«Qayda barıp atırsız?» sayaxatshılar ushırasqanda beriletuǵın keń tarqalǵan soraw. Olardıń juwapları hár túrli bolıwı múmkin bolsa da, Injil tek eki sońǵı mánzildi usınıs etedi: yamasa asman yamasa tamuq. Olardıń sheksiz áhmiyetliligi sebepli, bul mánzillerdiń haqıyqatlıǵı haqqında anıq bolıw áhmiyetli. Biraq, eń áhmiyetlisi, adam balası asmanǵa qalay jetiwi múmkin.
Asman túsinigi Injildiń eń birinshi ayatıńan baslap usınıs etilgen: «Basında Quday aspan menen jerdi jarattı» (Jaratılıs 1:1 NKJV). Bunday siltemelerdiń kópshiligi ápiwayı ǵana aspanıń keń ashıq keńisligine, planetamız átirapındaǵı atmosferaǵa hám quyash sistemasınıń keńligine silteme beredi: «Quday keńislikti Asman dep atadı» (Jaratılıs 1:8). Bul aspan fizikalıq álem ishinde jaratılǵan keńislik.
Biraq, adamlar «asmanǵa barıw» haqqında sóylegende, olar bul álemnen tıs, quwanısh hám kámillik penen tolǵan orındı názerde tutadı. 1 Patshalar 8-de (30,39,43,49) Tórt ret Sulayman aspanı Qudaydıń «jasaw orını» dep atadı. Hám Rabbimiz Isa ayttı: «aspan ... Qudaydıń taxtı» (Matta 5:34). Eger siz Injildiń Qudayına isenseńiz, siz bunday asmanǵa iseniwińiz kerek.
Sol sıyaqlı, siz tamuqqa da iseniwińiz kerek. Bul sóz Injillerde 15 ret qollanılǵan, hám kóp ret silteme berilgen. Hám hár qollanılǵan sayın, sóylewshi Rabbimizdiń Ózi. «Asman» hám «tamuq» dep atalatuǵın orınlardıń haqıyqıy bar ekenligi Onıń óz sózleri menen tastıyıqlanǵan. Sonıń menen birge, soraw qalıp atır, adamlar qalay bul eki orınǵa túsedi? Bul tosınnan ba? Orın tabıw bizlerge baylanıslı ma? Yamasa bul usıllardıń ekewinen de kóbirek nárse bar ma?
SHEOL HÁM HADES
Eski Wásiyette, sheol hár bir adamnıń mánzilin bildirdi. Bul sóz shama menen 60 ret ushırasadı, hám Avtorizatsiyalanǵan Patsha Jeyms Versiyasınıń awdarmashıları onıń awdarmaların inglis tilindegi «qábir» hám «tamuq» sózleri arasında derlik teń bólgen. Sheol jerlew orınnan kóbirekti ańlattı; bul janlar ólgennen keyin baratın orın edi. Bul tiriler arasındaǵı orınnan qaytarılmas ózgeristi bildirdi. Bul toymas orın edi, hárdayım basqa jandı qabıl etiwge tayın (Nátiyjeler 30:16). Bul háreketsizlik orını edi, heshkim Rabbimiz ushın endi gúwalıq bere almaytuǵın orın (Zabur 6:5).
Biraq sheol iseniwshiler hám isenbewshilerdiń ulıwma jaǵdayı bolsa da, ayırmashılıq bar edi. Jaǵımsızlar azap shekti, al ádiller teselli taptı, bizler Rabbimizdiń bay adam hám kámbaǵal sadaqa sorawshı Lazar haqqındaǵı gúrrińinen bilemiz (Luka 16:22-31). Bul kámbaǵal sadaqa sorawshı «Ibrahimniń kókireginde» teselli tapqan bolsa, jaǵımsız bay adam dárhal azap shekti. Bir mániste, eki adam da hades (Eski Wásiyettiń sheolsóziniń Jańa Wásiyettegi ekvivalenti) ishinde edi, biraq biri tınıshlıq taptı, ekinshisi azap shekti.
