхан Инжилинде Мәсихтиң өлиминен алдын тек жети керемет баян етилгенин атап өтти. Мениң биринши ойым: “Бул дурыс емес!” болды. Солай етип, мен Библиямды алып, өзим тексерип көрдим. Мен оның тек ғана ҳақыйқат емес, ал кереметлердиң өзи ийман тәминлейтуғын тийкарғы ресурсларды көрсететуғынын анықладым. Кереметлер тек ғана өмирди өзгертетуғын ўақыяларды сүўретлеп қана қоймай, ал Мәсихке болған ийманның өмириңизде айырмашылық жаратыўының ҳақыйқатын да көрсетеди – ҳәм сиз буған исене аласыз.
Библияда жети саны көбинесе толықлық ямаса тамамланыў саны деп аталады, мысалы, жаратылыстың жети күни (Жаратылыс 1:3-2:3). Бул жағдайда, жети керемет “Сөз денеге айланып, арамызда жасады” (Юхан 1:14) деген толық дәлилди тәминлейди ҳәм Қудайдың адам болғанын тастыйықлайтуғын гүўаларды береди. Дәлил ҳәм гүўалардан тысқары, ҳәр бир керемет мен сиз бенен бөлиским келетуғын өмирдиң белгили бир тәрепин де қамтып алады. Мениң жеке көзқарасым бойынша, жети керемет еки топарға бөлинген – алтысы өмир сүриў ҳаққында, ҳәм бири өмир ҳаққында.
Керемет #1: Суўды шарапқа айландырыў (Юхан 2:1-11)
Мәсихке тийкарланған некениң ресурсы
Неке шаңарақ турмысының орайлық өзек бөлеги деп анықланған, ҳәм ҳәмме неке турмысы менен бирге келетуғын қыйыншылықларды, ишки ҳәм сыртқы жақтан да биледи. Бирақ, бул жас жуп Ийсаны тойына шақырыў даналығына ийе болды. Нәтийжеде, тойда шарап таўсылғанда, Ийса оның ағып турыўын тәминлеў ушын сол жерде болды. Мәсихке тийкарланған некеге ийе болыўдың әҳмийетлилигин буннан да жақсырақ қалай сүўретлеўге болады. Барлық некелердиң өзиниң жоқары ҳәм төмен жақлары бар, ҳәм жуплар көбинесе некелериниң шарабы таўсылған ба деп ойлайды. Басқа ўақытлары олар шараптың ашып кеткенин сезиўи мүмкин.
Бирақ егер Мәсихке болған ийман некениң орайында болса, Кана жубы сыяқлы, сиз де руўхый түсиў ямаса бағдар, ресурслар ямаса шыдамлылық жетиспеген қыйын ўақытларда Мәсихтиң шарабының кереметин бастан кеширесиз. Сиз неке турмысының өтпели ҳәм кериўли ўақытларында, Мәсихке тийкарланған некениң “ең жақсы” шараптың ағып турыўын тәминлейтуғын жалғыз жол екенин табасыз. Ҳәм бул ең жақсы бөлеги ҳәм ең үлкен тосынсый. Ақыр аяғында, тойдың баслығы күйеўге шарап ҳаққында шағым айтты: “Ҳәмме биринши болып ең жақсы шарапты шығарады, соң қонақлар көп ишип алғаннан кейин арзан шарапты; бирақ сиз ең жақсысын ҳәзирге шекем сақлапсыз” (10-аят). Мәсих некеге усылай ўәде береди.
Керемет #2: Ҳәкимниң улының емлениўи (Юхан 4:43-54)
Әкениң ийманының ресурсы
Бул керемет әкениң ийманының шаңарақ турмысының ҳәр бир жасында, басқышында ҳәм жағдайында балаларын Ийсаға алып келиўдеги әҳмийетлилигин атап көрсетеди. Бул жерде “патша ҳәкими” (46-аят) бар еди, ол баласының саламатлығы ушын Ийсадан жәрдем сорады. Бул әкениң гүўалығы – ол улы “өлимге жақын” болғанда (47-аят) Ийсадан жәрдем сорады, ҳәм соң Ийса “Улың жасайды” (53-аят) дегенде “Оның сөзине ийман келтирди” (50-аят) – ийманның күшин ҳәм Мәсихте бар болған ресурсларды тастыйықлайды. Оның нәтийжеси “ол ҳәм оның барлық үйи ийман келтирди” (53-аят) болды. Бул әкениң ийманы оның барлық үйи ийман келтирген каналға айланды, ҳәм сол себепли ол шаңарағының руўхый басшысы сыпатында өз ролин ҳәм миссиясын орынлады.
