«Ийса қазынаның алдына отырып, адамлардың қазынаға қалай ақша таслап атырғанын бақлап турды. Байлардың көбиси көп ақша таслады. Сонда бир кембағал жесир ҳаял келип, еки майда тийин таслады. Ийса шәкиртлерин шақырып, оларға былай деди: “Сизлерге шын мәнисинде айтаман, бул кембағал жесир ҳаял қазынаға ақша таслағанлардың ҳәммесинен де көп таслады. Себеби олардың ҳәммеси артықша ақшасынан таслады, ал бул ҳаял кембағаллығына қарамастан, бар байлығын, яғный өзиниң барлық нәпақасын таслады”» (Марк 12:41-44).
Қандай үлги! Ийса Мәсихтиң баҳалаўынша, бул кембағал жесир ҳаял басқалардың ҳәммесинен де көп таслады, себеби ол бар байлығын берди. Қутқарыўшының Өзи де жақында хошта ақырғы демин беретуғын еди. Бул әзиз ҳаялдың садақасы Оның жүрегин қандай қуўантқан болыўы керек! Биз оның атын билмеймиз, бирақ Ийсаны майлаған басқа бир аты аталмаған ҳаял сыяқлы (Матта 26:6-13), бул жесир ҳаялдың иси ҳеш қашан умытылмайды. Оның жомартлығы Мухаддес Китап бетлеринде мәңгиге сақланып қалған.
Жоқарыда келтирилген аятлар ҳәм Мухаддес Китаптың басқа да орынлары садақа бериў мәселесин қарастырғанда есимизде тутыўымыз керек болған бес әҳмийетли принципти береди.
1. ЖУЎАПКЕРШИЛИК
Бириншиден, садақа бериў жуўапкершилик екенлигин есимизде тутыўымыз керек. Егер биз мүминлер болсақ, Ийеге тийисли екенимизди мойынлаўымыз керек. Ол бизди Өзиниң қымбат баҳалы қаны менен сатып алды. Биз Оған ўақыт ҳәм мәңгилик ушын тийислимиз. Егер мен бир адам сыпатында Оған тийисли болсам, онда мениң барлық мүлкимниң де Оныкы екенлиги келип шығады.
Паўылдың хызметинде Македониядағы мүминлер биз жаңа ғана оқыған жесир ҳаялға уқсас еди. Олар материаллық жақтан кембағал болса да ҳәм «терең кембағаллықты» басынан өткерсе де, Ийениң иси ушын қуўаныш пенен садақа берди. Паўылдың жүрегин қуўантқан нәрсе сол еди, олар садақа бериўден алдын, биринши нәўбетте өзлерин Ийеге бағышлады (2 Коринфлилерге 8:1-5).
Әсирлер алдын, патша Даўыт Ерусалимде ибадатхана қурыўға таярлық көрген еди. Басқалар да қатнаса алатуғынын түсинип, ол халықты шақырды: «Бүгин Ийеге хызмет етиўге ким таяр?» (1 Шежирелер 29:5). Басшылар тек ғана өзлерин берип оң пикир билдирместен, соны менен бирге ибадатхана қурыў иси ушын материаллық жақтан да берди (1 Шежирелер 29:6-7).
Паўылдың Коринфлилерге Македониядағы мүминлердиң не ислегенин еслетиўдеги мақсети оларды ҳәрекетке келтириў еди. Олар көп мәсихшилик мийрим-шәпәәтлерине ийе болып көринген еди; сонлықтан, садақа бериў ҳаққында ойлап, ол оларды «бул мийрим-шәпәәтте де мол болыўға» шақырды (2 Коринфлилерге 8:7). Егер биз өз қутқарылыўымызда Қудайдың мийрим-шәпәәтин басымыздан өткерген болсақ, садақа бериў мийрим-шәпәәтинде қатнасыў жуўапкершилигимиз бар.
