Шаңарақ–Мамыр 2013 –Рақым мен Шындық журналы
Шаңарақтағы қарым-қатнасты жақсартудың он екі қадамы
«Жағымды сөздер бал сияқты, жанға тәтті, сүйектерге шипа.» — Нақыл сөздер 16:24 NKJV
Соңғы он жылда торнадолар, дауылдар, су тасқындары, құрғақшылықтар және цунамилер әлем бойынша миллиондаған отбасылар үшін үлкен физикалық және әлеуметтік дүрбелеңге әкелді. Мұндай дүрбелең шынымен де травматикалық. Бірақ табиғи апаттарды есептемегенде, күн сайын әлем бойынша отбасылар эмоционалды жер сілкіністерін бастан кешіріп, оларды мазасыз, жалғыз, жылап және көңілсіз қалдырады.
Отбасыдағы қарым-қатынастарымыз бір-бірімізбен өзара әрекеттесуімізге, Иемізбен қарым-қатынасымызға әсер етеді және шіркеу жиындарымыздағы әлсіздіктерді көрсетеді. Бірақ үміт бар. Иеміз сынған жүректерді, сынған үйлерді және сынған үміттерді емдей алады: «Ах, Иеміз Құдай! Міне, Сен Өзіңнің ұлы күшіңмен және созылған қолыңмен аспан мен жерді жараттың. Сен үшін ешнәрсе тым қиын емес» (Ерм. 32:17).
Отбасыдағы дүрбелеңнің негізгі себептерінің бірі – қарым-қатынастың бұзылуы. Қарым-қатынас «ақпаратты беру» деп анықталуы мүмкін және жіберушіні, хабарды және қабылдаушыны қажет етеді. Ол кез келген қарым-қатынасты құра алады немесе бұза алады. Сондықтан мен жақсартылған қарым-қатынас арқылы жақсы қарым-қатынастарды құруға көмектесетін он екі нұсқауды ұсынғым келеді.
1. Адамның көзіне тіке қараңыз.
Қарым-қатынас кезінде көз байланысы өте маңызды, себебі ол басқа адамға сіздің қамқор екеніңізді, айтылып жатқан нәрсеге қызығушылық танытатыныңызды, уақытыңызды беруге дайын екеніңізді және жасыратын ештеңеңіз жоқ екенін көрсетеді. «Міне, Иеміздің көзі Одан қорқатындарға, Оның мейіріміне үміттенетіндерге бағытталған» (Заб. 33:18). «Менің көздерім әрдайым Иемізге қарайды, себебі Ол менің аяқтарымды тордан шығарады» (Заб. 25:15).
2. Хабарды мұқият тыңдаңыз.
Мұқият тыңдау неғұрлым орынды жауапқа әкеледі: «Естімей тұрып жауап беретін адамға бұл ақымақтық пен ұят» (Нақыл сөздер 18:13). Сөйлеушіге өзінің бүкіл хабарын үзбей жеткізуге мүмкіндік беру – шынайы құрмет белгісі: «Сондықтан, сүйікті бауырларым, әрбір адам естуге тез, сөйлеуге баяу, ашулануға баяу болсын» (Жақ. 1:19).
3. Асығыс жауаптардан аулақ болыңыз.
Сөздерімізде асығыс болмауымыз өте маңызды, себебі ашуға берілген кез келген адам жиі апатқа ұшырайды: «Әділ адамның жүрегі қалай жауап беруді зерттейді, ал зұлымның аузы жамандықты төгеді» (Нақыл сөздер 15:28). «Аузы мен тілін күзеткен адам жанын қиындықтардан сақтайды» (Нақыл сөздер 21:23).
4. Шындықты сүйіспеншілікпен айтыңыз.
Біз шындықты басқа адамға көмектесудің орнына зиян келтіретіндей етіп айта аламыз. Рақым мен шындық бірге жүреді. Біз дұрыс нәрсені қате жолмен айта аламыз. Өкінішке орай, бұл жиі кездеседі. «Біз енді балалар болмауымыз керек, әр желмен лақтырылып... бірақ, шындықты сүйіспеншілікпен айтып, барлық нәрседе Басшы – Мәсіхке дейін өсуіміз керек» (Еф. 4:15).
5. Ұрыспай келіспеуге келісіңіз.
Ұрыс іздеу ешқашан пайда әкелмейді, тіпті ол пісіп-жетілген және біз жеңетін сияқты көрінсе де: «Даудың басталуы суды босату сияқты; сондықтан ұрыс басталмай тұрып дауды тоқтатыңыз» (Нақыл сөздер 17:14). «Адамның таласуды тоқтатуы құрметті, себебі кез келген ақымақ ұрыс бастай алады» (Нақыл сөздер 20:3).
