4. Иса шын жүректен излеўшиге реакция билдиреди.
Иса Яхудеядан шығып баратырғанда, бир жас жигит Оныӊ алдына жүгирип келди. Фарисейлер ҳәм Заӊ үйирететуғынлар сыяқлы, оныӊ да Исаға бирнеше сораўлары бар еди. Бирақ оныӊ жүреги басқаша еди. Ол үйрениў ушын сорады – сынаў, ҳүким етиў яки таласыў ушын емес. Фарисейлер сыяқлы, ол да бала ўақтынан баслап Заӊға әмел еткен еди. Оныӊ шын жүректен, сыртқы жақтан бойсыныўға ықласы бар еди. Ҳәм Иса сол әҳмийетли айырмашылықты байқады. Хожа Фарисейлерге ашыўланған еди, бирақ бул жас жигитке «Иса оған қарап, оны сүйди» (Марк 10:21). Хожа оныӊ жүрегиниӊ кемшиликли жағдайынан жумсақлық пенен хабардар етти: оныӊ излениўинде үмитсизликтиӊ керекли сезими жоқ еди. Оныӊ Қудай берген сыртқы формаларға бойсыныўы оныӊ ҳақыйқатқа болған ашлығын төменлетти.
Жас жигиттиӊ қәўипсизлиги ҳәм өзин-өзи баҳалаўыныӊ көби оныӊ жыйнаған пулларына, фермасына, акцияларына ҳәм пенсия жобасына тийкарланған еди. Хожа биринши нәўбетте соны шешиўди түсиндирди, «соӊ келип, Мениӊ артымнан ер» (10:21). Хабар анық: қағыйдаларға әмел етиў ҳәм дәстүрлерге ерисиў, бир аз өзин қурбан етиў менен бирге, адамға өзин жақсы сезиўге жәрдем береди. Бирақ Хожа тереӊирек нәрсени излейди. Жүрегимиздиӊ қозғалыўшы қумсары негизинде әҳмийетли, ҳәм Қудайға бағдарланған қумсары ҳәммени бериўге таяр.
Еки баптан кейин, Иса ойлаўшы Заӊ үйирететуғын менен қуўанышлы ушырасыў өткерди. Ол Исадан сорады: «Барлық әмирлердиӊ ишинде еӊ әҳмийетлиси қайсы?» Кейинги сөйлесиўде, бул Заӊ үйирететуғынныӊ диний досларынан айырмашылығы анық болды. Қудай берген формалар ҳәм сыртқы нәрселер артында, ол руўхый ҳақыйқаттыӊ үстинлигин мойынлады. «Хожаны пүткил жүрегиӊ менен сүйиў ҳәм ... қоӊсыӊды өзиӊди сүйгендей сүйиў барлық жаныўшы қурбанлықлар ҳәм қурбанлықлардан әҳмийетлирек» (12:30-33). Хожа оны да сүйген болса керек, себеби Ол: «Сен Қудай патшалығынан узақта емессеӊ» (12:34) деди.
Өкинишке орай, Фарисейлер сыяқлы, биз де сыртқы нәрселерди ҳәм процедураларды қорғаўға бейимбиз. Структуралар ҳәм дәстүрлер бизди ыӊғайлы сезиўге мәжбүр етеди. Олар үзликсизликти тәмийинлейди ҳәм, айырымлар ойлағандай, руўхыйлықтыӊ көринетин дәлилин береди. Иса Өзиниӊ шәкиртлерине сыртқы нәрселерге қатты итибар бериўден сақланыўды ескертти: «Заӊ үйирететуғынлардан сақ болыӊлар. Олар узын кийимлер менен жүриўди (кийимге итибар) ҳәм базарларда сәлемлесиўди (протокол ҳәм статусқа итибар), ҳәм синагогаларда еӊ әҳмийетли орынларды (ҳүкимранлық ҳәм отырыў тәртибине итибар) ҳәм тойларда ҳүрметли орынларды (позиция ҳәм тәсирге итибар) унатады. Олар жесирлердиӊ үйин жеп қояды (әззилерге итибар жоқ) ҳәм көрсетпе ушын узақ дуўалар етеди (имиджге итибар)» (12:38-39). Жаӊа Ўасыят Мәсихтеги жаӊа өмирге сәйкес бирнеше нышанлар ҳәм жүрис-турыс принциплерин белгилейди. Бирақ ҳеш қашан сыртқы формаға, қаншалық Библиялық болса да, қанаатланбайық. Биздиӊ үзликсиз қумсарымыз Паўылдыӊ қумсары сыяқлы болыўы керек: «Мениӊ қатъий мақсетим – Оны таныўым – Оныӊ Шахсыныӊ әжайыплықларын күшлирек ҳәм анығырақ қабыллап ҳәм танып, Оныӊ менен бара-бара тереӊирек ҳәм жақынласып танысыўым» (Филиппиялықларға 3:10 Ampl). Иса ҳали де шын жүректен излеўшилерди сүйеди.
