Павел Тимофейге жазып атырғанда былай дейди:
«Қудайдың үйи, яғный тири Қудайдың шіркеўи, ҳақыйқаттың тиреги ҳәм тийкары» (1 Тимофей 3:15). Ефеслилерге жазылған хатта тағы да былай оқыймыз:
«Қудайдың үйи» ҳәм «Руўх арқалы Қудайдың жасаған жери» (Ефеслилер 2:19-22). Биринши Жазыўда Павел Тимофейди «жақын арада» көриўге үмит еткен, бирақ егер бул мүмкин болмаса, ол оған «Қудайдың үйи, яғный шіркеўде қалай тутыныў кереклигін» үйретип жазған. Демек, Қудай Өз халқы арасынан жерде жасаған жер тапқаны анық. Бул үлкен фактти дыққат пенен қарап шығыў бизди оның берекетлилиги ҳәм сынағы менен таң қалдырыўы керек. Қудай сүйиспеншилик, ҳәм Өз тәбиятында кәмил сүйиспеншилик болғанның барлығы ең берекетли болыўы керек: бирақ Қудай мухаддес те, ҳәм Өз халқы арасында жасағанда, Ол Өз мухаддеслигиниң ҳеш бир өзгешелигинен бас тартпайды.
«Сениң үйиңе мухаддеслик жарасады, я Раббым, мәңгиге» (Забур 93:5).
Қудайдың жасаўға болған қәлеўи ҳәм талаплары
Жазыў бойлап, Қудайдың Өз халқы менен бирге болыўды қәлегенин көремиз, ҳәм бул қәлеўдиң айтылған айырым бапларға силтеме Қудайдың Өз халқы арасында жасағанда мухаддеслик ойын Қасиетли Руўх қаншалық дыққат пенен қорғағанын көрсетеди. Шығыў 25:8 де былай оқыймыз:
«Ҳәм олар Маған мухаддес орын жасасын; сонда Мен олардың арасында жасаяқпан».
Алдыңғы аятларда бизде руўханий өзгешеликлерди көрсететуғын затлар жыйнағы бар. «Жарық ушын май, майлаў майы ушын ҳәм хош ийисли түтин ушын дәмли затлар. Оникс таслары, ҳәм ефодқа ҳәм көкирекке қойылатуғын таслар». Шығыў 29:44 те былай оқыймыз:
«Мен Ҳарунды ҳәм оның улларын да мухаддес етемен, олар Маған руўханий хызметинде хызмет етсин». Соңынан келеси аят қосады:
«Ҳәм Мен Исраил балалары арасында жасаяқпан, ҳәм олардың Қудайы боламан». Бул Қудайдың Өзи жасаўды қәлегенлер арасында мухаддеслик өзгешеликлерин излеп атырғанын билдирмей ме? Соңынан 1 Патшалар 6:13 те Ол былай дейди:
«Ҳәм Мен Исраил балалары арасында жасаяқпан».
Алдыңғы аят Қудайдың Өз халқы арасында излеп атырған мораллық жағдайды көрсетеди: «Егер сен Мениң нызамларымда жүрсең, ҳәм Мениң үкимлеримди орынласаң, ҳәм Мениң әмирлеримди оларда жүриў ушын сақласаң». Қудай нызамсыз, тыңламайтуғын халықтың арасында жасаўы мүмкин емес еди. Жаңа Ўәсиятта Павел Коринф исениўшилерин Қудайдың тәбиятына сай келмейтуғын барлық нәрседен айырылыўға ҳәм оны ҳүким етиўге шақырады, олардың «тири Қудайдың ибадатханасы» екенлигин еслетип, Қудайдың Өзиниң мийримли ўәдесин қосады:
«Мен олардың ишинде жасаяқпан, ҳәм олардың ишинде жүрежекпен; ҳәм Мен олардың Қудайы боламан, ҳәм олар Мениң халқым болады» (2 Коринфлилер 6:14-18). Бәлким, еслеп өтиў жақсы (бирақ бул шіркеў аспанға алынғаннан кейин), Қудай мәңгилик жағдайда адам менен шатыр қурғанда, Қудайдың тәбиятына қарсы болған барлық нәрсе мәңгиге жоқ етиледи (Қараң: Аян 21:3-5).
