Екинши мақала– Май 2013 –Ырайым хәм Ҳақыйқат журналы
ЫРАЙЫМ ХӘМ ҲАҚЫЙҚАТ
«Себеби нызам Муўса арқалы берилди, ал ырайым хәм ҳақыйқат Ийса Масих арқалы келди». Юхан 1:17 KJV
Юхан китабының 1-бабының алдынғы аятлары 17-аяттағы «ырайым хәм ҳақыйқат Ийса Масих арқалы келди» деген сөзлерге айрықша қымбатлық береди. «Келген» Ол қандай даңқлы! Ол мухаддес затларға толы! Оның шахсы мәңгилик болғанлықтан – «Сөз Қудай еди» (1-аят) – хәм Әкениң сүйиўи Оның «дүнья жаратылғанға шекем» (Юхан 17:14) болған үлеси болғанлықтан, Ол Өзи Жаратыўшы болған дүньяға (3-аят) келди, сонда Ол, Мәңгилик Сөз сыпатында, адамларға мәңгилик дәўирлерден бери мубарек Қудайдың жүрегин толтырған илахий мехирдиң тереңликлерин ашып бериўи мүмкин еди. Ол, хәм тек Ол ғана, Қудайдың Өзиниң мәңгилик мақсетиниң әжайыплығын хәм даңқын мәлим етиўге қәбилетли еди.
Өкинишке орай, биз дүньяның, Өзиниң умтылыўлары менен бәнт болғанлығын, Жаратылыс 11:3-4-те анық көремиз: «Өзимиз ушын ат шығарайық», «Оны билмеди». Қудайдың айрықша ырайымына ийе болған халық «Оны қабыл етпеди» (Юхан 1:11). Биз Масихтың бийкар етилиўи Юханның Инжилинде басқа Инжиллерге қарағанда әдеўир ертерек айтылғанын көремиз. Қудайдың Улы сондай көриниске келди, адамға ырайым берди хәм Қудайға муўапық ҳақыйқатты ҳәр бир детальда сақлады.
Юханның дәслепки бабларында, Ийе ҳәр түрли минез-қулқы бар жеке адамлардың, еркеклер хәм ҳаяллардың ҳәр түрли мүтәжликлери менен шуғылланады, оларды мубарек Қутқарыўшы сүйиў қәбилети менен ҳәр бир адамның мәселесине «ырайым хәм ҳақыйқатты» қолланғанда қанаатландырады. Биз бул мысаллардың бир нешеўин қысқаша көрип шығамыз. Бул мысаллардың ҳәр биринде, жеке адамлар Ийениң атағына яки атына болған баҳасын арттырады.
Никодим
Юхан 3 Никодимниң, яҳудийлердиң басшысының, Ийсаға келиў ўақыясын баян етеди. Ол Оны «Устаз» деп мойынлады. Гүмансыз, ол Ийениң қылған белгилеринен тәсирленген еди, бирақ ол Устаз атағының нени аңлататуғынлығы ҳаққында аз ғана түсиникке ийе еди. Ол қулаған адамның, қаншалық ақыллы яки мәдений болмасын, «Ийса Масих арқалы келген» нәрсени баҳалай алмайтуғынлығын яки қабыл ете алмайтуғынлығын үйрениўи керек еди. Сонлықтан Ийе Қудайдың ҳақыйқаты арқалы адамның жағдайы толық өзгериўге мүтәж екенлигин көрсетеди. Соңынан Ол сол жағдайды толық қанаатландыратуғын ырайым ҳаққында сөйлейди. Ырайым хәм ҳақыйқат Масихтың шахсында ең қымбатлы түрде ашып берилди. Бирақ егер гүнакар адамлар көзде тутылған берекеттен баҳараланғысы келсе, онда Оның Калвари крестиндеги гүнаны жуўыўшы өлими илахий зәрүрлик еди. Бабтың кейинги аятлары буны ең анық көрсетеди. 14-аят, Санлар 21 менен байланыслы болғанлықтан, адамның Қудайға қарсы көтерилисиниң хәм Масихты толық баҳалай алмаўының салмақлы ҳақыйқатын баса көрсетеди. Егер адамның қулаған жағдайы Қудайдың қанаатланыўына муўапық қанаатландырылыўы хәм адамлар мәңгилик өмир берекетине киргизилиўи керек болса, онда крест ҳақыйқаты, «Адам Улының» көтерилиўи зәрүр. Соңынан 16-аят ырайымның, Қудайдың сүйиўиниң ҳәрекеттеги көринисиниң, ҳәммениң дереги екенлигин көрсетеди: «Себеби Қудай дүньяны сондай сүйди, сонда Ол берди». Ҳақыйқат, ең кишкене ымырасыз, адамлар табылған үмитсиз жағдайды ашып береди; соңынан ырайым, таза, мүнәсипсиз ырайым, жағдайды ең толық мүмкин болған түрде қанаатландырады.