6. Ашулы жауаптардан аулақ болыңыз.
Біз ешқашан ашуға бағынбауымыз керек, себебі «ашу» сөзі «қауіп» сөзінен бір әріпке қысқа. «Жұмсақ жауап ашуды қайтарады, ал қатал сөз ашуды қоздырады» (Нақыл сөздер 15:1). «Ашуға баяу адамның түсінігі зор, ал импульсивті адам ақымақтықты дәріптейді» (Нақыл сөздер 14:29).
7. Қателіктеріңізді мойындауға дайын болыңыз.
Жоққа шығару – салауатты қарым-қатынастардағы үлкен кедергілердің бірі. Қателіктерімізді мойындап, олардан бас тарту әрдайым емдік әсер береді: «Бір-біріңізге күнәларыңызды мойындаңыз және бір-біріңіз үшін дұға етіңіз, сонда сауығасыздар. Әділ адамның тиімді, ынталы дұғасы көп нәрсеге жетеді» (Жақ. 5:16).
8. Кешірілген нәрсені қайта көтермеңіз.
Осыған қатысты жиі айтылған сөз бар: өлген итті құйрығын қабірден шығарып көмуге болмайды. Кешірім – тек айыптауды жою ғана емес, сонымен қатар қарым-қатынасты қалпына келтіру: «Күнәні жасырған адам сүйіспеншілікті іздейді, ал мәселені қайталаған адам жақын достарды бөледі» (Нақыл сөздер 17:9). «Ең бастысы, бір-біріңізге ынталы сүйіспеншілік танытыңыз, себебі «сүйіспеншілік көптеген күнәларды жабады» (1 Пет. 4:8).
9. Сізді сынаса да, сынамаңыз.
Киелі Рухтың күші арқылы біз әділетсіз сынға ұшырасақ та, басқа адамның кемшіліктерінен асып, олардың қажеттіліктерін танып, оларды Иемізге тапсыра аламыз: «Жамандыққа жеңілмеңіз, керісінше, жамандықты жақсылықпен жеңіңіз» (Рим. 12:21). «Соңында, бәріңіз бір ойда болыңдар, бір-біріңе жанашырлық танытыңдар; бауырлар ретінде сүйіңдер, мейірімді болыңдар, сыпайы болыңдар; жамандыққа жамандықпен немесе қорлауға қорлаумен жауап бермеңдер, керісінше, бата беріңдер, себебі сіздер осыған шақырылғансыздар, батаны мұра ету үшін» (1 Пет. 3:8-9).
10. Не айтсаңыз, соны айтыңыз және не айтсаңыз, соны орындаңыз.
Біз әрдайым анық хабарлар беруіміз керек және айтқан сөздеріміз үшін жауапкершілік алуымыз керек, сонда іс-әрекеттеріміз сөздерімізге сәйкес келеді. «Бірақ сіздің «Иә»-ңіз «Иә» болсын, ал «Жоқ»-ыңыз «Жоқ» болсын, әйтпесе сотқа түсесіз» (Жақ. 5:12).
11. Адамға емес, мәселеге шабуыл жасаңыз.
Жанжалды шешуде мәселені анықтау және оны шешу жолдарын зерттеу өте маңызды. Шәкірттер Иемізден дауылда жойылып бара жатқандарына Оның қамқорлық жасайтынын сұрағанда, Ол алдымен мәселеге шабуыл жасады, бұл дауылды тыйып тастауымен дәлелденді, содан кейін Ол олардың қорқыныштарына тоқталды (Мар. 4:35-41).
12. Қызғанышпен емес, мейірімділікпен қарым-қатынас жасаңыз.
Біз ешқашан басқалардың әлсіздіктерімен айналыспауымыз керек. Керісінше, олардың күшті жақтарын танып, оларды әлсіздіктерін жеңуге ынталандыруымыз керек: «Жағымды сөздер бал сияқты, жанға тәтті және сүйектерге шипа» (Нақыл сөздер 16:24).
Егер біз жақсы қарым-қатынасқа арналған осы он екі қадамды мұқият орындасақ, кем дегенде үш пайда болады: Біз отбасылық жер сілкіністерінің ықтималдығын азайтамыз. Біз отбасылық қарым-қатынастардың тиімділігін арттырамыз. Ең бастысы, басқалар бізде Мәсіхті көбірек көре бастайды.
Эмануэль Вивиан Джон