5. Иса исенимсиз әўладқа реакция билдиреди.
Исаныӊ Өзиниӊ туўылған қаласы Назаретке бул сағынышлы сапары ҳаққында қалай сезген екен (6:1) деп ойлайман. Ол жергиликли қудық, базар ҳәм таныс жүзлердиӊ қасынан өткенде, көп әсбелер ҳәм сезимлер Оған келген болса керек. Шәмби күни Ол таныс синагогаға кирип, үйиретиўди баслады. Исаны бала ўақтынан бери билген жергиликли халық Оныӊ сөзлерине, даналығына ҳәм ҳәтте мөжизалар ислей алыўына таӊ қалды. Олар ушын инсаный ҳәм илаҳий арасындағы айырмашылықты жойыў қыйын болды. Олар Исаны өзлериниӊ жергиликли орталығына қойыўды талап етти: «Бул ағаш устасы емеспе? Ол Мәриямныӊ улы ҳәм Яқубтыӊ ағасы емеспе ... Оныӊ апа-сиӊлилери биз бенен бирге емеспе?» (6:3). Сол сыяқлы, биздиӊ ҳәзирги дүньялық мәдениятымыздағы мәсихшилер материаллық ҳәм руўхый дүньялар арасындағы айырмашылықты жойыўды қыйын табады. Биз еки дүньяныӊ ҳақыйқат екенине исенемиз, бирақ оларды бөлек сақлаўды қәлеймиз. Бизде материаллық ҳәм руўхый ушырасқан жерде, көринетин ҳәм көринбес өз-ара тәсир еткен жерде машқалалар бар. Биз Библияны үйрениўге, доктриналарды шөлкемлестириўге, пайғамбарлық кестелерин дүзиўге, Қудай менен адам арасындағы өткен қатнасықлардан сабақларды айтыўға ҳәм үйиретиўге саатлар сарплаўға қуўанышлымыз. Бирақ Қудайдыӊ бүгин биз бенен өз-ара тәсир етиўиниӊ ҳақыйқаты қыйынлаў.
Назареттегилер өз ойларында жергиликли ағаш устасыныӊ ҳақыйқатында Мәсих болыўы мүмкиншилигин қабыллаўға қәдир болмады. Иса буған қалай сезди? Басқа қалаларда адамлар өзлериниӊ наўқасларын Оныӊ емлеўи ушын алып келетуғын еди. Бирақ Назаретте аз адам буны иследи. Биз Исаныӊ «олардыӊ исениминиӊ жоқлығына таӊ қалғанын» оқыймыз (6:6). Ол Мәсихти күтип атырғанлардан басқаша нәрсе күткен еди. Ол жалғыз ҳақыйқый Қудайға, мөжизалар ҳәм әжайыплықлар Қудайына сыйыныў менен мақтанғанлардан басқаша нәрсе күткен еди. Сиздиӊ исенимиӊиз Қудайға бүгин сиздиӊ физикалық дүньяӊызда бир нәрсе ислеўге рухсат бере ме?
Европа ҳәм Латын Америкасындағы мәсихшилердиӊ жыйынларын салыстырғанда, Латын Америкасында ҳәпте ортасындағы дуўа жыйынлары Библия үйрениў жыйынларынан гөре жақсырақ қатнасады. Европады бул көбинесе керсинше. Айрым мәдениятларда тереӊирек мүтәжлик сезими ҳәм Қудайдыӊ олардыӊ ҳәзирги ҳақыйқаты менен өз-ара тәсир етиўине күшлирек қәлеў бар. Дуўа өтинишлериниӊ көби өте анық белгиленген: «Хожа, маған жумыс керек». «Хожа, ҳаялымды емле». «Достымды өзгерт, Хожа». Қудайдыӊ ҳақыйқатында бир нәрсе ислейтуғынына жанлы үмит бар. Бундай дуўалар жуқпалы. Лука бизге Исаныӊ Жүзбасыныӊ «үлкен исенимине» таӊ қалғанын айтады (Лука 7:9). Иса биздиӊ исенимимиз ҳаққында қалай сезеди?