Солай етип, Ийса Ийе фарисейдиң қыйналған, бирақ жарықланбаған жүрегине «ырайым хәм ҳақыйқатты» қолланды. Ол ҳақыйқаттан да қымбатлы «Устаз» – Мәңгилик Сөз ҳәр бир қымбатлы ҳақыйқат сөзин көлеңкелеп (хәм сонда да тастыйықлап) турады. Юхан 7 хәм Юхан 19-да жазылған ўақыялар Никодимниң Оның тәлиминен қалай пайда көргенин көрсетеди.
Қудық басындағы ҳаял
Юхан 4-теги ҳаял соңынан биздиң алдымызға Масих оған «ырайым хәм ҳақыйқатты» алып келген адам сыпатында келеди. Оның ҳақыйқат ҳаққында бир аз түсиниги бар еди – ибадат хәм келетуғын Масих ҳаққында дәстүрий идеялар, бирақ толық қанаатланбаған жүрек пенен. Егер шексиз сүйиўде сол жүрек «тири суў» (10-аят) менен жаңаланыўы хәм толыўы керек болса, хәм егер ол ырайым бере алатуғын берекетти билиўи хәм баҳараланыўы керек болса, онда ол ҳақыйқаттың терең тексериўи астына келиўи керек. Биз Ийениң буйрығында (16-аят) ырайымды да, ҳақыйқатты да көремиз бе: «Бар, күйеўиңди шақыр». Бул оның ҳақыйқый жағдайын ашып бериў ушын жетерли еди, ал қалған сөзлер, «хәм бул жерге кел», Оның ырайымлы қатнасыўында ҳақыйқатқа жүз тутыўға таяр болған ҳәр бир жүкленген жүрекке қуўаныш хәм бахыт беретуғын сүйиў хәм ырайым ҳаққында сөйлейди. Ол да, оның гүнакар шериги де ырайымлы шақырыўға киргизилген еди, себеби ырайым мол. Дәстүрдиң күңгирт нуры енди Масихтың Өзиниң шахсының даңқы менен көлеңкелениўи керек – енди алыс үмит емес, ал ҳәзирги, мубарек реаллық. Адамлық ибадат идеялары Әкениң жүрегиниң Ул арқалы ашып берилиўинде толық айтылған ырайымның қәлеўлери менен алмастырылыўы керек! «Егер сен Қудайдың саўғасын хәм саған: Маған ишиўге бер, деп айтып атырған ким екенлигин билгениңде, сен Одан сораған болар едиң, хәм Ол саған тири суў берген болар еди» (10-аят). Бийпул, мүнәсипсиз ырайым – оның мазмуны Масихтың Өзинде.
Ол өзиниң «Мен Масих деп аталатуғын Мессияның келетуғынлығын билемен: Ол келгенде, Ол бизге ҳәмме нәрсени айтып береди» (25-аят) деген сөзлериниң толық мазмунын қаншалық дәрежеде баҳалады? Биздиң ойланыўымыз ушын қандай мухаддес тема: Масих хәм «ҳәмме нәрсе»! Бул мақалада биз бул қымбатлы теманың берекетин кеңейте алмаймыз. Айтпақшы, ырайым арқалы биз ҳәр биримиз бул даңқлы ҳақыйқатта өзимиздиң жеке үлесимизди түсиниўимиз мүмкин. 25-аяттың айтылыўында көрилген ҳақыйқаттың кең сызығы Қутқарыўшыны билген жүректе өзиниң айрықша орнына ийе болыўы керек – «бул Масих емес пе?» (29-аят). Оның жүрегине ырайым хәм ҳақыйқаттың илахий тәсири енди, оның уялмайтуғын гүўалық бериўи арқалы, оның өмиринде көринеди. Биз Масихтың даңқы хәм Онда тапқан мазмунымыз ҳаққында алатуғын ҳәр бир жаңа баҳа, Әкеге ақыллырақ ибадат руўхына хәм адамларға анығырақ, жарығырақ гүўалыққа алып келиўи керек.
