Өзгешелик 2 – 2012-жыл ноябрь – Ырайым ҳәм Ҳақыйқат Журналы
Қудайдың СҮЙҮҮСИ Биздики Болыўы Керек
Сүйүү, әпиўайы сөз бенен айтқанда, жүректен яки ақылдан болыўы мүмкин. Қайсысы жақсырақ? Сүйүү ҳаққында ойлағанда, биз көп ушырасатуғын сүйүү – «жүрек» сүйүүи (грекше: phileo , ивритше: ahab ) болып, ол басқаға жағымлы реакция яки жуўап болып табылады. Бирақ сиз «ақыл» менен сүйгенде (грекше: agape яки agapao , ивритше: chashaq ), сиздиң реакцияңыз яки жуўабыңыз әҳмийетсиз болады, себеби сиз сөзсиз сүйүүге қарар еткенсиз. Сиз биреўди қымбат деп есаплайсыз, сол адам ҳақыйқаттан да бундай ҳүрметке ылайық па, яки жоқ па, оған қарамастан. Неке көп ушырасатуғын жағдайда жүрек сүйүүи менен басланады, яғный сүйкимли адамға реакция сыпатында, бирақ егер ол ҳеш қашан ақыл сүйүүине – «байлықта яки кедейликте, жақсылықта яки жаманлықта» ҳақыйқый болып қалатуғын сүйүүге – жетпесе, неке бузылыўы мүмкин. Демек, ақыл сүйүүи ҳәм себеп, ҳәм бағдар бойынша үстин. Бул мақала Жаңа Ўәсияттағы үш китапта айтылған агапе, яғный ақыл сүйүүи ҳаққында болады: Юханна 15 (9 мәрте), 1 Юханна 4 (27 мәрте) ҳәм 1 Коринфлилер 13 (9 мәрте).
Сүйүүге Буйрылған
Қудайға шүкир, Оның сүйүүинен үлкен сүйүү жоқ! Егер Ол бизди қымбат деп есапламағанда, биз гүнакарлар ушын Өзиниң жалғыз туўылған Улын қурбан етиўди таңламағанда, биз мәңгиликке жоғалған болар едик. Бизде тәбийғый түрде Оның жағымлы реакциясын туўдыратуғын ҳеш нәрсе жоқ. Енди Қудайдың бизге буйрығы – ақылымыз бенен сүйүү, себеби Ол солай сүйеди. Бул сүйүү, Қудайдың сүйүүи сыяқлы, таңлаў, сезим емес. Егер биз тек ғана жақсы нәрселер болғанда – денсаўлығымыз жақсы болғанда, көп ақша ҳәм дос-яранларымыз болғанда, қызықлы жумысымыз болғанда, бахытлы некемиз болғанда ҳәм тәрбиялы балаларымыз болғанда – Қудайға (яки басқаларға) жағымлы реакция билдирсек, Оған (ҳәм басқаларға) болған сүйүүимиз қаншалық үстүртен болар еди! Ибраҳимниң Қудайға болған сүйүүин ойлап көриң – ол қалай үйин ҳәм шаңарағын таслап, ҳәттеки Қудайдың буйрығына бойсынбаўдан гөре, өз улын қурбан етиўге таяр болды (Бас. 12, 22). Ийса Өзиниң шәкиртлерине, соның ишинде бүгин Оған исенгенлердиң ҳәммесине, Юханна 15-те сүйүүге буйрық берди: «Әке Мени қалай сүйген болса, Мен де сизлерди солай сүйдим: Мениң сүйүүимде қалыңлар. Егер Мениң буйрықларымды орынласаңыз, Мениң сүйүүимде қаласыз; Мен Әкемниң буйрықларын орынлап, Оның сүйүүинде қалғаным сыяқлы... Бул Мениң буйрығым, бир-бириңизди сүйиң, Мен сизлерди сүйгеним сыяқлы. Адам өз дос-яранлары ушын жанын бергеннен үлкен сүйүү жоқ. Бул нәрселерди Мен сизлерге буйыраман, бир-бириңизди сүйиң» (Юх. 15:9-10,12-13,17).