6. Иса эксклюзив жүрис-турысқа реакция билдиреди.
Биздиӊ бәримизде мәсихшилик қалай болыўы керек, не қабыл етиледи ҳәм не қабыл етилмейди деген идеялар бар болса керек. Биздиӊ күтиўлеримиздиӊ айырымлары Жазыўға қатты тийкарланған, айырымлары әззи, ҳәм айырымлары тек ғана биздиӊ социаллық орталығымызды, ҳәм биздиӊ унатыўларымызды ҳәм унатпаўларымызды көрсетеди. Әмелде, бул үшеўи арасында айырмашылықты анықлаў кейде қыйын. Көп диний дәстүрлердиӊ асыл келип шығыўы бар, бирақ үлкен қәўип – оларды Жазыў сыяқлы талап етиў. Биз көргенимиздей, Фарисейлердиӊ эксклюзив ой-пикирлери бар еди. Бирақ биз адамлар бәримиз бул бағдарға бейимбиз. Бул биздиӊ «иште» екенимизди, ал басқалар «сыртта» екенин билип, өзимизди қәўипсиз сезиўге мәжбүр етеди. Бул эксклюзив жүрис-турыс өмирдиӊ ерте басқышларында пайда болады: Мектептеги айырым балалар арасында бул шетлетиўши жүрис-турысты байқадыӊыз ба?
Шәкиртлердиӊ де Исаға ким жақын келе алады деген өз идеялары бар еди. Юханна ықлас пенен Исаға жақынласып, Оған Исаныӊ атынан жинлерди қуўып шығарып атырған бир ғәрезсиз адамды қалай байқағанын ҳәм тоқтатқанын айтты. Юханна Исаныӊ оныӊ арқасынан қағып, «Жақсы иследиӊ, жақсы ҳәм садық хызметши» деп айтыўын күткендей тәсир қалдырады. Юханна бул адамды не ушын тоқтатты? Себеби ол «бизден емес еди». Иса Юханнаныӊ эксклюзив жүрис-турысы менен келиспеди ҳәм оны тез арада дүзетти: «Оны тоқтатпаӊлар» деди Иса ... себеби бизге қарсы болмаған ҳәр бир адам биз ушын» (9:38-39).
Марк 10-да биз шәкиртлердиӊ басқа бир топар адамларды, яғный балаларын Исаға алып келип атырғанларды тоқтатқанын көремиз. Шәкиртлердиӊ қунлылық системасында қуўанышлы, шуўлы балалар ҳәм олардыӊ ықласлы аналары кеўилсизлик еди. Шәкиртлер Исаныӊ тереӊ үйиретиўиниӊ ақыл-ойды қозғаўынан ләззетленип атырған еди. Оларға ким қосыла алады? Жумсақ, руўхый, Қудайдан қорқатуғын, Жазыўды сүйетуғын ҳәм үйрениўге ықласлы адамлар хош келди. Бирақ анық, сол жетиспеген балалар емес. «Олар теологияны түсине алмайды. Олар ҳәтте биздиӊ доктриналлық таласларымызға да қызықпайды. Олар тек ғана Исаныӊ оларға тийип, оларға берекет бериўин қәлейди». Солай етип, шәкиртлер оларды сөкти. Иса бул уятлы драма ҳаққында қалай сезди? Балалар Оныӊ ажырасыў ҳаққындағы сөйлесиўин бөлгенде Ол ашыўланды ма? Жоқ. «Иса буны көргенде, ашыўланды» – Оныӊ тийип, берекет бериўин қәлегенлерге емес, ал оларды шетлетиўди қәлеген шәкиртлерге. Мен көп тыӊлаўшылар Оныӊ ажырасыў ҳаққындағы үйиретиўин умытқан болса керек деп гүман етемен, бирақ мен шаӊарақлар «Ол балаларды Өзиниӊ қушағына алған ... ҳәм оларға берекет берген» (10:13-16) сол айрықша мәўритти ҳеш қашан умытпағанына исенемен. Иса менен ушырасыў ҳәм Оныӊ менен болыў ҳақыйқый мәсихшиликтиӊ мәниси.
7. Иса қутқарыў баҳасына реакция билдиреди.
