iyun 2013 –Miynet ha’m Haqıyqat Jurnalı
SORAW: Men jeti aspan bar dep estidim. Olardan neshewi bar, ha’m Iysa qaysı birinde?
JUWAP: Jeti aspan ideyası Islamda, Yahudiylikte ha’m Induizmde tabıladı. Islamda ha’m Yahudiylikte ilahiy taxt jetinshi aspanda yamasa onın’ u’stinde dep aytıladı. Induizmde Brahma qudayı jetinshi aspanda jasaydı. Biraq, bul ideyalardın’ hesh biri Injilde atap o’tilmegen.
Jeti aspan haqqındag’ı mif a’yyemgi astrologlardan kelgen dep esaplanadı, olar jeti u’lken aspan denesin (Ay, Merkuriy, Venera, Quyash, Mars, Yupiter ha’m Saturn) anıqlay algan ha’m ha’r biri jerden joqarı qabatlar seriyasında bo’lek aspanda qozg’alıp atırg’an dep boljag’an. Bular aspan denelerinen tek g’ana qozg’almaytug’ın juldızlarg’a qatnıslı qozg’alatug’ın deneler edi. Olar bizge ha’pte ku’nlerinin’ atların berdi: Quyash atınan Ekshembi, Ay atınan Du’yshembi, ha’m Siyshembi menen Jumag’a shekem Mars, Merkuriy, Yupiter ha’m Veneranın’ Norveg versiyaları atınan, ha’m Shenbi Saturn atınan.
Eski Osiettede, Evrey so’zi samayim(Strong’s Concordance#8064) “aspan” yamasa “aspannar” dep awdarılg’an ha’m so’z qollanılıwshı kontekstke qaray to’mendegi ma’nilerge iye:
- Jer atmosferası –“jawın aspannan jawıwdı toqtattı” (Jaratılıs 8:2 NIV).
- Juldızlar a’lemi –“aspandag’ı juldızlar” (Jaratılıs 22:17).
- Quday ha’m perishtelerdin’ jasaw ornı –“Aspannan, O’zin’izdin’ [Qudaydıń] jasaw ornın’ızdan tın’lan’” (2 Tarıxlar 6:21).
Qudaydıń jasaw ornın ko’rsetetug’ın basqa bir an’latpa “en’ biyik aspan” (so’zbe-so’z aspannardın’ aspani): “Rabbimiz Qudayg’a aspannar, ha’tte en’ biyik aspannar, jer ha’m ondag’ı ha’r bir zat tiyisli” (Nızam 10:14). Bul an’latpa ko’p aspannardı emes, al Qudaydıń u’yinin’ atmosfera ha’m juldızlarg’a salıstırg’anda o’zgesheligin ko’rsetedi.
Jan’a Osiettede, Grek so’zi ouranos(Strong’s#3772) “aspan” yamasa “aspannar” dep awdarılg’an ha’m so’z qollanılıwshı kontekstke qaray to’mendegi ma’nilerge iye:
- Jer atmosferası –“hawadag’ı quslar” (Mat. 6:26).
- Juldızlar a’lemi –“aspandag’ı juldızlar” (Evr. 11:12).
- Quday ha’m perishtelerdin’ jasaw ornı –“Aspandag’ı Atamız” (Mat. 6:9; 12:50).
- Quday –“Men aspan’g’a [O’zine silteme berip] ha’m sagan’ qarsı gu’na qıldım” (Luk. 15:18).
Ma’sihtin’ insan bolıp keliwi ha’m aspan’g’a ko’teriliwi bılay su’wretlengen: “Tu’sken Sol, barlıq aspannardan joqarı ko’terilgen de Sol” (Ef. 4:10). Bul an’latpa ko’p aspannardı emes, al Qudaydıń u’yinin’ atmosfera ha’m juldızlarg’a salıstırg’anda o’zgesheligin ko’rsetedi.
Pawl “u’shinshi aspan’g’a ko’terilgenin,” bul “jannet” ekenin ayttı (2 Kor. 12:2-4). Eger Qudaydıń jasaw ornı u’shinshi aspan bolsa, onda basqa eki aspan jer atmosferası ha’m jerden tıs ka’inat bolıp tabıladı.
Demek, Injil jeti aspang’a emes, al u’sh tu’rli aspang’a silteme beredi. Bular “aspan” so’zinin’ u’sh qollanılıwı, jerden joqarı qabatlar seriyası emes. Quday “en’ biyik aspanda” jasaydı, bul o’zgeshe (Luk. 2:14).
Bul fizikalıq jag’ınan en’ joqarı yamasa jerden en’ uzaqta bolıwı shart emes, biraq ol joqarı ha’m en’ u’stem. Sonın’ ushın Iysa “aspannardan joqarı ko’terilgen”; Ol atmosferadag’ı ha’m ka’inattag’ı ha’r bir zattan u’lken (Evr. 7:26).
Juwap bergen Djo’rdj Houk
Rabbimiz barlıq milletlerden joqarı, Onın’ da’n’qi aspannardan joqarı.
Kim Rabbimiz Qudayımızg’a uqsas, Ol biyikte jasaydı,
Ol O’zin to’menletip qarap turadı
Aspannardag’ı ha’m jerdegi zatlarg’a?
— Zabur 113:4-6 NKJV