Bunıń haqıyqatlıǵın asıra bahalaw múmkin emes. Bay adam sonshama qıynalǵan edi, ol bir tamshı suwdı bir pál waqıtqa jeńillik ushın quwanısh penen qabıl eter edi. Ol óz shańaraǵına arnawlı eskertiw alıw ushın jalbarǵan edi, biraq nátiyjesiz. Bunnan tısqarı, onıń hadeste jasawı turaqlı edi: «Bizler menen sizler arasında úlken jarlıq bar, sonlıqtan ... ol jerden bizlerge óte almaydı» (Luka 16:26). Ólgennen keyin adamnıń jaǵdayın jaqsılaw ushın heshqanday múmkinshilik joq, tazaqlaw, basqalardıń duwaları, basqalardıń shomılıwları yamasa basqa usıllar arqalı. Bul qaytarılmas: «Adamlarǵa bir ret óliw belgilengen, biraq bunnan keyin húkim» (Ibraniyler 9:27).
Biraq baxtlı ólgenler qayta tiriliwdi aldınnan kúte alatuǵın edi. Ayup óz Qutqarǵıshın kóriw haqqında sóylegen, geyde onıń denesi shiriwi múmkin bolsa da: «Terim joq etilgennen keyin, men bilemen, óz etimde Qudaydı kóremen» (Ayup 19:26).
JÁNNET HÁM ASMAN
Xristian dáwiri bul táliymatlarǵa kóbirek nárse qosadı, bizler Rabbimizdiń kresttegi sózlerininen bilemiz. Ólip atırǵanda, táwbe etken urlıqshı Mәsih penen Onıń keleshek patshalıǵında bolıw imtiyazın soradı. Bul úlken isenim bildiriwi edi, biraq Rabbimiz Óziniń adamları ushın endi bunnan da jaqsıraq nárse kútip turǵanın anıq ayttı: «Búgin sen Men menen jánnette bolasań» (Luka 23:43). Jánnet tek qábir yamasa Ibrahimniń baxtlı kókiregi emes. Bul sózdiń basqa qollanılıwları (2 Korinfliler 12:4; Ashıw 2:7) onıń Qudaydıń jasaw orını, asmannıń ózi ekenligin kórsetedi. Bizler aytıwımız múmkin, Rabbimiz benen jánnetke kirgen birinshi adam, onıń aldınǵı turmıs tárizin esapqa alǵanda, bizler óz úylerimizge kirgizbeytuǵın sońǵı adam bolǵan bolar edi. Biraq Mәsihtiń qutqarıw jumısı sol adamda asmannıń ózine sáykes keletuǵın ózgeris jasadı.
Bul ótiw «búgin» bolatuǵının esletip ótiń – uzaq waqıt yamasa bir qatar jaqsı islerden keyin emes. Ol Mәsihtiń jumısına keshirilgen hám qutqarılǵan iseniwshi retinde dárhal asmanǵa alıp ketildi. Sonıń menen birge, Rabbimizdiń bar ekenligi wáde etilgenin esletip ótiń; Ol ayttı: «Sen Men menen bolasań». Urlıqshı patriarx tárepinen emes, al Rabbimizdiń Ózi tárepinen qarsı alınadı.
Nátiyjede, bizler endi hár bir haqıyqıy iseniwshiniń ólim bolǵanda sol jol menen baratınlıǵına tolıq isenimge iye bolamız. Isa Mәsih ólim hám hadesgilterlerine iye, Ol Ashıw 1:18-de járiyalaǵanınday. Endi bizler hawariy Pawıl menen birge aytıwımız múmkin: «Deneden joq ... Rabbimiz benen bar» (2 Korinfliler 5:8). Ólgen Xristianlar óz deneleriniń qayta tiriliwin kútip turǵanda «Isa ishinde uyqılaǵanlar» dep esaplanadı (1 Salonikalılar 4:14).