Еврейлерге жазылған хаттыӊ авторы бизди «исенимимиздиӊ авторы ҳәм жеткериўшиси Исаға көзимизди қадаўға, Ол Өзиниӊ алдына қойылған қуўаныш ушын крестке шыдады» (Еврейлерге 12:2) деп хошаметлейди. Иса Өзиниӊ азап шегиўиниӊ жемисине қуўаныш пенен қарады. Таӊ қаларлығы, сол илаҳий қуўаныш сиз ҳәм мен сыяқлы ғәрип, машқалалы, турақсыз адамларды қутқарыўда пайда болады. Бирақ Иса кресттиӊ азабы ҳәм ҳақыйқаты менен бетпе-бет келгенде қалай сезди? «Олар Гетсемания деп аталатуғын жерге барды, ҳәм Иса Өзиниӊ шәкиртлерине: ‘Мен дуўа еткенше бул жерде отырыӊлар’ деди. Ол Петр, Яқуб ҳәм Юханнаны Өзи менен бирге алды, ҳәм Ол тереӊ қайғырып, мазасызлана баслады. ‘Мениӊ жаным өлим дәрежесине шекем қайғыға толды’ деди Ол оларға» (14:32-34). Петр бул көринисти ҳеш қашан умыта ма? Ол Мәсихти бурын ҳеш қашан бундай көрмеген еди. Ол бул ҳикаяны Юханна Маркқа қанша мәрте айтты екен, олар бирге саяхат еткенде?
Бәлким, мәсихши шаӊарақларда тәрбияланғанлар, крестке қадақлаў ҳикаясын қайта-қайта еситкенлер, оныӊ ишиндеги азапты елемейди. Биз Иса Қудай болғанлықтан, ҳәм Қудай ҳәммени ислей алатуғынлықтан, қутқарыў Ол ушын аӊсат болған деп ойлаўға азғырылыўымыз мүмкин. Сиз ҳеш қашан тереӊ жараланған, шетлетилген яки қайғырғансыз ба? Бизди қутқарыў процессинде, Мәсих сиз ойлағаннан да көбирек буны сезди. Оныӊ «жаны өлим дәрежесине шекем қайғыға толғанын» ойлаӊ. Бул тек ғана басланыўы еди. Биз ушын, Ол өлди. Ол бизди қаншалық баҳалайды! Бәлким, биздиӊ берекетли Қутқарыўшымыздыӊ жүрегине бул бир көз таслаў бизге Оны көбирек сүйиўге ҳәм бундай үлкен қутқарыўды көбирек баҳалаўға жәрдем берер. «Бул сиз ушын ҳеш нәрсе емеспе, бәрше өткенлер? Әтирапқа қараӊ ҳәм көриӊ. Мениӊ үстиме түскен азап сыяқлы азап бар ма?» (Еремияныӊ жоқлаўы 1:12).
Биз қалай реакция билдиремиз?
Мәсих жердеги ўақтыны умытпады: «Себеби Ол Өзи сынақтан өткенде азап шеккенликте, Ол сыналып атырғанларға жәрдем бере алады» (Еврейлерге 2:18). Бизде биздиӊ қалай сезгенимизди түсинетуғын, басқа адамлардыӊ гүнасыныӊ ақыбетлери менен жасаўдыӊ азабын ҳәм бул қулаған дүньяда жасаўдыӊ кеўилсизликлерин билетуғын Хожамыз бар. Бирақ буннан да көбирек бар. Биз Мәсихтиӊ ақыл-ойынын кийгенимизде, биз де Мәсих билдирген сезимлерди бастан кешириўди баслаўымыз керек: Оныӊ мүтәжлерге болған мейирими, жин-шайтан тәсири астында азап шеккенлерге болған рәҳим-шепәәти, шын жүректен излеўшилерге болған сүйиўи, эксклюзив жүрис-турысқа болған ашыўы, ҳәм бәлким ҳәтте Фарисейлик көзқараслар ҳәм әмелиятларға қарсы ашыўы. Егер биз Мәсих сыяқлы ойлап ҳәм сезе алсақ, биз Ол сыяқлы жүрис-турыс етиўимиз мүмкин. Бул ҳаўарий Паўылдыӊ хызметтеги мақсети еди: «Мениӊ қәдирли балаларым, сизлерде Мәсих қәлиплескенше, мен тағы да туўыў азабындаман» (Галатиялықларға 4:19).