Керемет #3: Наўқасты емлеў (Юхан 5:5-15)
Шаңарақ ҳәм дос-яранлардың ресурслары таўсылыўы мүмкин, бирақ Мәсих таўсылмайды
Бул керемет наўқас адамды қамтып алады, ҳәм барлық белгилерге қарағанда оның шаңарақ ямаса жәмийет ресурслары жоқ еди. Ол жарлы ҳәм үмитсиз еди. Оның Мәсихтиң “Саў болғың келе ме?” (6-аят) деген сораўына берген жуўабы, гейде ҳәммемизге түсетуғын үмитсизликтиң тереңлигин көрсетеди. Ол: “Маған жәрдем беретуғын ҳеш кимим жоқ” (7-аят) дейди. Гейде неке, балалар, ата-аналар, шаңарақ, дос-яранлар, таныслар ямаса шіркеў жәмәәтине қарамастан, биз өзимизди толық жалғыз ҳәм ресурсларсыз сезиўимиз мүмкин. Дәл усы ўақытта Мәсихтиң сораўы әҳмийетли болады. Ол: “Саў болғың келе ме?” деп сорайды. Биз жуўап бергенимизде, ҳәтте ҳәрекет етиўге қәбилетсизлигимиз ушын баҳана айтсақ та, Ол жуўап береди – тек ғана бағдар менен емес, ал ресурслар менен де. Ол Зәбур 27:10 дағы ўәдени дәлиллейди: “Атам ҳәм анам мени тасласа да, Ийса мени қабыл етеди.” Бул керемет ҳәм бул адам Мәсихке ийман келтиргенимизде ҳеш қандай жағдайда ресурсларсыз қалмайтуғынымызды тастыйықлайды.
Керемет #4: 5000 адамды тойдырыў (Юхан 6:1-14)
Ийманлы ананың ресурсы
Сиз неге мен бул кереметти “ийманлы ананың ресурсы” деп атадым деп ойланыўыңыз мүмкин. Көбинесе бул үлкенлер ҳаққында, олар – өзлериниң қызығыўшылығы, қызығыўшылығы ҳәм ынтасы менен – ақыр аяғында азық-аўқатқа болған мүтәжлик ҳаққында ойламай Мәсихти шөлге ергиси келди. Мен көбинесе 5000 адам сыяқлы болдым, өмиримдеги гүреслерде ямаса өз умтылыўларымда өзимниң шегинен шығып кеттим ҳәм руўхый жақтан айтқанда, “түсликсиз” қалдым. Бирақ, бир жас баланың жағдайы бундай емес. Ол таярланған еди. Оның түслиги өзи менен бирге еди. Енди ким оған “бес кишкене арпа наны ҳәм еки кишкене балық” (10-аят) түслик таярлап берди деп ойлайсыз? Мениң болжаўымша, оның анасы. Ҳәм буны ислеў арқалы, ол өзиниң аз ресурсларын Ийсаға усыныўға таярлады, олар керемет тойға айландырылды.
Ата-аналар балаларын дүньяға жибериўден басқа таңлаўы жоқ, бирақ олар оларды үйде руўхый азық-аўқат пенен тәминлеп, дүньяға болған ҳәр қандай ашлықты толықтырып, ҳәм олар шөлге шыққанда оларға саламат “руўхый түслик” берип, дүньяның шөлине таярлай алады. Есте тутыў керек болған нәрсе, Ийса да шөлде, ҳәм Ол балаларымыздың алып келген нәрселерин қолданып, оны әдеўир көпке айландырады (13-аят).
Керемет #5: Даўылды тынышландырыў (Юхан 6:16-24)
Өмирдиң даўылларындағы ресурс
Бул керемет өмирдиң тийкарғы ҳақыйқатларының бирине байланыслы. Гейде биз өмиримизди даўылда жасап атырғандай сеземиз – гейде эмоциялық жақтан, гейде физикалық жақтан, гейде ақыл-ойымыз бенен, ҳәм гейде үшеўинде де бир ўақытта. Биз шыдай алмайтуғын ҳеш қандай даўыл болмайтуғынына – ҳәм оларға шыдаў, олар менен гүресиў ямаса оларда гүллениў ушын керек болған ресурслар менен ҳәр дайым тәминленетуғынымызға (1 Коринфлилерге 10:13) исендирилгенимизге қарамастан, биз көбинесе даўылдың ортасындағы қайықтағы шәкиртлер сыяқлы сеземиз. Гейде биз даўылдың ортасында суў үстинде жүрип атырғанда Ийсаға көз салып турыўға тырысқан Петр сыяқлы сезиўимиз мүмкин (Матфей 14:28-31). Бирақ Петр сыяқлы биз де өмир қутқарыўшысы берилгенде суўға батып атырғандай сезиўимиз мүмкин. Көрмеген қол бизге жетип, бизди көтерди, бизди даўылдың ортасында сақлады, ямаса даўылды тынышландырды, сонда биз сапарымызды даўам еттире алдық.