Bunnan da úlkeni, Xristian dáwirinde bizler Rabbimizdiń asmannan qaytıwın kútip turamız. Bir adam aytqanday: «Bizler jerlewshini emes, al kóteriwshini izlep atırmız!» Ekinshi Korinfliler 5:1-4 ólimniń «kiyimsiz» bolıwı sıyaqlı ekenligin kórsetedi hám kútiwge kóbirek nárse bar ekenligin atap ótedi. Kiyimsiz bolıwdıń ornına, bizler Quday tárepinen bizler ushın tayarlanǵan ólmeytuǵın deneler menen «qosımsha kiyiniwdi» qáleymiz. Mәsih kelgende, bizlerdiń tómen denelerimiz Onıń dańqlı denesi sıyaqlı bolıp ózgeredi. Bul ólimnen ótiwden ádewir jaqsı boladı, hám bul hár bir Xristianniń úmiti bolıwı kerek (Filipililer 3:20-21). Geyde birneshe jeke iseniwshiler ólimnen ótetuǵının bilgen bolsa da (Pawıl, 2 Timotiy 4:6; Piter, 2 Piter 1:14), bizler barlıǵımız Rabbimizdiń jaqın, hár qanday waqıtta qaytıwın kúte alamız.
HÁZIR QALAY JASAW KEREK
Injildiń hesh bir táliymatı tek informatsiyalıq bolıwǵa arnalmaǵan. Quday bizlerdiń tek aspan hám tamuq haqqında faktlerge iye bolıwımızdı qálemeydi; Ol bizlerdiń olardıń haqıyqatlıǵın túsingenimizdi kórsetetuǵın túrde jasawımızdı qáleyedi. Bir sáykes juwap tamuqtan qorqıw boladı. Isenbewshiler ushın qorqıw durıs! «Tamuq» sózi qárǵıs sózi retinde sonshama nadurıs qollanılǵan, onıń qorqınıshlılıǵı kópshilik adamlarǵa júdá az tásir etedi. Biraq isenbeytuǵın jannıń azabı ólgennen keyin dárhal baslanadı, bizler bay adam haqqındaǵı gúrrińde kórgenimizdey.
Bunnan da kóbirek, Quday dúnyanıń aqırı ushın Óziniń sońǵı rejelerin ashıp berdi, sol waqıtta ólim hám hades, Qudaydıń dushpanları retinde, bar bolıwdan joq etiledi hám «ot hám kúkirt kóline» taslanadı – Shaytannıń, onıń qullarınınıń hám Qudaydıń Ómir Kitabında jazılmaǵan barlıq adamlarǵa sońǵı mánzil (Ashıw 20:10,14,15). Eger bay adam hades jalınında azap shegip atırǵanın oylaǵan bolsa, ot kólindegi kúshli, máńgilik azap qanshelli jaman boladı! Rabbimiz Isa onı gehennadep atadı, bul sóz Mark 9:43-48 hám basqa birneshe orınlarda «tamuq» ushın qollanılǵan. Bul teńsiz qarańǵılıq orını, gúnákarlar úzliksiz azapta jılaydı hám shıńǵıradı, shiriw qurtı hám azap otı sheksiz. Bul hattta jınlardıń ózleri de, óz taǵdırın bilgen halda, múmkin bolǵanınsha qashıwdı qáleytuǵın orın (Matta 8:29).
Eger siz ólgennen keyin tamuq azabında oyana alatuǵanıńız haqqında qáweterlenip atırǵan bolsańız, tamuq hám ot kóliniń qorqınıshlı turaqlılıǵın jańadan kórip shıǵıń. Quday bul máńgilik ottı shaytan hám onıń qulaǵan perishteleri ushın tayarlaǵan (Matta 25:41). Biraq Qudaydıń Isa Mәsih arqalı keletuǵın miyrimin biykar etkenler, aqır-aqıbetinde óz gúnálarında óledi hám ózlerine sol húkimdi alıp keledi.
Biraq qutqarıw bar! Quday sizge krestte táwbe etiwdi, gúnálarıńızdan tolıq keshirimdi usınıs etedi. Hattta Ol da, gúná Onıń aldınan joq etiliwin talap etetuǵın, aytadı: «Men jaǵımsızdıń óliminen quwanısh taptırman, al jaǵımsız óz jolınan qaytıp jasasın» (Ezekiel 33:11).