Куткарылыс: Қудайдың жасаўының тийкары
Енди маңызлы сораў туўылады: биз сияқлы, гүнаға батып, тәбият ҳәм әмел бойынша гүнакар болғанлар, Қудай жасап атырған жәмәәттиң бир бөлеги болыўы қалай мүмкин? Қудайдың жасаўына биринши силтеме Шығыў 15-те табылады. Қудай адамларға бурынғы ўақытларда көринген еди; Енох ҳәм Нух «Қудай менен жүрген еди»; Ибраҳим ҳәм Исхақ Оның алдында жүрген еди (Жаратылыс 48:15), бирақ Қудай жасаған халық жәмәәти болмаған еди. Әпиўайы, бирақ терең берекетли ҳақыйқат сол, Қудай жасаған халық – Ол Өзине кутқарғанлар. Бул Шығыў 15-тиң кейинги аятында анық көринеди:
«Сен Өз мийримиң менен кутқарған халқыңды алып шықтың: Сен оларды Өз күшиң менен Өз мухаддес жасаған жериңе басладың» (Шығыў 15:13).
Олар Қудай тәрепинен Мысырдың күши ҳәм қуллигинен азат етилген, төгилген қан тийкарында Оның алдында турған халық еди; Қызыл теңизден аман-есен өткен, Қудайдың «мәңгиге Өз халқы» (1 Шежирелер 17:22). Егер биз Ефеслилер 2-ге қайтсақ, сол ҳақыйқат ең берекетли түрде баян етилгенин табамыз. Бап биздиң гүнакар, өлик жағдайымызға силтеме менен басланады; бул жағдайда биз Қудайдың барлығынан ҳеш қалай ләззет ала алмаймыз, ҳәм сол жағдайда Оған жуўап бере алмаймыз. 4-аят толық жаңа нотаны киргизеди – «Бирақ Қудай». Ҳәмме нәрсе Қудайға ҳәм Оның Өзине жасаў жерин тәминлеў ушын не ислейтуғынына байланыслы еди. Оның «бай мийрими», Оның «үлкен сүйиспеншилиги», Оның «мийриминдеги шексиз мийрим байлықлары» бул үлкен мәселеде ҳәммеси әмел еткен.
«Биз Оның қол өнеримиз», ҳәм биз
«Мәсихтиң қаны арқалы жақынластырылдық. Себеби Ол биздиң тынышлығымыз». Яҳудий ҳәм басқа халықлар арасындағы бөлиў жоқ етилди; биз Қудай менен жарастырылдық ҳәм биз
«бир Руўх арқалы Атаға кириўге ийемиз». Солай етип биз «Қудайдың үйине… Руўх арқалы Қудайдың жасаўы ушын бирге қурылған (Яҳудий ҳәм басқа халықлар)» киргизилдик. Бул Қудай ушын қандай жеңис – ҳәм Мәсихтиң исине қандай баҳа берилген!
Әўлийелердиң жуўапкершилиги ҳәм мақтаўы
Қудайдың әўлийелери, Оған жақын болып, Оның берекетли жүрегиниң қәлеўлерине жуўап бериўи керек деген ойы ҳәрдайым болған. Забуршы былай дей алған:
«Сен мухаддессең, Исраилдиң мақтаўлары арасында жасаўшы Сен». Шығыў 19:6 дан биз Қудайдың Өз халқының ҳәммеси Оған болыўын қәлегенин билемиз:
«руўханийлер патшалығы ҳәм мухаддес халық». Артықшалық келгенге шекем арнаўлы бир қәбиле руўханийлик ушын таңланбаған еди. Қудай Өз ойларынан бас тартпаған, ҳәм биз Петрдың биринши хаты, 2-бапта, «Раббының мийримли екенлигин татып көргенлер»
«руўхый үй, мухаддес руўханийлик болып қурылған, Қудайға Ийса Мәсих арқалы мақул руўхый қурбанлықлар усыныў ушын» екенлигин оқыймыз. Биз бурын «тири Қудайдың шіркеўи болған Қудайдың үйине» силтеме жасағанбыз, ҳәм Оның үйинде Оған хызмет ететуғынлардың өзлери «тири таслар» деп аталады. Бурын Ҳизкия патша былай деген еди: «Қәбир Сени мақтай алмайды, өлим Сени тойлай алмайды; тири, тири, ол Сени мақтайды». Шексиз мийрим арқалы биз «Ийса Мәсих Раббымыз арқалы Қудай ушын тири» болғанлар қатарына киремиз (Римлилер 6:11) ҳәм солай етип тири Қудай Өз әўлийелериниң мақтаўларында жасаған сол тири қурылыстың бир бөлегин қураймыз. Бул мақтаў нотасы даўам етип атыр, биз Еврейлер 2:12 ден көремиз:
«шіркеўдиң ортасында Мен Сениң мақтаўыңды айтаман». Ол даўам етеди, себеби Аян 5 те жигирма төрт ақсақал – «патшалар ҳәм руўханийлер» – «ҳәр бир жаратылыста» өз аксин табатын мақтаў нотасына шығады. Жигирма төрт саны қызықлы ҳәм бәлким мораллық мәнисте 1 Шежирелер 24 пенен байланыслы болыўы мүмкин, онда «Раббының үйиниң» руўханий хызмети Даўыттың буйрығы астында жигирма төрт бөлимде әмел етип атырғаны көринеди.
