TERIM:
QUDAYDIŃ TÁMIYINLEWLERINE JUWAP BERIW
Eski Ahit dáwirinde Quday óz múlki yamasa dáramatı joq kambaǵallar hám shet ellikler ushın nızamlar shıǵardı. Bul Qudaydıń nızamı dıyqanlardan talap etken nárse edi:
«Jerlerińizdiń ónimin orǵanıńızda, turaqlarıńızdıń shetlerine shekem ormań yamasa orǵan ónimlerdi jıynań. Júzim baǵıńızdı ekinshi ret qayta ótpeliń yamasa túsip qalǵan júzimlerdi jıynań. Olardı kambaǵallar hám shet ellikler ushın qaldırıń. Men Rabbıńız Qudayman» (Levilikler 19:9-10 NIV).
Jumısshılar ayırım eginlerdi ótkizip jibergende, olardı artqa qaldırıwları kerek edi, solay etip mútájler óz shańaraqları ushın azıq jıynay alatuǵın edi. Azıq jıynaǵanlar terimshiler dep atalǵan.
Bul búgingi kúnde, bizde hesh nárse joǵaltpaw ushın barlıq mashinalar hám texnologiyalar bar bolǵanda, qızıq kórinisi múmkin. Biraq sol dáwirlerde húkimetlik járdem sisteması joq edi, sonlıqtan Quday hár kimniń azıq jeytuǵının támiyinledi. Eger bizdiń aspan Atamız quslarǵa da ǵamqorlıq etse, biz «ádewir qımbatlı» emespeymizbe (Matta 6:25-27)?
Moablı Ruftıń gúrrińi bul Eski Ahit nızamlarınıń qalay islegenliginiń jaqsı úlgisi. Elimelek, onıń hayalı Naomi hám olardıń eki ulı Betlehemden qurǵaqshılıq hám ashlıq dáwirinde Moab jerinde óz jaǵdayların jaqsılaw ushın ketti. Biraq Elimelek hám onıń eki ulı óldi, Naomi hám onıń eki Moablı kelinin qıyın jaǵdayda qaldırdı. Naomi Betlehemge qaytıwǵa qarar etti, onda onıń kúyewiniń tuwısqanları ele de jasaytuǵın edi (Rut 1:7).
Keliniń biri Rut, Naomi menen birge barıwǵa qarar etti hám Izraildagi qalaǵa kóship barıwda mádeniyat ózgerisin qabıl etiwge ǵana emes, bálkim Naominiń Qudayın da qabıl etiwge hám Oǵan iseniwge tayın edi (Rut 1:16-17). Olar Betlehemge arpa orımı baslanǵan waqıtta keldi hám Naomi shet eldi Rutdı Qudaydıń terim nızamınan paydalanıwǵa shaqırdı, solay etip ekewi de azıqqa iye bolatuǵın edi. Ózin Qudaydıń Nızamı astına qoyıw arqalı ol Oǵan bolǵan isenimin hám sadıqlıǵın kórsetti. Ol qaysı turaqta terim etetuǵının oylap shıqqanda, «ol Elimelektiń shańaraǵınan bolǵan Boazǵa tiyisli turaqtıń bólegine kelip qaldı» (Rut 2:3). Rut Qudaydıń wádesine ámel etti (Rut 2:2); ol kúni boyı tırıshtı (Rut 2:7); ol kóp muǵdarda dán jıynadı hám onı dánnen qabıǵın ajıratıw ushın basqıladı (Rut 2:17); hám sol kesh úyine qayttı, Qudaydıń támiyinlewin óz mútájlikleri ushın jetkilikli tapqanına quwanıp.
Álbette, bul gúrrińde kóbirek nárse bar, sebebi ol terim etip atırǵan turaqtıń iyesi Boaz, bul sulıw shet eldi bayqaǵan jaqın tuwısqan edi. Rut Qudaydıń Sózine boysınıwǵa qarar etkeninde, Quday onıń ómirinde Óz jumısın kúsheytti.
Rabbıdı súygen hám Onıń Sózi menen jasawǵa umtılǵan isenimlisiniń ómirinde hesh nárse teskeri bolmaydı. Qudaydıń terim támiyinlewi Rutdıń ómirinde Onıń basshılıq etiwshi qolınıń tiykarı boldı. Ol Boazdıń turaǵında onıń ótinishi boyınsha islewdi dawam etti hám aqır-aqıbet onıń hayalı boldı. Olardıń bir ulı boldı, ol Patsha Dáwittiń úlken babası boldı, hám ol arqalı ol Rabbı Isa Másihtiń shejiresiniń bir bólegi boldı (Matta 1:5).
Quday Óz Sózinde támiyinlew isledi, hám Rut oǵan ámel etkeni ushın sıylandı. Onıń isenimi onıń boysınıwında kórindi (Yaqub 2:22). Onıń terimi onı arnawlı sıylıqqa alıp keldi. Quday búgin de biz ushın sonday islewdi qáleytuǵın edi. Onıń támiyinlewi bar, eger biz Oǵan boysınıp, Onıń jollarında júrsek. Biraq Onıń erkini biliw hám ómirimizde Onıń basshılıǵına iye bolıw ushın, Onıń Sózine kirip, Ol biz ushın arnawlı qaldırǵan nárselerden «terim etiw» kerek. Biz Ol bergen nárseler menen azıqlanǵanımızda, biz Ol menen bay hám tolıq qatnasıqqa ósemiz, tımsal Rut Boaz benen islegenindey. Qudaydıń Sózinen terim etiw Qudaydıń bizdi Oǵan jaqınlastırıw usılı.