Гейде бул биздиң үмитсиз жәрдем сорағанымыз себепли болды, гейде Мәсих биздиң қайығымызда болғаны ушын, ҳәм гейде Ол биздиң даўылымызда жүргени ушын болды. Бул кереметтиң тийкарғы нәрсеси Оның барлығы. Бул көринистиң көтеретуғын сораўларының бири, биз Оны өмиримизге адам, шерик ҳәм ата-ана сыпатында шақырыўға таярмыз ба, ҳәм жеке, неке ҳәм шаңарақ турмысының даўылларында Оған қараймыз ба. Даўылларға – машқалаларға, қыйыншылықларға ямаса сынақларға қарамастан – Ийса: “Бул Мен, қорықпаң” (20-аят) деп шақырады. Биз тыңласақ, еситсек ҳәм оған жуўап берсек, биз “жағада” аман-есен екенимизди табамыз. Ийса биздиң даўылларымыздың ортасындағы тынышлық.
Керемет #6: Туўма соқыр адамды емлеў (Юхан 9:1-34)
Қыйыншылықтағы ийманның ресурсы
Сыртқы көринисинен бул керемет физикалық көриў ҳаққында болса да, ол ҳақыйқатында шаңарақ динамикасына ҳәм шаңарақ тарийхының биз көретуғын, бақлайтуғын, талқынлайтуғын ҳәм бастан кеширетуғын нәрселерге тийгизетуғын тәсирине терең көзқарас ҳаққында. Шәкиртлердиң сораған сораўы шаңарақлық сораў: “Ким гүна иследи, бул адам ба ямаса оның ата-анасы ма?” (1-аят). Олар сораўын бергенде, бәлким, Шығыў 20:5 ҳаққында ойлаған шығар – әкениң гүналары балаларға үшинши ҳәм төртинши әўладқа шекем өтеди деп. Некелескен жуплар көбинесе: “Мениң шеригим ҳақыйқатында сондай ма, ямаса бул оның ата-анасы оны қалай тәрбиялағаны себепли ме?” деп ойлайды. Ата-аналар да баласы тәрбиясына сай келмейтуғын өмир жолын таңлағанда, қаерде қәте ислегенин ойлайды. Шаңарақ ҳәм ийман динамикасы көбинесе шаңарақ турмысының жас өспирим ҳәм жас үлкен жас аралығында қақтығысады, ҳәм бул керемет сол ҳақыйқатты көрсетеди.
Бул керемет тек ғана жас жигитке көриўди қайтарып қана қоймай, ал оны ҳәм оның шаңарағын ҳәкимлер менен машқалаға ушыратты. Ҳикая толық айланып келеди: адамның шаңарағы ҳаққындағы сораў менен басланып, ақыр аяғында оларды қамтып алады. Керемет Шаббат күни болғаны ушын, фарисейлер тергеў жүргизди. Бул иймансызлар жас жигиттен алған мағлыўматты унатпады, сонлықтан оның ата-анасынан түсиндириўди сорады (18-аят). Бул оның ата-анасының диншиллигин, баласын диний дәстүрлерде тәрбиялағанын, ҳәм яҳудий ҳәкимлерине ҳүрметли ҳәм қорқыўлы болғанын аңлатады. Баласын қорғаў жағдайына қойылған олар, оның орнына жуўап бериўден гөре, оның үлкен жастағы статусына силтеме жасады: “Одан сораң. Ол үлкен жаста; ол өзи ушын сөйлейди” (21-аят). Бул билдириў тек ғана оның үлкен жастағы статусын тастыйықлап қана қоймай, ал Мәсихтиң ким екени ҳаққындағы ең анық гүўалықлардың бирине алып келди: “Ол гүнакар ма ямаса жоқ па, билмеймен. Бир нәрсени билемен. Мен соқыр едим, бирақ ҳәзир көремен ... Бул таңқаларлық! Сиз оның қаерден келгенин билмейсиз, бирақ ол мениң көзлеримди ашты. Биз билемиз, Қудай гүнакарларды тыңламайды. Ол Өзиниң еркин орынлайтуғын тақўадар адамды тыңлайды. Ҳеш ким туўма соқыр адамның көзлерин ашқанын еситпеген. Егер бул адам Қудайдан болмаса еди, Ол ҳеш нәрсе ислей алмас еди” (25,30-33-аятлар).