Мине сонлықтан биз Қудайды, Мәсихти, жұбайымызды ҳәм балаларымызды, қоңсыларымызды, динлес аға-инилеримизди (олар қайсы шіркеўге барса да), ҳәттеки душпанларымызды да сүйиўимиз керек – себеби бизге солай етиў буйрылған. Юханна 15-теги сөзлер Ийса сатқынлыққа ушырар алдында, жоқары бөлмеде Пасха кешки асынан кейин айтылған еди. Ол былай деди: «Егер сизлер Менде қалсаңыз, ҳәм Мениң сөзлерим сизлерде қалса, не қәлесеңиз, соны сораң, ҳәм ол сизлерге бериледи» (Юх. 15:7). Биз не сораўымыз керек? Бул баптың қалған бөлиминиң контексти бизге Ол сүйгендей сүйиўге жәрдем сораўымыз керек екенлигин көрсетеди, себеби бул тәбийғый түрде келмейди!
Ийса тирилгеннен кейин бир таңда Өзиниң шәкиртлериниң айырымлары менен ушырасқанда, Петр менен сөйлескен еди, оны былайша айтыўға болады: «Сен Мени ақылың менен сүйесең бе, яғный Мени басқалардан гөре қымбат деп есаплайсаң ба?» Петр жуўап берди: «Сен Мени жүрегим менен сүйеримди билесең». Екинши мәрте, Ийса сол сораўды сорады ҳәм Петр сол жуўапты берди. Үшинши мәрте, Ийса: «Сен Мени жүрегиң менен сүйесең бе?» деп сорағанда, Петр қыйналды, оның сүйүүи Ийсаның оған болған сүйүүинен қаншалық кем екенин билип, ол жуўап берди: «Ийем, Сен ҳәмме нәрсени билесең; Сен Мени жүрегим менен сүйеримди билесең». Бирақ Петрдиң сүйүүи Мухаддес Рух берилгеннен кейин ақыл сүйүүине айланды, ҳәм ол кейин Ийе ҳаққында былай деп жазды: «Оны көрмеген болсаңыз да, сизлер оны сүйесиз (қымбат деп есаплайсыз); оны ҳәзир көрмесеңиз де, исенген ҳалда, айтып болмайтуғын ҳәм даңққа толы қуўаныш пенен қуўанасыз» (1 Петр 1:8). Мине усы ақыл сүйүүи, Қудай Рух арқалы жүреклеримизге төккен, бизге Ол сүйгендей сүйиўге имканият береди (Рим. 5:5). Юханна 15:19-да дүньяның сүйүүи тек ғана жүрек сүйүүи екенине итибар бериң. Сиз кимниң сүйүүин алғыңыз келеди, дүньяның ба, яки Қудайдың ба?
Қудай – Сүйүү
Бала ўағымда Нью-Йорк қаласындағы Янки стадионында Билли Грэм крест жорығына бардым, ҳәм жоқары қатарлардағы орындықлар менен жазылған хабарды ҳеш қашан умытпайман. Орындықлардың қарама-қарсы реңлери жоқары яки төмен қойылған ҳалда, пүткил стадион ҳәм ТВ аудиториясы көре алатуғын хабарды жазды: «Қудай – сүйүү!» Бул 1 Юханна 4-тиң орайлық хабары.