2. ЖАСЫРЫН САДАҚА БЕРИЎ
«Бул мийрим-шәпәәтте де мол болыңлар», – деп жазды Паўыл. Бирақ ол Коринфлилердиң садақасын жәмийет алдында көрсетсин дегенди аңлатпаған. Ийеге садақа бериў жасырын болыўы керек. Биздиң Ийемиз буны Матта 6:1-4-те үйреткен. Ол айтты, садақа бергенде «керней шалатуғынлар» еки жүзлилер. Басқалардың қаншалықлы жомарт болғанын билгиси келетуғынлар, адамлар олар ҳаққында жақсы сөзлер айтқан мәнисинде, алдыннан «сыйлықларын алған». Бирақ олар Қудайдың алдында турғанда, олар ушын басқа сыйлық болмайды. Садақа бериўдиң толық жасырынлығы мына сөзлерде көринеди: «Сол қолың оң қолың не ислеп атырғанын билмесин». Шіркеў садақа қутысына қанша ақша таслағаныңызды басқаларға билдирмең. Егер сиз Ийениң исин ямаса Оның хызметшилерин аноним түрде қоллап-қуўатлай алсаңыз, солай етиң. Жер жүзинде ҳеш ким сиздиң не ислеп атырғаныңызды билмеўи мүмкин, бирақ жасырынды көретуғын Аспандағы Әкеңиз сиздиң не ислегениңизди биледи – ҳәм тек ғана сол әҳмийетли.
3. СИСТЕМАТИКАЛЫҚ
Садақа бериў тәртипсиз ямаса тек ғана қәлеген ўақтымызда болмаўы керек. Паўыл Коринфлилерге олардың сүйиўшиликте мол екенлигин айтты (2 Коринфлилерге 8:7). Бул әлбетте тоқтап-тоқтап болатуғын нәрсе емес, бәлки ҳәрдайым көринетин нәрсе еди. Сол сыяқлы, садақа бериў мийрим-шәпәәтинде мол болыў тек ғана турақлы болыўды аңлатады. Бул Паўылдың Коринфлилерге жазған биринши хатында анық үйретилген еди, онда төмендеги принцип белгиленген: «Ҳәптениң биринши күни ҳәр бириңиз өзиңиздиң дәўлетиңизге қарап, ақшаны бөлип қойың, мен келгенде садақа жыйнаў болмасын» (1 Коринфлилерге 16:2). Айтпақшы, бул аят «ҳәр бириниң» садақа бериўдеги жеке жуўапкершилигин және бир мәрте баса көрсетеди. Әлбетте, ўақыт-ўақыты менен қосымша садақа бериўди талап ететуғын арнаўлы мүтәжликлер келип шығыўы мүмкин. Бизде Жаңа Ўәсиятта буған мысал бар, онда бир жағдай Қудайдың айырым адамларының мүтәжликтеги басқаларға жәрдем бериў ушын садақа бериўине алып келген (Ҳәўарийлердиң ислери 11:27-30). Бирақ бул турақлылық принципин жоққа шығармайды. Ҳәр ҳәпте, ямаса дәрамат алған ҳәр бир ўақытта, белгили бир үлесин Ийе ушын ақша етип бөлип қойың.
4. ПРОПОРЦИОНАЛ
Турақлылық принципи бизди тәбийғый түрде басқа бир мәселени қарастырыўға алып келеди. Садақа пропорционал болыўы керек: «Қудай оны қаншалықлы дәўлетли еткен болса» (1 Коринфлилерге 16:2). Биз бул аятта Ески Ўәсият нызамының жаңғырығын табамыз, онда Қудайдың халқы «Ийең Қудай саған берген берекетке қарап» бериўи керек еди (Екинши Нызам 16:17). Егер Ийе бир адамды материаллық жақтан берекетлесе, сол адам Оған көбирек бериўге жуўапкер.