Бул жас жигит қандай исеним билдирди. Оның Ийса менен болған тәжирийбеси оның ийманын оятты, ҳәм оның ийманы оны қыйыншылықларға қарсы турғызды, бул оның кимлигин және де беккемледи ҳәм оған гүўалық бериў күшин берди. Мәсихке болған ийман усылай ислейди – сиз оған исене аласыз.
Керемет #7: Лазардың өлимнен тирилиўи (Юхан 11)
Мәңгилик өмирдиң ресурсы
Бул өмир сүриўден гөре өмир ҳаққындағы керемет. Лазарды өлимнен тирилтиў арқалы (43-аят), Ийса жер жүзинде өмир ҳәм өлим үстинен Өзиниң күшин ҳәм ҳәкимиятын көрсетеди. Бул әлбетте сол ўақытта ҳәм ҳәзир ҳәммениң дыққатын өзгине тартқан керемет. Бирақ, бул Ийса Өзиниң кереметлери арқалы үйреткен оқыў бағдарламасындағы және бир сабақ. Бул керемет өлимниң жүз бериўин тоқтатпады, ол тек оның нәтийжесин ўақтынша кері қайтарды. Лазар ақыр аяғында және қайтыс болды. Өлим үстинен ақырғы жеңис тек Ийсаның өзиниң өлими ҳәм тирилиўинен кейин ғана жеңилди, ҳәм Оның атына ийман келтиргенлердиң ҳәммесине мәңгилик өмир саўғасы берилди (1 Юхан 5:13). Ийса Мәсихке болған ийман ийман келтирген ҳәр бир адамға жаңа туўылыў керемети арқалы мәңгилик өмир береди. Мен бул кереметти талап еттим. Сиз талап еттиңиз бе? Егер жоқ болса, дәл сол жерден баслаўыңыз керек. Ийса айтты: “Мен тирилиў ҳәм өмирмен. Маған ийман келтирген адам, өлсе де жасайды; ҳәм ким жасайды ҳәм Маған ийман келтиреди, ҳеш қашан өлмейди. Буған исенесиз бе?” (25-аят). Бул Оның сизге берген сораўы.
Тийкарғы ой
Енди бул мақаланың тийкарғы ойына келейик. Егер сиз ийманлы болсаңыз, сиз жетинши кереметти талап еткениңиз ушын алғашқы алты кереметтеги барлық ресурсларға ийесиз. Егер сиз ийманлы болмасаңыз, ийе емессиз, ҳәм биринши болып жетиншиден баслаўыңыз керек.
Ҳәм бул улыўма өмирге, әсиресе неке ҳәм шаңарақ турмысына қалай байланыслы? Жеке адам, неке ҳәм шаңараққа келгенде, Библия сиз оқый алатуғын ең жақсы психология китабы. Ол көрсетпе, бағдар, дүзетиў, үмит, руўхландырыў ҳәм даналық береди (2 Тимофейге 3:16). Оның ресурслары жеке адам сыпатында руўхый саламатлықты, жуп сыпатында қатнасық саламатлығын ҳәм шаңарақ сыпатында функционал саламатлықты тәминлейди. Ийманлы сыпатында сиз Қудайдың сизге жеке адам, шерик ҳәм ата-ана сыпатында беретуғын барлық ресурсларына ийесиз.
Егер сиз ийманлы болмасаңыз, сиз Қудай Сөзиниң тәбийий даналығынан пайдаланасыз, бирақ ең жақсы жағдайда ол тек ғана жақсы психология, улыўма ақыл ямаса адам билим ҳәм даналығының ең жақсысы болады. Сиз мағлыўматтың әмелий пайдалылығынан шеттен пайдаланыўыңыз мүмкин, бирақ сиз Қудай даналығының өзгертетуғын күшинен, Оның Мухаддес Руўхының бағдарынан ҳәм ҳәр дайым бар болған ҳәм сиздиң атыңыздан ҳәр дайым арашашы болған Ийса ҳәм Қутқарыўшының қоллап-қуўатлаўынан пайдалана алмайсыз (Еврейлерге 4:14-16; 7:22-25). Мениң дуўам ҳәм қәлеўим, сиз Мәсихке болған ийманның пайдаларын жеке адам, шерик ҳәм ата-ана сыпатында талап етесиз ҳәм сол арқалы Қудайдың мақуллаўының мөри менен жеке адам, жуп ҳәм шаңарақ сыпатында анықланасыз (Юхан 6:27).