Егер сиз адамларға үлкен сүйүүиңиз бар деп ойласаңыз, бириншиден, оның дереги Қудай екенин билиң. Егер сиз жұбайыңызды ҳәм балаларыңызды бул дүньядағы ҳеш нәрседен артық сүйсеңиз, оның дереги Қудай екенин билиң. Егер сиз Қудайды сүйсеңиз ҳәм Оны ҳәмме нәрседе биринши орынға қойсаңыз, Ол сизди биринши сүйгенин билиң. Оның сүйүүиндей сүйүү жоқ; Ол сүйүүди баслаған, ҳәм Ол сүйүүдиң өзи. Қудай инсаниятты Өзиниң сүўрети бойынша жаратты, сонлықтан Ол Өзин билмейтуғынларға да басқаларды сүйиў ҳәм ғамхорлық етиў ушын таңқаларлық қәбилет берди. Бирақ ҳәммени сөзсиз сүйиў, Ол сүйгендей, Мухаддес Рухтың саўғасын талап етеди, биз 1 Юханна 4-те көргенимиздей, онда agape сөзи 27 мәрте қолланылған:
«Сүйклилер, бир-биримизди сүйейик ; себеби сүйүү Қудайдан, ҳәм ҳәр бир сүйген адам Қудайдан туўылған, ҳәм Қудайды биледи. Ким сүймесе , Қудайды билмейди; себеби Қудай сүйүүдиң өзи. Бунда Қудайдың бизге болған сүйүүи көрсетилди, Қудай Өзиниң жалғыз туўылған Улын дүньяға жиберди, биз Ол арқалы жасаўымыз ушын. Бунда сүйүү, биз Қудайды сүйгенимизде емес, ал Ол бизди сүйгенинде , ҳәм Өзиниң Улын биздиң гүналарымыз ушын қурбан (төлем) етиўге жибергенинде. Сүйклилер, егер Қудай бизди солай сүйген болса, биз де бир-биримизди сүйиўимиз керек. Ҳеш ким Қудайды ҳеш қашан көрмеген. Егер биз бир-биримизди сүйсек , Қудай бизде жасайды, ҳәм Оның сүйүүи бизде кәмиллеседи. Ҳәм биз Қудайдың бизге болған сүйүүин билдик ҳәм исендик. Қудай сүйүүдиң өзи; ҳәм ким сүйүүде жасаса, Қудайда жасайды, ҳәм Қудай онда. Бунда биздиң сүйүүимиз кәмиллести, биз ҳүким күнинде қорқынышсыз болыўымыз ушын: себеби Ол қандай болса, биз де бул дүньяда сондаймыз. Сүйүүде қорқыныш жоқ; бирақ кәмил сүйүү қорқынышты қуўып шығарады: себеби қорқынышта азап бар. Ким қорқса, сүйүүде кәмиллеспеген. Биз Оны сүйемиз , себеби Ол биринши бизди сүйди . Егер адам: Мен Қудайды сүйемен , десе, ҳәм аға-инисин жек көрсе, ол өтирикши: себеби ким өзи көрген аға-инисин сүймесе , ол көрмеген Қудайды қалай сүйиўи мүмкин? Ҳәм бизде Одан бул буйрық бар, ким Қудайды сүйсе , аға-инисин де сүйиўи керек» (1 Юх. 4:7-12,16-21).
Сүйүү Әмеллери
Бул сүйүү әмелди талап етеди. Сүйүүдиң дерегине ийе болып, сүйиўге буйрылған ҳалда, биз бул сүйүүди қандай әмеллер менен көрсетиўимиз мүмкин? Буның ушын биз 1 Коринфлилер 13-ке муражат етемиз.
«Егер мен адамлардың ҳәм периштелердиң тиллеринде сөйлесем де, бирақ сүйүүим болмаса, мен жаңғырық шығаратуғын жез яки шыңғырлаған цимбал сыяқлыман. Ҳәм егер менде пайғамбарлық қәбилети болса, ҳәм барлық сырларды, ҳәм барлық билимди түсинсем; ҳәм егер менде барлық исеним болса, таўларды орнынан жылжыта алатуғын болсам да, бирақ сүйүүим болмаса, мен ҳеш нәрсе емеспен. Ҳәм егер мен барлық мал-мүлкимимди кедейлерди асыраўға берсем де, ҳәм егер мен денемди өртеўге берсем де, бирақ сүйүүим болмаса, бул маған ҳеш қандай пайда бермейди. Сүйүү сабырлы, ҳәм мейирбан; сүйүү қызғанбайды; сүйүү мақтанбайды, кеўил көтермейди, жаман әдеп-ийбасыз ис тутпайды, өзиникин излемейди, аңсатлық пенен ашыўланбайды, жаманлық ойламайды; наҳақлыққа қуўанбайды, бирақ ҳақыйқатқа қуўанады; ҳәмме нәрсеге шыдайды, ҳәмме нәрсеге исенеди, ҳәмме нәрсеге үмит етеди, ҳәмме нәрсеге төзеди. Сүйүү ҳеш қашан таўсылмайды: бирақ пайғамбарлықлар болса, олар таўсылады; тиллер болса, олар тоқтайды; билим болса, ол жоқ болады... Ҳәм енди исеним, үмит, сүйүү, усы үшеўи қалады; бирақ олардың ең үлкени сүйүү» (1 Кор. 13:1-8,13)
Бул жерде көрсетилген әмелдеги сүйүү – Қудайдың бизге күн сайын көрсететуғын сүйүүиниң дәл өзи. Егер сиз руўхый саўғаларды көрсетпекши болсаңыз, онда сүйүүге қараң, себеби сүйүү ең үлкени. 1 Коринфлилер 13 Павлдың руўхый саўғалар ҳаққындағы талқылаўының ортасында. Биз Рухтың көринетин саўғаларына соншалық берилип кетемиз, ал Оның ҳәр бир мүминге мол етип берген ишки саўғасын: Қудайдың сүйүүиниң өзин – аз көрсетемиз. Егер биз ҳәммемиз бул жерде сүўретленген Қудайдың сүйүүин көрсетсек, аға-инилер арасында қаншалық аз келиспеўшилик болар еди, қаншалық аз бөлиниўлер биздиң бирлигимизди бузар еди.