Xristianlar da tamuqtıń qorqınıshlılıǵınan tásirleniwi kerek. Rabbimizdiń húkiminiń qorqınıshlılıǵı sebepli, bizler basqalardı Oǵan qaytıwǵa úgitlewimiz kerek, gúya bizler olardı Onıń húkiminiń otınan, kesh bolmasınnan aldın, suwırıp alıp atırǵanday (Yahuda 23). Eger geybir adamlar janıp atırǵan imarattan qalay qashıwdı bilse, basqalardı eskertpey tek ózlerin qutqarıw olardıń ushın uyat emes pe?
Biraq Xristianlarda tamuqtan qorqıwdan da kúshlirek motivatsiya bar – aspan úmiti, Qudaydıń biypul miyrimi arqalı Oǵan kelgen barlıq adamlarǵa wáde etilgen. Bul úmit bizlerge prioritetti belgilewge járdem beredi, sebebi aspanlardaǵı qazınalar hám Rabbimizdiń quwanıshı sebepli (Matta 6:19-21; 25:21); ol bizlerge azapqa shıdawǵa járdem beredi, sebebi tınıshlıq waqtı kelip atır (2 Salonikalılar 1:7); hám ol bizlerdiń janlarımızdı bekkemleydi, sonlıqtan bizlerdiń Xristian tájiriybemiz Mәsihtiń aspanlıq orını sıyaqlı turaqlı bolıwı múmkin (Ibraniyler 6:18-20). Isa bizlerge Óz Ákesiniń úyinde orın wáde etti, ol jerde bizler qayǵınıń joqlıǵın hám Rabbimizdiń máńgilik bar ekenligin quwanısh penen ótkere alamız (Yuhanna 14:2-3).
Kútip turǵanımızda, bizler Rabbimizge sadıqlıq hám quwanısh penen xızmet ete alamız. Pawıl aspanlarda bolıwdı júdá qálegen bolar edi, sebebi, ol jazǵanınday, «ketip Mәsih penen bolıw ... ádewir jaqsı». Biraq ol jerdegi hár bir kúnniń joǵalǵan janlarǵa Onı tanıwǵa hám iseniwshilerge Onıń artınan eriwge járdem beriw arqalı Oǵan xızmet etiw ushın bir kún kóbirek ekenligin túsinip jetti. Pawıl ushın bul sonshama qıyın tańlaw edi, ol qaysısın tańlawdı bilmegen (Filipililer 1:23-25). Rabbimiz benen bunday qatnasıqqa iye bolıwdı kóz aldına keltiriń, bizler tek asmanǵa jetkenshe shıdap turǵanımız joq, al hár bir kúndi belsendi túrde quwanısh penen ótkermekteyiz, bul Onı basqalarǵa tanıstırıw ushın taǵı bir múmkinshilik ekenligin bile turıp.
Asmanǵa baylanıslı taǵı bir termindi, hám Xristianlar ushın áhmiyetli bolǵan – «aspanlıq orınlar» túsinigin qarastırıw jaqsı bolar edi, bul «joqarı orınlar» yamasa «aspanlıqlar» dep te awdarıladı. Bul Efeslikler kitabında ayrıqsha atap ótilgen. Mәsih bul aspanlıq orınlarda otır, biraq Quday bizlerdi de «Mәsih Isa ishinde aspanlıq orınlarda birge otırǵızdı» (Efeslikler 1:20; 2:6). Quday bizlerdi Mәsih penen sonshama jaqın baylanıstırǵanı ushın, bizler jerde turıp ta Xristianlıqtıń aspanlıq xarakterin jasay alamız.
Asman hám tamuq, kózge kórinsede, Qudaydıń Sózi sıyaqlı haqqıyqıy. Tamuq haqqındaǵı bilim bizlerdi Qutqarǵısh Quday menen haqıyqıy qatnasıqqa alıp keliwi kerek. Asman úmiti bizlerdi bul jerde aspan qádiriyatların esapqa alıp jasawǵa májbúr etiw kerek. Xristian jetikligimizdiń qanday dárejesinde bolsaq ta, bizler Salonikalılardıń úlgisin alıwımız múmkin, olar Qudayǵa qaytıp «Onıń asmannan kelgen Ulıwın kútti» (1 Salonikalılar 1:10).