Садақа бериў мәселесин қарастырғанда, оннан бирин бериў (Ийеге оннан бирин бериў) бүгинги күнде әмелге асырылыўы керек пе деген сораў көп қойылады. Бул сораўға толық ҳәм дурыс жуўап бериў бизди бул мақаланың шеңберинен әдеўир шығарып жибереди. Оннан бирин беретуғын көп мәсихшилер бул әмелди пайдалы деп қорғайды, себеби ол оларға дәраматларының белгили бир үлесин Ийеге бериўге имканият береди. Ийеге Өзиниң үлесин бериў принципине өзлерин бағышлағаннан кейин, олар Ийениң олардың барлық мүтәжликлерин садықлық пенен қанаатландырғанын айтады. Басқалар оннан бирин бериў Ески Ўәсият әмелияты болып, бүгинги күнде қолланылмайды деп есаплайды. Әлбетте, айырымлар оннан бирин бериўди Ески Ўәсият әмелияты деп «жоққа шығарыўды» қолайлы деп табады, себеби бул оларға дәраматларының оннан бирин Ийеге бермеў ушын сылтаў болады.
Бул жерде өзимизди қатты сынақтан өткергенимиз керек, ҳәм бәлким оннан бирин бериў ҳаққындағы сораўды өзгертиўимиз керек. Ийеге оннан бирин бериўим керек пе деп сораў орнына, бәлким өзиме қанша ақша сақлаўым керек деп сораўым керек. Көбинесе биз бир күни артында қалатуғын үлкен нақ пул резервлерин жыйнап қойыўда айыплымыз. Бүгинги күнде дүньяның бай мәмлекетлериндеги Қудайдың көп адамлары оннан биринен әдеўир көп бериўге қурбы жетеди. Айрымлары бәлким оннан биринде жасап, қалған тоғыз оннан бирин Ийеге бериўге де қурбы жетеди.
5. ЖОМАРТЛЫҚ
Пропорционал садақа бериў менен байланыслы және бир принцип бар, ол жомартлық принципи. Садақа саранлық пенен болмаўы керек, сондай-ақ мәжбүрлеўден де болмаўы керек: «Ҳәр ким жүрегинде қандай қарар қабыл еткен болса, солай берсин, қызғаншақлық пенен ямаса мәжбүрлеўден емес, себеби Қудай қуўанышлы садақа бериўшини сүйеди» (2 Коринфлилерге 9:7). Бул жерде қолланылған «қуўанышлы» деген грек сөзи бизге инглис тилиндеги «hilarious» сөзин береди. Ол ҳәр қандай нәрсени ислеўге таяр болған қуўанышлылық ҳаққында айтады. Ҳеш қандай тартыныў жоқ. Қудайдың Өзи де солай бермей ме?
Өз Улын аямаған, бәлки Оны ҳәммемиз ушын берген Ол, Оны менен бирге бизге барлық нәрсени де еркин бермей ме? (Римлилерге 8:32) Және бир мәрте, биз сүйиўшилик ҳәм садақа бериўдиң тығыз байланыслы екенлигин көремиз. Қудайға садақа бериўимиз Қудайға болған сүйиўшилигимизден келип шығады. Ол қуўаныш пенен ислениўи керек.
Жесир ҳаялдың «еки майда тийинин» бергенин және бир мәрте ойлап көриң. Оның тек еки майда тийини бар еди, ҳәм олардың бирин өзиниң мүтәжликлери ушын сақлап қалыўы мүмкин еди. Ол кембағал еди. Жесир ҳаял сыпатында, оны ким тәмийинлер еди? Оның жағдайында бир тийин бериў де өте жомартлық болар еди – бирақ ол екеўин де берди. Қандай жомартлық үлгиси – ҳеш нәрсени жасырмастан!
ҚАЗЫНА ЖАНЫНДА ОТЫРЫЎ
Қазынаның қарсысында отырған Ол ҳәзир де сол жерде отыр. Биздиң Ийемиз ҳәм Устазымыз қалталарымызды өлшейди. Өмириңизде қайсы китаптың ең үлкен ҳүкими бар – Қудайдың китабы, Мухаддес Китаптың ба, ямаса өзиңиздиң банк китабыңыздың ба? Биз ушын барлығын берген Ол ҳаққында және бир мәрте ойлап көриң. Биз барлығын қарыздар болған Ол ушын қуўаныш пенен сарплайық ҳәм сарпланайық.
Садақа бериўимиз ҳаққында не айтамыз? Паўылдың үгит-нәсиҳатын есимизде тутайық: «Бул мийрим-шәпәәтте де мол болыңлар» (2 Коринфлилерге 8:7).