Шіркеў: Ҳақыйқаттың тиреги ҳәм тийкары
Ақырғысы, шіркеў Тимофейде «ҳақыйқаттың тиреги ҳәм тийкары» деп аталады. Дереў кейин бизде сол таң қаларлық 16-аят бар, ол бизге инкарнацияның қымбатлы деталларын сондай таң қаларлық түрде көрсетеди. Бул, әлбетте, бүгинги шіркеўдиң бир бөлегин қурайтуғынлардың жүреклеринде сақланған ҳақыйқаттың үлкен өзгешелиги. Мәсихтеги Қудайдың аяны, Оған берилген гүўалық, сол гүўалыққа жуўап берген исеним, ҳәм Оның Қудайдың даңқындағы ҳәзирги жоқарылатылған орны ҳаққындағы билим – бул ажыралмас бөлеги болған тийкарғы ҳақыйқатлар
«бир мәрте әўлийелерге берилген исеним» (Яҳуда 3). Шіркеў бул ҳақыйқатларды үйретпейди; Жазыўда шіркеў ҳеш жерде үйретиўши деп аталмайды. Ол Қудайдың Қасиетли Руўхы тәрепинен үйретиледи, ҳәм бул үлкен ҳақыйқатлар шіркеўдиң бул жердеги пүткил тарийхы бойында садық жүреклер тәрепинен садықлық пенен сақланған. Ашыўлы қуўғын ҳәм шәҳидлик күнлеринде, сондай-ақ «қараңғы дәўирлер» деп аталған дәўирлерде де, еркеклер ҳәм ҳаяллар өз исениминен бас тартыўдан бас тартқан; көпшилиги оны өз қанлары менен мөрлеген. Биз салыстырмалы тынышлық дәўиринде жасаймыз; сыртқы қуўғыннан азат, бирақ Қудайдың үйиниң принциплерине садықлыққа шақырыў ҳәрдайымғыдай зәрүр.
«Жаман адамлар ҳәм алдаўшылар жаманласа береди, алдап ҳәм алданып» (2 Тимофей 3:13).
Кәсип ийелериниң қатарларынан адамлар шыққан
«бузық нәрселерди сөйлеп, шәкиртлерди өзлериниң артынан ертиў ушын» (Ҳаўарийлердиң ислери 20:30). Ефеслилер 2 ден басқа Жаңа Ўәсиятта «жасаў» ушын сол грек сөзиниң қолланған жалғыз басқа жери Аян 18:2 де екенлиги маңызлы: «Бабыл» сол үлкен коррупция ҳәм Қудайдың даңқына қарсы шығыў системасы
«шайтанлардың жасаған жери ҳәм ҳәр бир нәжис руўхтың тутқынлығы, ҳәм ҳәр бир нәжис ҳәм жек көринишли қустың қапасы болды». Қудайдың жәрдеми менен биз Оның үйиниң мухаддеслигин ҳәрдайым танып, тири Қудайдың мақтаўында өз үлесимизди алып, Қудай Руўхының күшинде ашылған ҳақыйқатқа беккем турайық.