Туўма соқыр адам
Юхан 9-да «ырайым хәм ҳақыйқат» деген қымбатлы тема олар келген Оған болған баҳаның артыўы менен даўам етеди. Юхан 4-теги ҳаял өзиниң түсинигинде «яҳудийден» (9-аят), «пайғамбарға» (19-аят), соңынан «Масихқа» (29-аят) өткендей, соқыр адам да Масих ҳаққындағы ойларында алға жылжып, «Қудайдың Улы» деген уллы ҳақыйқатқа жетти. Биз бул жанның алға жылжыўы Масихқа душпанлық атмосферасында болғанын көремиз. Ол бийкар етилди – Оның ҳақыйқат сөзлери де (Юхан 8), Оның ырайым ислери де (Юхан 9) қабыл етилмеди. Буның ҳақыйқаты соқыр адамға жеткизиледи, себеби ол бийкар етилген Масих пенен байланыстың оны адамлардың орнатылған тәртибинен тысқары қоятуғынлығын үйренеди. Ол алдыннан соқыр екенлиги ҳақыйқатына жүз тутқан еди (Исраил халқының хәм улыўма адамлардың мораллық мәнистеги сүўретлеўи), хәм сол фактке жүз тутқанда ол Ийениң ырайымлы тийиси астына түскен еди. Енди ол дүнья тәрепинен «қуўып шығарылыў» (34-аят) ҳақыйқатына жүз тутады, хәм сол жағдайда ол әжайып ырайымның объектисине айланады – Масих тәрепинен «табылды» хәм оның жүреги «ырайым хәм ҳақыйқат» келген Оның Қудайдың Улы екенлиги ҳаққындағы даңқлы фактке ашылды (35-38-аятлар). Никодим хәм Юхан 4-теги ҳаял жағдайындағыдай, оның мүтәжлигин толық қанаатландырған хәм жүрегин толтырған Оған болған баҳасы көринеди. Ол ибадат етиўшиге айланады!
Марта хәм Мария
Қысқаша, биз Юхан 11-де сол қымбатлы темаға тоқтап өтемиз. Апалы-сиңли Марта хәм Мария өлим хәм шіриўдиң салмақлы ҳақыйқаты менен бетпе-бет келеди. Марта 24-аятта әжайып ҳақыйқатты айтқан болса да, Марта, Мария, шәкиртлер хәм басқалар да Оның мухаддес шахсының айрықша ҳақыйқатын үйрениўи керек – «Мен тирилиў хәм өмирмен: Маған исенген адам, өлген болса да, тириледи: Хәм ким тири болса хәм Маған исенсе, ҳеш қашан өлмейди». Бул ҳақыйқаттан да даңқлы ҳақыйқат! Әўлийелердиң көтерилиўинде оның күши хәм даңқында көринбей ме? «Масихқа исенип өлгенлер биринши тириледи: Соңынан биз, тири қалып атырғанлар, ҳаўада Ийе менен ушырасыў ушын көтерилемиз» (1 Тес. 4:16-17).
Жүреклеримиз «күш пенен Қудайдың Улы» (Рим. 1:4) ҳақыйқаты менен жарықланғанда, биз бабымыздың 35-аятындағы «Ийса жылады» деген сөзлерди оқығанда, мехиримиз Оған қарай умтылмай ма? О, Қутқарыўшының жүрегиниң мол хәм шексиз ырайымы! Ол, «тирилиў хәм өмир» болған хәм өликлерге Өзиниң даўысына бойсынып шығыўды буйыра алатуғын Ол, сонда да өлимниң адамзатқа алып келген қайғысы хәм ғам-қайғысы үстинен жылайтуғын еди. Қудайдың жүрегиниң мәңгилик сүйиўиниң қымбатлы ыдысы!
Оның шахсының даңқы ҳаққындағы бул артқан сезим менен, биз Мартаны тыныш хәм бахытлы хызмет етип атырғанын хәм Марияны Өзиниң мухаддес шахсына жүректен шыққан баҳасын төгип атырғанын (Юхан 12) көргенимизде, бул таң қаларлық емес пе?
Шақырық
Сүйикли аға-инилер, биз Ийемизди «бизге ҳақыйқатты айтқан адам» (Юхан 8:40) сыпатында танығанда, гүна хәм мүтәжлик хәм тәбийий ақылдың баҳалай алмаўының барлық жағдайын ашып бергенде, Онда бар болған ырайым океанын толығырақ баҳалайық. Оның толықлығынан «ырайым үстине ырайым» (Юхан 1:16) жүреклеримизге төгиледи. Оны Устаз хәм Өзиниң мубарек бақлаўында ҳәмме нәрсеге ийе болған Масих сыпатында баҳалайық. Хәм Оны Қудайдың Улы сыпатында ибадат етейик, Оның Өзиниң қатнасыўының берекетин билип, Ол, «тирилиў хәм өмир», өлим көлеңкесин көтерген көринисте.
Ф. А. Хьюз тәрепинен (рухсат пенен алынған STEM Publishing,түзетілген).