Пайғамбарлықлар таўсылыўы мүмкин, тиллер үнсиз қалыўы мүмкин, ҳәм билим жоқ болыўы мүмкин, бирақ сүйүү ҳеш қашан таўсылмайды; сүйүү ҳеш қашан тоқтамайды; сүйүү ҳеш қашан жоқ болмайды. Ҳәттеки исеним ҳәм үмит пенен салыстырғанда да, сүйүү ең үлкени. Сүйүүге ийе болыў исенимнен де, үмиттен де әҳмийетлирек, себеби «сүйүү көп гүналарды жабады» (1 Петр 4:8). Егер Ол биздиң барлық гүналарымызды крестте жаппағанда, Қудайға болған исенимиз пайдасыз болар еди. Егер биз әли де гүналарымызда болсақ, Оның қайтып келиўине болған үмитимиз тәкәббирлик болар еди, себеби ҳүким бизге түсер еди. Сонлықтан, Мәсих еткениндей, ақылымызда солай етиўге қарар етип, бул сүйүүди көрсетейик.
Мәсихтиң Үлгиси
Ийса бул дүньяға келместен алдын ийе болған жоқары дәрежесине жабысып қалмады, бирақ оны еркин түрде таслады. Ол Өзин бизге мәжбүрлемейди; Ол тек ғана ықласлы жүреклерде жумыс ислейди. Ол ҳеш қашан Өзиниң раҳатын биринши излемеди, ҳәм тек ғана диний басшылардың еки жүзлилигинен олардың өзлериниң жақсылығы ушын ашыўланды. Ол Қудай ҳәм адам ушын дурыс нәрсени етиў ушын аспан патшалығында Өзин ең төмен деп есаплады. Оның ойлары таза еди, себеби Ол гүна етпеди, гүнаны билмеди, Онда гүна жоқ еди (1 Петр 2:22). Оның мүтәжлерге болған мейирими ҳәр дайым жүрегинде еди, ҳәм Ол Өзиниң жумысының қанаатланыўына қуўанды. Ол кресттиң уят, мазақ ҳәм нәзерин көтерди, себеби Ол бизди өлимге шекем сүйди. Ҳәттеки биз ушын азап шегип атырғанда да, Ол қасында асылып турған тәўбе еткен жынаятшыға қаншалық мейирбан болды, ҳәм оған мәңгилик өмирди усыныс етти. Кресттеги сол үш қараңғы саатта, Ийса биз мәңгиликке ылайық болған Қудайдан айырылыўды бастан өткерди. Ол дүньяның гүнасын көтерди, ҳәм сиз ҳәм мен ушын Қудайдың қаҳәрине шыдады. Ҳақыйқаттан да Оның сүйүүиндей сүйүү жоқ; ҳәм Оның күши арқалы биз сол сүйүүди динлес аға-инилеримизге, шаңарақ ағзаларымызға, қоңсыларымызға, дос-яранларымызға ҳәм ҳәттеки бизди жек көретуғынларға да көрсете аламыз. Сизде Ол сүйгендей сүйиўге қәлеў бар ма? Онда Ол сизге не етиўиңиз керек екенин көрсетеди.
Том ҳәм Сюзан Стир тәрепинен